બોધસાર · અધ્યાય 4.1

[પ્. 27-]
વૈરાગ્યપીઠિકાબન્ધઃ
વૈરાગ્યપીઠિકાબન્ધં પ્રથમં શૃણુ સન્મતે ।
ન નેમિરેવ યત્રાસ્તિ સ્થિતિશ્ચક્રસ્ય કીદૃશી

ન શૂદ્રે વેદસંસ્કારસ્તૈલઞ્ચ સિકતાસુ ન ।
ન સ્યાત્કરતલે રોમ તથા મુક્તિર્ન રાગિણિ

વૈરાગ્યં દ્વિવિધં સૂક્ષ્મં તદ્ભેદમવધારય ।
જિજ્ઞાસામુખ્યમેકં સ્યાજ્જિહાસામુખ્યમેવ ચ

જિહાસા સંસૃતેર્બ્રહ્મજિજ્ઞાસેતિ દ્વયં મુને ।
એકમેવ તથાપ્યસ્તિ વિશેષઃ કશ્ચિદત્ર હિ

રાજ્યભ્રષ્ટા દીર્ઘરોગાઃ પરાધીના હતશ્રિયઃ ।
યે વિરક્તાસ્તપસ્યન્તિ જિહાસામુખ્યમેવ તત્

આધિવ્યાધિભયોદ્વેગપારતન્ત્ર્યાદિવર્જિતાઃ ।
યે ધીરા મુક્તિમિચ્છન્તિ શૃણુ તેષામયં ક્રમઃ

કામધેનુર્ગૃહે યેષાં નિવાસો નન્દને વને ।
કશ્યપાદ્યાસ્તપસ્યન્તિ જિજ્ઞાસામુખ્યમેવ તત્

આધિવ્યાધિભયોદ્વેગપારતન્ત્ર્યાદિપીડિતાઃ ।
યે જીવા મોક્ષમિચ્છન્તિ જિહાસામુખ્યતા તુ સા

માનુષ્યં દુર્લભં પ્રાપ્તં સચ્છાસ્ત્રૈઃ સંસ્કૃતા મતિઃ ।
યદિ ન બ્રહ્મવિશ્રાન્તિસ્તદસ્માભિઃ કિમર્જિતમ્

ઇત્યેવં વ્યવસાયેન હ્યાકાશફલપાતવત્ ।
જિજ્ઞાસયન્તિ યે ધીરા જિજ્ઞાસામુખ્યતા તુ સા

વિરોચનઃ કાર્ત્તવીર્યો બલિઃ શ્રીરાઘવાદયઃ ।
વિરક્તા રાજલીલાયાં તે હિ તત્ર નિદર્શનમ્

તીવ્રાત્સંસારવૈરાગ્યાદ્બ્રહ્મજિજ્ઞાસનં યદિ ।
વૈરાગ્યં પુણ્યજીવાનાં જિહાસામુખ્યમેવ તત્

બ્રહ્મજિજ્ઞાસયા તાત તીવ્રયા યો વિધીયતે ।
વિરાગો દૃશ્યભાવેષુ જિજ્ઞાસામુખ્યમેવ તત્

સહજં યસ્ય વૈરાગ્યં કા વાચ્યા તસ્ય મુખ્યતા ।
અથ દોષાઃ પ્રદર્શ્યન્તે વૈરાગ્યં દોષદર્શનાત્

કથયામિ સમાસેન સાવધાનમનાઃ શૃણુ ।
અસમઞ્જસતાં સાધો સમારભ્ય શરીરતઃ