બોધિસત્ત્વયોગાચારચતુઃશતકટીકા · અધ્યાય 14

આયત્તં યસ્ય ભાવસ્ય ભવેન્ નાન્યત્ર કુત્રચિત્ ।
સિધ્યેત્ તસ્યાસ્તિતા નામ ક્વચિત્ સ ચ ન વિદ્યતે ॥

રૂપમ્ એવ ઘટો નૈક્યં ઘટો નાન્યો ઽસ્તિ રૂપવાન્ ।
ન વિદ્યતે ઘટે રૂપં ન રૂપે વિદ્યતે ઘટઃ ॥

રૂપમ્ એવ ઘટો નૈક્યમ્ ।

ઘટો નાન્યો ઽસ્તિ રૂપવાન્ ।

વૈલક્ષણ્યં દ્વયોર્ દૃષ્ટ્વા ભાવાદ્ અન્યો ઘટો યદિ ।
ઘટાદ્ અન્યો ન ભાવો ઽપિ કિમ્ એવં ન ભવિષ્યતિ ॥

વૈલક્ષણ્યં દ્વયોર્ દૃષ્ટ્વા ભાવાદ્ અન્યો ઘટ

એકો યદિ ઘટો નેષ્ટો ઘટો ઽપ્ય્ એકો ન જાયતે ॥

ન ચાયં સમયોર્ યોગસ્ તેનાપ્ય્ એકો ન જાયતે ॥

યાવદ્ દ્રવ્યં યદા રૂપં તદા રૂપં મહન્ ન કિમ્ ॥

સમયો જાયતે વાચ્યઃ પ્રતિવાદ્ય્ અપરો યદિ ॥

લક્ષણેનાપિ લક્ષ્યસ્ય યત્ર સિ દ્ધિર્ ન વિદ્યતે ।
સંખ્યાદિવ્યતિરેકેણ તત્ર ભાવો ન વિદ્યતે ॥

લક્ષણેનાપિ લક્ષ્યસ્ય યત્ર સિદ્ધિર્ ન વિદ્યતે ।
સંખ્યાદિવ્યતિરેકેણ તત્ર ભાવો ન વિદ્યતે ॥

ઘટસ્ય ન ભવત્ય્ ઐક્યમ્ અપૃથક્ત્વાદ્ ધિ લક્ષણૈઃ ।
એકૈકસ્મિન્ ઘટાભાવે બહુત્વં નોપપદ્યતે ॥

ન હ્ય્ અસ્પર્શવતો નામ યોગઃ સ્પર્શવતા સહ ।
રૂપાદીનામ્ અતો યોગઃ સર્વથાપિ ન યુજ્યતે ॥

ઘટસ્યાવયવો રૂપં તેન તાવન્ ન તદ્ ઘટઃ ।
યસ્માદ્ અવયવી નાસ્તિ તેન નાવયવો ઽપિ તત્ ॥

સર્વેષામ્ અપિ રૂપાણાં રૂપત્વમ્ અવિલક્ષણમ્ ।
એકસ્ય ઘટસદ્ભાવો નાન્યેષાં કિં નુ કારણમ્ ॥

રૂપમ્ અન્યદ્ રસાદિભ્યો ન ઘટાદ્ ઇતિ તે મતમ્ ।
સ્વયં યસ્ તૈર્ વિના નાસ્તિ સો ઽનન્યો રૂપતઃ કથમ્ ॥

ઘટસ્ય કારણં નાસ્તિ ॥

સ્વયં કાર્યં ન જાયતે ॥

રૂપાદિભ્યઃ પૃથક્ કશ્ચિદ્ ઘટસ્ તસ્માન્ ન વિદ્યતે ॥

ઘટઃ કારનતઃ સિદ્ધઃ સિદ્ધં કારણમ્ અન્યતઃ ।
સિદ્ધિર્ યસ્ય સ્વતો નાસ્તિ તદ્ અન્યજ્ જનયેત્ કથમ્ ॥

સમવાયે ઽપિ રૂપસ્ય ગન્ધત્વં નોપપદ્યતે ।
સમૂહસ્યૈકતા તેન ઘટસ્યેવ ન યુજ્યતે ॥

ઘટસ્ય ન ભવત્ય્ ઐક્યમ્ અપૃથક્ત્વાદ્ ધિ લક્ષણૈર્

સમૂહસ્યૈકતા તેન ઘટસ્યેવ ન યુજ્યતે ।

રૂપાદિવ્યતિરેકે ણ યથા કુમ્ભો ન વિદ્યતે ।
વાય્વાદિવ્યતિરેકેણ તથા રૂપં ન વિદ્યતે ॥

અગ્નિર્ એવ ભવત્ય્ ઉષ્ણમ્ અનુષ્ણં દહ્યતે કથમ્ ।
નાસ્તિ તેનેન્ધનં નામ તદૃતે ઽગ્નિર્ ન વિદ્યતે ॥

તદૃતે ઽગ્નિર્ ન વિદ્યતે ।

અભિભૂતો ઽપિ યદ્ય્ ઉષ્ણઃ સો ઽપ્ય્ અગ્નિઃ કિં ન જાયતે ॥

અથાનુષ્ણે પરો ઽપ્ય્ અગ્નૌ ભાવો ઽસ્તીતિ ન યુજ્યતે ॥

ઇન્ધનં યદ્ય્ અણોર્ નાસ્તિ તેનાસ્ત્ય્ અગ્નિર્ અનિન્ધનઃ ॥

અણુર્ એકાત્મકો નાસ્તિ સ્યાત્ તસ્યાપીન્ધનં યદિ ॥

તસ્ય તસ્યૈકતા નાસ્તિ યો યો ભાવઃ પરીક્ષ્યતે ॥

ન સન્તિ તેનાનેકે ઽપિ યેનૈકો ઽપિ ન વિદ્યતે ॥

ભાવાસ્ ત્રયો ન સન્ત્ય્ અન્યે તત્રૈકો ઽસ્તીતિ ચેન્ મતમ્ ॥

ત્રિત્વં યેનાસ્તિ સર્વત્ર તેનૈકત્વં ન વિદ્યતે ॥

સદ્ અસત્ સદસચ્ ચેતિ સદસન્ નેતિ ચ ક્રમઃ ।
એસ પ્રયોજ્યો વિદ્વદ્ભિર્ એકત્વાદિષુ નિત્યશઃ ॥