બોધિચર્યાવતાર (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 6

ઇતિ પ્રજ્ઞાકરમતિવિરચિતાયાં બોધિચર્યાવતારપઞ્જિકાયાં સંપ્રજન્યરક્ષણં નામ પઞ્ચમઃ પરિચ્છેદઃ ॥
6 ક્ષાન્તિપારમિતા નામ ષષ્ઠઃ પરિચ્છેદઃ ।
સર્વમેતત્સુચરિતં દાનં સુગતપૂજનમ્ ।
કૃતં કલ્પસહસ્રૈર્યત્પ્રતિઘઃ પ્રતિહન્તિ તત્

ન ચ દ્વેષસમં પાપં ન ચ ક્ષાન્તિસમં તપઃ ।
તસ્માત્ક્ષાન્તિં પ્રયત્નેન ભાવયેદ્વિવિધૈર્નયૈઃ

મનઃ શમં ન ગૃહ્ણાતિ ન પ્રીતિસુખમશ્નુતે ।
ન નિદ્રાં ન ધૃતિં યાતિ દ્વેષશલ્યે હૃદિ સ્થિતે

પૂજયત્યર્થમાનૈર્યાન્ યે ઽપિ ચૈનં સમાશ્રિતાઃ ।
તે ઽપ્યેનં હન્તુમિચ્છન્તિ સ્વામિનં દ્વેષદુર્ભગમ્

સુહૃદો ઽપ્યુદ્વિજન્તે ઽસ્માદ્ દદાતિ ન ચ સેવ્યતે ।
સંક્ષેપાન્નાસ્તિ તત્કિંચિત્ ક્રોધનો યેન સુસ્થિતઃ

એવમાદીનિ દુઃખાનિ કરોતીત્યરિસંજ્ઞયા ।
યઃ ક્રોધં હન્તિ નિર્બન્ધાત્ સ સુખીહ પરત્ર ચ

અનિષ્ટકરણાજ્જાતમિષ્ટસ્ય ચ વિઘાતનાત્ ।
દૌર્મનસ્યાશનં પ્રાપ્ય દ્વેષો દૃપ્તો નિહન્તિ મામ્

તસ્માદ્વિઘાતયિષ્યામિ તસ્યાશનમહં રિપોઃ ।
યસ્માન્ન મદ્વધાદન્યત્કૃત્યમસ્યાસ્તિ વૈરિણઃ

અત્યનિષ્ટાગમેનાપિ ન ક્ષોભ્યા મુદિતા મયા ।
દૌર્મનસ્યે ઽપિ નાસ્તીષ્ટં કુશલં ત્વવહીયતે

યદ્યસ્ત્યેવ પ્રતીકારો દૌર્મનસ્યેન તત્ર કિમ્ ।
અથ નાસ્તિ પ્રતીકારો દૌર્મનસ્યેન તત્ર કિમ્

દુઃખં ન્યક્કારપારુષ્યમયશશ્ચેત્યનીપ્સિતમ્ ।
પ્રિયાણામાત્મનો વાપિ શત્રોશ્ચૈતદ્વિપર્યયાત્

કથંચિલ્લભ્યતે સૌખ્યં દુઃખં સ્થિતમયત્નતઃ ।
દુઃખેનૈવ ચ નિઃસારઃ ચેતસ્તસ્માદ્ દૃઢીભવ

દુર્ગાપુત્રકકર્ણાટા દાહચ્છેદાદિવેદનામ્ ।
વૃથા સહન્તે મુક્ત્યર્થમહં કસ્માત્તુ કાતરઃ

ન કિંચિદસ્તિ તદ્વસ્તુ યદભ્યાસસ્ય દુષ્કરમ્ ।
તસ્માન્મૃદુવ્યથાભ્યાસાત્ સોઢવ્યાપિ મહાવ્યથા

ઉદ્દંશદંશમશકક્ષુત્પિપાસાદિવેદનામ્ ।
મહત્કણ્ડ્વાદિદુઃખં ચ કિમનર્થં ન પશ્યસિ

શીતોષ્ણવૃષ્ટિવાતાધ્વવ્યાધિબન્ધનતાડનૈઃ ।
સૌકુમાર્યં ન કર્તવ્યમન્યથા વર્ધતે વ્યથા

કેચિત્સ્વશોણિતં દૃષ્ટ્વા વિક્રમન્તે વિશેષતઃ ।
પરશોણિતમપ્યેકે દૃષ્ટ્વા મૂર્ચ્છાં વ્રજન્તિ યત્

તચ્ચિત્તસ્ય દૃઢત્વેન કાતરત્વેન ચાગતમ્ ।
દુઃખદુર્યોધનસ્તસ્માદ્ભવેદભિભવેદ્વ્યથામ્

દુઃખે ઽપિ નૈવ ચિત્તસ્ય પ્રસાદં ક્ષોભયેદ્ બુધઃ ।
સંગ્રામો હિ સહ ક્લેશૈર્યુદ્ધે ચ સુલભા વ્યથા

ઉરસારાતિઘાતાન્ યે પ્રતીચ્છન્તો જયન્ત્યરીન્ ।
તે તે વિજયિનઃ શૂરાઃ શેષાસ્તુ મૃતમારકાઃ

ગુણો ઽપરશ્ચ દુઃખસ્ય યત્સંવેગાન્મદચ્યુતિઃ ।
સંસારિષુ ચ કારુણ્યં પાપાદ્ભીતિર્જિને સ્પૃહા

પિત્તાદિષુ ન મે કોપો મહાદુઃખકરેષ્વપિ ।
સચેતનેષુ કિં કોપઃ તે ઽપિ પ્રત્યયકોપિતાઃ

અનિષ્યમાણમપ્યેતચ્છૂલમુત્પદ્યતે યથા ।
અનિષ્યમાણો ઽપિ બલાત્ક્રોધ ઉત્પદ્યતે તથા

કુપ્યામીતિ ન સંચિન્ત્ય કુપ્યતિ સ્વેચ્છયા જનઃ ।
ઉત્પત્સ્ય ઇત્યભિપ્રેત્ય ક્રોધ ઉત્પદ્યતે ન ચ

યે કેચિદપરાધાશ્ચ પાપાનિ વિવિધાનિ ચ ।
સર્વં તત્પ્રત્યયબલાત્ સ્વતન્ત્રં તુ ન વિદ્યતે

ન ચ પ્રત્યયસામગ્ર્યા જનયામીતિ ચેતના ।
ન ચાપિ જનિતસ્યાસ્તિ જનિતો ઽસ્મીતિ ચેતના

યત્પ્રધાનં કિલાભીષ્ટં યત્તદાત્મેતિ કલ્પિતમ્ ।
તદેવ હિ ભવાભીતિ ન સંચિન્ત્યોપજાયતે

અનુત્પન્નં હિ તન્નાસ્તિ ક ઇચ્છેદ્ભવિતું તદા ।
વિષયવ્યાપૃતત્વાચ્ચ નિરોદ્ધુમપિ નેહતે

નિત્યો હ્યચેતનશ્ચાત્મા વ્યોમવત્ સ્ફુટમક્રિયઃ ।
પ્રત્યયાન્તરસઙ્ગે ઽપિ નિર્વિકારસ્ય કા ક્રિયા

યઃ પૂર્વવત્ ક્રિયાકાલે ક્રિયાયાસ્તેન કિં કૃતમ્ ।
તસ્ય ક્રિયેતિ સંબન્ધે કતરત્તન્નિબન્ધનમ્

એવં પરવશં સર્વં યદ્વશં સો ઽપિ ચાવશઃ ।
નિર્માણવદચેષ્ટેષુ ભાવેષ્વેવં ક્વ કુપ્યતે

વારણાપિ ન યુક્તૈવં કઃ કિં વારયતીતિ ચેત્ ।
યુક્તા પ્રતીત્યતા યસ્માદ્દુઃખસ્યોપરતિર્મતા

તસ્માદમિત્રં મિત્રં વા દૃષ્ટ્વાપ્યન્યાયકારિણમ્ ।
ઈદૃશાઃ પ્રત્યયા અસ્યેત્યેવં મત્વા સુખી ભવેત્

યદિ તુ સ્વેચ્છયા સિદ્ધિઃ સર્વેષામેવ દેહિનામ્ ।
ન ભવેત્કસ્યચિદ્દુઃખં ન દુઃખં કશ્ચિદિચ્છતિ

પ્રમાદાદાત્મનાત્માનં બાધન્તે કણ્ટકાદિભિઃ ।
ભક્તચ્છેદાદિભિઃ કોપાદ્દુરાપસ્ત્ર્યાદિલિપ્સયા

ઉદ્બન્ધનપ્રપાતૈશ્ચ વિષાપથ્યાદિભક્ષણૈઃ ।
નિઘ્નન્તિ કેચિદાત્માનપુણ્યાચરણેન ચ

યદૈવં ક્લેશવશ્યવાદ્ ઘ્નન્ત્યાત્માનમપિ પ્રિયમ્ ।
તદૈષાં પરકાયેષુ પરિહારઃ કથં ભવેત્

ક્લેશોન્મત્તીકૃતેષ્વેષુ પ્રવૃત્તેષ્વાત્મઘાતને ।
ન કેવલં દયા નાસ્તિ ક્રોધ ઉત્પદ્યતે કથમ્

યદિ સ્વભાવો બાલાનાં પરોપદ્રવકારિતા ।
તેષુ કોપો ન યુક્તો મે યથાગ્નૌ દહનાત્મકે

અથ દોષો ઽયમાગન્તુઃ સત્ત્વાઃ પ્રકૃતિપેશલાઃ ।
તથાપ્યયુક્તસ્તત્કોપઃ કટુધૂમે યથામ્બરે

મુખ્યં દણ્ડાદિકં હિત્વા પ્રેરકે યદિ કુપ્યતે ।
દ્વેષેણ પ્રેરિતઃ સો ઽપિ દ્વેષે દ્વેષો ઽસ્તુ મે વરમ્

મયાપિ પૂર્વં સત્ત્વાનામીદૃશ્યેવ વ્યથા કૃતા ।
તસ્માન્મે યુક્તમેવૈતત્સત્ત્વોપદ્રવકારિણઃ

તચ્છસ્ત્રં મમ કાયશ્ચ દ્વયં દુઃખસ્ય કારણમ્ ।
તેન શસ્ત્રં મયા કાયો ગૃહીતઃ કુત્ર કુપ્યતે

ગણ્ડો ઽયં પ્રતિમાકારો ગૃહીતો ઘટ્ટનાસહઃ ।
તૃષ્ણાન્ધેન મયા તત્ર વ્યથાયાં કુત્ર કુપ્યતે

દુઃખં નેચ્છામિ દુઃખસ્ય હેતુમિચ્છામિ બાલિશઃ ।
સ્વાપરાધાગતે દુઃખે કસ્માદન્યત્ર કુપ્યતે

અસિપત્રવનં યદ્વદ્યથા નારકપક્ષિણઃ ।
મત્કર્મજનિતા એવ તથેદં કુત્ર કુપ્યતે

મત્કર્મચોદિતા એવ જાતા મય્યપકારિણઃ ।
યેન યાસ્યન્તિ નરકાન્મયૈવામી હતા નનુ

એતાનાશ્રિત્ય મે પાપં ક્ષીયતે ક્ષમતો બહુ ।
મામાશ્રિત્ય તુ યાન્ત્યેતે નરકાન્ દીર્ઘવેદનાન્

અહમેવાપકાર્યેષાં મમૈતે ચોપકારિણઃ ।
કસ્માદ્વિપર્યયં કૃત્વા ખલચેતઃ પ્રકુપ્યસિ

ભવેન્મમાશયગુણો ન યામિ નરકાન્ યદિ ।
એષામત્ર કિમાયાતં યદ્યાત્મા રક્ષિતો મયા

અથ પ્રત્યપકારી સ્યાં તથાપ્યેતે ન રક્ષિતાઃ ।
હીયતે ચાપિ મે ચર્યા તસ્માન્નષ્ટાસ્તપસ્વિનઃ

મનો હન્તુમમૂર્તત્વાન્ન શક્યં કેનચિત્ક્વચિત્ ।
શરીરાભિનિવેશાત્તુ ચિત્તં દુઃખેન બાધ્યતે

ન્યક્કારઃ પરુષં વાક્યમયશશ્ચેત્યયં ગણઃ ।
કાયં ન બાધતે તેન ચેતઃ કસ્માત્પ્રકુપ્યસિ

મય્યપ્રસાદો યો ઽન્યેષાં સ માં કિં ભક્ષયિષ્યતિ ।
ઇહ જન્માન્તરે વાપિ યેનાસૌ મે ઽનભીપ્સિતઃ

લાભાન્તરાયકારિત્વાદ્ યદ્યસૌ મે ઽનભીપ્સિતઃ ।
નઙ્ક્ષ્યતીહૈવ મે લાભઃ પાપં તુ સ્થાસ્યતિ ધ્રુવમ્

વરમદ્યૈવ મે મૃત્યુર્ન મિથ્યાજીવિતં ચિરમ્ ।
યસ્માચ્ચિરમપિ સ્થિત્વા મૃત્યુદુઃખં તદેવ મે

સ્વપ્ને વર્ષશતં સૌખ્યં ભુક્ત્વા યશ્ચ વિબુધ્યતે ।
મુહૂર્તમપરો યશ્ચ સુખી ભૂત્વા વિબુધ્યતે

નનુ (નૂનં?) નિવર્તતે સૌખ્યં દ્વયોરપિ વિબુદ્ધયોઃ ।
સૈવોપમા મૃત્યુકાલે ચિરજીવ્યલ્પજીવિનોઃ

લબ્ધ્વાપિ ચ બહૂંલ્લાભાન્ ચિરં ભુક્ત્વા સુખાન્યપિ ।
રિક્તહસ્તશ્ચ નગ્નશ્ચ યાસ્યામિ મુષિતો યથા

પાપક્ષયં ચ પુણ્યં ચ લાભાજ્જીવન્ કરોમિ ચેત્ ।
પુણ્યક્ષયશ્ચ પાપં ચ લાભાર્થં ક્રુધ્યતો નનુ

યદર્થમેવ જીવામિ તદેવ યદિ નશ્યતિ ।
કિં તેન જીવિતેનાપિ કેવલાશુભકારિણા

અવર્ણવાદિનિ દ્વેષઃ સત્ત્વાન્નાશયતીતિ ચેત્ ।
પરાયશસ્કરે ઽપ્યેવં કોપસ્તે કિં ન જાયતે

પરાયત્તાપ્રસાદત્વાદપ્રસાદિષુ તે ક્ષમા ।
ક્લેશાત્પાદપરાયત્તે ક્ષમા નાવર્ણવાદિનિ

પ્રતિમાસ્તૂપસદ્ધર્મનાશકાક્રોશકેષુ ચ ।
ન યુજ્યતે મમ દ્વેષો બુદ્ધાદીનાં ન હિ વ્યથા

ગુરુસાલોહિતાદીનાં પ્રિયાણાં ચાપકારિષુ ।
પૂર્વવત્પ્રત્યયોત્પાદં દૃષ્ટ્વા કોપં નિવારયેત્

ચેતનાચેતનકૃતા દેહિનાં નિયતા વ્યથા ।
સા વ્યથા ચેતને દૃષ્ટા ક્ષમસ્વૈનાં વ્યથામતઃ

મોહાદેકે ઽપરાધ્યન્તિ કુપ્યન્ત્યન્યે વિમોહિતાઃ ।
બ્રૂમઃ કમેષુ નિર્દોષં કં વા બ્રૂમો ઽપરાધિનમ્

કસ્માદેવં કૃતં પૂર્વં યેનૈવં બાધ્યસે પરૈઃ ।
સર્વે કર્મપરાયત્તાઃ કો ઽહમત્રાન્યથાકૃતૌ

એવં બુદ્ધ્વા તુ પુણ્યેષુ તથા યત્નં કરોમ્યહમ્ ।
યેન સર્વે ભવિષ્યન્તિ મૈત્રચિત્તાઃ પરસ્પરમ્

દહ્યમાને ગૃહે યદ્વદગ્નિર્ગત્વા ગૃહાન્તરમ્ ।
તૃણાદૌ યત્ર સજ્યેત તદાકૃષ્યાપનીયતે

એવં ચિત્તં યદાસઙ્ગાદ્દહ્યતે દ્વેષવહ્નિના ।
તત્ક્ષણં તત્પરિત્યાજ્યં પુણ્યાત્મોદ્દાહશઙ્કયા

મારણીયઃ કરં છિત્ત્વા મુક્તશ્ચેત્કિમભદ્રકમ્ ।
મનુષ્યદુઃખૈર્નરકાન્મુક્તશ્ચેત્કિમભદ્રકમ્

યદ્યેતન્માત્રમેવાદ્ય દુઃખં સોઢું ન પાર્યતે ।
તન્નારકવ્યથાહેતુઃ ક્રોધઃ કસ્માન્ન વાર્યતે

કોપાર્થમેવમેવાહં નરકેષુ સહસ્રશઃ ।
કારિતો ઽસ્મિ ન ચાત્માર્થઃ પરાર્થો વા કૃતો મયા

ન ચેદં તાદૃશં દુઃખં મહાર્થં ચ કરિષ્યતિ ।
જગદ્દુઃખહરે દુઃખે પ્રીતિરેવાત્ર યુજ્યતે

યદિ પ્રીતિસુખં પ્રાપ્તમન્યૈઃ સ્તુત્વા ગુણોર્જિતમ્ ।
મનસ્ત્વમપિ તં સ્તુત્વા કસ્માદેવં ન હૃષ્યસિ

ઇદં ચ તે હૃષ્ટિસુખં નિરવદ્યં સુખોદયમ્ ।
ન વારિતં ચ ગુણિભિઃ પરાવર્જનમુત્તમમ્

તસ્યૈવ સુખમિત્યેવં તવેદં યદિ ન પ્રિયમ્ ।
ભૃતિદાનાદિવિરતેર્દૃષ્ટાદૃષ્ટં હતં ભવેત્

સ્વગુણે કીર્ત્યમાને ચ પરસૌખ્યમપીચ્છસિ ।
કીર્ત્યમાને પરગુણે સ્વસૌખ્યમપિ નેચ્છસિ

બોધિચિત્તં સમુત્પાદ્ય સર્વસત્ત્વસુખેચ્છયા ।
સ્વયં લબ્ધસુખેષ્વદ્ય કસ્માત્સત્ત્વેષુ કુપ્યસિ

ત્રૈલોક્યપૂજ્યં બુદ્ધત્વં સત્ત્વાનાં કિલ વાઞ્છસિ ।
સત્કારમિત્વરં દૃષ્ટ્વા તેષાં કિં પરિદહ્યસે

પુષ્ણાતિ યસ્ત્વયા પોષ્યં તુભ્યમેવ દદાતિ સઃ ।
કુટુમ્બજીવિનં લબ્ધ્વા ન હૃષ્યસિ પ્રકુપ્યસિ

સ કિં નેચ્છસિ સત્ત્વાનાં યસ્તેષાં બોધિમિચ્છતિ ।
બોધિચિત્તં કુતસ્તસ્ય યો ઽન્યસંપદિ કુપ્યતિ

યદિ તેન ન તલ્લબ્ધં સ્થિતં દાનપતેર્ગૃહે ।
સર્વથાપિ ન તત્તે ઽસ્તિ દત્તાદત્તેન તેન કિમ્

કિં વારયતુ પુણ્યાનિ પ્રસન્નાન્ સ્વગુણાનથ ।
લભમાનો ન ગૃહ્ણાતુ વદ કેન ન કુપ્યસિ

ન કેવલં ત્વમાત્માનં કૃતપાપં ન શોચસિ ।
કૃતપુણ્યૈઃ સહ સ્પર્ધામપરૈઃ કર્તુમિચ્છસિ

જાતં ચેદપ્રિયં શત્રોસ્ત્વત્તુષ્ટ્યા કિં પુનર્ભવેત્ ।
ત્વદાશંસનમાત્રેણ ન ચાહેતુર્ભવિષ્યતિ

અથ ત્વદિચ્છયા સિદ્ધં તદ્દુઃખે કિં સુખં તવ ।
અથાપ્યર્થો ભવેદેવમનર્થઃ કો ન્વતઃ પરઃ

એતદ્ધિ બડિશં ઘોરં ક્લેશબાડિશિકાર્પિતમ્ ।
યતો નરકપાલાસ્ત્વાં ક્રીત્વા પક્ષ્યન્તિ કુમ્ભિષુ

સ્તુતિર્યશો ઽથ સત્કારો ન પુણ્યાય ન ચાયુષે ।
ન બલાર્થં ન ચારોગ્યે ન ચ કાયસુખાય મે

એતાવાંશ્ચ ભવેત્સ્વાર્થો ધીમતઃ સ્વાર્થવેદિનઃ ।
મદ્યદ્યૂતાદિ સેવ્યં સ્યાન્માનસં સુખમિચ્છતા

યશોર્થં હારયન્ત્યર્થમાત્માનં મારયન્ત્યપિ ।
કિમક્ષરાણિ ભક્ષ્યાણિ મૃતે કસ્ય ચ તત્સુખમ્

યથા પાંશુગૃહે ભિન્ને રોદિત્યાર્તરવં શિશુઃ ।
તથા સ્તુતિયશોહાનૌ સ્વચિત્તં પ્રતિભાતિ મે

શબ્દસ્તાવદચિત્તત્વાત્ સ માં સ્તૌતીત્યસંભવઃ ।
પરઃ કિલ મયિ પ્રીત ઇત્યેતત્પ્રીતિકારણમ્

અન્યત્ર મયિ વા પ્રીત્યા કિં હિ મે પરકીયયા ।
તસ્યૈવ તત્પ્રીતિસુખં ભાગો નાલ્પો ઽપિ મે તતઃ

તત્સુખેન સુખિત્વં ચેત્સર્વત્રૈવ મમાસ્તુ તત્ ।
કસ્માદન્યપ્રસાદેન સુખિતેષુ ન મે સુખમ્

તસ્માદહં સ્તુતો ઽસ્મીતિ પ્રીતિરાત્મનિ જાયતે ।
તત્રાપ્યેવમસંબન્ધાત્ કેવલં શિશુચેષ્ટિતમ્

સ્તુત્યાદયશ્ચ મે ક્ષેમં સંવેગં નાશયન્ત્યમી ।
ગુણવત્સુ ચ માત્સર્યં સંપત્કોપં ચ કુર્વતે

તસ્માત્સ્તુત્યાદિઘાતાય મમ યે પ્રત્યુપસ્થિતાઃ ।
અપાયપાતરક્ષાર્થં પ્રવૃત્તા નનુ તે મમ

મુક્ત્યર્થિનશ્ચાયુક્તં મે લાભસત્કારબન્ધનમ્ ।
યે મોચયન્તિ માં બન્ધાદ્દ્વેષસ્તેષુ કથં મમ

દુઃખં પ્રવેષ્ટુકામસ્ય યે કપાટત્વમાગતાઃ ।
બુદ્ધાધિષ્ઠાનત ઇવ દ્વેષસ્તેષુ કથં મમ

પુણ્યવિઘ્નઃ કૃતો ઽનેનેત્યત્ર કોપો ન યુજ્યતે ।
ક્ષાન્ત્યા સમં તપો નાસ્તિ નન્વેતત્તદુપસ્થિતમ્

અથાહમાત્મદોષેણ ન કરોમિ ક્ષમામિહ ।
મયૈવાત્ર કૃતો વિઘ્નઃ પુણ્યહેતાવુપસ્થિતે

યો હિ યેન વિના નાસ્તિ યસ્મિંશ્ચ સતિ વિદ્યતે ।
સ એવ કારણં તસ્ય સ કથં વિઘ્ન ઉચ્યતે

ન હિ કાલોપપન્નેન દાનવિઘ્નઃ કૃતો ઽર્થિના ।
ન ચ પ્રવ્રાજકે પ્રાપ્તે પ્રવ્રજ્યાવિઘ્ન ઉચ્યતે

સુલભા યાચકા લોકે દુર્લભાસ્ત્વપકારિણઃ ।
યતો મે ઽનપરાધસ્ય ન કશ્ચિદપરાધ્યતિ

અશ્રમોપાર્જિતસ્તસ્માદ્ગૃહે નિધિરિવોત્થિતઃ ।
બોધિચર્યાસહાયત્વાત્ સ્પૃહણીયો રિપુર્મમ

મયા ચાનેન ચોપાત્તં તસ્માદેતત્ ક્ષમાફલમ્ ।
એતસ્મૈ પ્રથમં દેયમેતત્પૂર્વા ક્ષમા યતઃ

ક્ષમાસિદ્ધ્યાશયો નાસ્ય તેન પૂજ્યો ન ચેદરિઃ ।
સિદ્ધિહેતુરચિત્તો ઽપિ સદ્ધર્મઃ પૂજ્યતે કથમ્

અપકારાશયો ઽસ્યેતિ શત્રુર્યદિ ન પૂજ્યતે ।
અન્યથા મે કથં ક્ષાન્તિર્ભિષજીવ હિતોદ્યતે

તદ્દુષ્ટાશયમેવાતઃ પ્રતીત્યોત્પદ્યતે ક્ષમા ।
સ એવાતઃ ક્ષમાહેતુઃ પૂજ્યઃ સદ્ધર્મવન્મયા

સત્ત્વક્ષેત્રં જિનક્ષેત્રમિત્યતો મુનિનોદિતમ્ ।
એતાનારાધ્ય બહવઃ સંપત્પારં યતો ગતાઃ

સત્ત્વેભ્યશ્ચ જિનેભ્યશ્ચ બુદ્ધધર્માગમે સમે ।
જિનેષુ ગૌરવં યદ્વન્ન સત્ત્વેષ્વિતિ કઃ ક્રમઃ

આશયસ્ય ચ માહાત્મ્યં ન સ્વતઃ કિં તુ કાર્યતઃ ।
સમં ચ તેન માહાત્મ્યં સત્ત્વાનાં તેન તે સમાઃ

મૈત્ર્યાશયશ્ચ યત્પૂજ્યઃ સત્ત્વમાહાત્મ્યમેવ તત્ ।
બુદ્ધપ્રસાદાદ્યત્પુણ્યં બુદ્ધમાહાત્મ્યમેવ તત્

બુદ્ધધર્માગમાંશેન તસ્માત્સત્ત્વા જિનૈઃ સમાઃ ।
ન તુ બુદ્ધૈઃ સમાઃ કેચિદનન્તાંશૈર્ગુણાર્ણવૈઃ

ગુણસારૈકરાશીનાં ગુણો ઽણુરપિ ચેત્ક્વચિત્ ।
દૃશ્યતે તસ્ય પૂજાર્થં ત્રૈલોક્યમપિ ન ક્ષમમ્

બુદ્ધધર્મોદયાંશસ્તુ શ્રેષ્ઠઃ સત્ત્વેષુ વિદ્યતે ।
એતદંશાનુરૂપ્યેણ સત્ત્વપૂજા કૃતા ભવેત્

કિં ચ નિશ્છદ્મબન્ધૂનામપ્રમેયોપકારિણામ્ ।
સત્ત્વારાધનમુત્સૃજ્ય નિષ્કૃતિઃ કા પરા ભવેત્

ભિન્દન્તિ દેહં પ્રવિશન્ત્યવીચિં યેષાં કૃતે તત્ર કૃતે કૃતં સ્યાત્ ।
મહાપકારિષ્વપિ તેન સર્વં કલ્યાણમેવાચરણીયમેષુ

સ્વયં મમ સ્વામિન એવ તાવદ્ યદર્થમાત્મન્યપિ નિર્વ્યપેક્ષાઃ ।
અહં કથં સ્વામિષુ તેષુ તેષુ કરોમિ માનં ન તુ દાસભાવમ્

યેષાં સુખે યાન્તિ મુદં મુનીન્દ્રાઃ યેષાં વ્યથાયાં પ્રવિશન્તિ મન્યુમ્ ।
તત્તોષણાત્સર્વમુનીન્દ્રતુષ્ટિસ્ તત્રાપકારે ઽપકૃતં મુનીનામ્

આદીપ્તકાયસ્ય યથા સમન્તાન્ ન સર્વકામૈરપિ સૌમનસ્યમ્ ।
સત્ત્વવ્યથાયામપિ તદ્વદેવ ન પ્રીત્યુપાયો ઽસ્તિ દયામયાનામ્

તસ્માન્મયા યજ્જનદુઃખદેન દુઃખં કૃતં સર્વમહાકૃપાણામ્ ।
તદદ્ય પાપં પ્રતિદેશયામિ યત્ખેદિતાસ્તન્મુનયઃ ક્ષમન્તામ્

આરાધનાયાદ્ય તથાગતાનાં સર્વાત્મના દાસ્યમુપૈમિ લોકે ।
કુર્વન્તુ મે મૂર્ઘ્નિ પદં જનૌઘા વિઘ્નન્તુ વા તુષ્યતુ લોકનાથઃ

આત્મીકૃતં સર્વમિદં જગત્તૈઃ । કૃપાત્મભિર્નૈવ હિ સંશયો ઽસ્તિ ।
દૃશ્યન્ત એતે નનુ સત્ત્વરૂપાસ્ ત એવ નાથાઃ કિમનાદરો ઽત્ર

તથાગતારાધનમેતદેવ સ્વાર્થસ્ય સંસાધનમેતદેવ ।
લોકસ્ય દુઃખાપહમેતદેવ તસ્માન્મમાસ્તુ વ્રતમેતદેવ

યથૈકો રાજપુરુષઃ પ્રમન્થાતિ મહાજનમ્ ।
વિકર્તું નૈવ શક્નોતિ દીર્ઘદર્શી મહાજનઃ

યસ્માન્નૈવ સ એકાકી તસ્ય રાજબલં બલમ્ ।
તથા ન દુર્બલં કંચિદપરાદ્ધં વિમાનયેત્

યસ્માન્નરકપાલાશ્ચ કૃપાવન્તશ્ચ તદ્બલમ્ ।
તસ્માદારાધયેત્સત્ત્વાન્ ભૃત્યશ્ચણ્ડનૃપં યથા

કુપિતઃ કિં નૃપઃ કુર્યાદ્યેન સ્યાન્નરકવ્યથા ।
યત્સત્ત્વદૌર્મનસ્યેન કૃતેન હ્યનુભૂયતે

તુષ્ટઃ કિં નૃપતિર્દદ્યાદ્યદ્બુદ્ધત્વસમં ભવેત્ ।
યત્સત્ત્વસૌમનસ્યેન કૃતેન હ્યનુભૂયતે

આસ્તાં ભવિષ્યદ્બુદ્ધત્વં સત્ત્વારાધનસંભવમ્ ।
ઇહૈવ સૌભાગ્યયશઃસૌસ્થિત્યં કિં ન પશ્યસિ

પ્રાસાદિકત્વમારોગ્યં પ્રામોદ્યં ચિરજીવિતમ્ ।
ચક્રવર્તિસુખં સ્ફીતં ક્ષમી પ્રાપ્નોતિ સંસરન્