બોધસાર · અધ્યાય 4.6

[પ્. 46-]
લોભવિડમ્બના
ન પિશાચા ન ડાકિન્યો ન ભુજઙ્ગા ન વૃશ્ચિકાઃ ।
સંભ્રાન્તયન્તિ મનુજં યથા લોભો ધિયં રિપુઃ

મેરવો ઘૃતબિન્દ્વાભા દુરાશાદાવપાવકે ।
કથં સહસ્રલક્ષાદ્યૈસ્તર્હિ તૃપ્યતુ લોભવાન્

આનિદ્રં પ્રાતરારભ્ય જાગ્રતિ સ્વપ્નપૂર્ષ્વપિ ।
ભ્રમન્નો લભતે શાન્તિં સ લોભસ્ય પરાક્રમઃ

નિધાનં યક્ષસર્પાદ્યા યદાક્રામન્તિ યત્નતઃ ।
ન પિબન્તિ ન ખાદન્તિ તેષાં હિ ગુરવઃ શઠાઃ

દાનભોગવિહીનં ચ યદેવ ધનિનો ધનમ્ ।
ન તુ તસ્ય મુખે ધૂલિર્દીયતે ભૂમિગોપનૈઃ

મૂઢસ્તામ્રમયે પાત્રે સંસ્થાપયતિ કિં ધનમ્ ।
પાત્રે સ્થિતં ધનં ભદ્રં કિન્તુ પાત્રં પરીક્ષય

કાકવિષ્ઠાધનસ્યાર્થે કાયક્લેશેન ભૂયસા ।
મદાન્ધા ધનિનઃ સેવ્યા મહતીયં વિડમ્બના

ન લોભસ્યોપચારાય મણિમન્ત્રૌષધાદયઃ ।
મણિમન્ત્રૌષધશ્લાઘી સોઽપિ લોભપરાયણઃ

કિઞ્ચિદ્ધનકણં ધ્યાત્વા મુખમાઢ્યસ્ય પશ્યસિ ।
કરોષિ શ્વેવ ચાટૂનિ લોભેનાપકૃતં સ્મર

લોહાર્ગલો ભદ્રહરો લોલતાઙ્કો ભયપ્રદઃ ।
લુનાત્યુભૌ ચ યલ્લોકૌ તેન લોભઃ પ્રકીર્ત્તિતઃ

સકામાઃ કામિનીલુબ્ધા નિષ્કામા મોક્ષલોભિનઃ ।
ભાવલુબ્ધો હિ ભગવાન્નિર્લોભોઽત્યન્તદુર્લભઃ

દુગ્ધફેનોજ્જ્વલા શય્યા બાલા ચરણસેવિની ।
નિદ્રાં ન લભતે ભૂપઃ પરરાષ્ટ્રજિગીષયા

માર્ગેષુ મિલિતાશ્ચૌરાઃ સખ્યં તૈઃ સહ વર્ધિતમ્ ।
તે ગતા ધનમાદાય પશ્ચાચ્છોચતિ મન્દધીઃ

સ્વામી તુ ચૌરવદ્દ્રવ્યં ગોપાયતિ યતસ્તતઃ ।
ભાર્યાપુત્રાદયશ્ચૌરા ભુઞ્જતે સ્વામિનો યથા

પુત્રમિત્રકલત્રેભ્યો ગોપ્યતે યદ્ધનં જનૈઃ ।
તેન મન્યેઽવનં પાપં સુકૃત્યા ગોપ્યતે નહિ

રાગિણી ગણિકા વિત્તં યદ્વાઞ્છતિ વરા હિ સા ।
ધિક્તં વૈરાગ્યવક્તારં વાચાલં વિત્તલમ્પટમ્

ધનિભ્યો ધનમાદાય શ્લાઘતે શાસ્ત્રપાઠકઃ ।
બહુભ્યો મિથુનીભૂય ધનિભ્યો ગણિકા યથા

ન શોભતે તથૈવાયં લોભી વેદાન્તવાચકઃ ।
ચૌર્યેણ નિગડે દત્તો જટાભસ્મધરો યથા

યદિ વિત્તાર્જનેનૈવ વિદ્વાંસો યાન્તિ ગૌરવમ્ ।
કસ્તર્હિ વેશ્યાવિદુષોર્વિશેષ ઇતિ વર્ણય

અનિત્યમિતિ યો વક્તિ સેવતે નિત્યમેવ તત્ ।
બહિર્મુખસ્ય તસ્યાસ્યં મા દર્શય મહેશ્વર

કામકિંકરતાં પ્રાપ્ય સકામાઃ સર્વકિંકરાઃ ।
કામેનૈવ પરિત્યક્તો નિષ્કામઃ કસ્ય કિંકરઃ