બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 148

કોટિતીર્થમ્ ઇતિ ખ્યાતં ગઙ્ગાયા દક્ષિણે તટે
યસ્યાનુસ્મરણાદ્ એવ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥

યત્ર કોટીશ્વરો દેવઃ સર્વં કોટિગુણં ભવેત્
કોટિદ્વયં તત્ર પૂર્ણં તીર્થાનાં શુભદાયિનામ્ ॥

તત્ર વ્યુષ્ટિં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ નારદ તન્મનાઃ
કણ્વસ્ય તુ સુતો જ્યેષ્ઠો બાહ્લીક ઇતિ વિશ્રુતઃ ॥

કાણ્વશ્ ચેતિ જનૈઃ ખ્યાતો વેદવેદાઙ્ગપારગઃ
ઇષ્ટીઃ પાર્વાયણાનીર્ યાઃ સભાર્યો વેદપારગઃ ॥

કુર્વન્ન્ આસ્તે સ ગૌતમ્યાસ્ તીરસ્થો લોકપૂજિતઃ
પ્રાતઃકાલે સભાર્યો ઽસૌ જુહ્વદ્ અગ્નૌ સમાહિતઃ ॥

સર્વદાસ્તે કદાચિત્ તુ હવનાય સમુદ્યતઃ
એકાહુતિં સ હુત્વા તુ સમિદ્ધે હવ્યવાહને ॥

આહુત્યન્તરદાનાય હવિર્ દ્રવ્યં કરે ઽગ્રહીત્
એતસ્મિન્ન્ અન્તરે વહ્નિર્ ઉપશાન્તો ઽભવત્ તદા ॥

તતશ્ ચિન્તાપરઃ કાણ્વઃ કર્તવ્યં કિં ભવેદ્ ઇતિ
અન્તર્ વિચારયામ્ આસ વિષાદં પરમં ગતઃ ॥

આહુત્યોશ્ ચ દ્વયોર્ મધ્ય ઉપશાન્તો હુતાશનઃ
અગ્ન્યન્તરમ્ ઉપાદેયં વૈદિકં લૌકિકં તથા ॥

ક્વ હોષ્યં સ્યાદ્ દ્વિતીયં તુ આહુત્યન્તરમ્ એવ ચ
એવં મીમાંસમાને તુ દૈવી વાગ્ અબ્રવીત્ તદા ॥

અગ્ન્યન્તરં નૈવ તે ઽત્ર ઉપાદેયં ભવિષ્યતિ
યાનિ તત્ર ભવિષ્યન્તિ શકલાનિ સમીપતઃ ॥

અર્ધદગ્ધેષુ કાષ્ઠેષુ વિપ્રરાજ પ્રહૂયતામ્
નેત્ય્ ઉવાચ તદા કાણ્વઃ સૈવ વાગ્ અબ્રવીત્ પુનઃ ॥

અગ્નેઃ પુત્રો હિરણ્યસ્ તુ પિતા પુત્રઃ સ એવ તુ
પુત્રે દત્તં પ્રિયાયૈવ પિતુઃ પ્રીત્યૈ ભવિષ્યતિ ॥

પિત્રે દેયં સુતે દદ્યાત્ કોટિપ્રીતિગુણં ભવેત્
દૈવી વાગ્ અબ્રવીદ્ એવં તતઃ સર્વે મહર્ષયઃ ॥

નિશ્ચિત્ય ધર્મસર્વસ્વં તથા ચક્રુર્ યથોદિતમ્
એતજ્ જ્ઞાત્વા જગત્ય્ અત્ર પુત્રે દત્તં પિતુર્ ભવેત્ ॥

અપત્યાદ્યુપકારેણ પિત્રોઃ પ્રીતિર્ યથા ભવેત્
તથા નાન્યેન કેનાપિ જગત્ય્ એતદ્ ધિ વિશ્રુતમ્ ॥

સુપ્રસિદ્ધં જગત્ય્ એતત્ સર્વલોકેષુ પૂજિતમ્
તસ્મિન્ દત્તે ભવેત્ પુણ્યં સર્વં કોટિગુણં સુત ॥

મનોગ્લાનિનિવૃત્તિશ્ ચ જાયતે ચ મહત્ સુખમ્
પુનર્ અપ્ય્ આહ સા વાણી કાણ્વે ઽસ્મિંસ્ તીર્થ ઉત્તમે ॥

અભવત્ તન્ મહત્ તીર્થં કાણ્વ પુણ્યપ્રભાવતઃ
લોકત્રયાશ્રયાશેષ તીર્થેભ્યો ઽપિ મહાફલમ્ ॥

સ્નાનદાનાદિકં કિંચિદ્ ભક્ત્યા કુર્વન્ સમાહિતઃ
ફલં પ્રાપ્સ્યસ્ય્ અશેષેણ સર્વં કોટિગુણં મુને ॥

યત્ કિંચિત્ ક્રિયતે ચાત્ર સ્નાનદાનાદિકં નરૈઃ
સર્વં કોટિગુણં વિદ્યાત્ કોટિતીર્થં તતો વિદુઃ ॥

યત્રૈતદ્ વૃત્તમ્ આગ્નેયં કાણ્વં પૌત્રં હિરણ્યકમ્
વાણીસંજ્ઞં કોટિતીર્થં કોટિતીર્થફલં યતઃ ॥

કોટિતીર્થસ્ય માહાત્મ્યમ્ અત્ર વક્તું ન શક્યતે
વાચસ્પતિપ્રભૃતિભિર્ અથવાન્યૈઃ સુરૈર્ અપિ ॥

યત્રાનુષ્ઠીયમાનં હિ સર્વં કર્મ યથા તથા
ગોદાવર્યાઃ પ્રસાદેન સર્વં કોટિગુણં ભવેત્ ॥

કોટિતીર્થે દ્વિજાગ્ર્યાય ગામ્ એકાં યઃ પ્રયચ્છતિ
તસ્ય તીર્થસ્ય માહાત્મ્યાદ્ ગોકોટિફલમ્ અશ્નુતે ॥

તસ્મિંસ્ તીર્થે શુચિર્ ભૂત્વા ભૂમિદાનં કરોતિ યઃ
શ્રદ્ધાયુક્તેન મનસા સ્યાત્ તત્કોટિગુણોત્તરમ્ ॥

સર્વત્ર ગૌતમીતીરે પિતૄણાં દાનમ્ ઉત્તમમ્
વિશેષતઃ કોટિતીર્થે તદ્ અનન્તફલપ્રદમ્
અત્રૈકન્યૂનપઞ્ચાશત્ તીર્થાનિ મુનયો વિદુઃ ॥