બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 31

આદિત્યમૂલમ્ અખિલં ત્રૈલોક્યં મુનિસત્તમાઃ
ભવત્ય્ અસ્માજ્ જગત્ સર્વં સદેવાસુરમાનુષમ્ ॥

રુદ્રોપેન્દ્રમહેન્દ્રાણાં વિપ્રેન્દ્રત્રિદિવૌકસામ્
મહાદ્યુતિમતાં ચૈવ તેજો ઽયં સાર્વલૌકિકમ્ ॥

સર્વાત્મા સર્વલોકેશો દેવદેવઃ પ્રજાપતિઃ
સૂર્ય એવ ત્રિલોકસ્ય મૂલં પરમદૈવતમ્ ॥

અગ્નૌ પ્રાસ્તાહુતિઃ સમ્યગ્ આદિત્યમ્ ઉપતિષ્ઠતે
આદિત્યાજ્ જાયતે વૃષ્ટિર્ વૃષ્ટેર્ અન્નં તતઃ પ્રજાઃ ॥

સૂર્યાત્ પ્રસૂયતે સર્વં તત્ર ચૈવ પ્રલીયતે
ભાવાભાવૌ હિ લોકાનામ્ આદિત્યાન્ નિઃસૃતૌ પુરા ॥

એતત્ તુ ધ્યાનિનાં ધ્યાનં મોક્ષશ્ ચાપ્ય્ એષ મોક્ષિણામ્
તત્ર ગચ્છન્તિ નિર્વાણં જાયન્તે ઽસ્માત્ પુનઃ પુનઃ ॥

ક્ષણા મુહૂર્તા દિવસા નિશા પક્ષાશ્ ચ નિત્યશઃ
માસાઃ સંવત્સરાશ્ ચૈવ ઋતવશ્ ચ યુગાનિ ચ ॥

અથાદિત્યાદ્ ઋતે હ્ય્ એષાં કાલસંખ્યા ન વિદ્યતે
કાલાદ્ ઋતે ન નિયમો નાગ્નૌ વિહરણક્રિયા ॥

ઋતૂનામ્ અવિભાગશ્ ચ તતઃ પુષ્પફલં કુતઃ
કુતો વૈ સસ્યનિષ્પત્તિસ્ તૃણૌષધિગણઃ કુતઃ ॥

અભાવો વ્યવહારાણાં જન્તૂનાં દિવિ ચેહ ચ
જગત્પ્રભાવાદ્ વિશતે ભાસ્કરાદ્ વારિતસ્કરાત્ ॥

નાવૃષ્ટ્યા તપતે સૂર્યો નાવૃષ્ટ્યા પરિશુષ્યતિ
નાવૃષ્ટ્યા પરિધિં ધત્તે વારિણા દીપ્યતે રવિઃ ॥

વસન્તે કપિલઃ સૂર્યો ગ્રીષ્મે કાઞ્ચનસંનિભઃ
શ્વેતો વર્ષાસુ વર્ણેન પાણ્ડુઃ શરદિ ભાસ્કરઃ ॥

હેમન્તે તામ્રવર્ણાભઃ શિશિરે લોહિતો રવિઃ
ઇતિ વર્ણાઃ સમાખ્યાતાઃ સૂર્યસ્ય ઋતુસંભવાઃ ॥

ઋતુસ્વભાવવર્ણૈશ્ ચ સૂર્યઃ ક્ષેમસુભિક્ષકૃત્
અથાદિત્યસ્ય નામાનિ સામાન્યાનિ દ્વિજોત્તમાઃ ॥

દ્વાદશૈવ પૃથક્ત્વેન તાનિ વક્ષ્યામ્ય્ અશેષતઃ
આદિત્યઃ સવિતા સૂર્યો મિહિરો ઽર્કઃ પ્રભાકરઃ ॥

માર્તણ્ડો ભાસ્કરો ભાનુશ્ ચિત્રભાનુર્ દિવાકરઃ
રવિર્ દ્વાદશભિસ્ તેષાં જ્ઞેયઃ સામાન્યનામભિઃ ॥

વિષ્ણુર્ ધાતા ભગઃ પૂષા મિત્રેન્દ્રૌ વરુણો ઽર્યમા
વિવસ્વાન્ અંશુમાંસ્ ત્વષ્ટા પર્જન્યો દ્વાદશઃ સ્મૃતઃ ॥

ઇત્ય્ એતે દ્વાદશાદિત્યાઃ પૃથક્ત્વેન વ્યવસ્થિતાઃ
ઉત્તિષ્ઠન્તિ સદા હ્ય્ એતે માસૈર્ દ્વાદશભિઃ ક્રમાત્ ॥

વિષ્ણુસ્ તપતિ ચૈત્રે તુ વૈશાખે ચાર્યમા તથા
વિવસ્વાઞ્ જ્યેષ્ઠમાસે તુ આષાઢે ચાંશુમાન્ સ્મૃતઃ ॥

પર્જન્યઃ શ્રાવણે માસિ વરુણઃ પ્રૌષ્ઠસંજ્ઞકે
ઇન્દ્ર આશ્વયુજે માસિ ધાતા તપતિ કાર્ત્તિકે ॥

માર્ગશીર્ષે તથા મિત્રઃ પૌષે પૂષા દિવાકરઃ
માઘે ભગસ્ તુ વિજ્ઞેયસ્ ત્વષ્ટા તપતિ ફાલ્ગુને ॥

શતૈર્ દ્વાદશભિર્ વિષ્ણૂ રશ્મિભિર્ દીપ્યતે સદા
દીપ્યતે ગોસહસ્રેણ શતૈશ્ ચ ત્રિભિર્ અર્યમા ॥

દ્વિઃસપ્તકૈર્ વિવસ્વાંસ્ તુ અંશુમાન્ પઞ્ચભિસ્ ત્રિભિઃ
વિવસ્વાન્ ઇવ પર્જન્યો વરુણશ્ ચાર્યમા તથા ॥

મિત્રવદ્ ભગવાંસ્ ત્વષ્ટા સહસ્રેણ શતેન ચ
ઇન્દ્રસ્ તુ દ્વિગુણૈઃ ષડ્ભિર્ ધાતૈકાદશભિઃ શતૈઃ ॥

સહસ્રેણ તુ મિત્રો વૈ પૂષા તુ નવભિઃ શતૈઃ
ઉત્તરોપક્રમે ઽર્કસ્ય વર્ધન્તે રશ્મયસ્ તથા ॥

દક્ષિણોપક્રમે ભૂયો હ્રસન્તે સૂર્યરશ્મયઃ
એવં રશ્મિસહસ્રં તુ સૂર્યલોકાદ્ અનુગ્રહમ્ ॥

એવં નામ્નાં ચતુર્વિંશદ્ એક એષાં પ્રકીર્તિતઃ
વિસ્તરેણ સહસ્રં તુ પુનર્ અન્યત્ પ્રકીર્તિતમ્ ॥

યે તન્નામસહસ્રેણ સ્તુવન્ત્ય્ અર્કં પ્રજાપતે
તેષાં ભવતિ કિં પુણ્યં ગતિશ્ ચ પરમેશ્વર ॥

શૃણુધ્વં મુનિશાર્દૂલાઃ સારભૂતં સનાતનમ્
અલં નામસહસ્રેણ પઠન્ન્ એવં સ્તવં શુભમ્ ॥

યાનિ નામાનિ ગુહ્યાનિ પવિત્રાણિ શુભાનિ ચ
તાનિ વઃ કીર્તયિષ્યામિ શૃણુધ્વં ભાસ્કરસ્ય વૈ ॥

વિકર્તનો વિવસ્વાંશ્ ચ માર્તણ્ડો ભાસ્કરો રવિઃ
લોકપ્રકાશકઃ શ્રીમાંલ્ લોકચક્ષુર્ મહેશ્વરઃ ॥

લોકસાક્ષી ત્રિલોકેશઃ કર્તા હર્તા તમિસ્રહા
તપનસ્ તાપનશ્ ચૈવ શુચિઃ સપ્તાશ્વવાહનઃ ॥

ગભસ્તિહસ્તો બ્રહ્મા ચ સર્વદેવનમસ્કૃતઃ
એકવિંશતિ ઇત્ય્ એષ સ્તવ ઇષ્ટઃ સદા રવેઃ ॥

શરીરારોગ્યદશ્ ચૈવ ધનવૃદ્ધિયશસ્કરઃ
સ્તવરાજ ઇતિ ખ્યાતસ્ ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ ॥

ય એતેન દ્વિજશ્રેષ્ઠા દ્વિસંધ્યે ઽસ્તમનોદયે
સ્તૌતિ સૂર્યં શુચિર્ ભૂત્વા સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥

માનસં વાચિકં વાપિ દેહજં કર્મજં તથા
એકજપ્યેન તત્ સર્વં નશ્યત્ય્ અર્કસ્ય સંનિધૌ ॥

એકજપ્યશ્ ચ હોમશ્ ચ સંધ્યોપાસનમ્ એવ ચ
ધૂપમન્ત્રાર્ઘ્યમન્ત્રશ્ ચ બલિમન્ત્રસ્ તથૈવ ચ ॥

અન્નપ્રદાને દાને ચ પ્રણિપાતે પ્રદક્ષિણે
પૂજિતો ઽયં મહામન્ત્રઃ સર્વપાપહરઃ શુભઃ ॥

તસ્માદ્ યૂયં પ્રયત્નેન સ્તવેનાનેન વૈ દ્વિજાઃ
સ્તુવીધ્વં વરદં દેવં સર્વકામફલપ્રદમ્ ॥