બોધસાર · અધ્યાય 34

[પ્. 608-]
હેતુમાલાહીરાવલી
શ્રુતિપ્રામાણ્યસિદ્ધેઽર્થે હેતુભિઃ કિં તથાપિ હિ ।
અપૂર્વરચનાત્મત્વાદલઙ્કારો મહાન્યતઃ

જન્મ નામાસતઃ સત્તા જાતસાક્ષાત્કૃતિર્મુનિઃ ।
સદ્રૂપતામેવ ગતસ્તેન જન્મ ન વિદ્યતે

પ્રાપ્તવાનમૃતં બ્રહ્મ જાતસાક્ષાત્કૃતિર્મુનિઃ ।
અમૃતં યેન સંપ્રાપ્તં સ મૃતત્વં કથં વ્રજેત્

મૃતિઃ શરીરસંત્યાગો જાતસાક્ષાત્કૃતિર્મુનિઃ ।
શરીરં ત્યક્તવાન્પૂર્વં મૃતસ્ય મરણં કિમુ

અહન્તયા સહૈવાયં જાતસાક્ષાત્કૃતિર્મુનિઃ ।
કર્ત્તૃત્વમત્યજત્તસ્માત્કર્મભિર્ન સ લિપ્યતે

સ્વયમેવ પવિત્રાત્મા જાતસાક્ષાત્કૃતિર્મુનિઃ ।
ન ચ પુણ્યૈઃ પવિત્રોઽસૌ તેન પુણ્યૈર્ન લિપ્યતે

અત્યન્તશુદ્ધરૂપોઽસૌ જાતસાક્ષાત્કૃતિર્મુનિઃ ।
તત્કરોતિ પવિત્રં યત્તેન પાપૈર્ન લિપ્યતે

સહજાનન્દરૂપત્વાજ્જાતસાક્ષાત્કૃતિર્મુનિઃ ।
યેન હૃષ્યતિ તન્નાસ્તિ તસ્માદેષ ન હૃષ્યતિ

નાપકર્ત્તું ક્ષમઃ કશ્ચિજ્જાતસાક્ષાત્કૃતેર્ભવેત્ ।
અપકર્ત્તુરભાવેન સ તુ ન દ્વેષ્ટિ કંચન

અપ્રાપ્યમવશિષ્ટં કિં જાતસાક્ષાત્કૃતેર્મુનેઃ ।
હાનિર્નાસ્તિ તતો હેતોર્ન શોચતિ કદાચન

કેનાપ્યેષ પ્રકારેણ જાતસાક્ષાત્કૃતિર્મુનિઃ ।
બ્રહ્મ સર્વાત્મકં પ્રાપ્ય ન કાઙ્ક્ષતિ કિમપ્યુત

ન હ્યન્યો બલવાન્કશ્ચિજ્જાતસાક્ષાત્કૃતેર્ભવેત્ ।
યસ્માદ્બિભેતિ તન્નાસ્તિ તસ્માદેષ બિભેતિ ન

યદસ્ય કાર્યં પરમં જાતસાક્ષાત્કૃતેર્ભવેત્ ।
તત્સર્વમેવ સંસિદ્ધં ન તસ્માત્સ વિષીદતિ

માન્યસ્તુ પદ્મજાદીનાં જાતસાક્ષાત્કૃતિર્મુનિઃ ।
માનિતો યદિ લોકેન સ તુ માનં ન વિન્દતિ

માન્ય એવ સુરેન્દ્રાણાં જાતસાક્ષાત્કૃતિર્મુનિઃ ।
ન માનિતો યદિ જનૈરપમાનં ન વિન્દતિ

ઉપકારાપકારૌ હિ જાતસાક્ષાત્કૃતેર્મુનેઃ ।
શક્યૌ ન કેનચિત્કર્તું તુલ્યો મિત્રારિપક્ષયોઃ

ગુણદોષદશાઽતીતં જાતસાક્ષાત્કૃતિર્મુનિઃ ।
પ્રાપ્તવાન્પરમં ધામ તુલ્યનિન્દાસ્તુતિર્હિ સઃ

ગેહાદિમમતા નાસ્તિ જાતસાક્ષાત્કૃતેર્મુનેઃ ।
તેનાનિકેત ઇત્યુક્તો યત્રસાયંગૃહો મુનિઃ

અપ્રાપ્તં પ્રાપ્તવાન્બોધં જાતસાક્ષાત્કૃતિર્મુનિઃ ।
સ તુ ન ક્ષીયતે તેન નિર્યોગક્ષેમ આત્મવાન્

સમો યદ્યપિ સર્વત્ર જાતસાક્ષાત્કૃતિર્મુનિઃ ।
તથાપિ તત્સ્તાવકસ્ય મમ સ્તુતિફલં મહત્

હેતુમાલામયી ધાર્યા કણ્ઠે હીરાવલી બુધૈઃ ।
અપૂર્વરચનાત્મત્વાદલઙ્કારો મહાન્યતઃ