બોધિસત્ત્વયોગાચારચતુઃશતકટીકા · અધ્યાય 8

તત્રૈવ રજ્યતે કશ્ચિત્ કશ્ચિત્ તત્રૈવ દુષ્યતિ ।
કશ્ચિન્ મુહ્યતિ તત્રૈવ તસ્માત્ કામો નિરર્થકઃ ॥

વિના કલ્પનયાસ્તિત્વં રાગાદીનાં ન વિદ્યતે ।
ભૂતાર્થઃ કલ્પના ચેતિ કો ગ્રહીષ્યતિ બુદ્ધિમાન્ ॥

કસ્યચિત્ કેનચિત્ સાર્ધં બન્ધો નામ ન વિદ્યતે ॥

પરેણ સહ બન્ધસ્ય વિપ્રયોગો ન યુજ્યતે ॥

અસ્મિન્ ધર્મે ઽલ્પપુણ્યસ્ય સંદેહો ઽપિ ન જાયતે ।
ભવઃ સંદેહમાત્રેણ જાયતે જર્જરીકૃતઃ ॥

આ મોક્ષાદ્ યસ્ય ધર્મસ્ય વૃદ્ધિમ્ એવોક્તવાન્ મુનિઃ ।
તત્ર ભક્તિર્ ન યસ્યાસ્તિ સુવ્યક્તં બુદ્ધિમાન્ ન સઃ ॥

નાશૂન્યં શૂન્યવદ્ દૃષ્ટં નિર્વાણં મે ભવત્વ્ ઇતિ ॥

મિથ્યાદૃષ્ટેર્ ન નિર્વાણં વર્ણયન્તિ તથાગતાઃ ॥

લૌકિકી દેશ ના યત્ર પ્રવૃત્તિસ્ તત્ર વર્ણ્યતે ।
પરમાર્થકથા યત્ર નિવૃત્તિસ્ તત્ર વર્ણ્યતે ॥

કિં કરિષ્યામ્ય્ અસત્ સર્વમ્ ઇતિ તે જાયતે ભયમ્ ।
વિદ્યતે યદિ કર્તવ્યં નાયં ધર્મો નિવર્તકઃ ॥

સ્વપક્ષે વિદ્યતે રાગઃ પરપક્ષસ્ તુ તે ઽપ્રિયઃ ।
ન ગમિષ્યસિ નિર્વાણં ન શિવં દ્વન્દ્વચારિણઃ ॥

અકુર્વાણસ્ય નિર્વાણં કુર્વાણસ્ય પુનર્ભવઃ ।
નિશ્ચિન્તેન સુખં પ્રાપ્તું નિર્વાણં તેન નેતરઃ ॥

ઉદ્વેગો યસ્ય નાસ્તીહ ભક્તિસ્ તસ્ય કુતઃ શિવે ।
નિર્ગમશ્ ચ ભવાદ્ અસ્માત્ સ્વગૃહાદ્ ઇવ દુષ્કરઃ ॥

દુઃખાભિભૂતા દૃશ્યન્તે કેચિન્ મરણકાઙ્ક્ષિણઃ ।
તે તદા કેવલં મોહાન્ ન ગચ્છન્તિ પરં પદમ્ ॥

સદ્ અસત્ સદસચ્ ચેતિ નોભયં ચેતિ કથ્યતે ॥

નનુ વ્યાધિવશાત્ પથ્યમ્ ઔષધં નામ જાયતે ॥

સમ્યગ્દૃષ્ટે પરં સ્થાનં કિંચિદ્ દૃષ્ટે શુભા ગતિઃ ।
તસ્માદ્ અધ્યાત્મચિન્તાયાં કાર્યા નિત્યં મતિર્ બુધૈઃ ॥

ઇહ યદ્ય્ અપિ તત્ત્વજ્ઞો નિર્વાણં નાધિગચ્છતિ ।
પ્રાપ્નોત્ય્ અયત્નતો ઽવશ્યં પુનર્જન્મનિ કર્મવત્ ।

સર્વકાર્યેષુ નિષ્પત્તિશ્ ચિન્ત્યમાના સુદુર્લભા ।
ન ચ નાસ્તીહ નિર્વાણં યુક્તા મુક્તાશ્ ચ દુર્લભાઃ ॥

શ્રુત્વા શરીરનૈર્ગુણ્યં ક્ષણં રાગો ન તિષ્ઠતિ ।
પ્રાપ્તસ્ તેનૈવ માર્ગેણ સર્વસ્યાપિ નનુ ક્ષયઃ ॥

યથા બીજસ્ય દૃષ્ટો ઽન્તો ન ચાદિસ્ તસ્ય વિદ્યતે ।
તથા કારણવૈકલ્યાજ્ જન્મનો ઽપિ ન સમ્ભવઃ ॥