ભૃગુસંહિતા · અધ્યાય 4

ઇતિ શ્રીવૈખાનસે ભગવચ્છાસ્ત્રે ભૃગુપ્રોક્તાયાં સંહિતાયાં પ્રકીર્ણાધિકારે તૃતીયો ઽધ્યાયઃ
અથ ચતુર્થો ઽધ્યાયઃ.
અથચતુર્થો ઽધ્યાયઃ.
અદ્યેષ્ટકા સ્થાપનમ્.
અથાતસ્સંપ્રવક્ષ્યામિ વાસ્તુનઃપ્રથમેષ્ટકામ્ ।
સાધયિત્વાપૂર્વરાત્રૌ ચતસ્રઃપ્રથમેષ્ટકાઃ

શિલાયાંમૃણ્મયેવાથ કુર્યાલ્લક્ષણસંયુતાઃ ।
શૈલાદોષવિનિર્મુક્તાસ્ સુપક્વા અથમૃણ્મયાઃ

વિસ્તારેણેષ્ટકાઃપ્રોક્તા ષટ્પઞ્ચચતુરઙ્ગુલાઃ ।
ઉત્તમાદિક્રિયાદેવ વિસ્તારદ્વિગુણાયતાઃ

વિસ્તારાર્થઙ્ઘનંપ્રોક્ત મિષ્ટકાનાંપ્રમાણતઃ ।
આલયાભિમુખેચૈવ પ્રપાઙ્કૃત્વાવિચક્ષણઃ

તન્મધ્યેવેદિકાઙ્કૃત્વા હસ્તમાત્રપ્રમાણતઃ ।
વિસ્તારન્તત્સમઞ્ચૌન મુત્સેથન્તુતદર્ધકમ્

સભ્યાગ્નિં વિધિવત્કૃત્વાતુ વિધિનાઘોરમાચરેત્ ।
ભૂમિયજ્ઞઞ્ચકૃત્વાતુ કલશૈસ્સપ્તભિઃક્રમાત્

સંસ્નાપ્યનવવસ્ત્રેણ ચાચ્છાદ્યશયનોપરિ ।
કૌતુકંબન્ધયિત્વાતુ શયનેશાયયેત્તતઃ

હુત્વાતુપૌરુષંસૂક્તં વિષ્ણુસૂક્તમતઃપરમ્ ।
ચતુર્વેદાદિમન્ત્રાંશ્ચ શ્રીભૂસૂક્તેયજેત્ક્રમાત્

ઇષ્ટકાવાશિલાવાથ તન્નામાદ્યક્ષરંસ્મરેત્ ।
નૃત્તૈગેન્યૈશ્ચવાદ્યૈશ્ચરાત્રિશેષંનયેત્ક્રમાત્

પ્રભાતેપૂજયેત્પૂર્વમાચાર્યંશિલ્પિભિસ્સહ ।
આચાર્યોમન્ત્રયોગ્યસ્તુ શિલ્પિભિઃકર્મયોગ્યકૈઃ

દ્વારસ્યદક્ષિણેપાશેન્વ્સ્થાનમસ્યપ્રશસ્યતે ।
સુમુહૂર્તેન્યસેદ્વિદ્વાનિષ્ટકાંશ્ચતુરઃક્રમાત્

વિન્યાસેતુચતુર્દિક્ષુ ચતુર્વેદાદિમસ્ત્રતઃ ।
તેષાંમધ્યેતદાગર્તે પૂરયેદુદકેનતુ

તત્રૈવનવરત્નાનિ વિલ્યસેદનુપૂર્વશઃ ।
ગભન્ન્યાસવિધિઃ
અથવક્ષ્યેવિશેષેણ ગભન્ન્યાસવિધિક્રમમ્

પ્રાસાદોગભન્સંયુક્તઃ કુરુતેસર્વસંપદમ્ ।
તસ્માદાદૌપ્રકર્તવ્યઃ ગભન્ન્યાસસ્સમૃદ્ધિદઃ

ત્રયઃપ્રાસાદમૂલેસ્યાત્ પૂર્વન્તુપ્રથમેષ્ટકે ।
ઉપાનોપરિમધ્યંસ્યાત્ પ્રતેરુપરિચાન્તતઃ

ભૂગતંશૂદ્રજાતીના મુપાનેનૃપવૈશ્યયોઃ ।
પ્રતેરુપરિવિપ્રાણા માનુલોમ્યેનકારયેત્

સર્વેષાંભૂગતઙ્કાર્યં સર્વસિદ્ધિકરંશુભમ્ ।
ઐન્દ્રપાવકયોર્મધ્યે પ્રાગ્દ્વારેષુપ્રકલ્પયેત્

દ્વારસ્યદક્ષિણેકુર્યાત્પશ્ચિમૈપિતધૈવહિ ।
કવાટાર્ગલયોગેવાન્ય સ્તવ્યઙ્ગભન્ભાયનમ્

ફેલા
તથાતામ્રમયીફેલા સ્ફાટિકાવાપ્રશસ્યતે ।
પાદવિષ્કંભવિસ્તારાં ફેલાન્તત્ત્વપદાઞ્ચિતાં

ખણ્ડસ્ફુટિતવજાન્ય્સા ........ ।
ઘનંવિંશતિભાગૈકં તદર્ધાર્ધાંશમેવવા

વિસ્તારસ્યચતુભાન્ગં કોષ્ઠભિત્ત્યુચ્છ્રયંભવેત્ ।
ઉત્તમન્તુસમોત્સેધં ત્રિપાદંમધ્યમંસ્મૃતં

અથમઞ્ચાર્ધમુત્સેધં ત્રિવિધન્તત્પ્રચક્ષતે ।
ત્રિભાગૈકવિધાનંસ્યાદ્ દ્વિભાગંભાગિકંભવેત્

અન્તરેચાંગુલાયામં તદર્ધંભિન્નત્તિકમ્ ।
સંયોગાર્ધવિહીનંસ્યાદ્ વિધાને ઽભ્યન્તરેતથા

પ્રક્ષાલ્યપઞ્ચગવ્યેન વિશુદ્ધઙ્ગભન્ભાજનમ્ ।
આલયાત્પ્રમુખેચૈવ મણ્ટપેસમલઙ્કૃતે

ગોમયેનોપલિપ્યૈવ પુણ્યાહંવાચયેત્તતઃ ।
રક્તબીજાનિધાતૂંશ્ચ સન્ન્યસેન્મસ્ત્રવિત્તમઃ

વૈષ્ણવંવિષ્ણુસૂક્તઞ્ચ પૌરુષંસૂક્તમુચ્ચરન્ ।
"વિષ્ણુર્યોનિઽમિત્યુક્ત્વાતુ ગભંન્ત્રનિધાપયેત્