બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 14

ગાન્ધારી ચૈવ માદ્રી ચ ક્રોષ્ટોર્ ભાર્યે બભૂવતુઃ
ગાન્ધારી જનયામ્ આસ અનમિત્રં મહાબલમ્ ॥

માદ્રી યુધાજિતં પુત્રં તતો ઽન્યં દેવમીઢુષમ્
તેષાં વંશસ્ ત્રિધા ભૂતો વૃષ્ણીનાં કુલવર્ધનઃ ॥

માદ્ર્યાઃ પુત્રૌ તુ જજ્ઞાતે શ્રુતૌ વૃષ્ણ્યન્ધકાવ્ ઉભૌ
જજ્ઞાતે તનયૌ વૃષ્ણેઃ શ્વફલ્કશ્ ચિત્રકસ્ તથા ॥

શ્વફલ્કસ્ તુ મુનિશ્રેષ્ઠા ધર્માત્મા યત્ર વર્તતે
નાસ્તિ વ્યાધિભયં તત્ર નાવર્ષસ્ તપમ્ એવ ચ ॥

કદાચિત્ કાશિરાજસ્ય વિષયે મુનિસત્તમાઃ
ત્રીણિ વર્ષાણિ પૂર્ણાનિ નાવર્ષત્ પાકશાસનઃ ॥

સ તત્ર ચાનયામ્ આસ શ્વફલ્કં પરમાર્ચિતમ્
શ્વફલ્કપરિવર્તેન વવર્ષ હરિવાહનઃ ॥

શ્વફલ્કઃ કાશિરાજસ્ય સુતાં ભાર્યામ્ અવિન્દત
ગાન્દિનીં નામ ગાં સા ચ દદૌ વિપ્રાય નિત્યશઃ ॥

દાતા યજ્વા ચ વીરશ્ ચ શ્રુતવાન્ અતિથિપ્રિયઃ
અક્રૂરઃ સુષુવે તસ્માચ્ છ્વફલ્કાદ્ ભૂરિદક્ષિણઃ ॥

ઉપમદ્ગુસ્ તથા મદ્ગુર્ મેદુરશ્ ચારિમેજયઃ
અવિક્ષિતસ્ તથાક્ષેપઃ શત્રુઘ્નશ્ ચારિમર્દનઃ ॥

ધર્મધૃગ્ યતિધર્મા ચ ધર્મોક્ષાન્ધકરુસ્ તથા
આવાહપ્રતિવાહૌ ચ સુન્દરી ચ વરાઙ્ગના ॥

અક્રૂરેણોગ્રસેનાયાં સુગાત્ર્યાં દ્વિજસત્તમાઃ
પ્રસેનશ્ ચોપદેવશ્ ચ જજ્ઞાતે દેવવર્ચસૌ ॥

ચિત્રકસ્યાભવન્ પુત્રાઃ પૃથુર્ વિપૃથુર્ એવ ચ
અશ્વગ્રીવો ઽશ્વબાહુશ્ ચ સ્વપાર્શ્વકગવેષણૌ ॥

અરિષ્ટનેમિર્ અશ્વશ્ ચ સુધર્મા ધર્મભૃત્ તથા
સુબાહુર્ બહુબાહુશ્ ચ શ્રવિષ્ઠાશ્રવણે સ્ત્રિયૌ ॥

અસિક્ન્યાં જનયામ્ આસ શૂરં વૈ દેવમીઢુષમ્
મહિષ્યાં જજ્ઞિરે શૂરા ભોજ્યાયાં પુરુષા દશ ॥

વસુદેવો મહાબાહુઃ પૂર્વમ્ આનકદુન્દુભિઃ
જજ્ઞે યસ્ય પ્રસૂતસ્ય દુન્દુભ્યઃ પ્રાણદન્ દિવિ ॥

આનકાનાં ચ સંહ્રાદઃ સુમહાન્ અભવદ્ દિવિ
પપાત પુષ્પવર્ષશ્ ચ શૂરસ્ય જનને મહાન્ ॥

મનુષ્યલોકે કૃત્સ્ને ઽપિ રૂપે નાસ્તિ સમો ભુવિ
યસ્યાસીત્ પુરુષાગ્ર્યસ્ય કાન્તિશ્ ચન્દ્રમસો યથા ॥

દેવભાગસ્ તતો જજ્ઞે તથા દેવશ્રવાઃ પુનઃ
અનાધૃષ્ટિઃ કનવકો વત્સવાન્ અથ ગૃઞ્જમઃ ॥

શ્યામઃ શમીકો ગણ્ડૂષઃ પઞ્ચ ચાસ્ય વરાઙ્ગનાઃ
પૃથુકીર્તિઃ પૃથા ચૈવ શ્રુતદેવા શ્રુતશ્રવા ॥

રાજાધિદેવી ચ તથા પઞ્ચૈતા વીરમાતરઃ
શ્રુતશ્રવાયાં ચૈદ્યસ્ તુ શિશુપાલો ઽભવન્ નૃપઃ ॥

હિરણ્યકશિપુર્ યો ઽસૌ દૈત્યરાજો ઽભવત્ પુરા
પૃથુકીર્ત્યાં તુ સંજજ્ઞે તનયો વૃદ્ધશર્મણઃ ॥

કરૂષાધિપતિર્ વીરો દન્તવક્રો મહાબલઃ
પૃથાં દુહિતરં ચક્રે કુન્તિસ્ તાં પાણ્ડુર્ આવહત્ ॥

યસ્યાં સ ધર્મવિદ્ રાજા ધર્મો જજ્ઞે યુધિષ્ઠિરઃ
ભીમસેનસ્ તથા વાતાદ્ ઇન્દ્રાચ્ ચૈવ ધનંજયઃ ॥

લોકે પ્રતિરથો વીરઃ શક્રતુલ્યપરાક્રમઃ
અનમિત્રાચ્ છનિર્ જજ્ઞે કનિષ્ઠાદ્ વૃષ્ણિનન્દનાત્ ॥

શૈનેયઃ સત્યકસ્ તસ્માદ્ યુયુધાનશ્ ચ સાત્યકિઃ
ઉદ્ધવો દેવભાગસ્ય મહાભાગઃ સુતો ઽભવત્ ॥

પણ્ડિતાનાં પરં પ્રાહુર્ દેવશ્રવસમ્ ઉત્તમમ્
અશ્મક્યં પ્રાપ્તવાન્ પુત્રમ્ અનાધૃષ્ટિર્ યશસ્વિનમ્ ॥

નિવૃત્તશત્રું શત્રુઘ્નં શ્રુતદેવા ત્વ્ અજાયત
શ્રુતદેવાત્મજાસ્ તે તુ નૈષાદિર્ યઃ પરિશ્રુતઃ ॥

એકલવ્યો મુનિશ્રેષ્ઠા નિષાદૈઃ પરિવર્ધિતઃ
વત્સવતે ત્વ્ અપુત્રાય વસુદેવઃ પ્રતાપવાન્
અદ્ભિર્ દદૌ સુતં વીરં શૌરિઃ કૌશિકમ્ ઔરસમ્ ॥

ગણ્ડૂષાય હ્ય્ અપુત્રાય વિષ્વક્સેનો દદૌ સુતાન્
ચારુદેષ્ણં સુદેષ્ણં ચ પઞ્ચાલં કૃતલક્ષણમ્ ॥

અસંગ્રામેણ યો વીરો નાવર્તત કદાચન
રૌક્મિણેયો મહાબાહુઃ કનીયાન્ દ્વિજસત્તમાઃ ॥

વાયસાનાં સહસ્રાણિ યં યાન્તં પૃષ્ઠતો ઽન્વયુઃ
ચારૂન્ અદ્યોપભોક્ષ્યામશ્ ચારુદેષ્ણહતાન્ ઇતિ ॥

તન્ત્રિજસ્ તન્ત્રિપાલશ્ ચ સુતૌ કનવકસ્ય તૌ
વીરુશ્ ચાશ્વહનુશ્ ચૈવ વીરૌ તાવ્ અથ ગૃઞ્જિમૌ ॥

શ્યામપુત્રઃ શમીકસ્ તુ શમીકો રાજ્યમ્ આવહત્
જુગુપ્સમાનો ભોજત્વાદ્ રાજસૂયમ્ અવાપ સઃ ॥

અજાતશત્રુઃ શત્રૂણાં જજ્ઞે તસ્ય વિનાશનઃ
વસુદેવસુતાન્ વીરાન્ કીર્તયિષ્યામ્ય્ અતઃ પરમ્ ॥

વૃષ્ણેસ્ ત્રિવિધમ્ એવં તુ બહુશાખં મહૌજસમ્
ધારયન્ વિપુલં વંશં નાનર્થૈર્ ઇહ યુજ્યતે ॥

યાઃ પત્ન્યો વસુદેવસ્ય ચતુર્દશ વરાઙ્ગનાઃ
પૌરવી રોહિણી નામ મદિરાદિતથાવરા ॥

વૈશાખી ચ તથા ભદ્રા સુનામ્ની ચૈવ પઞ્ચમી
સહદેવા શાન્તિદેવા શ્રીદેવી દેવરક્ષિતા ॥

વૃકદેવ્ય્ ઉપદેવી ચ દેવકી ચૈવ સપ્તમી
સુતનુર્ વડવા ચૈવ દ્વે એતે પરિચારિકે ॥

પૌરવી રોહિણી નામ બાહ્લિકસ્યાત્મજાભવત્
જ્યેષ્ઠા પત્ની મુનિશ્રેષ્ઠા દયિતાનકદુન્દુભેઃ ॥

લેભે જ્યેષ્ઠં સુતં રામં શરણ્યં શઠમ્ એવ ચ
દુર્દમં દમનં શુભ્રં પિણ્ડારકમ્ ઉશીનરમ્ ॥

ચિત્રા નામ કુમારી ચ રોહિણીતનયા નવ
ચિત્રા સુભદ્રેતિ પુનર્ વિખ્યાતા મુનિસત્તમાઃ ॥

વસુદેવાચ્ ચ દેવક્યાં જજ્ઞે શૌરિર્ મહાયશાઃ
રામાચ્ ચ નિશઠો જજ્ઞે રેવત્યાં દયિતઃ સુતઃ ॥

સુભદ્રાયાં રથી પાર્થાદ્ અભિમન્યુર્ અજાયત
અક્રૂરાત્ કાશિકન્યાયાં સત્યકેતુર્ અજાયત ॥

વસુદેવસ્ય ભાર્યાસુ મહાભાગાસુ સપ્તસુ
યે પુત્રા જજ્ઞિરે શૂરાઃ સમસ્તાંસ્ તાન્ નિબોધત ॥

ભોજશ્ ચ વિજયશ્ ચૈવ શાન્તિદેવાસુતાવ્ ઉભૌ
વૃકદેવઃ સુનામાયાં ગદશ્ ચાસ્તાં સુતાવ્ ઉભૌ ॥

અગાવહં મહાત્માનં વૃકદેવી વ્યજાયત
કન્યા ત્રિગર્તરાજસ્ય ભાર્યા વૈ શિશિરાયણેઃ ॥

જિજ્ઞાસાં પૌરુષે ચક્રે ન ચસ્કન્દે ચ પૌરુષમ્
કૃષ્ણાયસસમપ્રખ્યો વર્ષે દ્વાદશમે તથા ॥

મિથ્યાભિશસ્તો ગાર્ગ્યસ્ તુ મન્યુનાતિસમીરિતઃ
ઘોષકન્યામ્ ઉપાદાય મૈથુનાયોપચક્રમે ॥

ગોપાલી ચાપ્સરાસ્ તસ્ય ગોપસ્ત્રીવેષધારિણી
ધારયામ્ આસ ગાર્ગ્યસ્ય ગર્ભં દુર્ધરમ્ અચ્યુતમ્ ॥

માનુષ્યાં ગર્ગભાર્યાયાં નિયોગાચ્ છૂલપાણિનઃ
સ કાલયવનો નામ જજ્ઞે રાજા મહાબલઃ ॥

વૃત્તપૂર્વાર્ધકાયસ્ તુ સિંહસંહનનો યુવા
અપુત્રસ્ય સ રાજ્ઞસ્ તુ વવૃધે ઽન્તઃપુરે શિશુઃ ॥

યવનસ્ય મુનિશ્રેષ્ઠાઃ સ કાલયવનો ઽભવત્
આયુધ્યમાનો નૃપતિઃ પર્યપૃચ્છદ્ દ્વિજોત્તમમ્ ॥

વૃષ્ણ્યન્ધકકુલં તસ્ય નારદો ઽકથયદ્ વિભુઃ
અક્ષૌહિણ્યા તુ સૈન્યસ્ય મથુરામ્ અભ્યયાત્ તદા ॥

દૂતં સંપ્રેષયામ્ આસ વૃષ્ણ્યન્ધકનિવેશનમ્
તતો વૃષ્ણ્યન્ધકાઃ કૃષ્ણં પુરસ્કૃત્ય મહામતિમ્ ॥

સમેતા મન્ત્રયામ્ આસુર્ યવનસ્ય ભયાત્ તદા
કૃત્વા વિનિશ્ચયં સર્વે પલાયનમ્ અરોચયન્ ॥

વિહાય મથુરાં રમ્યાં માનયન્તઃ પિનાકિનમ્
કુશસ્થલીં દ્વારવતીં નિવેશયિતુમ્ ઈપ્સવઃ ॥

ઇતિ કૃષ્ણસ્ય જન્મેદં યઃ શુચિર્ નિયતેન્દ્રિયઃ
પર્વસુ શ્રાવયેદ્ વિદ્વાન્ અનૃણઃ સ સુખી ભવેત્ ॥