બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 98

અગ્નિતીર્થમ્ ઇતિ ખ્યાતં સર્વક્રતુફલપ્રદમ્
સર્વવિઘ્નોપશમનં તત્તીર્થસ્ય ફલં શૃણુ ॥

જાતવેદા ઇતિ ખ્યાતો અગ્નેર્ ભ્રાતા સ હવ્યવાટ્
હવ્યં વહન્તં દેવાનાં ગૌતમ્યાસ્ તીર એવ તુ ॥

ઋષીણાં સત્ત્રસદને અગ્નેર્ ભ્રાતરમ્ ઉત્તમમ્
ભ્રાતુઃ પ્રિયં તથા દક્ષં મધુર્ દિતિસુતો બલી ॥

જઘાન ઋષિમુખ્યેષુ પશ્યત્સુ ચ સુરેષ્વ્ અપિ
હવ્યં દેવા નૈવ ચાપુર્ મૃતે વૈ જાતવેદસિ ॥

મૃતે ભ્રાતરિ સ ત્વ્ અગ્નિઃ પ્રિયે વૈ જાતવેદસિ
કોપેન મહતાવિષ્ટો ગાઙ્ગમ્ અમ્ભઃ સમાવિશત્ ॥

ગઙ્ગામ્ભસિ સમાવિષ્ટે હ્ય્ અગ્નૌ દેવાશ્ ચ માનુષાઃ
જીવમ્ ઉત્સર્જયામ્ આસુર્ અગ્નિજીવા યતો મતાઃ ॥

યત્રાગ્નિર્ જલમ્ આવિષ્ટસ્ તં દેશં સર્વ એવ તે
આજગ્મુર્ વિબુધાઃ સર્વ ઋષયઃ પિતરસ્ તથા ॥

વિનાગ્નિના ન જીવામઃ સ્તુવન્તો ઽગ્નિં વિશેષતઃ
અગ્નિં જલગતં દૃષ્ટ્વા પ્રિયં ચોચુર્ દિવૌકસઃ ॥

દેવાઞ્ જીવય હવ્યેન કવ્યેન ચ પિતૄંસ્ તથા
માનુષાન્ અન્નપાકેન બીજાનાં ક્લેદનેન ચ ॥

અગ્નિર્ અપ્ય્ આહ તાન્ દેવાઞ્ શક્તો યો મે ગતો ઽનુજઃ
ક્રિયમાણે ભવત્કાર્યે યા ગતિર્ જાતવેદસઃ ॥

સા વાપિ સ્યાન્ મમ સુરા નોત્સહે કાર્યસાધને
કાર્યં તુ સર્વતસ્ તસ્ય ભવતાં જાતવેદસઃ ॥

ઇમાં સ્થિતિમ્ અનુપ્રાપ્તો ન જાને મે કથં ભવેત્
ઇહ ચામુત્ર ચ વ્યાપ્તૌ શક્તિર્ અપ્ય્ અત્ર નો ભવેત્ ॥

અથાપિ ક્રિયમાણે વૈ કાર્યે સૈવ ગતિર્ મમ
દેવાસ્ તમ્ ઊચુર્ ભાવેન સર્વેણ ઋષયસ્ તથા ॥

આયુઃ કર્મણિ ચ પ્રીતિર્ વ્યાપ્તૌ શક્તિશ્ ચ દીયતે
પ્રયાજાન્ અનુયાજાંશ્ ચ દાસ્યામો હવ્યવાહન ॥

દેવાનાં ત્વં મુખં શ્રેષ્ઠમ્ આહુત્યઃ પ્રથમાસ્ તવ
ત્વયા દત્તં તુ યદ્ દ્રવ્યં ભોક્ષ્યામઃ સુરસત્તમ ॥

તતસ્ તુષ્ટો ઽભવદ્ વહ્નિર્ દેવવાક્યાદ્ યથાક્રમમ્
ઇહ ચામુત્ર ચ વ્યાપ્તૌ હવ્યે વા લૌકિકે તથા ॥

સર્વત્ર વહ્નિર્ અભયઃ સમર્થો ઽભૂત્ સુરાજ્ઞયા
જાતવેદા બૃહદ્ભાનુઃ સપ્તાર્ચિર્ નીલલોહિતઃ ॥

જલગર્ભઃ શમીગર્ભો યજ્ઞગર્ભઃ સ ઉચ્યતે
જલાદ્ આકૃષ્ય વિબુધા અભિષિચ્ય વિભાવસુમ્ ॥

ઉભયત્ર પદે વાસઃ સર્વગો ઽગ્નિસ્ તતો ઽભવત્
યથાગતં સુરા જગ્મુર્ વહ્નિતીર્થં તદ્ ઉચ્યતે ॥

તત્ર સપ્ત શતાન્ય્ આસંસ્ તીર્થાનિ ગુણવન્તિ ચ
તેષુ સ્નાનં ચ દાનં ચ યઃ કરોતિ જિતાત્મવાન્ ॥

અશ્વમેધફલં સાગ્રં પ્રાપ્નોત્ય્ અવિકલં શુભમ્
દેવતીર્થં ચ તત્રૈવ આગ્નેયં જાતવેદસમ્ ॥

અગ્નિપ્રતિષ્ઠિતં લિઙ્ગં તત્રાસ્તે ઽનેકવર્ણવત્
તદ્દેવદર્શનાદ્ એવ સર્વક્રતુફલં લભેત્ ॥