બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 202

દ્વારવત્યાં તતઃ શૌરિં શક્રસ્ ત્રિભુવનેશ્વરઃ
આજગામાથ મુનયો મત્તૈરાવતપૃષ્ઠગઃ ॥

પ્રવિશ્ય દ્વારકાં સો ઽથ સમીપે ચ હરેસ્ તદા
કથયામ્ આસ દૈત્યસ્ય નરકસ્ય વિચેષ્ટિતમ્ ॥

ત્વયા નાથેન દેવાનાં મનુષ્યત્વે ઽપિ તિષ્ઠતા
પ્રશમં સર્વદુઃખાનિ નીતાનિ મધુસૂદન ॥

તપસ્વિજનરક્ષાયૈ સો ઽરિષ્ટો ધેનુકસ્ તથા
પ્રલમ્બાદ્યાસ્ તથા કેશી તે સર્વે નિહતાસ્ ત્વયા ॥

કંસઃ કુવલયાપીડઃ પૂતના બાલઘાતિની
નાશં નીતાસ્ ત્વયા સર્વે યે ઽન્યે જગદુપદ્રવાઃ ॥

યુષ્મદ્દોર્દણ્ડસંબુદ્ધિ પરિત્રાતે જગત્ત્રયે
યજ્ઞે યજ્ઞહવિઃ પ્રાશ્ય તૃપ્તિં યાન્તિ દિવૌકસઃ ॥

સો ઽહં સાંપ્રતમ્ આયાતો યન્નિમિત્તં જનાર્દન
તચ્ છ્રુત્વા તત્પ્રતીકાર પ્રયત્નં કર્તુમ્ અર્હસિ ॥

ભૌમો ઽયં નરકો નામ પ્રાગ્જ્યોતિષપુરેશ્વરઃ
કરોતિ સર્વભૂતાનામ્ અપઘાતમ્ અરિંદમ ॥

દેવસિદ્ધસુરાદીનાં નૃપાણાં ચ જનાર્દન
હત્વા તુ સો ઽસુરઃ કન્યા રુરોધ નિજમન્દિરે ॥

છત્ત્રં યત્ સલિલસ્રાવિ તજ્ જહાર પ્રચેતસઃ
મન્દરસ્ય તથા શૃઙ્ગં હૃતવાન્ મણિપર્વતમ્ ॥

અમૃતસ્રાવિણી દિવ્યે માતુર્ મે ઽમૃતકુણ્ડલે
જહાર સો ઽસુરો ઽદિત્યા વાઞ્છત્ય્ ઐરાવતં દ્વિપમ્ ॥

દુર્નીતમ્ એતદ્ ગોવિન્દ મયા તસ્ય તવોદિતમ્
યદ્ અત્ર પ્રતિકર્તવ્યં તત્ સ્વયં પરિમૃશ્યતામ્ ॥

ઇતિ શ્રુત્વા સ્મિતં કૃત્વા ભગવાન્ દેવકીસુતઃ
ગૃહીત્વા વાસવં હસ્તે સમુત્તસ્થૌ વરાસનાત્ ॥

સંચિન્તિતમ્ ઉપારુહ્ય ગરુડં ગગનેચરમ્
સત્યભામાં સમારોપ્ય યયૌ પ્રાગ્જ્યોતિષં પુરમ્ ॥

આરુહ્યૈરાવતં નાગં શક્રો ઽપિ ત્રિદશાલયમ્
તતો જગામ સુમનાઃ પશ્યતાં દ્વારકૌકસામ્ ॥

પ્રાગ્જ્યોતિષપુરસ્યાસ્ય સમન્તાચ્ છતયોજનમ્
આચિતં ભૈરવૈઃ પાશૈઃ પરસૈન્યનિવારણે ॥

તાંશ્ ચિચ્છેદ હરિઃ પાશાન્ ક્ષિપ્ત્વા ચક્રં સુદર્શનમ્
તતો મુરઃ સમુત્તસ્થૌ તં જઘાન ચ કેશવઃ ॥

મુરોસ્ તુ તનયાન્ સપ્ત સહસ્રાસ્ તાંસ્ તતો હરિઃ
ચક્રધારાગ્નિનિર્દગ્ધાંશ્ ચકાર શલભાન્ ઇવ ॥

હત્વા મુરં હયગ્રીવં તથા પઞ્ચજનં દ્વિજાઃ
પ્રાગ્જ્યોતિષપુરં ધીમાંસ્ ત્વરાવાન્ સમુપાદ્રવત્ ॥

નરકેનાસ્ય તત્રાભૂન્ મહાસૈન્યેન સંયુગઃ
કૃષ્ણસ્ય યત્ર ગોવિન્દો જઘ્ને દૈત્યાન્ સહસ્રશઃ ॥

શસ્ત્રાસ્ત્રવર્ષં મુઞ્ચન્તં સ ભૌમં નરકં બલી
ક્ષિપ્ત્વા ચક્રં દ્વિધા ચક્રે ચક્રી દૈતેયચક્રહા ॥

હતે તુ નરકે ભૂમિર્ ગૃહીત્વાદિતિકુણ્ડલે
ઉપતસ્થે જગન્નાથં વાક્યં ચેદમ્ અથાબ્રવીત્ ॥

યદાહમ્ ઉદ્ધૃતા નાથ ત્વયા શૂકરમૂર્તિના
ત્વત્સંસ્પર્શભવઃ પુત્રસ્ તદાયં મય્ય્ અજાયત ॥

સો ઽયં ત્વયૈવ દત્તો મે ત્વયૈવ વિનિપાતિતઃ
ગૃહાણ કુણ્ડલે ચેમે પાલયાસ્ય ચ સંતતિમ્ ॥

ભારાવતરણાર્થાય મમૈવ ભગવાન્ ઇમમ્
અંશેન લોકમ્ આયાતઃ પ્રસાદસુમુખ પ્રભો ॥

ત્વં કર્તા ચ વિકર્તા ચ સંહર્તા પ્રભવો ઽવ્યયઃ
જગત્સ્વરૂપો યશ્ ચ ત્વં સ્તૂયસે ઽચ્યુત કિં મયા ॥

વ્યાપી વ્યાપ્યઃ ક્રિયા કર્તા કાર્યં ચ ભગવાન્ સદા
સર્વભૂતાત્મભૂતાત્મા સ્તૂયસે ઽચ્યુત કિં મયા ॥

પરમાત્મા ત્વમ્ આત્મા ચ ભૂતાત્મા ચાવ્યયો ભવાન્
યદા તદા સ્તુતિર્ નાસ્તિ કિમર્થં તે પ્રવર્તતામ્ ॥

પ્રસીદ સર્વભૂતાત્મન્ નરકેન કૃતં ચ યત્
તત્ ક્ષમ્યતામ્ અદોષાય મત્સુતઃ સ નિપાતિતઃ ॥

તથેતિ ચોક્ત્વા ધરણીં ભગવાન્ ભૂતભાવનઃ
રત્નાનિ નરકાવાસાજ્ જગ્રાહ મુનિસત્તમાઃ ॥

કન્યાપુરે સ કન્યાનાં ષોડશાતુલવિક્રમઃ
શતાધિકાનિ દદૃશે સહસ્રાણિ દ્વિજોત્તમાઃ ॥

ચતુર્દંષ્ટ્રાન્ ગજાંશ્ ચોગ્રાન્ ષટ્ સહસ્રાણિ દૃષ્ટવાન્
કામ્બોજાનાં તથાશ્વાનાં નિયુતાન્ય્ એકવિંશતિમ્ ॥

કન્યાસ્ તાશ્ ચ તથા નાગાંસ્ તાન્ અશ્વાન્ દ્વારકાં પુરીમ્
પ્રાપયામ્ આસ ગોવિન્દઃ સદ્યો નરકકિંકરૈઃ ॥

દદૃશે વારુણં છત્ત્રં તથૈવ મણિપર્વતમ્
આરોપયામ્ આસ હરિર્ ગરુડે પતગેશ્વરે ॥

આરુહ્ય ચ સ્વયં કૃષ્ણઃ સત્યભામાસહાયવાન્
અદિત્યાઃ કુણ્ડલે દાતું જગામ ત્રિદશાલયમ્ ॥