બ્રહ્મ પુરાણ · અધ્યાય 112

માતૃતીર્થમ્ ઇતિ ખ્યાતં સર્વસિદ્ધિકરં નૃણામ્
આધિભિર્ મુચ્યતે જન્તુસ્ તત્તીર્થસ્મરણાદ્ અપિ ॥

દેવાનામ્ અસુરાણાં ચ સંગરો ઽભૂત્ સુદારુણઃ
નાશક્નુવંસ્ તદા જેતું દેવા દાનવસંગરમ્ ॥

તદાહમ્ અગમં દેવૈસ્ તિષ્ઠન્તં શૂલપાણિનમ્
અસ્તવં વિવિધૈર્ વાક્યૈઃ કૃતાઞ્જલિપુટઃ શનૈઃ ॥

સંમન્ત્ર્ય દેવૈર્ અસુરૈશ્ ચ સર્વૈર્ યદાહૃતં સંમથિતું સમુદ્રમ્
યત્ કાલકૂટં સમભૂન્ મહેશ તત્ ત્વાં વિના કો ગ્રસિતું સમર્થઃ

પુષ્પપ્રહારેણ જગત્ત્રયં યઃ સ્વાધીનમ્ આપાદયિતું સમર્થઃ
મારો હરે ઽપ્ય્ અન્યસુરાદિવન્દ્યો વિતાયમાનો વિલયં પ્રયાતઃ

વિમથ્ય વારીશમ્ અનઙ્ગશત્રો યદ્ ઉત્તમં તત્ તુ દિવૌકસેભ્યઃ
દત્ત્વા વિષં સંહરન્ નીલકણ્ઠ કો વા ધર્તું ત્વામ્ ઋતે વૈ સમર્થઃ

તતશ્ ચ તુષ્ટો ભગવાન્ આદિકર્તા ત્રિલોચનઃ ॥

દાસ્યે ઽહં યદ્ અભીષ્ટં વો બ્રુવન્તુ સુરસત્તમાઃ ॥

દાનવેભ્યો ભયં ઘોરં તત્રૈહિ વૃષભધ્વજ
જહિ શત્રૂન્ સુરાન્ પાહિ નાથવન્તસ્ ત્વયા પ્રભો ॥

નિષ્કારણઃ સુહૃચ્ છંભો નાભવિષ્યદ્ ભવાન્ યદિ
તદાકરિષ્યન્ કિમ્ ઇવ દુઃખાર્તાઃ સર્વદેહિનઃ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તસ્ તત્ક્ષણાત્ પ્રાયાદ્ યત્ર તે દેવશત્રવઃ
તત્ર તદ્ યુદ્ધમ્ અભવચ્ છંકરેણ સુરદ્વિષામ્ ॥

તતસ્ ત્રિલોચનઃ શ્રાન્તસ્ તમોરૂપધરઃ શિવઃ
લલાટાદ્ વ્યપતંસ્ તસ્ય યુધ્યતઃ સ્વેદબિન્દવઃ ॥

સ સંહરન્ દૈત્યગણાંસ્ તામસીં મૂર્તિમ્ આશ્રિતઃ
તાં મૂર્તિમ્ અસુરા દૃષ્ટ્વા મેરુપૃષ્ઠાદ્ ભુવં યયુઃ ॥

સ સંહરન્ સર્વદૈત્યાંસ્ તદાગચ્છદ્ ભુવં હરઃ
ઇતશ્ ચેતશ્ ચ ભીતાસ્ તે ઽધાવન્ સર્વાં મહીમ્ ઇમામ્ ॥

તથૈવ કોપાદ્ રુદ્રો ઽપિ શત્રૂંસ્ તાન્ અનુધાવતિ
તથૈવ યુધ્યતઃ શંભોઃ પતિતાઃ સ્વેદબિન્દવઃ ॥

યત્ર યત્ર ભુવં પ્રાપ્તો બિન્દુર્ માહેશ્વરો મુને
તત્ર તત્ર શિવાકારા માતરો જજ્ઞિરે તતઃ ॥

પ્રોચુર્ મહેશ્વરં સર્વાઃ ખાદામસ્ ત્વ્ અસુરાન્ ઇતિ
તતઃ પ્રોવાચ ભગવાન્ સર્વૈઃ સુરગણૈર્ વૃતઃ ॥

સ્વર્ગાદ્ ભુવમ્ અનુપ્રાપ્તા રાક્ષસાસ્ તે રસાતલમ્
અનુપ્રાપ્તાસ્ તતઃ સર્વાઃ શૃણ્વન્તુ મમ ભાષિતમ્ ॥

યત્ર યત્ર દ્વિષો યાન્તિ તત્ર ગચ્છન્તુ માતરઃ
રસાતલમ્ અનુપ્રાપ્તા ઇદાનીં મદ્ભયાદ્ દ્વિષઃ
ભવત્યો ઽપ્ય્ અનુગચ્છન્તુ રસાતલમ્ અનુ દ્વિષઃ ॥

તાશ્ ચ જગ્મુર્ ભુવં ભિત્ત્વા યત્ર તે દૈત્યદાનવાઃ
તાન્ હત્વા માતરઃ સર્વાન્ દેવારીન્ અતિભીષણાન્ ॥

પુનર્ દેવાન્ ઉપાજગ્મુઃ પથા તેનૈવ માતરઃ
ગતાશ્ ચ માતરો યાવદ્ યાવચ્ ચ પુનર્ આગતાઃ ॥

તાવદ્ દેવાઃ સ્થિતા આસન્ ગૌતમીતીરમ્ આશ્રિતાઃ
પ્રસ્થાનાત્ તત્ર માતૄણાં સુરાણાં ચ પ્રતિષ્ઠિતેઃ ॥

પ્રતિષ્ઠાનં તુ તત્ ક્ષેત્રં પુણ્યં વિજયવર્ધનમ્
માતૄણાં યત્ર ચોત્પત્તિર્ માતૃતીર્થં પૃથક્ પૃથક્ ॥

તત્ર તત્ર બિલાન્ય્ આસન્ રસાતલગતાનિ ચ
સુરાસ્ તાભ્યો વરાન્ પ્રોચુર્ લોકે પૂજાં યથા શિવઃ ॥

પ્રાપ્નોતિ તદ્વન્ માતૃભ્યઃ પૂજા ભવતુ સર્વદા
ઇત્ય્ ઉક્ત્વાન્તર્દધુર્ દેવા આસંસ્ તત્રૈવ માતરઃ ॥

યત્ર યત્ર સ્થિતા દેવ્યો માતૃતીર્થં તતો વિદુઃ
સુરાણામ્ અપિ સેવ્યાનિ કિં પુનર્ માનુષાદિભિઃ ॥

તેષુ સ્નાનમ્ અથો દાનં પિતૄણાં ચૈવ તર્પણમ્
સર્વં તદ્ અક્ષયં જ્ઞેયં શિવસ્ય વચનં યથા ॥

યસ્ ત્વ્ ઇદં શૃણુયાન્ નિત્યં સ્મરેદ્ અપિ પઠેત્ તથા
આખ્યાનં માતૃતીર્થાનામ્ આયુષ્માન્ સ સુખી ભવેત્ ॥