બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 86

અસ્તિ બ્રહ્મન્ મહાતીર્થં ચક્રતીર્થમ્ ઇતિ શ્રુતમ્
તત્ર સ્નાનાન્ નરો ભક્ત્યા હરેર્ લોકમ્ અવાપ્નુયાત્ ॥

એકાદશ્યાં તુ શુક્લાયામ્ ઉપોષ્ય પૃથિવીપતે
ગણિકાસંગમે સ્નાત્વા પ્રાપ્નુયાદ્ અક્ષયં પદમ્ ॥

પુરા તત્ર યથા વૃત્તં તન્ મે નિગદતઃ શૃણુ
આસીદ્ વિશ્વધરો નામ વૈશ્યો બહુધનાન્વિતઃ ॥

ઉત્તરે વયસિ શ્રેષ્ઠસ્ તસ્ય પુત્રો ઽભવદ્ ઋષે
ગુણવાન્ રૂપસંપન્નો વિલાસી શુભદર્શનઃ ॥

પ્રાણેભ્યો ઽપિ પ્રિયઃ પુત્રઃ કાલે પઞ્ચત્વમ્ આગતઃ
તથા દૃષ્ટ્વા તુ તં પુત્રં દંપતી દુઃખપીડિતૌ ॥

કુર્વાતે સ્મ તદા તેન સહૈવ મરણે મતિમ્
હા પુત્ર હન્ત કાલેન પાપેન સુદુરાત્મના ॥

યૌવને વર્તમાનો ઽપિ નીતો ઽસિ ગુણસાગર
આવયોશ્ ચ તથૈવ ત્વં પ્રાણેભ્યો ઽપિ સુદુર્લભઃ ॥

ઇત્થં તુ રુદિતં શ્રુત્વા દંપત્યોઃ કરુણં યમઃ
ત્યક્ત્વા નિજપુરં તૂર્ણં કૃપયાવિષ્ટમાનસઃ ॥

ગોદાવર્યાઃ શુભે તીરે સ્થિતો ધ્યાયઞ્ જનાર્દનમ્
અપિ સ્વલ્પેન કાલેન પ્રજા વૃદ્ધાઃ સમન્તતઃ ॥

ઇયત ઇતિ મે પૃથ્વી કથ્યતાં કેન પૂરિતા
ન કશ્ચિન્ મ્રિયતે જન્તુર્ ભારાક્રાન્તા વસુંધરા ॥

તતો દેવી ગતા તૂર્ણં વસુધા મુનિસત્તમ
યત્રાસ્તિ સુરસંયુક્તઃ શક્રઃ પરપુરંજયઃ
દૃષ્ટ્વા વસુંધરામ્ ઇન્દ્રઃ પ્રણિપત્યેદમ્ અબ્રવીત્ ॥

કિમ્ આગમનકાર્યં ત ઇતિ મે પૃથ્વિ કથ્યતામ્ ॥

ભારેણ ગુરુણા શક્ર પીડિતાહં વિના વધમ્
કારણં પ્રષ્ટુમ્ આયાતા કિમ્ ઇદં કથ્યતાં મમ ॥

ઇતિ શ્રુત્વા મહીવાક્યમ્ ઇન્દ્રો વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥

કારણં યદિ નામ સ્યાત્ તદાનીં જ્ઞાયતે મયા
સુરાણાં હિ પતિર્ યસ્માદ્ અહં સર્વાસુ મેદિનિ ॥

અથ પૃથ્વી તદા વાક્યં શ્રુત્વા ચાહ શચીપતિમ્
યમ આદિશ્યતાં તર્હિ યથા સંહરતે પ્રજાઃ ॥

ઇતિ શ્રુત્વા વચો મહ્યા આદિષ્ટાઃ સિદ્ધકિંનરાઃ
યમસ્યાનયને શીઘ્રં મહેન્દ્રેણ મહામુને ॥

તતસ્ તે સત્વરં યાતાઃ સર્વે વૈવસ્વતં પુરમ્
નૈવાપશ્યન્ યમં તત્ર તે સિદ્ધાઃ સહ કિંનરૈઃ
તથાગત્ય પુનર્ વેગાદ્ વાર્ત્તા શક્રે નિવેદિતા ॥

યમો યમપુરે નાથ અસ્માભિર્ નાવલોકિતઃ
મહતાપિ સુયત્નેન વીક્ષ્યમાણઃ સમન્તતઃ ॥

ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્ તેષાં પૃષ્ટઃ શક્રેણ વૈ તદા
સવિતા સ પિતા તસ્ય યમઃ કુત્રાસ્ત ઇત્ય્ અથ ॥

શક્ર ગોદાવરીતીરે કૃતાન્તો વર્તતે ઽધુના
ચરંસ્ તત્ર તપસ્ તીવ્રં ન જાને કિં નુ કારણમ્ ॥

ઇતિ શ્રુત્વા વચો ભાનોઃ શક્રઃ શઙ્કામ્ ઉપાવિશત્ ॥

અહો કષ્ટં મહાકષ્ટં નષ્ટા મે સુરનાથતા
ગોદાવર્યાં તપઃ કુર્યાદ્ યમો વૈ દુષ્ટચેષ્ટિતઃ
જિઘૃક્ષુર્ મત્પદં નૂનં દેવા ઇતિ મતિર્ મમ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સહસેન્દ્રેણ આહૂતશ્ ચાપ્સરોગણઃ ॥

કા ભવતીષુ કાલસ્ય સ્થિતસ્ય તપસિ દ્વિષઃ
તપઃપ્રણાશને શક્તા ઇતિ મે શીઘ્રમ્ ઉચ્યતામ્ ॥

ઇતિ શક્રવચઃ શ્રુત્વા નોચે કાપિ મહામુને
અથ શક્રઃ પ્રકોપેણ પ્રત્યુવાચાપ્સરોગણમ્ ॥

ઉત્તરં નાબ્રવીત્ કિંચિદ્ યામસ્ તર્હિ વયં સ્વયમ્
સજ્જા ભવન્તુ વિબુધાઃ સૈન્યૈર્ આયાન્તુ મા ચિરમ્
ઘાતયામો વયં શત્રું તપસા સ્વર્ગકામુકમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તે સતિ દેવાનાં સેના પ્રાદુર્બભૂવ હ
ઇતીન્દ્રહૃદયં જ્ઞાત્વા હરિણા લોકધારિણા ॥

પ્રેષિતં ચક્રિણા ચક્રં રક્ષણાય યમસ્ય હિ
ચક્રં યત્રાભવત્ તત્ર ચક્રતીર્થમ્ અનુત્તમમ્ ॥

અથેન્દ્રં મેનકા પ્રાહ શઙ્કિતેતિ વચસ્ તદા ॥

કાલાવલોકને નાલં કાચિદ્ અસ્તિ સુરેશ્વર
મરણં ચ વરં દેવ ભવતો ન યમાત્ પુનઃ ॥

રૂપયૌવનમત્તેયં ગણિકાયાચનં પ્રભો
પ્રેષણં તત્ પ્રયચ્છૈષા સ્વામિત્વં મન્યતે ત્વયા ॥

ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્ તસ્યાઃ શક્રઃ સુરવરેશ્વરઃ
આદિદેશાબલાં ક્ષામાં સત્કૃત્ય ગણિકાં તથા ॥

ગણિકે ગચ્છ મે કાર્યં કુરુ સુન્દરિ મા ચિરમ્
કૃતકૃત્યાગતા ભૂયો વલ્લભા મે યથા શચી ॥

ઇત્ય્ આકર્ણ્ય વચઃ શક્રાદ્ ઉત્પત્ય ગણિકા દિશઃ
ક્ષણેન યમસાંનિધ્યમ્ આયાતા ચારુરૂપિણી ॥

યમાન્તિકમ્ અનુપ્રાપ્તા દ્યોતયન્તી દિશો દશ
સલીલં લલિતં બાલા જગૌ હિન્દોલકઙ્કલમ્ ॥

તતશ્ ચચાલ કાલસ્ય મનો લોલં ચલાચલમ્
અથોન્મીલ્ય યમો નેત્રે કામપાવકપૂરિતે ॥

તસ્યાં વ્યાપારયામ્ આસ શ્રેયઃશત્રૌ મહામુને
તતો વિલીય સા સદ્યઃ સરિત્ત્વમ્ અગમત્ તદા ॥

ગૌતમ્યાં તુ સમાગમ્ય ગણિકાગણકિંકરૈઃ
ગીયમાના ગતા સ્વર્ગે તસ્ય તીર્થપ્રભાવતઃ ॥

ગચ્છન્તીં ગણિકાં દૃષ્ટ્વા વિમાનસ્થાં દિવં પ્રતિ
વિસ્મયં પરમં પ્રાપ્તઃ કાલસ્ તરલલોચનઃ
અથાદિત્યેન ચાગત્ય એવમ્ ઉક્તો યમસ્ તદા ॥

કુરુ પુત્ર નિજં કર્મ પ્રજાનાં ત્વં પરિક્ષયમ્
પશ્ય વાતં સદા વાન્તં સૃજન્તં વેધસં પ્રજાઃ
પર્યટન્તં ત્રિલોકીં માં વહન્તીં વસુધાં પ્રજાઃ ॥

ઇતિ શ્રુત્વા યમો વાક્યં પિતુર્ વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥

એતન્ ન ગર્હિતં કર્મ કુર્યામ્ અહમ્ ઇદં ધ્રુવમ્
કર્મણ્ય્ અસ્મિન્ મહાક્રૂરે સમાદેષ્ટું ન વાર્હસિ ॥

ઇતિ શ્રુત્વા ચ તદ્ વાક્યં ભાનુર્ વચનમ્ અબ્રવીત્
કિં નામ ગર્હિતં કર્મ તવ કર્તુમ્ અલં યમ ॥

કિં ન દૃષ્ટા ત્વયા યાન્તી ગણિકા ગણકિંકરૈઃ
ગીયમાના દિવં સદ્યો ગૌતમીતોયમ્ આપ્લુતા ॥

ત્વયા ચાત્ર તપસ્ તીવ્રં કૃતં પુત્ર સુદુષ્કરમ્
નૈવાન્તં તસ્ય પશ્યામિ તસ્માદ્ ગચ્છ નિજં પુરમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ભગવાન્ ભાનુસ્ તત્ર સ્નાત્વા ગતો દિવમ્
યમો ઽપિ સંગમે સ્નાત્વા તતો નિજપુરં યયૌ ॥

ભૂતહાપિ તતઃ શઙ્કાં તત્યાજ ચ મહામુને
તથા દૃષ્ટ્વા યમં યાન્તં ચક્રે ચક્રં પ્રયાણકમ્ ॥

ભગવાન્ યત્ર ગોવિન્દો વનમાલાવિભૂષિતઃ
ઇતિ યઃ શૃણુયાન્ મર્ત્યઃ પઠેદ્ વાપિ સમાહિતઃ ॥

આપદસ્ તસ્ય નશ્યન્તિ દીર્ઘમ્ આયુર્ અવાપ્નુયાત્ ॥