બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 144

પરુષ્ણીસંગમં ચેતિ તીર્થં ત્રૈલોક્યવિશ્રુતમ્
તસ્ય સ્વરૂપં વક્ષ્યામિ શૃણુ પાપવિનાશનમ્ ॥

અત્રિર્ આરાધયામ્ આસ બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાન્
તેષુ તુષ્ટેષુ સ પ્રાહ પુત્રા યૂયં ભવિષ્યથ ॥

તથા ચૈકા રૂપવતી કન્યા મમ ભવેત્ સુરાઃ
તથા પુત્રત્વમ્ આપુસ્ તે બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ॥

કન્યાં ચ જનયામ્ આસ શુભાત્રેયીતિ નામતઃ
દત્તઃ સોમો ઽથ દુર્વાસાઃ પુત્રાસ્ તસ્ય મહાત્મનઃ ॥

અગ્નેર્ અઙ્ગિરસો જાતો હ્ય્ અઙ્ગારૈર્ અઙ્ગિરા યતઃ
તસ્માદ્ અઙ્ગિરસે પ્રાદાદ્ આત્રેયીમ્ અતિરોચિષમ્ ॥

અગ્નેઃ પ્રભાવાત્ પરુષમ્ આત્રેયીં સર્વદાવદત્
આત્રેય્ય્ અપિ ચ શુશ્રૂષાં કુર્વતી સર્વદાભવત્ ॥

તસ્યામ્ આઙ્ગિરસા જાતા મહાબલપરાક્રમાઃ
અઙ્ગિરાઃ પરુષં વાદીદ્ આત્રેયીં નિત્યમ્ એવ ચ ॥

પુત્રાસ્ ત્વ્ આઙ્ગિરસા નિત્યં પિતરં શમયન્તિ તે
સા કદાચિદ્ ભર્તૃવાક્યાદ્ ઉદ્વિગ્ના પરુષાક્ષરાત્
કૃતાઞ્જલિપુટા દીના પ્રાબ્રવીચ્ છ્વશુરં ગુરુમ્ ॥

અત્રિજાહં હવ્યવાહ ભાર્યા તવ સુતસ્ય વૈ
શુશ્રૂષણપરા નિત્યં પુત્રાણાં ભર્તુર્ એવ ચ ॥

પતિર્ માં પરુષં વક્તિ વૃથૈવોદ્વીક્ષતે રુષા
પ્રશાધિ માં સુરજ્યેષ્ઠ ભર્તારં મમ દૈવતમ્ ॥

અઙ્ગારેભ્યઃ સમુદ્ભૂતો ભર્તા તે હ્ય્ અઙ્ગિરા ઋષિઃ
યથા શાન્તો ભવેદ્ ભદ્રે તથા નીતિર્ વિધીયતામ્ ॥

આગ્નેયો ઽગ્નિં સમાયાતો તવ ભર્તા વરાનને
તદા ત્વં જલરૂપેણ પ્લાવયેથા મદાજ્ઞયા ॥

સહેયં પરુષં વાક્યં મા ભર્તાગ્નિં સમાવિશેત્
ભર્તરિ પ્રતિકૂલાનાં યોષિતાં જીવનેન કિમ્ ॥

ઇચ્છેયં શાન્તિવાક્યાનિ ભર્તારં લભતે તથા ॥

અગ્નિસ્ ત્વ્ અપ્સુ શરીરેષુ સ્થાવરે જઙ્ગમે તથા
તવ ભર્તુર્ અહં ધામ નિત્યં ચ જનકો મતઃ ॥

યો ઽહં સો ઽહમ્ ઇતિ જ્ઞાત્વા ન ચિન્તાં કર્તુમ્ અર્હસિ
કિં ચાપો માતરો દેવ્યો હ્ય્ અગ્નિઃ શ્વશુર ઇત્ય્ અપિ
ઇતિ બુદ્ધ્યા વિનિશ્ચિત્ય મા વિષણ્ણા ભવ સ્નુષે ॥

આપો જનન્ય ઇતિ યદ્ બભાષે અગ્નેર્ અહં તવ પુત્રસ્ય ભાર્યા
કથં ભૂત્વા જનની ચાપિ ભાર્યા વિરુદ્ધમ્ એતજ્ જલરૂપેણ નાથ

આદૌ તુ પત્ની ભરણાત્ તુ ભાર્યા જનેસ્ તુ જાયા સ્વગુણૈઃ કલત્રમ્
ઇત્યાદિરૂપાણિ બિભર્ષિ ભદ્રે કુરુષ્વ વાક્યં મદુદીરિતં યત્

યો ઽસ્યાં પ્રજાતઃ સ તુ પુત્ર એવ સા તસ્ય માતૈવ ન સંશયો ઽત્ર
તસ્માદ્ વદન્તિ શ્રુતિતત્ત્વવિજ્ઞાઃ સા નૈવ યોષિત્ તનયે ઽભિજાતે

શ્વશુરસ્ય તુ તદ્ વાક્યં શ્રુત્વાત્રેયી તદૈવ તત્
આગ્નેયં રૂપમ્ આપન્નમ્ અમ્ભસાપ્લાવયત્ પતિમ્ ॥

ઉભૌ તૌ દંપતી બ્રહ્મન્ સંગતૌ ગાઙ્ગવારિણા
શાન્તરૂપધરૌ ચોભૌ દંપતી સંબભૂવતુઃ ॥

લક્ષ્મ્યા યુક્તો યથા વિષ્ણુર્ ઉમયા શંકરો યથા
રોહિણ્યા ચ યથા ચન્દ્રસ્ તથાભૂન્ મિથુનં તદા ॥

ભર્તારં પ્લાવયન્તી સા દધારામ્બુમયં વપુઃ
પરુષ્ણી ચેતિ વિખ્યાતા ગઙ્ગયા સંગતા નદી ॥

ગોશતાર્પણજં પુણ્યં પરુષ્ણીસ્નાનતો ભવેત્
તત્ર ચાઙ્ગિરસાશ્ ચક્રુર્ યજ્ઞાંશ્ ચ બહુદક્ષિણાન્ ॥

તત્ર ત્રીણિ સહસ્રાણિ તીર્થાન્ય્ આહુઃ પુરાણગાઃ
ઉભયોસ્ તીરયોસ્ તાત પૃથગ્ યાગફલં વિદુઃ ॥

તેષુ સ્નાનં ચ દાનં ચ વાજપેયાધિકં મતમ્
વિશેષતસ્ તુ ગઙ્ગાયાઃ પરુષ્ણ્યા સહ સંગમે ॥

સ્નાનદાનાદિભિઃ પુણ્યં યત્ તદ્ વક્તું ન શક્યતે ॥