ભૃગુસંહિતા · અધ્યાય 35

ઇતિ શ્રીવૈખાનસે ભગવચ્છાસ્ત્રે ભૃગુપ્રોક્તાયાં સહિતાયાં પ્રકીર્ણાધિકારે ચતુસ્ત્રિંશો ઽધ્યાયઃ.
અથ પઞ્ચત્રિંશો ઽધ્યાયઃ.
ફલશ્રુતિઃ
અથ વક્ષ્યે વિશેષેણ ક્રિયાયોગશ્રિતં ફલમ્ ।
યસ્તુ દેવાલયં દારુશિલાલોહવિલેખનૈઃ

કારયેન્મૃણ્મયં વાપિ તસ્યાનન્તફલં સ્મૃતમ્ ।
અહન્યહનિ યજ્ઞેન યજતો યન્મહત્ફલમ્

પ્રાપ્નોતિ તત્ફલં વિષ્ણોર્યઃ કારયતિ મન્દિરમ્ ।
કુલાનાં શતમાગામિ સમતીતં તથા શતમ્

તારયેદ્ભગવદ્ગેહમિતિ બુદ્ધિં કરોતિ યઃ ।
સપ્તજન્મકૃતં પાપમલ્પં વા યદિ વા બહુ

વિષ્ણોરાલયવિન્યાસપ્રારંભાદેવ નશ્યતિ ।
સપ્તલોકમયો વિષ્ણુસ્તસ્ય યઃકુરુતે ગૃહમ્

પ્રતિષ્ઠાં સમપાપ્નોતિ સ નરસ્સાપ્તલૌકિકીમ્ ।
પ્રશસ્તદેશે ભૂભાગે યો નરો ભવનં હરેઃ

કારયત્યક્ષયાન્ લોકાન્ સ વરઃ પ્રતિપદ્યતે ।
ઇષ્ટકાચયવિન્યાસો યાવદ્વર્ષાણિ તિષ્ઠતિ

તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ તત્કર્તાદિવિ મોદતે ।
પ્રતિમાં લક્ષણવતીં યઃ કારયતિ માનવઃ

કેસવસ્ય સ તલ્લોકમક્ષયં પ્રતિપદ્યતે ।
ષષ્ટિં વર્ષસહસ્રાણાં સહસ્રાણિ સ મોગતે

સ્વર્ગૌકસાં નિવાસેષુ પ્રત્યેકમરિસૂદનઃ ।
તતઃ પ્રયાતિ વૈકુણ્ઠં નિસ્સમાભ્યધિકં મહઃ

પ્રતીષ્ઠાપ્ય હરેરર્ચાં સુપ્રશસ્તે નિવેશને ।
પુરુષઃ કૃતકૃત્યત્વાન્નૈનં શ્વો મરણં તપેત્

યે ભવિષ્યન્તિ યે ઽતીતા આકલ્પાઃ પુરુષાઃ કુલે ।
તાંસ્તારયતિ સંસ્થાપ્ય દેવસ્ય પ્રતિયાં હરેઃ

બેરપૂજા ત્વિયં પ્રોક્તા પૂજાનામુત્તમોત્તમા ।
અતીતે યજમાને ઽપિ ચિરમસ્યા અવસ્થિતે

અનુશસ્તાઃ કિલ પુરા યમેવ યમકિઙ્કરાઃ ।
પાશધણ્ડધરાઃ ક્રૂરાઃ પ્રજાસંયમનોદ્યતાઃ

વિહરધ્વં યથાન્યાય્યં નિયોગો મે ઽનુપાલ્યતામ્ ।
નાજ્ઞાભઙ્ગં કરિષ્યન્તિ ભવતાં જન્તવઃ ક્વચિત્

કેવલં યે જગન્નાથમનસ્તં સમુપાશ્રિતાઃ ।
ભવદ્ભિઃ પરિહર્તવ્યાસ્તેષાં નાસ્ત્યત્ર સંસ્થિતિઃ

યે તુ ભાગવતા લોકે તચ્ચિત્તાસ્તત્પરાયણાઃ ।
પૂજયન્તિ સદા વિષ્ણું તે વસ્ત્યાજ્યાઃ સુદૂરતઃ

યસ્તિષ્ઠન્ યસ્સ્વપન્ ભુઞ્જન્ ઉત્તિષ્ઠન્ સ્ખલિતેષુ ચ ।
સંકીર્તયતિ ગોવિન્દં સ વસ્ત્યાજ્યસ્સુદૂરતઃ

નિત્યનૈમિત્તિકૈર્દેવં યે યજન્તે જનાર્દનમ્ ।
નાવલોક્યા ભવદ્ભિસ્તે તત્તેજો હન્તિ વૌ ગતિમ્

યે ધૂપપુષ્પવાસોભિર્ભૂષણૈશ્ચાપિ દુર્લભૈઃ ।
અર્ચયન્તિ ન તે ગ્રાહ્યાનરાઃ કૃષ્ણાશ્રયોદ્ધતાઃ

ઉપલેપનકર્તારસ્સમ્માર્જનકરાશ્ચ યે ।
કૃષ્ણાલયે પરિત્યાજ્યાસ્તેષાં ત્રિપૂરુષં કુલમ્

યેન ચાયતનં વિષ્ણોઃ કારિતં તત્કુલોદ્ભવમ્ ।
પુંસાં કુલં નાવલોક્યં ભવદ્ભિર્દુષ્ટચક્ષુષા

યેનાર્ચા ભગવદ્ભક્ત્યા વાસુદેવસ્ય કારિતા ।
નરાયુતં તત્કુલજં ભવતાં શાસનાતિગમ્

ભવતાં ભ્રમતામત્ર વિષ્ણુસંશ્રયમુદ્રયા ।
વિનાજ્ઞાભઙ્ગકૃન્નૈવ ભવિષ્યતિ નરઃક્વચિત્

યજ્ઞા નરાણાં પાપૌઘક્ષાલનાઃ સર્વકામદાઃ ।
તથૈવેજ્યા જગદ્ધાતુસ્સર્વયજ્ઞમયો હરિઃ

સ્થાપિતં પ્રતિમા વિષ્ણોસ્સમ્યક્ સંપૂજ્ય માનવઃ ।
યં યં કામયતે કામં તં તમાપ્નોત્યસંશયમ્

યથા હિ જ્વલનો વહ્નિસ્તમોહાનિન્તદર્થિનામ્ ।
શીતહાનિન્તદન્યેષાં સ્વેદં સ્વેદાભિલાષિણામ્

કરોતિ ક્ષુધિતાનાં ચ ભોજ્યાં પાકક્રિયાં શિખી ।
તથૈવ કામાન્ ભૂતેશસ્સદદાતિ યથેપ્સિતમ્

કલ્પદ્રુમાદિવહરેર્યદિષ્ટં તદવાપ્યતે ।
યસ્સદાયતને વિષ્ણોઃ કુરુતે માર્જનક્રિયામ્

સપાંસુભુમ્યૈર્? દેહસ્ય સર્વં પાપં વ્યપોહાતિ ।
યાવન્તઃ પાંસુકણિકા માર્જ્યન્તે કેશવાલયે

વર્ષાણિ દિવિ તાવન્તે વસત્યસ્તમલો નરઃ ।
અહન્યહનિ યત્પાપં કુરુતે વિષયી નરઃ

યો બાહ્યાભ્યન્તરં વેશ્મ માર્જયેત્કેશવાલયે ।
સબાહ્યાભ્યન્તરં તસ્ય કાયો નિષ્કલ્મષો ભવેત્

ગોચર્મમાત્રં સમ્મૃજ્ય હન્તિ તત્કેશવાલયે ।
સબાહ્યાભ્યન્તરં યચ્ચ માર્જયેદચ્યુતાલયે

સબાહ્યાભ્યન્તરં તસ્ય કાયં નિષ્કલ્મષં વિદુઃ? ।
ઉદકાભ્યુક્ષણં વિષ્ણોર્યઃ કરોતિ સતા ગૃહે

સો ઽપિગચ્છતિ યત્રાસ્તે ભગવાન્ યાદસાં પતિઃ ।
મૃદા ધાતુવિકારૈર્વા વર્ણકૈર્ગોમયેન વા

વિષ્ણોરાયતને નિત્યં યઃ કરોત્યનુ લેપનમ્ ।
પ્રવાતે વાતિ ગુણવદ્વર્ષાસ્વતિમનોહરમ્

સ્વનુલિપ્તં શૂભાકારં સ્વકૃહં લભતે નરઃ ।
પૂર્ણધાન્યહિરણ્યાદિમણિમુક્તાફલોજ્જ્વલમ્

પ્રત્યાસન્નજલોપેતં ગૃહં પ્રાપ્નોતિ શોભનમ્ ।
સામન્તસ્વજનાનાં ચ સર્વેષામુત્તમોત્તમમ્

તદાપ્નોતિ ગૃહં રમ્યમુપલેપનકૃન્નરઃ ।
યેનાનુલિપ્તે તિષ્ટન્તિ વિષ્ણ્વાયતનભૂતલે

બ્રાહ્મણાઃક્ષત્રિયા વૈશ્યાશ્શૂદ્રસ્સાધ્વ્યસ્ત્રિયસ્તથા ।
તસ્ય પુણ્યફલં વક્તું નાલં દેવાસ્સહાનુગાઃ

અપ્સરોગણસંકીર્ણં મુક્તાહાલશતોજ્જ્વલમ્ ।
શ્રેષ્ઠં સર્વવિમાનાનાં સ્વર્ગધિષ્ણ્યમવાપ્નુયાત્

યાવન્ત સ્તિથયો લિપ્તા દિવ્યાબ્દાંસ્તાવતો નરઃ ।
તસ્મિન્વિમાને સ નરસ્ત્સ્રી વા તિષ્ઠતિ શોભને

સ્રગ્ગન્ધવસ્ત્રસંયુક્તઃ સર્વભૂષણભૂષિતઃ ।
ગન્ધર્વાપ્સરસાં સંઘૈઃ પૂજ્યમાનસ્સ તિષ્ઠતિ

લિપ્તા ચ યાવતા હસ્તા વિષ્ણોરાયતને મહી ।
તાવદ્યોજનવિસ્તીર્ણસ્વર્ગસ્થાનાધિપો ભવેત્

પૂજ્યમાનસ્સુરગણૈશ્શીતોષ્ણાદિવિવર્જિતઃ ।
મનોજ્ઞગાત્રો વિપ્રેન્દ્રૈસ્તિષ્ઠત્યાભૂતસંપ્લવમ્

તત્ ક્ષયાદિહ ચાગત્ય વિશિષ્ટે જાયતે કુલે ।
અત્યુત્કૃષ્ટગૃહં પ્રાપ્ય મર્ત્યલોકે ઽભિવાઞ્છિતમ્

નતત્ર તાવદ્દારિદ્ષં નોપસર્ગોન વાકલિઃ ।
ન તાવન્મૃતનિષ્ક્રાન્તિર્યાવજ્જીવન્તિ સાક્ષિણઃ

વિષ્ણુસ્સમસ્તભૂતાનિ સસર્જૈતાનિ યાનિ વૈ ।
તેષાં મધ્યે જગદ્ધાતુરતીવેષ્ટા વસુંધરા

કૃતે સમ્માર્જને તસ્યાસ્તથા ચૈવાનુલેપને ।
પ્રયાતિ પરમં તોષં વિષ્ણુર્ભૂર્વૈષ્ણવીયતઃ

ઉપોષિતો નરો નારી યઃકરોત્યનુલેપનમ્ ।
ન તસ્યજાયતે ભઙ્ગો ગાર્હસ્થ્યે તુ કદા ચ ન

યા ચ નારી કરોત્યેવં યથાવદનુલેપનમ્ ।
નાપ્નોતિ સાપિ વૈધવ્યં ગૃહભઙ્ગં કદા ચ ન

સર્વાભરણસંપૂર્ણસ્સર્વોપસ્કરધાન્યવાન્ ।
ગોમહિષ્યાદિસંભાગં ગૃહમાપ્નોતિ માનવ

તસ્માદભીપ્સતા સમ્યગ્ગાર્હસ્થ્યં તદખણ્ડિતમ્ ।
વિષ્ણોરાયતને કાર્યં સહસૈ વોપલેપનમ્

યશ્ચાનુલેપનં કુર્યાદ્વિષ્ણોરાયતને નરઃ ।
સો ઽપિ લોકં સમાસાદ્ય મોદતેવૈ શતક્રતોઃ

પુષ્પપ્રકીર્ણમત્યર્થં સુગન્ધં કેશવાલયે ।
ઉપલિપ્તે નરો દત્વા ન દુર્ગતિમવાપ્નુયાત્

સ્નાનપાનાંભસાં વિષ્ણોઃ પ્રદાનાત્તત્સલોકભાક્ ।
સ્નાનીયદ્રવ્યદાનેન નીરોગઃ પ્રીત્ય મોદતે

ક્ષૌમાદિદાનાદાપ્નોતિ પરલોકે મહત્સુખમ્ ।
આલેપનદ્રવ્યદાનાત્કામાનાપ્નોતિ શાશ્વતાન્

એલાકર્પૂરતાંબૂલીતૈલાદિ સ્પર્શનાત્પુખી ।
પરત્રેહ ચ લોકે સ્યાદ્દીર્ઘકાલમસંશયઃ

સર્વયજ્ઞમયો વિષ્ણુર્ગવ્યાનાં પરમસ્સ્મૃતઃ ।
જાયતે યેષુ લોકેષુ પુલકસ્સંગમોમહાન્

યેષુ ક્ષીરવહા નદ્યો હ્રદાઃ પાયસકર્દમાઃ ।
તાન્ લોકાન્ પુરુષા યાન્તિક્ષીરસ્નાનકરા હરેઃ

આહ્ગાદં નિર્વૃતિં સ્વાસ્થ્યમારોગ્યં ચારુરૂપતા ।
સપ્તજન્માન્યવાપ્નોતિ ક્ષીરસ્નાનકરો હરેઃ

દધ્યાદીનાં વિકારાણાં ક્ષીરતસ્સંભવો યથા ।
તથૈવાશેષકામાનાં ક્ષીરસ્નાપનતો હરેઃ

યથા ચ વિમલં ક્ષીરં યથા નિર્વૃતિકારકમ્ ।
તથાસ્ય નિર્મલં જ્ઞાનં ભવત્યતિફલપ્રદમ્

ગ્રહાનુકૂલતાં પુષ્ટિં પ્રિયં ચાપ્યખિલે જને ।
કરોતિ ભગવાન્ વિષ્ણુઃક્ષીરસ્નાપનતોષિતઃ

સર્વો ઽસ્યસ્નિગ્ધતામેતિ દૃષ્ટિમાત્પ્રાત્પ્રસીદતિ ।
યસ્સ્નાપયતિ દેવસ્ય ઘૃતેન પ્રતિમાં હરેઃ

ઇન્દ્રપ્રસ્થે દ્વિજાગ્ષાણાં સ દદાતિ ગવાં શતમ્ ।
ગવાં શતસ્ય વિપ્રાણાં ન દત્તસ્ય ભવેત્ફલમ્

ઘૃતપ્રસ્થેન તદ્વિષ્ણોર્લભેત્સ્નાનોપયોગિનામ્ ।
પુરા રાજર્ષિભિઃ પ્રાપ્તા સપ્તદ્વીપા વસુન્ધરા

ઘૃતાઢકેન ગોવિન્દ પ્રતિમાસ્નાપનાત્કિલ ।
પ્રતિમાસં સિતાષ્ટમ્યાં ઘૃતેન જગતઃ પતિમ્

સ્નાપયિત્વા સમસ્તેભ્યઃ પાપેભ્યો ઽપિ પ્રમુચ્યતે ।
દ્વાદશ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં ચ ગવ્યેન હવિષા હરેઃ

સ્નાપનં દેવદેવસ્ય મહાપાતકનાશનમ્ ।
જ્ઞાનતો ઽજ્ઞાનતો વાપિ યત્પાપં કુરુતે નરઃ

તત્ક્ષાલયતિ સંધ્યાયાં ઘૃતેન સ્નાપયન્ હરિમ્ ।
ઘૃતક્ષીરેણ દેવેશે સ્નાપિતે મધુસૂદને

સ ગત્વાવૈષ્ણવં ધામ મોદતે સહ સૂરિભિઃ ।
સ્રજં બદ્ધ્વા સુમનસાં યઃ પ્રયચ્છતિ વિષ્ણવે

સ ભુક્ત્વા વિપુલાન્ ભોગાન્નાકપૃષ્ઠે વિરાજતે ।
ચામરવ્યજન છત્રદાનાત્સ્વારાજ્યમશ્નુ તે

દાનાદાભરણાદીનાં તેજસ્વી દિવિમોદતે ।
દાનાચ્ચ નવરત્નાવાં દેવસાલોક્યમશ્નુતે

આદર્શનપ્રદાનેન દૃશ્યસ્સર્વૈર્ભવિષ્યતિ ।
ગન્ધદ્રવ્ય પ્રદાનેન સુગન્ધિર્દાયતે ભૃવેત્

ધૂપદ્રવ્યપ્રદાનેન સ્વસ્થાનં સ્વર્ગિણાં ભવેત્ ।
ઉપાનહૌ પાદુકે ચ વાહનં યાનમેવ ચ

દદાતિ યો સંદયિત્વા? મણિકાઞ્ચનચિત્રિતમ્ ।
સ વિમાનં તુ દુત્પ્રાપં પ્રાપ્નો ત્યેવ ન સંશયઃ

અલઙ્કૃતં ભદ્રપીઠં પ્રયચ્છન્ સર્વકામભાક્ ।
વિનતાનન્દનસ્થાનં ધ્વજમુત્પાદ્ય દર્શયન્

સામીપ્યં સહસા વિષ્ણોર્યાતિ સદ્યો સ સંશયઃ ।
ધ્વજં ચ વાદ્યમુત્પાદ્ય વિષ્ણુસાત્કુરુતે તુ યઃ

સ દિવ્યદુન્દુભિ પ્રાયંસ્થાનં પ્રાપ્ય વિરાજતે ।
દાસીદાસં તથાત્માન માત્મીયં ચ પ્રયચ્છલિ

વાસુદેવાય દાસ્યેન મુક્તિઃ કરતલેસ્થિતા ।
નૃત્તભેદૈર્ગીતભેદૈસ્ તથા વાદ્યૈરનેકથા

શ્રોતવ્યૈરપિ દૃશ્યૈશ્ચ દેવદેવસ્ય સન્નિધૌ ।
આસીનમુપચારૈસ્તૈર્યે સમારાધયન્તિતે

પ્રેત્ય દિવ્યેષુ લોકેષુ પૂજ્યન્તેતૈર્ન સંશયઃ ।
દીપં પ્રયચ્છતિ નરો વિષ્ણોરાયતને હિ યઃ

સદક્ષિણસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોત્યસંશયઃ ।
આહોરાત્રમનિર્વાણં દીપમારોપયેન્નરઃ

સર્વપાપ વિશુદ્ધાત્મા વિષ્ણુલોકે મહીયતે ।
દિનેદિને જપન્નામ કેશવેતિ સમાહિતઃ

સકૃદ્દદાતિયોવિપ્રઃપ્રદીપં કેશવાલયે ।
જાતિસ્મરત્વં પ્રજ્ઞાં ચ પ્રાકાશ્યં સર્વવન્તુષુ

અવ્યાહતેન્દ્રિયત્વં ચ સમાપ્નોતિ ન સંશયઃ ।
સર્વકાલં ચ ચક્ષુષ્માન્ મેધાવી દીપદો નરઃ

જાયતે નરકં ચાપિ તમસ્સંજ્ઞં ન પશ્યતિ ।
સુવર્ણમણિમુક્તાઢ્યં મનોજ્ઞમતિશોભનમ્

દીપમાલાકુલં દિવ્યં વિમાનમધિરોહતિ ।
તસ્માદાયતને વિષ્ણોર્દદ્યાદ્દીપં પ્રયત્નતઃ

તાંશ્ ચદત્વાન્નહીનસ્તે? ન ચ તૈલવિયોજનમ્ ।
કુર્વીત દીપહર્તાચ મૂકૂઽન્ધો જાયતે જડઃ

અન્ધેતમસિ દુષ્પારે નરકે પતિતાન્ કિલ ।
વિક્રોશમાનાન્મનુજાન્ વક્ષ્યન્તિ યમકિઙ્કરાઃ

વિલાપૈરલ મત્રેવં કિંવો વિલપિતે ફલમ્ ।
તથા પ્રમાદિભિઃ પૂર્વમાત્માત્યન્તમુપેક્ષિતઃ

પુર્વમાલોચિતં નૈતત્કથમન્તે ભવિષ્યતિ ।
ઇદાનીં યાતના ભૌગાઃકિં વિલાપઃ કરિષ્યતિ

દેહોદિતાનિ સ્વલ્પાનિ વિષયાશ્ચાતિકર્ષકાઃ ।
એતત્કોન વિજાનાતિ યેન યૂયં પ્રમાદિનઃ

જન્તુર્જન્મસહસ્રેભ્યો હ્યેકસ્મિન્ માનુષો યદિ ।
તત્રાપ્યતિવિમાઢત્વાત્કિંભોગાનભિધાવતિ

કો ઽતિભારો હરેર્નામ્નિ જિહ્વયા પરિકીર્તિતે ।
વર્ણિતે તુલ્યમૂલેતુ યદગ્નિર્લભ્યતે સુખમ્

અતો ઽધિકરોલાભઃ કોવશ્ચિતૈઽભવત્તથા ।
યેનાયતેષુ હસ્તેષુ સ્વાતન્ત્ષેસતિ દીપકઃ

મહાફલો વિષ્ણુગૃહે ન દત્તો નરકાપહાઃ ।
ન વો વિલપિતે કિં ચિદિદાનીં દૃશ્યતે ફલમ્

અસ્વાતન્ત્ષે વિલપતાં સ્વાતન્ત્ષે તુ પ્રમાદિનામ્ ।
અવશ્યંપાતિનઃ પ્રાણા ભોક્તાજીવોપ્યહર્નિશમ્

દત્તં ચલભતે ભોક્તું કામયન્વિષયાંસ્તદા ।
એતત્સ્વાતન્ત્ષવદ્ભિર્વો યુક્તમાસીત્પરીક્ષિતુમ્

ઇદાનીં કિં વિલાપેન સહધ્વં યદુપાગતમ્ ।
યદ્યેતદનભીષ્ટં વો યદ્દુઃખં સમુપસ્થિતમ્

યદ્ભૂયો ઽપિ મતિઃ પાપે ન કર્તવ્યા કથં ચ ન ।
પાપકર્મણિનિર્વૃત્તે ઽપ્યજ્ઞાનાદઘનાશનમ્

કર્તવ્યમપ્યવિચ્છિન્નં સ્મરદ્ભિર્મધુસૂદનમ્ ।
વિમાનમતિવિદ્યોતિ સર્વરત્નમયં દિવિ

સમાપ્નોતિ નરો દત્વા પ્રદીપં કેશવાલયે ।
હવિષાં પાયસાદીનાં હરયે ચ નિવેદનાત્

સુખૈકરસપૂર્ણત્મા રાજતે વિષ્ણુસન્નિધૌ ।
ભક્ષ્યપાનીયભોજ્યાનામન્યેષામપિ દાનતઃ

શ્વેતદ્વીપે તત્સમીપે વસન્તિ સુખિનસ્સદા ।
બહુનાત્ર કિમુક્તેન વાસુદેવાર્થમાદરાત્

દદાતિ વસ્તુદાનં? યસ્થ્સાનં પ્રાપ્નોતિ ચેપ્સિતમ્ ।
કર્મણાં માર્જનાદીનાં ફલભોગાદનન્તરમ્

કર્મશેષૈઃ પુનર્જન્મ કર્માનુગુણયોનિષુ ।
ઉત્કૃષ્ટાસ્વેન ભોક્તારો લભન્તે સુખિનસ્સદા

આરામાણાં તટાકાનાં પ્રપાણાં ચ પ્રવર્તનાત્ ।
વિષ્ણોરાલયસામીપ્યે તત્ફલં કેન વર્ણ્યતે

સુપ્રદર્શા બલવતી ચિત્રા ધાતુવિભૂષિતા ।
ઉપેતા સર્વભૂતૈશ્ચ શ્રેષ્ઠા ભૂમિરિહોચ્યતે

તસ્યાઃ ક્ષેત્રવિશેષાશ્ચ તટાકાનાં ચ બન્ધનમ્ ।
ઔદકાનિ ચ સર્વાણિ પ્રવક્ષ્યામ્યનુપૂર્વશઃ

તટાકાનાં ચ વક્ષ્યામિ કૃતાનાં ચાપિ યે ગુણાઃ ।
ત્રિષુ લોકેષુ સર્વત્ર પૂજનીયઃ પ્રતાપવાન્

અથ વા મિત્રસદનં મૈત્રં મિત્રવિવર્ધનમ્ ।
કીર્તિસંજનનં શ્રેષ્ઠં તટાકાનાં નિવેશનમ્

ધર્મસ્યાર્થસ્ય કામસ્ય ફલમાહુર્મનીષિણઃ ।
તટાકં સુકૃતં દેશેક્ષેત્રમેકં મહાશ્રયમ્

ચતુર્વિધાનાં ભૂતાનાં તટાકમુપલક્ષયેત્ ।
તટાકાનિ ચ સર્વાણિ દિશન્તિ શ્રિયમુત્તમામ્

દેવા મનુષ્યા ગન્ધર્વાઃ પિતરો યક્ષરાક્ષસાઃ ।
સ્થાવરાણિ ચ ભૂતાનિ સંશ્રયન્તિ જલાશયમ્

તસ્માત્તાંસ્તુ પ્રવક્ષ્યામિ તટાકે યે ગુણાસ્સ્મૃતાઃ ।
યા ચ તત્ર ફલાવાપ્તિરૃષિભિસ્સમુદાહૃતા

વર્ષાકાલે તટાકે તુ સલિલં યસ્ય તિષ્ઠતિ ।
અગ્નિહોત્રફલં તસ્ય ફલમાહુર્મનીષિણઃ

શરત્કા લે તુ સલિલં તટાકે યસ્ય તિષ્ઠતિ ।
ગોસહસ્રસ્ય સંપ્રેત્ય લભતે ફલમુત્તમમ્

હેમન્તકાલે સલિલં તટાકે યસ્ય તિષ્ઠતિ ।
સ વૈ બહુસુવર્ણસ્ય યજ્ઞસ્ય લભતે ફલમ્

યસ્ય વૈ શૈશિરે કાલે તટાકે સલિલં ભવેત્ ।
તસ્યાગ્નિષ્ટોમયજ્ઞસ્ય ભલમૂહુર્મનીષિણઃ

તટાકં સુકૃતં યસ્ય વસન્તેતં મહાશ્રયમ્ ।
અતિરાત્રસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં સ સમુપાશ્નુતે

નિદાઘકાલે પાનીયં તટાકે યસ્ય તિષ્ઠતિ ।
વાજિમેધપલં તસ્ય ફલં વૈ મુનયો વિદુઃ

સ કુલં તારયેત્સર્વં યસ્ય ખાતે જલાશયે ।
ગાવઃ પિબન્તિ સલિલં સાધવશ્ચ નરાસ્સદા

તટાકે યસ્ય ગાવસ્તુ પિબન્તિ તૃષિતા જલમ્ ।
મૃગપક્ષિમનુષ્યાશ્ય સો ઽશ્વમેધફલં લભેત્

યત્પિબન્તિ જલં તત્ર સ્ત્યાયન્તે વિશ્રમન્તિચ ।
તટાકદસ્ય તત્સર્વં પ્રેત્યાનન્ત્યાય કલ્પતે

દુર્લભં સલિલં ચેહ વિશેષેણ પરત્ર વૈ ।
પાનીયસ્ય પ્રદાનેન પ્રીતિર્ભવતિ શાશ્વતી

તટાકે યસ્ય પાનીયં પાનીયાય જગત્પતેઃ ।
તસ્ય પુણ્યફલં વક્તું નાલં દેવાસ્સહાનુ ગાઃ

તટાકે યસ્ય પાનીયે સાયં પ્રાતર્દ્વિજાતયઃ ।
સ્નાત્વા કુર્વન્તિ કર્માણિ તસ્ય નાકેસ્થિતિર્ભવેત્

તટાકે યસ્ય દેવસ્ય સ્નાપનં ચાધિવાસનમ્ ।
તસ્ય લોકા ભવન્ત્યેવ પાવનાઃ ક્ષતિવર્જિતાઃ

સર્વદાનૈર્ગુરુતરં સર્વદાનૈર્વિશિષ્યતે ।
પાનીયાવાસદાનં તુ દેવસ્યાગ્રે પ્રશસ્યતે

અથ વક્ષ્યે વિશેષેણ વૃક્ષાણામવરોપણમ્ ।
સ્થાનરાણાં ચ ભૂતાનાં જાતયષ્ષટ્ પ્રકીર્તિતાઃ

વૃક્ષગુલ્પલ તાવલ્લ્યસ્ત્વક્ચારાસ્તૃણજાતયઃ ।
એતા જાત્યસ્તુ વૃક્ષાણાં તેષાં રોપે ગુણાસ્ત્વિમે

કીર્તિશ્ચ માનવે લોકે પ્રેત્ય ચૈવ ફલં શુભમ્ ।
લભતે નામ લોકે ચ પિતૃભિશ્ચ મહીયતે

દેવલોકગતસ્યાપિ નામતસ્ય ન નશ્યતિ ।
અતીતે ઽનાગતે ચોભેપિતૃવં શે ઽન્યતસ્તથા

તારયેદ્વૃક્ષરૂપી ચ તસ્માદ્વૃક્ષાંશ્ચ રોપયેત્ ।
તસ્ય પુત્રા ભવન્ત્યેતે પાદપા નાત્ર સંશયઃ

પરલોકગતસ્સ્વર્ગં લોકાંશ્ચાપ્નોતિ સો ઽવ્યયાન્ ।
પુષ્પૈસ્સુરગણાન્ વૃક્ષાઃ ફલૈશ્ચાપિ તથા પિતૃન્

ચાયયા ચાતિથીંશ્ચાપિ પૂજયન્તિ મહીરુહાઃ ।
કિન્નરોરગરક્ષાંસિ દેવગન્ધર્વમાનવાઃ

તથા ઋષિગણાશ્ચૈવ સંશ્રયન્તિ મહીરુહાન્ ।
પુષ્પિતાઃ ફલવન્તશ્ચ તર્પયન્તીહ માનવાન્

વૃક્ષદં પુત્રવદ્વૃક્ષાસ્તારયન્તિ પરત્ર તુ ।
પત્રં ફલં વા પુષ્પં વા યસ્યારામે ઽવરોપિતે

અચ્યુતસ્ય પદં પ્રાપ્તં લોકાસ્તસ્યાચ્યુતા ધ્રુવમ્ ।
પત્રૈઃફલૈર્ વાપુષ્પૈર્વા પ્રીયતે ભગવાન્ હરિઃ

તસ્માત્તટારે તદ્વૃક્ષા રોપ્યાશ્શ્રેયોર્થિના સદા ।
પુત્રવત્પરિપાલ્યાશ્ચ પુત્રાસ્તેધર્મતસ્સ્મૃતાઃ

તટાકકૃદ્વૃક્ષરોપી ઇષ્ટયજ્ઞશ્ચ યો નરઃ ।
એતે સ્વર્ગે મહીયન્તે યે ચાન્યે સત્યવાદિનઃ

તસ્માત્તટાકાન્ કુર્વીત આરામાંશ્ચૈવ રોપયેત્ ।
યજેચ્ચ વિવિધૈર્યજ્ઞૈસ્સત્યં ચ સતતં વદેત્

ગોભૂહિરણ્યદાનાનિ કૃત્વાચાર્યાય વિષ્ણવે ।
અર્ચકાય વિશેષેણ સ્વર્ગતસ્સુખમેધતે

અતિદાનં તુ સર્વેષાં ભૂમિદાનમિહોચ્યતે ।
અચલા હ્યક્ષયો ભૂમિસ્સર્વાન્ કામાન્ પ્રયચ્છતિ

યસ્તુદદ્યાદ્ભૂમિદાનં દેવનામ્નાર્ચકાયહિ ।
તસ્યૈહિકં ભવેત્પુણ્યં તથા પારત્રિકં બહુ

યસ્તુ દદ્યાત્સ્વનામ્નૈવ પૂજકાય વસુંધરામ્ ।
તસ્ય કામાઃ પ્રરોહન્તિ સર્વમૈહિકમશ્નુતે

દેવકાર્યાય વૈદદ્યાદ્યો દેવાય વસુન્ધરામ્ ।
દેવનામ્નૈવ તસ્ય સ્યાત્કેવલામુષ્મિકં ફલમ્

બ્રહ્માર્પણધિયા યસ્તુ ગુપ્તં દાસ્યતિ કિં ચન ।
દેવાય દેવકાર્યાય બ્રાહ્મણાયાધિકારિણે

યાવજ્જીવતિ તદ્દાનં સ્વર્ગેતસ્ય સ્થિતિર્ભવેત્ ।
યં યં કામં તુ મનસિ કૃત્વા યદ્યચ્ચ યોર્ઽપયેત્

તં તમેવ ફલં લબ્ધ્વાકર્તાસમ્મોદતે ચિરમ્ ।
કિમલભ્યં ભગવતિ પ્રસન્ને શ્રીનિકેતને

આચાર્યાયાર્પિતા ભૂમિરત્યન્તફલદાયિની ।
તતોર્ઽચકાર્પિતા દદ્યાદનન્તં ફલમુચ્યતે

પદાર્થિનામથાન્વેષાં તથાન્યવિભવસ્ય ચ ।
સર્વમેવ ભવેદ્દત્તં વસુધાં યઃ પ્રયચ્છતિ

ફાલકૃષ્ટાં મહીં દદ્યાત્સબીજાં સસ્યમાલિનીમ્ ।
યાવત્સૂર્યકરા લોકે તાવત્સ્વર્ગે મહીયતે

ફાલકૃષ્ટાં મહીં દદ્યાત્સબીજાં સસ્યમાલિનીમ્ ।
યાવત્સૂર્યકરા લોકે તાવત્સ્વર્ગે મહીયતે

યશ્ચાપિ કુરુતે પાપં પુરુષોવૃત્તિકર્શિતઃ ।
અપિ ગોકર્ણમાત્રેણ ભૂમિદાનેન શુદ્ધ્યતિ

સપ્તહસ્તેન વા સમ્યક્ત્રિંશદ્દણ્ડેન વર્ધનમ્ ।
સ શતાન્યેવ ગોકર્ણમિતિ વેદવિદો વિદઃ

જિતેન્દ્રયાય ગુણિને પૂજકાય તપસ્વિને ।
દદ્યાન્મહીં ભદેત્તસ્ય ફલમક્ષયમચ્યુતમ્

યથાપ્સુ પતિતસ્સદ્યસ્તૈલબિન્દુઃ પ્રરોહતિ ।
એવં ભૂમિકૃતં દાનં સસ્યે સસ્યે પ્રરોહતિ

યથા બીજાનિ રોહન્તિ પ્રકીર્ણાનિ મહીતલે ।
એવં કામાઃપ્રરોહન્તિ ભૂમિદાનસમાર્જિતાઃ

યથા ગૌર્ભરતે વત્સં ક્ષીરિણી ક્ષીરમુત્સૃજેત્ ।
એવં દત્તાચિરં કાલં ભૂમિર્ભરતિ ભૂમિદમ્

ઇક્ષુભિસ્સતતાં ભૂમિં યવગોધૂમશાદ્વલૈઃ ।
યો દદાતિ નરશ્રેષ્ઠસ્સ ન પ્રચ્યવતે દિવઃ

શુભં ભદ્રાસનં છત્રં વરાશ્ચ વરયોષિતઃ ।
ભૂમિદાનસ્ય ચિહ્નાનિ ફલમેતન્ન સંશયઃ

આદિત્ય વસવો વિષ્ણુર્બ્રહ્મા સોમો હુતાશનઃ ।
શૂલપાણિશ્ચ ભગવાનભિનન્દન્તિ ભૂમિદમ્

સૌવર્ણછત્રહક્મ્યાણિ વસોર્ધારાશ્ચ કામદાઃ ।
ગન્ધર્વાપ્સરસો યત્ર તત્ર તિષ્ઠન્તિ ભૂમિદાઃ

ઇયમેવ પુરા ભૂમિઃ પાલિતા બહુભિગ્નૃપૈઃ ।
અન્યૈશ્ચ બહુભિર્દત્તા રાજભિસ્સત્યસંગરૈઃ

યસ્ય યસ્ય યદા ભૂમિ સ્તસ્ય તસ્ય તદા ફલમ્ ।
ભૂમિં યઃ પ્રતિગૃહ્ણાતિ યશ્ચ ભૂમિં પ્રયચ્છતિ

તાવુભૌ પુણ્યકર્માણૌ નિયતૌ સ્વર્ગગામિનૌ ।
દાનપાલનયોર્મધ્યે દાનાચ્છ્રેયો ઽનુપાલનમ્

દાનાત્સ્વર્ગમવાપ્નોતિ પાલનાદચ્યુતં પદમ્ ।
સ્વદત્તાદ્દ્વિગુણં પુણ્યં પરદત્તાનુપાલનમ્

ભૂમિદસ્સ્વર્ગમારુહ્ય શાસ્વતીરેધતે સમાઃ ।
પુનશ્ચ જન્મ સંપાપ્ય ભવેદ્ભૂમિ પતિર્ધ્રુવમ્

યથા ભૂમિસ્સદા દેવી દાતારં કુરુતે પતિમ્ ।
એવં સદક્ષિણા દત્તાકુરુતે ગૌર્જનાધિપમ્

અપિ પાપકૃતં પ્રાપ્ય પ્રતિગૃહ્ણાતિ ભૂમિદમ્ ।
મહીં દદત્પવિત્રસ્સ્યાત્પુણ્યા ચ જગતી યતઃ

નામૈવ પ્રિયદત્તેતિ ગુહ્યામેતત્સનાતનમ્ ।
તદસ્યાસ્સતતં પ્રીત્યૈકીર્તનીયા પ્રયચ્છતા

તપોયજ્ઞાશ્રિતં શીલમલોભસ્સત્યવાદિતા ।
ગુરુદૈવતપૂજા ચ નાતિક્રામતિ ભૂમિદમ્

ભર્તુર્નિશ્શ્રેયસે યુક્તા સ્ત્યક્તાત્માદોરણે હતાઃ ।
બ્રહ્મલોકગતાસ્સન્તો નાતિક્રામન્તિભૂમિદમ્

યથા જનિત્રી ક્ષીરેણ પુષ્ણાતિ સ્વસુતં મુદા ।
એવં સર્વગુણૈર્ભૂમિર્દાતારમનુપુષ્યતિ

અગ્નિષ્ટોમાદિભિર્યજ્ઞૈરિષ્ટ્વા વિપુલદક્ષિણૈઃ ।
ન તત્ફલમવાપ્નોતિ યદ્દત્વા વસુધાં પુનઃ

મૃત્યોર્હિ કિઙ્કરા દણ્ડા હ્યગ્નિતાપાસ્સુદારુણાઃ ।
ઘોરાશ્ચ વારુણાઃ પાશા નોપસર્પન્તિ ભૂમિદમ્

પીતરઃ પિતૃલોકસ્થા દેવલોકે દિવૌકસઃ ।
સન્તર્પયન્તિ દાતારં ભૂમેઃ પ્રભવતાંનરઃ

આદિત્યા ઇવ દીપ્યન્તે તેજસા દિ માનવાઃ ।
યે પ્રયચ્છન્તિ વસુધાં હરયે લોકસાક્ષિણે

કૃશાય કૃશભૃત્યાય વૃત્તિં ક્ષીણાય સીદતે ।
દેવાગ્રેર્ઽપ્યતુ વિપ્રાય સુશ્રીર્ભવતિ માનવઃ

આસ્ફોટયન્તિ પિતરઃ પ્રનૃત્ય નિ પિતામહાઃ ।
ભૂમિદો નઃ કુલે જાતસ્સવસ્સન્તારયિષ્યતિ

સ નઃ કુલસ્ય પુરુષસ્સનો બન્ધુસ્સનો ગુરુઃ ।
સ દાતા સ ચ વિક્રાન્તો યો દદાતિ વસુંધરામ્

લોકાંસ્તુ સૃજતા પૂર્વં ગાવસ્સૃષ્ટાસ્સ્વયંભુવા ।
વૃદ્ધ્યર્થં સર્વભૂતાનાં તસ્માત્તા માતરસ્સ્મૃતાઃ

તાસ્તુદત્વા સૌરભેયીસ્સ્વર્ગેલોકે મહીયતે ।
ધેનું દત્વા સુવ્રતાં ચ સોપધાનાં પયસ્વિનીમ્

સવત્સાં કપિલાં દિવ્યામાચાર્યાયાર્ચકાય ચ ।
દેવદેવસ્ય તુષ્ટ્યર્થં દેવાય બ્રાહ્મણાય વા

ન તસ્ય શક્યતે વક્તું ફલં વર્ષશતૈરપિ ।
યાવન્તિ ધેન્વાલોમાનિ વત્સાયાશ્ચ વિશેષતઃ

તાવદ્વર્ષ સહસ્રાણિ કામાન્ દુહ્યેત સા વરા ।
પ્રયચ્છતે યઃકપિલાં સવત્સાં કાંસ્યજોહનામ્

સ્વર્ણશ્રુઙ્ગીં રૌપ્યખુરાં તૈસ્તૈર્દ્રવ્યગુણૈઃ પુનઃ ।
સા ગૌઃ કામદુઘા ભૂત્વા દાતારમુપસર્પતિ

ગોસહસ્રં તુ યો દદ્યાત્સર્વરત્નૈરલઙ્કૃતમ્ ।
પરાં વૃદ્ધિંશ્રિયં પ્રાપ્ય સ્વર્ગલોકે મહીયતે

દશ ચોભયતઃપ્રેત્ય માતા મહપિતામહાઃ ।
ગચ્છેત્સુકૃતિનાં લોકાન્ ગાવો દત્વા યથાવિધિ

દાયાદ્યલબ્ધૈર્યોગાદ્યૈર્ગાવસ્સમ્પાદ્ય યોદદેત્ ।
તસ્યાપિ ચાક્ષયા લોકા ભવન્તીહ પરત્ર ચ

યો વા દ્યૂતે ધનં જિત્વાગાવઃક્રીત્વા પ્રયચ્છતિ ।
સ ગચ્છેદ્વિરજાન્ લોકાન્ ગોપ્રદાનફલાર્જિતાન્

પ્રતિગૃહ્યતુ યો દદ્યાદ્ગાવશ્શુદ્ધેન ચેતસા ।
સ ગત્વા દુર્લભં સ્થાનમમરૈસ્સહ મોદતે

યશ્ચાત્મવિક્રયં કૃત્વા ગાવો દદ્યાદ્યધાવિધિ ।
સ ગત્વા વિરજાન્ લોકાન્ સુખં વસતિ દેવવત્

સંગ્રામે યસ્તનું ત્યક્ત્વા ત્વક્ત્વા ગાવઃપ્રયચ્છતિ ।
દેહવિક્રય મૂલ્યાસ્તા શ્શાશ્વતાઃ કામદોહનાઃ

જીર્ણાં ચૈવોપભુક્રાઞ્ચ જરદ્ગાં શીલવર્જિતામ્, ।
તમઃ પ્રવિશતે દત્વા દ્વિજં ક્લેશેન યોજયેત્

દાનયોગ્યા ભવેસ્નૈવ કૃશા દુષ્ટા પલાયિની ।
યુઞ્જ્યાત્લ્કેશૈસ્તુ યો વિપ્રં દત્વૈનાં તદ્વૃધા ભવેત્

યુવાનં બલિનં શ્યામં હલેન સહ યૂથપમ્ ।
ગોપતિં હરયે દદ્યાદ્ભૂરિશ્રુઙ્ગમલઙ્કૃતમ્

બ્રાહ્મણાનાં ગવાં ચૈવ કુલમેકં દ્વિધા કૃતમ્ ।
એકત્ર મન્ત્રા સ્તિષ્ઠન્તિ હવિરેકત્ર તિષ્ઠતિ

ઉપગમ્ય તુ યો દદ્યાદ્ગાવશ્શુદ્ધેન ચેતસા ।
યાવન્તિતાસાં રોમાણિ તાવત્સ્વર્ગે મહીયતે

પ્રવક્ષ્યામિ ગવાંલોકા યાદૃશાયત્ર સંસ્થિતાઃ ।
મનોજ્ઞા રમણીયાશ્ચ સર્વકામદુહાસ્સદા

પુણ્યાઃપાપહરાશ્ચેવ ગવાં લોકા ન સંશયઃ ।
અત્યન્તસુખિનસ્તત્ર સર્વપાપવિવર્જિતાઃ

પ્રમોદન્તે મહાસ્થ્સાને નરા વિગતકલ્મષાઃ ।
તુલ્યપ્રભાવા દેવૈસ્તે મોદન્તે પ્સરસાં ગણૈઃ

ગન્ધર્વૈરુપગીયન્તે ગોશરણ્યા ન સંશયઃ ।
બ્રાહ્મણાસ્સાધુવૃત્તાશ્ચ દયાવન્તો ઽનુકંપકાઃ

ઘૃણિનશ્શુભકર્તારો મોદન્તેદૈવતૈસ્સહ ।
યથૈવ સલિલે મત્સ્યસ્સલિલેન સહોષ્ય તે

ગોભિઃ પાપકૃતં કર્મ દૃઢમેવ વ્યપોહ્યતે ।
માતરસ્સર્વભૂતાનાં પ્રજાનાં રક્ષણે કૃતાઃ

બ્રહ્માણા લોકસારેણ ગાવઃપાપભયાપહાઃ ।
તાનુ દત્તાસુ લોકે ઽસ્મિન્ કિં ન દત્તં ભવેદિહ

દેવેશાય વિશેષેણ તત્ક્રિયાય તથા પુનઃ ।
પ્રતિપાદ્યાસ્સદા ગાનો ભૂતિં સ્ભારામભીપ્સુભિઃ

સુવર્ણં પરમં દાનં સુવર્ણં દક્ષિણા પરા ।
એતત્પવિત્રં પરમમેતત્સ્વસ્ત્યયનં મહત્

દશપૂર્વાન્ પરાન્ વંશ્યાનાત્માનં ચ વિશેષતઃ ।
અપિપાપશતં કૃત્વા દત્તં વિપ્રિષુ તારયેત્

સુવર્ણં યે પ્રયચ્છન્તિ નરાશ્શુદ્ધેવ ચેતસા ।
દેવતાસ્તે પ્રયચ્છન્તિ સમસ્તમિતિ નશ્શ્રુતમ્

અગ્નિર્હિ દેવતાસ્સર્વાસ્સુવર્ણં ચ હુતાશનઃ ।
તસ્માત્સુવર્ણં દદતા દત્તાસ્સર્વાશ્ચ દેવતાઃ

અગ્ન્યભાવે ચ કુર્વન્તિ વહ્નિસ્થાને ચ કાઞ્ચનમ્ ।
સર્વદેવપ્રમાણજ્ઞા વેદશ્રુતિનિદર્શનાત્

યસ્ત્વેનં જ્વલયેદગ્નિમાદિત્યોદયનં પ્રતિ ।
દદ્યાદ્વૈ દેવમુદ્દિશ્ય સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્

સુવર્ણદસ્સર્વલોકે કામાનિષ્ટાનવાપ્નુતે ।
વિરજાંબરસંવીતઃ પરિયાતિ તતસ્તતઃ

વિમાનેનાર્કવર્ણેન ભાસ્વરેણ વિરાજતા ।
અપ્સરોગણસંકીર્ણો ભાસ્વરસ્તેન તેજસા

હંસબર્હિણયુક્તેન કામગેન નરોત્તમઃ ।
દિવ્યગન્ધવહસ્સ્વર્ગે પરિગચ્છન્નિતસ્તતઃ

તસ્માત્સ્વશક્ત્યા દાતવ્યં કાઞ્ચનં માનવૈર્ભુવિ ।
વિમાનેનાર્કવર્ણેન સ યાતિ સ્વર્ગમુત્તમમ્

ન હ્યતઃ પરમં લોકે સદ્યઃ પાપવિનાશનમ્ ।
બ્રહ્મકોશસ્ય શુદ્ધસ્ય સુવર્ણં યઃ પ્રયચ્છતિ

બહૂન્યબ્દસહસ્રાણિ સ્વર્ગેલોકે મહીયતે ।
ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તં સ્વર્ણદાનફલં મયા

અથ વક્ષ્યે વિશેષેણ ફલમન્નસ્ય દાપનાત્ ।
વિષ્ણવે ચ શ્રિયૈ ભૂમ્યૈ સર્વદેવેભ્ય એવ ચ

તન્નિ વેદિત શેષસ્ય દાનાચ્ચાર્થિભ્ય આદરાત્ ।
ન શક્યતે ફલં તસ્ય વક્તું વર્ષશતૈરપિ

તથાપિ ગીયતે યત્તુ વિસ્તારાત્ પરમર્ષિભિઃ ।
સંક્ષેપતઃ પ્રવક્ષ્યામિ અન્નદાનાર્જિતં ફલમ્

પ્રસાદમમૃતં બ્રૂયાદન્નં દેવનિવેદિતમ્ ।
તીર્થં ચામૃતમિત્યેવ દેવપાદોદકં વદેત્

અન્નમેવ પ્રશંસન્તિ દેવા ઋષિગણાસ્તથા ।
લોકતન્ત્રં હિ સંજ્ઞાશ્ચ સર્વમન્ને પ્રતિષ્ઠિતમ્

અન્નેન સદૃશં દાનં ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ ।
તસ્માદન્નં વિશેષેણ દાતુમિચ્છન્તિ માનવાઃ

અન્નમૂર્જસ્કરં લોકે પ્રાણાશ્ચાન્ને પ્રતિષ્ઠિતાઃ ।
અન્નેન ધાર્યતે સર્વં વિશ્વં જગદિદં મહત્

અન્નાદ્ગૃહસ્થા લોકેસ્મિન્ ભિક્ષવસ્તાપસાસ્તથા ।
અન્નાદ્ભવન્તિ વૈ પ્રાણાઃ પ્રત્યક્ષં નાત્ર સંશયઃ

કુટુંબં પીડયિત્વા તુ બ્રાહ્મણાય મહાત્મને ।
દાતવ્યં ભિક્ષવે ચાન્નમાત્મનો ભૂતિમિચ્છતા

બ્રાહ્મણાયાભિરૂપાય યો દદ્યાદન્નમર્થિને ।
વિદધાતિ નિધિં શ્રેષ્ઠં પારલૌકિકમાત્મનઃ

શ્રાન્તમધ્વનિ વર્તન્તં વૃદ્ધમર્હમુપસ્થિતમ્ ।
અર્ચયેદ્ભૂતિમન્વિચ્છન્ ગૃહસ્થો ગૃહમાગતમ્

ક્રોધમુત્પતિતં હિત્વા સુશીલો વીતમત્સરઃ ।
અન્નદઃ પ્રાપ્નુતે ભૂ યો ભુવિ ચેહ ચ યત્સુખમ્

નાવમન્યેદભિગતં ન પ્રણુદ્યાત્કથં ચન ।
અપિ શ્વપાકે શુનિ વા ન દાનં વિપ્રણશ્યતિ

યો દદ્યાદપરિક્લિષ્ટમન્ન મધ્વનિ વર્તતે ।
શાન્તાયાદૃષ્ટપૂર્વાય સમહદ્ધર્મમાપ્નુયાત્

પિતૄન્ દેવાનૃષીન્વિપ્રાનતિથીંશ્ચ વિશેષતઃ ।
યો નરઃપ્રીણયત્યન્નૈસ્તસ્ય પુણ્યફલં મહત્

કૃત્વાતિપાતકં કર્મયો દદ્યાદન્ન મર્થિને ।
બ્રાહ્મણાય વિશેષેણ ન સ પાપેન મુહ્યતે

બ્રાહ્મણેષ્વક્ષયં નામ્નાં શૂદ્રે મહત્ભલમ્ ।
અન્નદામપિ શૂદ્રે ચ બ્રાહ્મણસ્ય વિશિષ્યતે

ન પૃચ્છેદ્ગોત્રચરણં સ્વાધ્યાયં દેશમેન ચ ।
ભિક્ષિતો બ્રાહ્મણેનેહ દદ્યાદન્નં પ્રયાચિતઃ

અન્નદસ્યાન્નવૃક્ષાશ્ચ સર્વકામફલપ્રદાઃ ।
ભવન્તિ ચેહ નામુત્રનૃપતેર્નાત્રસંશયઃ

આશંસતે હિ પિતરસ્સુવૃષ્ટિમિવ કર્ષકાઃ ।
અસ્માકમપિ પુત્રો વા પૌત્રો વાન્નં પ્રદાસ્યતિ

બ્રાહ્મણોહિ મહદ્ભૂતં સ્વયં દેહીતિ યાચતે ।
અકામોવા સકામો વા દત્વા પુણ્યમવાપ્નુયાત્

બ્રાહ્મણસ્સર્વભૂતાનામતિધિઃ પ્રસૃતાગ્રભુક્ ।
વિપ્રા યમધિગચ્છન્તિ ભિક્ષમાણા ગૃહં સદા

સત્કૃતાચ્ચ નિવર્તન્તે તદતીવ પ્રવર્થતે ।
મહાભોગે કુલે પ્રેત્ય જન્મ ચાપ્નોતિ નિત્યશઃ

દત્વાત્વન્નં નરો લોકે યથાસ્થાનમનુત્તમમ્ ।
નિત્યં મૃષ્ટાન્નદાયી તુ સ્વર્ગે વસતિ સત્કૃતઃ

અન્નં પ્રાણા નરાણાંહિ સર્વમન્ને પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
અન્નદઃ પશુમાન્ પુત્રી ધનવાન્ ભોગવાનપિ

પ્રાણવાંશ્ચાપિ ભવતિ રૂપવાંશ્ચ તથા ભવેત્ ।
અન્નદઃપ્રાણદો લોકે સર્વદઃ પ્રોચ્યતે તુ સઃ

અન્નં હિદત્વાતિથયે બ્રાહ્મણાય યથાવિધિ ।
પ્રદાતા સુખમાપ્નોતિ દૈવતૈશ્ચાપિ પૂજ્યતે

બ્રાહ્મણો હિ મહદ્ભૂતં ક્ષેત્રભૂતમિહોચ્યતે ।
ઉપ્યતે યત્ર તદ્બીજં તદ્ધિ પુણ્યફલં મહત્

પ્રત્યક્ષપ્રીતિજનનં ભોક્તુર્દાતુર્ભવત્યુત ।
સર્વાણ્યન્યાનિ દાનાનિ પરોક્ષફલવન્ત્યુત

અન્નાદ્ધિ પ્રસવં યાન્તિ રતિરન્નાદ્ધિ જાયતે ।
ધક્માર્થાવન્નતો વિદ્યાત્ રોગનાશસ્તથાન્નતઃ

અન્નં હ્યદ્ભુતમિત્યાહ પુરા કલ્પે પ્રજાપતિઃ ।
અન્નં ભુવં દિવં ખં ચ સર્વમન્ને પ્રતિષ્ઠિતમ્

અન્ન પ્રણાશે ભિદ્યન્તે શરીરે પઞ્ચ ધાતવઃ ।
બલં બલવતો ઽપીહ પ્રણશ્યત્યન્નહાનિતઃ

આવાહાશ્ચ વિવાહાશ્ચ યજ્ઞાશ્ચાન્નકૃતે તથા ।
નિવર્તન્તે વિશેષેણ બ્રહ્મ ચાત્ર પ્રદીયતે

અન્નતસ્સર્વમેતદ્ધિ યત્કિઞ્ચિત્ સ્થાણુ જઙ્ગમમ્ ।
ત્રિષુલોકેષુ ધર્માર્થમન્નં દેયં તતો બુધૈઃ

અન્નદસ્ય મનુષ્યસ્ય બલમોજો યશાંસિ ચ ।
આયુશ્ચ વર્ધતે તદ્વત્તેષુ લોકેષુ નિશ્ચિતમ્

મેઘાદૂર્ધ્વં સન્નિધત્તેપ્રાણાનાં પવનઃ પતિઃ ।
યચ્ચ મેઘગતં વારિ શક્રો વર્ષતિ હર્ષિતઃ

આદત્તે ચ રસાન્ ભૌમાન્ આદિત્યસ્સ્વગભસ્તિભિઃ ।
વાયુરાદિત્યતપ્તાંશ્ચ રસાન્ દેવઃપ્રવર્ષતિ

તદ્યથા મેઘતો વારિ પતિતં ભવતિ ક્ષિતૌ ।
તદા વસુમતી દેવી સ્નિગ્ધા ભવતિ ભાવિતા

તતસ્સસ્યાનિ રોહન્તિ યેન વર્તયતે જગત્ ।
માંસમેદો ઽસ્થિશુક્રાણાં પ્રાદુર્ભાવસ્તતઃ પુનઃ

સંભવન્તિ તતશ્શુક્રાત્પ્રાણિનઃ પૃધિવીતલે ।
અગ્નિષ્ટોમૌ હિ તચ્છ્રક્રં સૃજતઃ પુષ્યતશ્ચ હ

એવમન્નાદ્ધિ સૂર્યશ્ચ પવનશ્શુક્રમેવચ ।
એક એવ સ્મૃતો રાશિસ્તતો ભૂતાનિ જઙ્ગિરે

પ્રાણાન્ દદાતિ ભૂતાનાં તેજશ્ચ સતતપ્રભમ્ ।
ગૃહમભ્યાગતાયાથ યો દદ્યાદન્નમર્થિને

અન્નદાનાદ્ધિ યેલોકાસ્તાંશ્રુણુધ્વં સમાહિતાઃ ।
ભવનાનિ પ્રકાશન્તે દિવિ તેષાં મહાત્મનામ્

તારાસંસ્થાનરૂપાણિ નાના સ્તંભાન્વિતાનિ ચ ।
ચન્દ્રમણ્ડલશુભ્રાણિ કિઙ્કિણીજાલવન્તિ ચ

તરુણાદિત્યવર્ણાનિ સ્થાવરાણિ ચરાણિચ ।
અનેકશતભૌમાનિ સાંતર્જલચરાણિ ચ

વૈડૂર્યાર્કપ્રકાશાનિ રૌક્મરૂપ્યમયાનિ ચ ।
સર્વકામફલાશ્ચાપિ વૃક્ષા ભવનસંસ્થિતાઃ

વાપ્યો વીથ્યઃ સભાઃ કૂપાદીર્ઘિ કાશ્ચૈવ સર્વશઃ ।
ઘોષવન્ત્યથ યાનાનિ મુક્તાન્યથ સહસ્રશઃ

ભક્ષ્યભોજ્યમયાશ્શૈલા વાસાંસ્યાભરણાનિ ચ ।
ક્ષીરં સ્રવન્તિ સરિતસ્તથા ચૈવાન્ન પર્વતાઃ

પ્રાસાદાઃ પાણ્ડુરાભ્રાભાશ્શય્યાશ્ચ કનકોજ્જ્વલાઃ ।
તાન્યન્નદાઃ પ્રપદ્યન્તે તસ્માદન્નં દદેત્સદા

દદ્યાદદ્યાત્સદૈવાન્નં વિષ્ણવે વિનિવેદિતમ્ ।
હવિઃપાત્રાદિ સૌવર્ણં રાજતં તામ્રમેવ વા

કાંસ્યં વાપ્યથ યો દદ્યાદર્ઘ્ય પાત્રાદિકાનપિ ।
કલશાન્ કરકાન્ કુંભાનન્યાંશ્ચૈવ પરિચ્છદાન્

શક્તિલોભમકૃત્વૈવ તસ્ય પુણ્યફલં મહત્ ।
સૌવર્ણાન્યેવયો દદ્યાત્સારૂપ્યં લભતે ફલમ્

રાજતાન્યથ યોદદ્યાત્સામીપ્યં ફલમાપ્નુયાત્ ।
દદ્યાત્તામ્રાણિ કાંસ્યાનિ સારોક્યં પદમેતિ સઃ

ધ્વચાન્વિચિત્રાન્ યો દદ્યાન્નાનાવર્ણ સમાયુતાન્ ।
સર્વેષામુત્તમો ભૂત્વા કુલકેતુર્ભવિષ્યતિ

શ્વેતં વિતાનં રક્તં વા કૃષ્ણં પીતં ચ શ્યામલમ્ ।
દુકૂલેનાથ પટ્ટેન તન્તુનાન્યેન વા કૃતમ્

યો દદ્યાદ્દેવદેવસ્ય સ ગચ્છેદ્વૈષ્ણવં પદમ્ ।
સોપધાનાં સતલ્પાં ચ ખટ્વાં દદ્યાચ્ચ યોહરેઃ

કુબેરલોકમાસાદ્ય તત્ર સમ્મોદતે ચિરમ્ ।
આતપત્રં તથા હૈમં મુક્તાદામવિભૂષિતમ્

હૈમદણ્ડયુતં દદ્યાદિન્દ્રલોકં સ ગચ્છતિ ।
રાજ્યકામી તુ રાજા સ્યાત્સાર્વભૌમો ઽપિ જાયતે

મયૂરચ્છત્રદાનાત્તુ વારુણં લોકમાપ્નુયાત્ ।
ચામરં હેમદણ્ડં ચ વ્યજનં રત્નભૂષિતમ્

કેવલં હેમદણ્ડં વા ભક્ત્યા શક્ત્યા ચ સંયુતમ્ ।
અર્પયેદ્ધરયે યસ્તુ દેવલોકે મહીયતે

મયૂરવ્યજનં તદ્વદ્રુક્મદણ્ડં ચ શક્તિતઃ ।
ભક્ત્યૈવ યો હરેર્દદ્યાદ્વાયુલોકે મહીયતે

વિમાનં હૈવસંચ્છન્નં વિષ્ણોર્યઃ કારયેન્નરઃ ।
અશક્યં તત્ફલં વક્તું સર્વૈરપિ સુરાસુરૈઃ

સૌવર્મં વિષ્ણુરૂપન્તુ યો ભક્ત્યૈવ તુ કારયેત્ ।
તસ્યાપિ યત્ફલં સર્વમનન્તમિતિ નશ્શ્રુતમ્

મણ્ડપં વા પ્રપાં વાથ રત્નમુક્તોપશોભિતમ્ ।
હેમલંબ? સમાયુક્તં હૈમસ્તંભપરિષ્કૃતમ્

કલ્પયેદ્વિષ્ણુસાલોક્યં પ્રાપ્નોત્યમરદુર્લભમ્ ।
હૈમં સિંહાસનં શ્રેષ્ઠં યો ભક્ત્યૈવાર્ઽપયેદ્ધરેઃ

સિંહાસનં સમાસ્થાય માહેન્દ્રીં સંપદં વ્રજેત્ ।
હૈમીર્યાશ્શિબિકાશ્ચૈવ રઙ્ગાદીન્યશ્ચ કારયેત્

હૈમં યાનં તથારુહ્ય વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ ।
અશક્તોદારવાન્ વાથરઙ્ગાદીન્ શિબિકાસ્તથા

સિંહાસનં વા યો દદ્યાત્સોમલોકં સ ગચ્છતિ ।
યશ્ચ કાંસ્યમયીં ઘણ્ટાંહૃદ્યધ્વનિયુતાં દદેત્

હૃદ્યવાક્સુસ્વરો હૃદ્યો વાગ્મી સ તુ ભવેન્નરઃ ।
શઙ્ખભેર્યાદિદાનેન શક્રલોકે સ પૂજ્યતે

નૃત્તગેયાદિભિર્વાદ્યૈર્ઘોષણં કારયેત્તુ યઃ ।
નર્તયેદપ્સરોભિર્વા ગાન્ધર્વં લોકમાપ્નુયાત્

વીણાવેણુવિનાદૈશ્ચ શક્ત્યા યઃ પૂજયેદ્ધરિમ્ ।
ભુક્ત્વાત્રમહદૈશ્વર્યં વૈષ્ણવં પદમાપ્નુયાત્

યદ્યદ્દ્રવ્યં મુદા યુક્તો દદ્યાત્તુ હરયે નરઃ ।
તદગ્રે પૂજકેભ્યશ્ચ ગુરવે ચ વિશેષતઃ

તત્પ્રીત્યૈ ચેતરેભ્યશ્ચ બ્રાહ્મણેભ્યો વિધાનતઃ ।
સમૃદ્ધિં તસ્ય તસ્યૈવ દ્રવ્યસ્યાપ્નોત્યસંશયમ્

યં કામયિત્વા દદ્યાદ્યત્તત્સર્વં સ લભેન્નરઃ ।
યદ્યત્કર્મ તદર્થં સ્યાત્પરિચર્યા ચ તસ્ય યા

તસ્યોપચારં યત્કર્મ કરોતિ શ્રદ્ધયા તુ યઃ ।
સર્વયજ્ઞફલં પ્રાપ્ય નામીપ્યં પદમાપ્નુ યાત્

તસ્માદત્ર પ્રતિષ્ઠાપ્ય દેવદેવસ્ય મન્દિરમ્ ।
શક્તિલોભમકૃત્વૈવ વિભવાનાઞ્ચભક્તિતઃ

બહુધા બહુલાં વૃત્તિં કલ્પયેચ્ચેત્તદુત્તમમ્ ।
અથાર્ઽચને ફલં વક્ષ્યે વિશેષેણ મધુદ્વિષઃ

ભક્ત્યાપ્રદક્ષિણં કુર્વન્નિત્યં વિષ્ણ્વાલયે નરઃ ।
સાયં પ્રાતશ્ચ દેવેશં નમસ્યન્નથ ચિન્તયન્

યઃ પ્રમામં મુહુઃ કુર્યાત્સ તુ યજ્ઞફલં લભેત્ ।
ઉપચારવિશેષાણાદ્વક્ષ્યતે ફલમ્

ધ્યાનમાવાહનં કૃત્વા સર્વાન્ કામાનવાપ્નુયાત્ ।
અષ્ટાઙ્ગયોગમાર્ગેણ મનસા ભાવયન્ હરિમ્

સંચિન્ત્ય મનસા પૂર્વં પૂતકાયો મહામનાઃ ।
યઃ કુર્યાત્પૂજનં વિષ્ણોસ્તત્ર દેવો વસેદ્ધ્રુવમ્

અર્ચકસ્ય તપોયોગાત્પૂજાયા શ્ચાતિશાયનાત્ ।
આભિરૂપ્યાચ્ચ બિંબસ્ય સન્નિધેઃ પ્રોચ્યતે હરેઃ

આસનં હરયે દત્વા પ્રતિષ્ઠાં લભતે ચિરમ્ ।
સ્વાગતેનાનુમાનેન યઃ પૂજયતિ માધવમ્

સર્વૈરનુમતો ભૂત્વા સ્વાગતં સો ઽભિપદ્યતે ।
પાદ્યમાચમનીયં ચ સમર્પ્ય હરયે નરઃ

બાહ્યમાભ્યન્તરં યત્તુ પાપં તેન વિમુચ્યતે ।
નિત્યં પુષ્પાણિ પુણ્યાનિ ભક્ત્યા યસ્તુ સમર્ચયેત્

સૂર્યકોટિનિભં દિવ્યં વિમાનમધિરુહ્યસઃ ।
વિષ્ણુલોકં ગતસ્સત્યં વિષ્ણુવન્મોદતે ચિરમ્

દેવેશં પુષ્પમાલાદ્યૈરલઙ્કુર્યાચ્ચ યો બુધઃ ।
તસ્યાનન્તફલં પ્રોક્ત મનન્તો ભગવાન્ હરિઃ

ચંપકાશોકપુન્નાગ જાતીમલયપઙ્કજમ્ ।
સમર્પ્ય દેવદેવાય શુભાનામાશ્રયો ભવેત્

દમનોશીરલામજ્જા કેતક્યુત્પલમર્પયેત્ ।
મઙ્ગલં તસ્ય નિશ્છિદ્રં ભવેદેવ ન સંશયઃ

તુલસીમર્પયેદ્વિદ્વાન્ પાદયોર્ભક્તિતો હરેઃ ।
સ ચાન ન્તફલં પ્રાપ્ય મોદતે વિષ્ણુસન્નેધૌ

સુગન્ધિપુષ્પદાનેન સુગન્ધિર્જાયતે નરઃ ।
બહુપુષ્પપ્રદાનેન બહુધા તુષ્યતે?હરિઃ

બહુજાતિસુમાનાં ચ દાનેન પ્રીયતે સ વૈ ।
પાદયોરર્પણાદ્વિષ્ણોઃ પુષ્પાણાં સંચયં સકૃત્

પદેપદે ચાશ્વમેધફલં પ્રાપ્નોત્યસંશયમ્ ।
તુલસીં મૂર્થ્નિ દેવસ્ય સમર્પ્ય મધુવિદ્વિષઃ

નરઃ પાપાદ્વિમુચ્યેત કર્મણા નોપલિપ્યતે ।
સર્વાઙ્ગેષ્વર્પયન્ પુષ્પં સર્વગસ્ય નરો હરેઃ

સર્વદા સર્વલોકેષુ કામચોરો ભવિષ્યતિ ।
અલઙ્કૃત્ય ફલૈર્દેવં પુષ્પાર્પણફલં લભેત્

સંગન્ધચન્દનદ્રવ્યં કર્પૂરાદિયુતં તથા ।
યથાર્હમર્પયેદઙ્ગેશ્લક્ષ્ણં સર્વાઙ્ગસુન્દરમ્

સ નરો વિષ્ણુસાલોક્યં પ્રયાત્યમરદુર્લભમ્ ।
સ્વયમેવાહૃતૈઃ પુષ્પૈઃ પૂજયેદ્યસ્તુ માધવમ્

સ સર્વાન્ સમવાપ્નોતિ પુષ્પાર્પણફલાદિકાન્ ।
સર્વેષામપિ પુષ્પાણાં તુલસી પ્રીતિદા હરેઃ

તુલસીદલમાદાય યત્ર ગચ્છતિ પૂજકઃ ।
અનુગચ્છતિ તં દેવો યથા ગોર્વત્સલા ભૃશમ્

પ્રત્યહં પૂજયેદ્યસ્તુ તુલસ્યા ગરુડધ્વજમ્ ।
જન્મમૃત્યુજરાવ્યાધિમુક્તો મુક્તિમવાપ્નુયાત્

મણિકાઞ્ચનપુષ્પાણિ મુક્તાવૈદૂર્યકાનિ ચ ।
તુલસીદલદાનસ્ય કલાં નાર્ઽહન્તિ ષોડશીમ્

સુમઞ્જરીદલૈર્યુક્તૈઃ કોમલૈસ્તુલસીદલૈઃ ।
યે કુર્વન્તિ હરેઃ પૂજાં તે કૃતાર્થાઃ કલૌ યુગે

શુષ્કં પર્યુષિતં વાર્ઽદ્રં કાષ્ઠં વા તુલસીદલમ્ ।
અર્ચને વાસુદેવસ્ય લક્ષકોટિગુણં ભવેત્

તુલસીગ્રહણં શસ્તં વિષ્ણોરર્ચનહેતવે ।
વર્જ્યં પર્યુષિતં પુષ્પં ન વર્જ્યં તુલસીદલમ્

વર્જ્યં પર્યુષિતં તોયં ન વર્જ્યં જાહ્નવીજલમ્ ।
અન્યત્પર્યુષિતં વર્જ્યં ન વર્જ્યં પદ્મપુષ્પકમ્

શુષ્કૈઃ પર્યુષિતૈર્વાપિ કાષ્ઠમૂલમૃદાદિભિઃ ।
અર્ચનાદ્વાસુદેવસ્ય મુક્તો ભવતિ પૂરુષઃ

પુષ્કરાદ્યાનિ તીર્થાનિ ગઙ્ગાદ્યાસ્સરિતસ્તથા ।
દેવા દિવિસ્થિતા યે વૈતિષ્ઠન્તિ તુલસીદલે

તાવદ્ગર્જન્તિ પુષ્પાણિ માલત્યાદીનિ ગર્વતઃ ।
યાવન્ન પ્રાપ્યતે પુણ્યા તુલસી વિષ્ણુવલ્લભા

સકૃદભ્યર્ચ્ય ગોવિન્દં તુલસ્યા ચૈવ માનવઃ ।
મુક્તિભાગી નિરાતઙ્કં કૃષ્ણસ્યાનુચરો ભવેત્

નાક્ષતૈરર્ચયેદ્વિષ્ણું ન શંભું શઙ્ખવારિણા ।
નાર્ચયેદ્દૂર્વયા દુર્ગાં ન તુલસ્યા સુરાન્તરમ્

દલાલાભે તુલસ્યાસ્તુ પત્રૈરારાધયેદ્ધરિમ્ ।
પત્રાલાભે શિફાભિર્વા શિફાભાવે શિફાલવૈઃ

લવાલાભે મૃદા તત્ર ભક્તિમાનર્ચયેદ્ધરિમ્ ।
હરેરભ્યર્ચનાયાં ચ તુલસી સાધનં પરમ્

અલાભે તુલસી ચ તન્નામગ્રહણં પરમ્ ।
ભગવાનરવિન્દાક્ષસ્સન્તુષ્યતિ સહસ્રધા

ન પદ્મૈર્નાપિ કલ્હારૈર્ન હેમકુસુમૈરપિ ।
તથા તુષ્યતિ ગોવિન્દો યથૈન તુલસીદલૈઃ

સંગૃહ્ય તુલસીં ભક્ત્યા સર્વાનિષ્ટ ।
તુલસ્યૈવ હરેઃ પૂજાં યે કુર્વન્તિ સદા ભુવિ

તસ્માત્તુલસ્યા સદૃશં સ ચ ભૂતં ન ભાવિ ચ ।
તુલસીકાનનામોદવાપિતા યત્ર મારુતાઃ

ન તત્ર ધરણીભાગે ચરન્તિ યમકિઙ્કરાઃ ।
"તુલસી તુલસીઽઽત્યેવં નામાન્યાવર્તયન્તિયે

તે વિષ્ણુલોકમાસાદ્ય પશ્યન્તિ મધુસૂદનમ્ ।
દર્શનાચ્છ્રવણાત્સ્વર્શાત્સ્મરણાત્કીર્તનાદપિ

પુનાતિ તુલસી પુણ્યા દશપૂર્વાન્ દશાવરાન્ ।
તુલસીકાનનં યત્ર યત્ર વા હરિકીર્તનમ્

તત્રૈવાસ્તે હરિશ્શ્રીમાન્ શઙ્ખચક્રગદાયુધઃ ।
યઃ પૂજયેત્ફલૈર્વિષ્ણું નુપક્વૈરમૃતોપમૈઃ

પુણ્યવૃક્ષસમુદ્ભૂતૈસ્તત્ફલં કેન વર્ણ્યતે ।
ચન્દનાગુરુકોષ્ઠ્વાદ્યૈર્ભૂપમાઘ્રાપયેચ્ચયઃ

સૂર્યલોકં સ ગત્વૈવ યાતિ વિષ્ણોઃ પરં પદમ્ ।
ઘૃતેન કાપિલેનૈવ દૃઢવર્તિયુતં તુ યઃ

દર્શયેદ્દેવદેવસ્ય દીપં દૃષ્ટિમનોહરમ્ ।
સો ઽન્ધં નૈવ પ્રવિશતિ નરકં નરપુઙ્ગવઃ

યસ્તુ તૈલેન સંદીપ્તં દર્શયેદ્દીપમુજ્જ્વલમ્ ।
વિમાનમતિવિદ્યોતિ યાત્યારુહ્ય તમઃપરમ્

કર્બૂરદીપં યો ભક્ત્યા દર્શયેદ્ધરયે નરઃ ।
તસ્ય પાપાનિ નશ્યન્તિ નિર્લેપસ્સ ભવિષ્યતિ

વિધિનાર્ઽઘ્યં હરેર્દદ્યાદષ્ઠાઙ્ગં ભક્તિતો નરઃ ।
ચન્દ્રલોકં સ ગત્વૈવ યાતિ વિષ્ણોઃ પરં પદમ્

સુગન્ધિ શુભમુત્પૂતં સ્નાનતોયં ચ યો દદેત્ ।
દેવેશસ્ય વિશેષણ સ ભવેદ્વીતકલ્મષઃ

તતશ્ચ વારુણં લોકં પ્રાપ્ય તત્રૈવ મોદતે ।
પ્લોતવસ્ત્રોત્તરીયાણિ વિશુદ્ધાનિ મૃદૂનિ ચ

દેવદેવસ્ય દત્વા તુ સૌમ્યં લોકમવાપ્નુયાત્ ।
કાર્પાસમથ ચ ક્ષૌમં કૌશેયં રાઙ્કવં તથા

યથાશક્તિ સમર્પ્યૈવ ફલં ચાનન્તમશ્નુતે ।
કાર્પાસાદ્રાઙ્ગવં તસ્માત્કૌ શેયં ક્ષૌમમિત્યપિ

પ્રશસ્તં કથિતં વસ્ત્રં યથા શક્ત્યનુરૂપતઃ ।
સૌવર્ણાભરણાન્યત્ર મુક્તામણિકૃતાનિ વા

અર્પયેદ્દેવદેવસ્ય ભવેદ્ભૂમિપતિસ્સ હિ ।
જાંબૂનદં શાતકુંભં હાટકં વૈણવં તથા

શ્રુઙ્ગી ચ શુક્તિજં ચૈવ જાતરૂપમતઃ પરમ્ ।
રસવિદ્ધં તથા પ્રોક્તમાકરોદ્ગતમિત્યપિ

પ્રોક્તં બહુવિધં હેમ પૂર્વાત્પૂર્વાત્પરં પરમ્ ।
પ્રત્યુપ્તાનિ વિશેષેણ રત્નૈર્નાવાવિધૈર્હરેઃ

ભૂષણાન્યર્પયેદ્ભક્ત્યા મિત્રાણ્યસ્ય નવગ્રહાઃ ।
રાજશ્રિયં ચ ભુક્ત્વા ન્તે વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

ઉપવીતં તુ યો દદ્યાત્સૌવર્ણૈસ્તન્તુભિઃ કૃતામ્ ।
દ્વિજોત્તમસ્સ્યાદ્વિજ્ઞાની બ્રહ્મલોકમવાપ્નુયાત્

સાલગ્રામૈશ્ચ બહુભિર્નિર્મિતાં માલિકાં તુ યઃ ।
અર્પયેદ્દેવદેવસ્ય સ વિષ્ણોર્યાતિ સન્નિધિમ્

લક્ષ્મીઃ પ્રિયતમા વિષ્ણોસ્સા હિ નિત્યાનપાયિની ।
સ્વસંકાલ્પાનુવિદ્ધા ચ શક્તિસ્સર્વાત્મિકા પરા

પ્રકૃતેર્મૂલભૂતા ચ સ્વામિની જગતાં સતામ્ ।
લક્ષ્મીપ્રતિકૃતિં કૃત્વા મણિમુક્તાદિભિર્મુના

આબધ્ય માલિકાયાં યો દેવેશાય સમર્પયેત્ ।
તસ્ય પ્રસન્નૌ જાયેતે દંપતી જગતઃ પતી

માત્રાં ચ દેવદેસ્ય દત્વા હસ્તે વિશેષતઃ ।
સર્વાન્ કામાનવાપ્નોતિ ચરાંશસ્તર્પિતો હરેઃ

મધુપર્કં હરેર્દદ્યાદ્ભક્ત્યા પ્રીતિકરં હરેઃ ।
વિરજાંઽ બરસંવીતશ્શશાઙ્કધવલો મુદા

ચન્દ્રલોકાધિપો ભૂત્વા યાયાદ્વિષ્ણુપદં મહત્ ।
હવિર્નિ વેદ્ય દેવસ્ય પ્રતિષ્ઠાફલમશ્નુતે

પ્રભૂતં વિનિવેદ્યૈવ જીર્ણોદ્ધારફલં તથા ।
પાયસં વિનિદેદ્યૈવ હરેર્ભક્ત્યા વિશેષતઃ

પયોહ્રદૈશ્ચ પિતરસ્તૃપ્તિમાયાન્તિ તસ્યતુ ।
કૃસરં વિનિવેદ્યૈવ દેવસ્ય મુદિતો નરઃ

અક્ષયં પ્રતિપદ્યેત સ્વગૃહે ઽન્નં ચિરં ચિરમ્ ।
ગૌલ્યં નિવેદ્ય દેવસ્ય પ્રાપ્નોતિ ગુડપર્વતાન્

મુદ્ગાન્નસ્ય પ્રદાનેન મુદ્ગરાશિં સમાપ્નુયાત્ ।
યવોદનસ્ય દોનેન નીરોગો ભવતિ ધ્રુવમ્

શુદ્ધાન્નસ્ય પ્રદાનેન ત્રિશુદ્ધા ભવતિ પ્રજા ।
અપૂપાદિપ્રદાનેન મનસ્વી જાયતે નરઃ

ઉપદંશાદિદાનેન નોપદંશો ભવિષ્યતિ? ।
સુગન્ધિ સ્વાદુ શુદ્ધં ચ પાનીયં યો હરેર્દદેત્

હવિર્દાનફલસ્યાર્ધં ફલં સમ્યક્ સમશ્નુતે ।
કદલ્યા નારિકેલસ્ય ચૂતસ્ય પનસસ્ય ચ

ફલાનિ ચ નુપક્વાનિ ભક્ત્યા શુદ્ધાનિ યો દદેત્ ।
હવિર્દાનાચ્ચતુર્ભાગં ફલં સો ઽપિ સમાપ્નુયાત્

કર્પૂરૈલાલવઙ્ગૈશ્ચ તથા જાતીફલાદિભિઃ ।
માતુલુઙ્ગફલૈશ્શુદ્ધૈસ્સુપક્વૈશ્ચ યુતં તથા

તાંબૂલં ક્રમુકૈર્યુક્તં મુખવાસં ચ યો દદેત્ ।
સર્વૈશ્વર્યમવાપ્નોતિ વિષ્ણુલોકં ચ ગચ્છતિ

વિધિના બલિમારાધ્ય કારયેદ્યઃ પ્રદક્ષિણમ્ ।
બલં બલવતાં લબ્ધ્વા વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

બલિં સેવેત યો ભક્ત્યા સો ઽપિ યજ્ઞફલં લભેત્ ।
દેવસ્ય મણ્ડપં કુર્યાદ્ગન્ધપુષ્પૈઃ પ્રપાન્તુવા

સર્વૈશ્વર્યમવાપ્યૈવ નિત્યપુષ્પફલં વ્રજેત્ ।
વિષ્ણોઃ કથાસ્તુ સંકીર્ત્યસ્તોત્રૈઃ સ્તુત્વા ચ વૈષ્ણવૈઃ

શ્રુત્વાભક્ત્યા હરિં ધ્યાયન્ વિષ્ણુલોકે મહીયતે ।
સૌમ્યાન્ પુણ્યાનિમાન્ વિષ્ણોશ્ચતુરો ઽપ્યર્ચનાવિધીન્

શ્રાવયેદ્યો બુધો ભક્ત્યા તથા યશ્શ્રુણુયાદપિ ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તા વૈષ્ણવં પદમાપ્નુયુઃ

અથોત્સવાદિકરણે ફલં વક્ષ્યે મધુદ્વિષઃ ।
સકામાનાં ફલં કામ્યમકામાનાં પરં પદમ્

ઉત્સવં તુ પ્રવક્ષ્યન્તિ દેવદેવાર્ચનાં સુરાઃ ।
ઉત્સાહ ઉત્સવઃ પ્રોક્તો મનુષ્યાણાં વિશેષેતઃ

ઉદિત્યુત્કૃષ્ટશબ્દો ઽયં સવો યજ્ઞ ઉદાહૃતઃ ।
તસ્માદુત્તમયજ્ઞત્વાદુત્સવઃ પરિભાષ્યતે

વાજિમેધાસ્તયાગાનાં તસ્માદ્દેવોત્સવો વરઃ ।
ઉત્સવં દેવદેવસ્ય યઃ કુર્યાત્સ્વકુલં સ્વકમ્

ઉત્તારયન્ સ્વયં વિષ્ણોસ્સ યાતિ પરમં પદમ્ ।
સવાદુત્તારણં યસ્માદુત્સવઃ પરિકીર્ત્યતે

સ યજ્ઞો વો નરાન્ યુષ્માનુત્તારયતિ નિશ્ચયમ્ ।
ઇતિ વેદા વદન્તીતિ સ ઉત્સવ ઉદીર્ય તે

વાજીમેધસહસ્રેણ યજતો યત્ફલં ભવેત્ ।
યશ્ચોત્સવેન યજતે તયોસ્તુલ્યં ફલં ન્મૃતમ્

યાગાનામપિ સર્વેષાં ફલમુત્સવકર્મણા ।
દેવસ્યાશ્નુવતે સર્વં યે યજન્તે સંશયઃ

સવાનુત્ક્રમતે યસ્માત્તસ્માદુત્સવ ઉછ્યતે ।
ઉપકુર્વન્તિ યે મર્ત્યા દેવસ્યોત્સવકર્મણિ

કર્માણા મનસા વાચા તે ઽપિ યાન્તિ ફલં બહુ ।
ગ્રામે વા રગરે વઽપિ પત્તને વા મહોત્સવઃ

યત્ર પ્રવર્તતે વિષ્ણોસ્સંપદસ્સન્તિ તત્ર વૈ ।
યત્ર દેશે જનપદે રાષ્ટ્રે વા પ્યુત્સવો હરેઃ

નાપમૃત્યુભયં તત્ર નૈનાવગ્રહસંભવઃ ।
નૈવ ચોરાદ્યુપહતિર્ન તાપત્રયસંગતિઃ

ધર્મશ્ચતુષ્પાદ્વર્તેત કલૌ તત્રાદિમો યુગઃ ।
ધાર્મિકશ્ચ ભવેદ્રાજા પ્રજા ધર્મપરાયણાઃ

ભવન્તિ સુખિનસ્સર્વે સર્વદુઃખવિવર્જિતાઃ ।
મહોત્સવે વર્તમાને યદર્થિભ્યઃ પ્રદીયતે

પાનીયમન્નં વસ્ત્રં વા તત્સહસ્રગુણં ભવેત્ ।
પુષ્પમુલફલૈરિજ્યા દેવસ્યાભરણાદિકૈઃ

ક્રિયમાણા યથાશક્તિ નિત્યાનન્ત્યાય કલ્પતે ।
સેવન્તે તત્ર યે દેવમહર્નિશમતન્દ્રિતાઃ

તેષાં પુણ્યફલં વક્તું નાલં દેવાસ્સહાસુરાઃ ।
આલેપનં માર્જનં ચ રજઃ પ્રશમનં તથા

વારિભીર્દીપિકારોપં ક્ષ્વેલનાસ્ફોટનાદિકમ્ ।
કુર્વન્તિયે બ્રાહ્મલોકં પ્રયાન્ત્યમરદુર્લભમ્

યાનં વહન્તિ યે વિપ્રાસ્તે યાન્તિ બ્રહ્મણઃ પદમ્ ।
રથં વહન્તિ યે ચાશ્વાસ્તે ઽપિ યાન્તિસુરાલયમ્

છત્રાદિધારિણશ્ચાપિ મોદન્તે દિવિ માનવાઃ ।
આચાર્યાશ્ચાર્ચકાશ્ચૈવ તથૈવ પરિચારકાઃ

ઉત્સવે ઽધિકૃતા વિષ્ણોઃ પ્રાપ્નુવન્તિ યથેપ્સિતમ્ ।
ઋચો યજૂંષિ સામાનિ યે તત્રાધીયતે જનાઃ

તે પરે વ્યોમ્નિ દેવસ્ય પાર્શ્વે વર્તન્તિ નિસ્સ્પૃહાઃ ।
સર્વશાન્તિકરં સર્વદુઃખોત્સાદનમુત્તમમ્

રાજ્ઞો રાષ્ટ્રસ્ય સુખદમાયુરારોગ્ય વર્ધનમ્ ।
પ્રજાનાં વાસુદેવસ્ય કલ્યાણારાધનં મહત્

ઇમં દેવાદયસ્સર્વે વિષ્ણોરુત્સવમુત્તમમ્ ।
કૃત્વા શાશ્વતિકં સ્થાનં પ્રાપ્નુવન્ત્યતિદુર્લભમ્

અથ વક્ષ્યે વિશેષેણ મહાસ્નપનજં ફલમ્ ।
યેન દ્રવ્યેણ દેવેશં સ્નાપયેદ્યસ્તુભક્તિતઃ

તદ્દ્રવ્યં વર્થતે તસ્ય નશ્યં ત્યેવાશુભાનિ તુ ।
રાજ્ઞો રાષ્ટ્રસ્ય તદ્દ્રવ્યં સમૃદ્ધ્યૈવ ભવિષ્યતિ

અશુભાનિ વિનશ્યન્તિ શૂભાનિ પ્રભવન્તિ ચ ।
નિર્માતિ યઃપ્રપાં વિષ્ણોર્દેવસ્ય ન્નપનાય વૈ

તસ્ય નિર્મીયતે ગેહસ્સ્વર્ગે સ્વર્ગનિવાસિભિઃ ।
મૃદ્ભિસ્સંસ્નાપનાદ્ભૂમિસ્સર્વસસ્યાન્વિતા ભવેત્

નગૈઃ પ્રદક્ષિણાદેવ ગોત્રસ્ય સ્થિતિરાપ્યતે ।
ધાન્યૈસ્સંસ્નાપનાદ્વિષ્ણોર્ધાન્યાનાં વૃદ્ધિરાપ્યતે

અઙ્કુરૈરર્ચનાદ્વિષ્ણોઃ પ્રજાવૃદ્ધિર્ભવિષ્યતિ ।
મઙ્ગલૈઃ પૂજનાત્સર્વમઙ્ગલાનિ ભવન્તિ વૈ

સ્નાપનાત્પઞ્ચભિર્ગવ્યૈઃ પાપં સશ્યતિ સર્વધા ।
ઘૃતેન સ્નાપનાદ્ભુયાત્સામાધ્યયનજં ફલમ્

ક્ષીરેણ સ્નાપયેદ્વિષ્ણું ગાશ્ચ ક્ષીરવતીરિયાત્ ।
મધુના સ્નાપયેદ્વિષ્ણું મધુસ્યન્દિ ભવેદ્વચઃ

દધ્ના સંસ્નાપયેદ્દેવમચ્છં તસ્ય ભવેદ્યશઃ ।
ગન્ધોદસ્નાપનાદ્વિષ્ણોસ્સર્વસંપદ્વૃતોભવેત્

સ્નાપયેદક્ષતોદૈસ્તુ પ્રજા તસ્યાક્ષતા ભવેત્ ।
ફલોદકસ્નાપનેન શુભાનીયાત્ફલાનિ તુ

સ્નાપનાત્તુ કુશોદેન બ્રહ્મવર્ચસમાપ્નુયાત્ ।
રત્નોદકસ્નાપનેન મણિરત્નાદિ વર્ધયેત્

જપ્યોદકસ્ય સ્નાનેન સર્વજાપફલં લભેત્ ।
ભવન્ત્યોષધયસ્સર્વાસ્સર્વૌષધ્યુદકાપ્લવાત્

પુણ્યપુષ્પાર્ચનેનૈવ પુણ્યવાન્ જાયતે નરઃ ।
ચૂર્ણૈશ્શ્રીવેષ્ટકાદીનીમર્પણાદ્વૃદ્ધિરાયુષઃ

ઉદ્વર્તનાત્કષાયેણ ચૂર્ણેનાવાપ્યતે રુચિઃ ।
તીર્થોદસ્નાપનેનૈવ તીર્થયાત્રાફલં ભવેત્

વનૌષધીભિસ્સંસ્પર્શાદ્ભવેન્નિત્યમરોગતા ।
હારિદ્રચૂર્ણસ્નાનેન પ્રીતો ભવતિ ચાચ્યુતઃ

માર્જનાત્સર્વગન્ધૈશ્ચ શ્રીર્ભવત્યચલા ચલા ।
માર્જનાન્મૂલગન્ધૈશ્ચ કુલમેધેત નિત્યશઃ

ધાતુભિશ્ચાપ્યલઙ્કારાદ્ધાતુવૃદ્ધિર્ભવિષ્યતિ ।
અન્યૈરનુક્તૈર્વા યસ્તુદ્રવ્યૈઃ સ્નાપનકર્મણિ

ઉપતિષ્ઠેજ્જગદ્યોનિં ફલં પ્રાપ્નોતિ વિસ્તૃતમ્ ।
યસ્તુ કુર્યાજ્જલદ્રોણીં સ્નાનપીઠં ચ શાર્ઙ્ગિણઃ

સ સર્વૈઃ પૂજ્યયાનન્તુ પીઠે ચાત્યુન્ન તે વસેત્ ।
એવં યસ્સ્નપનં વિષ્ણોઃ કારયેચ્છક્તિતો નરઃ

યથોક્તાનીહ લબ્ધ્વૈવફલાનિ સુચિરં ભુવિ ।
અન્તે વિમાસમારુહ્ય હૈમં દેવૈઃ પરીવૃતઃ

કિન્નરૈરપ્સરોભિશ્ચ નૃત્તૈર્ગેયૈશ્ચ તર્પિતઃ ।
યક્ષૈર્વૃતો ઽથ ગન્ધર્વૈસ્ત્સૂયામાનો મુદાન્વિતઃ

સર્વલોકાત્પરં પુણ્યં વૈકુણ્ઠં લોકમાપ્નુયાત્ ।
દેવદેવસ્ય વિષ્ણોસ્તુ સ્નપનં ભક્તિમાંસ્તુ યઃ

સેવેત સો ઽપિ પાપ્મભ્યો મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ ।
સ્નાપનાન્તેતુ દેવેશસ્યોત્સવં યશ્ચ કારયેત્

પ્રજાવૃદ્ધિં શ્રિયં સ્ફારાં સમાપ્નોતિ વિશેષતઃ ।
ઉત્સવં સેવતેયસ્તુ સો ઽપિ યજ્ઞફલં લભેત્

વિષ્ણુપઞ્ચદિને યસ્તુ દેવેશં સ્નાપયેત્પ્રભુમ્ ।
તસ્ય સ્યાન્મહતી સંપત્પશુપુત્રાદિ સમ્મિતા

ગ્રહણે વિષુવે તદ્વત્સંક્રમાદિષુ ચૈવહિ ।
અન્યેષ્વપિ ચ પુણ્યેષુ કાર્યેષુ જગતઃ પ્રભુમ્

સ્નાપયેદ્યશ્ચ સેવેત ફલમાપ્નોતિ સો ઽપિ સઃ ।
યઃ કુર્યાદ્વૈષ્ણવં ધામ ભક્તિશ્રદ્ધાસમન્વિતઃ

ખણ્ડિતે સ્ફટિતે ધામ્નિ દૂષિતે ચ સૂધાદિભિઃ ।
સમાદધ્યાત્પુનર્ધામ સ લોકં યાતિ વૈષ્ણવં

ચોરૈરપહૃતે બિંબેયઃ કુર્યાત્પ્રતિમાં પુનઃ ।
સ્થાપયેદ્ભક્તિ યુક્તશ્ચ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્

પ્રમાદાત્પતિતે બિંબે સ્ફુટતે દૂષિતે ઽથ વા ।
યઃ સન્ધાય પુનઃ કુર્યાત્પ્રિતિષ્ઠાં પૂર્વવન્મુદા

તસ્ય તષ્યતિ દેવેશો વરમિષ્ટં પ્રદાસ્યતિ ।
શીર્ણે જીર્ણે તથા ભિન્ને ભૂષણાદૌ વિશેષતઃ

નવીકૃત્યાર્ઽપયેદ્યસ્તુ તસ્ય પાપં પ્રણશ્યતિ ।
યાનાનિ રથઙ્ગાદીન્યાલોક્ય શિથિલાનિ વૈ

સમીકૃત્ય તુ યોદદ્યાત્તાનિ ભક્ત્યા હરેન્નરઃ ।
તસ્ય કાયકૃતં પાપં તત્ક્ષણાદેવ નશ્યતિ

યસ્તુ વીક્ષ્ય હરેરર્ચાં પતમાનામનાદરાત્ ।
નર્ધયેદ્ધનદાનેન તસ્ય લોકા મધુદ્વિષઃ

સીદતાં વૃત્તિહીનાનાં દેવસ્યાઘ્રે પદાર્થિનામ્ ।
યો દદ્યાદુચિતાં વૃત્તિં સ યમં નોપસર્પતિ

યસ્તુ દેવોત્સવાદીનિ કારયેદ્ભક્તિસંયુતઃ ।
લુપ્તપ્રાયાણિ તસ્યા ઽઽપિ ભવેત્ફલમન ન્તકમ્

યઃ કુર્યાદ્દેવતાગારે લુપ્તકાર્યાણિ સત્તમઃ ।
ન તસ્ય કૃતકૃત્યત્વાદમાત્યા યમકિઙ્કરાઃ

દેવાર્ધે બ્રાહ્મણસ્યાર્ઽથે યસ્ત્યજેત્તનુમુત્તમામ્ ।
તસ્ય વાસો ભવેત્સ્વર્ગે ચાવદિદ્રાશ્ચ તુર્ધશ

દેવાર્થે બ્રાહ્મણસ્યાર્ઽધે સર્વસ્વં સ્વન્ત્યજેત્તુ યઃ ।
તસ્ય તુષ્યતિ દેવેશસ્સ તુ સ્વારાજ્યમશ્નુ તે

પ્રાયશ્ચિત્તનિમિત્તાનિ સંભૂતાનિતુ ધામનિ ।
દૃષ્ટ્વા ચ શ્રદ્ધયા યુક્તોયો દેવમુપતિષ્ઠતે

તસ્ય તુષ્યતિ દેવેશઃ પ્ર હૃષ્ટસ્સંપ્રસીદતિ ।
પ્રાયશ્ચિત્તાન્યશેષાણિ પાપૌઘધ્વંસનાય વૈ

નિર્દિષ્ટાનિ પુરાકલ્પે બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના ।
લોકાનુગ્રહલેતોર્વૈ પવૃત્તો ગુરુરત્વરઃ

નરાણાં સીદતાં દૃષ્ટ્વા ચિત્તવૃત્તીસ્સુદુર્મલાઃ ।
પ્રાયશ્ચિત્તવિધાનં તુ પ્રોવાચ જગતાં હિતઃ

ન કશ્ચિન્નાચરેત્કર્મ શાસ્ત્રોક્તં સકલં ક્રમાત્ ।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્

પ્રાયશ્ચિત્તં તુ કૃત્વૈવ ય ઉક્તામાચરેત્ક્રિયામ્ ।
તસ્ય સ્યાદ્દ્વિગુણં પુણ્યં મતસ્સ્યાદનુપાલનમ્

ભક્તિશ્રદ્ધાન્વિતો યસ્તુ કુર્યાદ્વા કારયેત્ક્રમાત્ ।
દેવેશસ્ય પ્રતિષ્ઠાદિ પ્રાયશ્ચિત્તાન્ત સત્ક્રિયાઃ

તસ્ય પુણ્યફલં વક્તું ન શક્યં ત્રિદશૈરપિ ।
ઇહ લોકે ઽખિલાન્ કામાનનુભૂય સુખં ચિરાત્

દેહન્તેજાયતે સદ્યશ્શઙ્ખચક્રગદાધરઃ ।
શ્રીવત્સાંકશ્ચતુર્બાહુશ્શ્યામલાઙ્ગસ્સુ સુન્દરઃ

ગગને ગરુડારૂઢસ્સર્વ દેવનમસ્કૃતઃ ।
અદિત્યમણ્ડલં ભિત્વા ગત્વા શુભ્રાંશુમણ્ડલમ્

તતો ઽવતીર્ય નિખિલાન્ લોકાનપિ યથાક્રમમ્ ।
સત્યસ્થં સત્યરોકસ્થં જગતઃ પ્રભવાપ્યયમ્

તથાશેષવિશેષં ચ નિત્યાનન્દં નિરઞ્જનમ્ ।
સુધારસસમાસ્વાદતુલિતં નિત્યતૃપ્તિદમ્

શાશ્વતં તત્પરઞ્જ્યોતિઃ પ્રવિશેન્નાત્ર સંશયઃ ।
અથ વક્ષ્યે વિશેષેણ ક્રિયાલોપે ચ યત્ફલમ્

નિર્માતુમાલયં યસ્તુ સંકલ્પ્ય મતિમાન્નરઃ ।
પરેણેદ્બોધિતો ભૂયસ્તસ્મા દર્થાન્નિ વર્તતે

તાવુભૌ નરકં પ્રેત્ય ભવેતાં દુઃખભાગિનૌ ।
કર્તા કારયિતા ચૈવ પ્રેરકશ્ચાનુમોદકઃ

સુકૃતે દુષ્કૃતે ચૈવ વદન્તિ સમભાગિનઃ ।
નિર્માતુમિચ્છયા ધામ દેવસ્ય મધુવિદ્વિષઃ

સ્વયં નિવર્તતે યસ્તુ તસ્ય સ્યાન્મહતી વિપત્ ।
સંકલ્પ્ય દેવતાગારં નિર્માતું યો વિશેષતઃ

આચાર્યં વૃણુયાન્નો ચેત્તસ્ય કાર્યં પ્રણશ્યતિ ।
આચાર્યસ્સતતં ગોપ્તા આચાર્યસ્તુ પિતા સ્મૃતઃ

આચાર્યસ્સર્વમેવેતિ યો મન્યેત સ મન્યતે ।
આરભ્ય ગેહનિર્માણં દેવસ્ય જગતઃ પતેઃ

અસમાપ્ય તુ યો મૂઢો નિવર્તે પ્રવિલોભતઃ ।
તસ્ય સંપદ્વિનાશસ્સ્યાત્ ક્રુદ્ધો ભવતિ ચાવ્યયઃ

પ્રવૃત્તાયાં પ્રતિષ્ઠાયાં યેન કેનાપિ હેતુના ।
યઃ કુર્યાદન્તરાયં તુ તસ્ય પુણ્યં વિનશ્યતિ

યેન વિઘ્નસ્તદા ભૂયાત્તં હત્વાપિ ન દોષભાક્ ।
યસ્તુ શાસ્ત્રોદિતં કર્મ કુર્વન્તં ચ પદાર્થિનમ્

શિલ્પિનં વિવદેન્મૂઢસ્તસ્ય નાસ્તિફલં ક્વચિત્ ।
વિવદેત ય ઉચ્છાસ્ત્રમાચાર્યેણ પદાર્થિના

તસ્યાશુભાનિ ભૂયાંસિ ભવેયુર્નાત્ર સંશયઃ ।
અધ્વરે વર્તમાને તુ સંભારાન્ શાસ્ત્રચોદિતાન્

યો ન દદ્યાત્સ પાપીયાન્ નાપ્નુયાત્ કર્મજં ફલમ્ ।
પ્રતિષ્ઠાપ્ય હરેર્બિંબં યો ન સત્કુરુતે ગુરુમ્

અન્યાન્પદાર્થિનશ્ચાપિ સ કિઞ્ચિન્નાપ્નુયાત્ફલમ્ ।
પ્રતિષ્ઠાન્તે તથા નિત્યમવિચ્છિન્નં તુ પૂજિતુમ્

અર્ચકં વૃણુયાન્નો ચેદ્યજમાનો વિનશ્યતિ ।
અર્ચકં ચ તથાચાર્યમન્યાંશ્ચાપિ પદાર્થિનઃ

કાલાવધિં વિનિશ્ચિત્ય યઃ કર્મસુ નિયોજયેત્ ।
સ ભવેદ્બ્રહ્મહા ચૈવ ધનં તસ્ય વિલુપ્યતિ

દાયર્હાં કાયેદ્વ્રત્તિમર્ચકસ્ય ન ચેદ્યદિ ।
યજમાનો વિપદ્યેત દેવાવાસો નશિષ્યતિ

આચાર્યમર્ચકં કુર્યાત્ સ્વસ્થાનાદ્યો ઽવરોપિતમ્ ।
અન્યં વા યોજયેત્તત્ર તાવુભૌ વિનશિષ્યતઃ

આપદ્યપિ ચ કષ્ઠાયાં ન કદાપ્યન્યમર્ચકમ્ ।
પૂર્વાવરોપણાદેવ નિયુઞ્જ્યાત્તુ કથં ચન

આદ્યાર્ચકસ્ય વંશેતુ જાયન્તે યે મહાશયાઃ ।
સર્વે ચ ક્રમશઃ પૂજાં કર્તુમર્હન્તિ તે યતઃ

પિત્ર્યં ભવતિ દેવસ્ય દાયાદ્યં પૂજનં સ્વતઃ ।
તસ્માત્તદ્વંશજાન્ હિત્વા યદ્યન્યૈઃ કારિતાર્ઽચના

બ્રહ્મહત્યાભવેત્તસ્ય તત્બૂજા નિષ્ફલા ભવેત્ ।
યસ્તુદદ્યાદર્ચકાય ભૃત્યર્થં કે વલં ધનમ્

અન્યદ્વાપ્યસ્થિરં વસ્તુ ન હરિસ્તેન તુષ્યતિ ।
લોભાન્મોહાદથાજ્ઞાનાદ્ય આદત્તેર્ઽચકો ધનમ્

વેતનાર્ધં તથા દદ્યાદ્યજમાનો વિમૂઢધીઃ ।
ઉભૌતૌનરકં યાતો યાદચ્ચન્દ્ર દિવાકરમ્

વિત્તાર્થં પૂજયેદ્યસ્તુ નિયમ્યાપ્યવધિં હરિમ્ ।
સવૈદેવલકો નામ સર્વકર્મ બહિર્કૃતઃ

અદત્વા વસુધામગ્રે પૂજનાર્થ મથાર્ચકે ।
નિર્માતિ બ્રાહ્મણં ભૂયો યજમાનસ્તુ દેવલમ્

નહ્યસ્માત્પાતકં કિઞ્ચિ દ્બ્રાહ્મણાયા ઽપરાધ્યતિ ।
અલબ્ધ્વાદેવતાગારનિર્માણસદૃશં ફલમ્

બ્રહ્મઘ્નત્વમનુપ્રાપ્ય વિનશ્યતિ ન સંશયઃ ।
હર્તા હારયિતા ભૂમેર્દત્તસ્ય દનુશાસિનઃ

તત્કિઙ્કરાણામન્યેષાં યો મૂઢસ્સ તમોવૃતઃ ।
સંબદ્ધો વારુણૈઃ પાશૈઃ કૃષ્યમાણસ્સમન્તતઃ

દુઃખિતો નરકે ભૂયસ્તિર્યગ્યોનિષુ જાયતે ।
સ્વદત્તાં વરદત્તાં વા યો હરેત વસુન્ધરામ્

ષષ્ટિર્વર્ષસહસ્રાણિ વિષ્ઠાયાં જાયતે કૃમિઃ ।
સ્વદત્તાદ્દ્વિગુણં પુણ્યં પરદત્તાનુ પાલનમ્

પરદત્તાપહારેણ સ્વદત્તં નિષ્પલં ભવેત્ ।
અન્યાયેન હૃતા ભૂમિરન્યાયેનૈન હારિતા

હરતો હારકસ્યાપિ દહત્યાસપ્તમં કુલમ્ ।
પઞ્ચ કન્યાનૃતે હન્તિ દશ હન્તિ ગવાનૃતે

શતમશ્વાનૃતે હન્તિ સહસ્રં પુરુષાનૃતે ।
હન્તિ જાતાનજાતાંશ્ચ હિરણ્યાર્ઽધે ઽનૃતં વદન્

સર્વં ભૂમ્યનૃતે હન્તિ નો બ્રૂયાદનૃતં ક્વચિત્ ।
વિન્ધ્યાટવીષ્વતોયાસુ શુષ્કકોજરવાસિનઃ

કૃષ્ણસર્પાઃ પ્રજાયન્તે દેવબ્રહ્મસ્વહારિણઃ ।
તટાકાનાં સહસ્રેણ હયમેધશતેન ચ

ગવાં કોટિપ્રદાનેન ભૂમિહર્તાન શુદ્ધ્યતિ ।
બ્રહ્મસ્વં બ્રહ્મહત્યા ચ દરિદ્રસ્ય ચ યદ્ધનમ્

ગુરુમિત્રધનં ચૈવ સ્વર્ગસ્થમપિ પાતયેત્ ।
બ્રહ્મસ્વે નો મતિં કુર્યાત્પ્રાણૈઃ કણ્ઠગતૈરપિ

અગ્નિદગ્ધાઃ પ્રરોહાન્તિ બ્રહ્મદગ્ધો ન રોહતિ ।
ન વિષં વિષમિત્યાહુર્બ્રહ્મસ્વં વિષમુચ્યતે

વિષમેકાકિનં હન્તિ બ્રહ્મસ્વં પુત્રપૌત્રકમ્ ।
બ્રહ્મસ્વં પ્રણયાદ્ભુક્તં દહત્યાસપ્તમં કુલમ્

વિક્રમેણ તુ ભોક્તૄણાં દશપૂર્વાન્ દશાવરાન્ ।
લોહચૂર્ણાંશ્ચ ચૂર્ણાંશ્ચ વિષં વા જરયેત્પુમાન્

બ્રહ્મસ્વં ત્રિષુ લોકેષુ કઃપુમાન્ જરયિષ્યતિ ।
દેવસ્વં બ્રાહ્મણસ્વં ચ લોભેનો પહિનસ્તિ યઃ

સ પાપાત્તુ પરેલોકે ગૃધ્રોચ્છિષ્ટેન જીવતિ ।
દેવદ્રવ્યવિનાશેન બ્રહ્મસ્વહરણેન ચ

કુલાન્યકુલતાં યાન્તિ બ્રાહ્મણાતિક્રમેણ ચ ।
સહસ્રસમ્મિતા ધેનુરનડ્વાન્ દશધેનવઃ

દશાવડ્વત્સમં યાનં દશયાનસમો હયઃ ।
દશવાજિસમા કન્યા ભૂમિદાનેન સા સમા

ષષ્ટિર્વર્ષ સહસ્રાણિ સ્વર્ગે તિષ્ઠતિ ભૂમિધઃ ।
આચ્છેત્તાચાનુમન્તા ચ તાન્યેન નરકે વસેત્

પતન્ત્યશ્રૂણિ રુદતાં દીનાનામવસીદતામ્ ।
બ્રાહ્મણાનાં હૃતે ક્ષેત્રે હન્યાદાસપ્તમં કુલમ્

સાધુભ્યો ભૂમિમાક્ષિપ્ય ન ભૂમિં વિન્દતેક્વચિત્ ।
દદદ્ધિ ભૂમિં સાધુભ્યો વિન્દતે ફૂમિમુત્તમામ્

અર્ચકઃ પ્રણિધિર્યસ્માદ્દેવેશસ્ય જગત્પતેઃ ।
સ દેવો બ્રાહ્મણસ્સાધુર્મહદ્ભૂતં પ્રચક્ષતે

તસ્માત્તદર્પિતાં વૃત્તિં નૈવ શઙ્કેત બુદ્ધિમાન્ ।
તદર્ચકાર્પિતાં ભૂમિં યો હરેત યતેત વા

કિં પુનસ્તસ્ય વક્તવ્યં ન ભવેત્તસ્ય નિષ્કૃતિઃ ।
ન વાચા શક્યતે વક્તું ગતિસ્તસ્ય દુરાત્મનઃ

મ્રિયેત સદ્ય એવાસૌ જાયતે ઽથ પુનઃ પુનઃ ।
ન તસ્ય શરણં ક્વાપિ લભ્યતે પાપકર્મણઃ

દેવસ્યે ઽપિ મતિં કુર્યાત્પ્રહ્મસ્વં ન હરેત્ક્વચિત્ ।
પ્રાસાદમણ્ડપાદીનાં ભોક્તારઃ કૈટભદ્વિષઃ

તેમૂઢમતયઃ પ્રેત્ય નરકેષુ નિરત્યયાઃ ।
વસન્તિ ભૂયો જાયન્તે નીચયોનિષુ ચ ધ્રુવમ્

ભૂષણચ્છત્રવસ્ત્રાદિહર્તા યો દુર્મતિર્નરઃ ।
ગલે નિગલિતઃ પાશૈઃ કૃષ્યતે નિરયેષુ સઃ

વાહનાનિ ચ યાનાનિ વૈષ્ણવાનિ હરન્તિયે ।
મોહાદ્વસન્તિ તે દીર્ઘ મઙ્ગારનરકોદરે

પ્રેત્ય ભૂયો ઽપિ જાયન્તે ગર્દભોષ્ટ્રાદિયોનિષુ ।
ચન્દનાદીનિ વસ્તૂનિ પુષ્પાણિ સુરભીણ્યપિ

વ્રજન્તિ સ્વાનિ વિષ્ણોસ્તે વ્રજન્તે યામ્યયાતનામ્? ।
અનુભૂય પુનર્ભૂયો જાયન્તે ગન્ધમૂષિકાઃ

ઉપાનત્પાદુકાપીઠવાહનાનિ હરન્તિયે ।
ઉષિત્વા નરકેષ્વેતે જાયન્તે ફણિનાં કુલે

ગોભૂહિરણ્યવસ્ત્રાદિ ધનં વિષ્ણોઃ પરિગ્રહમ્ ।
આહૃત્ય યે ઽનુભુઞ્જન્તે નરકેષુ દુરત્યયાઃ

ઉષિત્વા પ્રેત્ય ભૂયો ઽપિ જાયન્તે શ્વાદિયોનિષુ ।
સર્વેષુ નરકેષ્વેવં દેવબ્રહ્મસ્વહારિણઃ

નસન્તિ મૂઢમતયો યામ્યદુઃખેષુ યાતનાઃ ।
વાસુદેવપ્રતિકૃતેર્ભેદનચ્છેદનાદિષુ

વિક્રીડાદીનિયાન્યેષુ યતન્તે પાપચેતસઃ ।
એતે યાન્તિ ક્રમાત્સર્વાસ્નરકાન્ ભૃશદારુણાન્

અન્યેષ્વપ્યપચારેષુ સ્થૂલસૂક્ષ્મેષુ માનવાઃ ।
કૃતિનઃ પ્રેત્ય નરકે પચ્યન્તે દુઃખભાગિનઃ

અથનિત્યાર્ચનાયાં વૈ દેવેશસ્ય વિશેષતઃ ।
ઉપચારાદિહાનો તુ પાપસ્યેદં ફલં ભવેત્

આસનસ્ય વિહીને તુ ધર્મનાશો ભવિષ્યતિ ।
સ્વાગતે બુદ્ધિનાશસ્સ્યાન્મૂકત્વમનુમાનકે

વિહીને પાદુકાયાસ્તુ પઙ્ગુત્વં સંભવત્યુત ।
પાદ્યહીને મહાન્રોગઃ ક્લેશશ્ચાપિ ભવિષ્યતિ

દન્ત ધાવનહીને ચ દુષ્ટદન્તો ઽભિજાયતે ।
તાંબૂલહીને વિદ્વેષં કુષ્ટં તૈલવિહીનકે

કેશસંશોધને હીને ગલરોગો ભવિષ્યતિ ।
સ્નાનદ્રવ્યવિહીને ચ સ્નાનહીને તથૈવ ચ

રાજયક્ષ્મા ભવેદ્રોગઃ પાપિષ્ઠશ્ચ સુદારુણઃ ।
પ્લોતહીને વાતરોગો વસ્ત્રહીને જલોદરઃ

સંવ્યાનહીને હૃદ્રોગો યજ્ઞસૂત્રવિહીનકે ।
અગ્નિદાહભયં ચૈવ મન્દાગ્નિત્વં ચ જાયતે

ગન્ધહીને ચ કુષ્ઠસ્સ્યાદ્ભૂષાહીને મહદ્ભયમ્ ।
પુષ્પહીને ત્વલાભસ્સ્યાત્તથા ચ કફસંભવઃ

(શૂદ્રાહૃતૈઃ ક્રયક્રીતૈર્ અર્ચનં નિષ્ફલં સુમૈઃ ।
અરણ્યાદ્વાગૃહાદ્વાપિ વિક્રીતાન્યાપણાન્તરાત્

અયાચિતાનિ પુષ્પાણિ લબ્ધાન્યર્હાણિ નાર્ઽચને ।
તથા પર્યુષિતૈર્યાપિ જન્તુભિર્દૂષિતૈરપિ

મ્લાનૈરસ્પૃશ્યસંસ્પૃષ્ટૈર્દુર્ગન્ધૈઃ પાદલઙ્ઘિતૈઃ ।
પ્રતિલોમાન્ત્યજાનીતૈરર્ચનં ત્વફલં ભવેત્

ઉત્તમં સ્વાર્જિતં પુષ્પં મધ્યમં વન્યમુચ્યતે ।
અધમં તુ ક્રયક્રીતં પારક્યમધમાધમમ્

હસ્તાનીતં પટાનીતં સ્વયં પતિતમેવ વા ।
અન્યારામોદ્ભવં પુષ્પં નાર્ઽપયેદિતિ કે ચન

આરહરે ચ શુક્રે ચ મન્વાદિષુ યુગાદિષુ ।
નાહરેત્તુલસીપત્રં મધ્યાહ્નાત્પરતસ્તથા

સંક્રાન્ત્યાં પક્ષયોરન્તે દ્વાદશ્યોર્નિશિ સંધ્યયોઃ ।
તુલસીં યે વિચિન્વન્તિ તે કૃન્તન્તિ હરેશ્શિરઃ

ભૃગ્વર્કાંગારકે વારે દ્વાદશ્યાં પઞ્ચપર્વસુ ।
નાહરેત્તુલસીપત્રં નન્દાયાં શ્રવણે ઽપિ ચ

કેશકીટાપવિદ્ધાનિ શીર્ણપર્યુષિતાનિ ચ ।
ભુગ્નપત્રં ન ચ ગ્રાહ્યં કૃમિદુષ્ટં ચ નાહરેત્

વર્જયેદૂર્ણનાભેન વાસિતં યદિ શોભનમ્ ।
સ્થલજં નોદ્ધરેત્પુષ્પં છેદયેજ્જલજં ન તુ

નિષિદ્ધૈર્દુઃખદૈર્દેવં નાર્ઽચયેત કદા ચન ।
ન શુષ્કૈઃપૂજયેદ્દેવં કુનુમૈર્ન મહીગતૈઃ

ન વિશીર્ણતરૈશ્શિષ્ટૈર્નાશુભૈર્નાવિકાસિભિઃ ।
પૂતિગન્ધોગ્રન્ધાનિ હ્યુગ્રગન્ધાનિ વર્જયેત્

સ્નાનં કૃત્વા તુ યે કે ચિત્પુષ્પં ગૃહ્ણન્તિ વૈદ્વિજાઃ ।
દેવતાસ્તન્ન ગૃહ્ણન્તિતન્ન ગૃહ્ણન્તિ માનવાઃ

પિતરસ્તન્ન ગૃહ્ણન્તિ ભસ્મીભવતિ કાષ્ઠવત્ ।
સ્નાનં કૃત્વાતુ મધ્યાહ્ને પુષ્પાણિ ન સમાહરેત્

તેભ્યઃક્રુદ્ધો ઽક્ષયં દુઃખં ક્રોધાદ્વિષ્ણુઃ પ્રયચ્છતિ ।
અન્યદેવાર્ઽથસન્દિષ્ટૈઃ પૂજયેદ્યો હરિં પ્રભુમ્

સ તુ તેનૈવ પાપેન મણ્ડૂકો જાયતે નરઃ ।
તતસ્સ નરકં યાતિ યાવદાભૂતસંપ્લવમ્

કુસુમાનાં નિવેદ્યાનાં ગન્ધમાઘ્રાતિ યો નરઃ ।
સ પૂતિ ગન્ધસંયુક્તઃ કુષ્ઠી ચૈવ પ્રજાયતે

જન્મદ્વયં તુ વૈ મૂઢશ્શૂદ્રતાં યાતિ માનવઃ ।
અસૂત્રગ્રથિતં પુષ્પમસ્નેહાક્તં તથોદનમ્

અવાલુકાયુતં તોયં સર્વં પર્યુષિતં ભવેત્ ।
એતૈસ્તુ પૂજનાત્સદ્યો નિષ્ફલાસ્સકલાઃ ક્રિયાઃ

આદર્શનવિહીને તુ કામિલા ચ ભવિષ્યતિ ।
બાધિર્યં ધૂપહીને ચ દીપહીને ઽન્ધતામિયાત્

અર્ઘ્યહીને તુ દેવસ્ય કુલં ભવતિ નિન્દિતમ્ ।
મધુપર્કવિહીને ચ મધુમેહો ભવિષ્યતિ

માત્રાદાનવિહીને તુ સર્વનાશો ભવિષ્યતિ ।
રક્ષાનીરાજને હીને રાઙ્ગસૈર્(?) આવૃતિર્ભવેત્

વેદાધ્યયનહીને તુ કર્મલોપો ભવેદ્ધ્રુવમ્ ।
હવિર્નિવેદને હીને દુર્ભિક્ષં ભવતિ ધ્રુવમ્

ઉપદંશવિહીને ચ દારિદ્ષં ગ્રામવાસિનામ્ ।
નાલિકેરફલે હીને હીને ક્ષીરાદિકે તથા

વિનાશસ્સર્વસસ્યાનાં દુર્ભિક્ષં ચ ભવેધ્ધ્રુવમ્ ।
હીને ભક્ષ્યાદિકે ચૈવ વિવિધે હવિષી પ્રભો

તદ્ગ્રામયજમાનસ્ય વિશેષેણાશુભં ભવેત્ ।
વિનિયોગક્રમસ્યાત્રહીને પૂજૈવ નશ્યતિ

કાલે યવનિકાહીને કર્તા ચૈવ વિનશ્યતિ ।
દ્વારપૂજાવિહીને તુ તસ્ક રાદિપ્રવેશનમ્

દ્વારપાલકપૂજાયો હીને ચૌરાદ્યુપદ્રવઃ ।
શાન્તસ્ય પૂજને હીને તથા ચૈવાનપાયિનામ્

રાજ્ઞો રાષ્ટ્રસ્ય સર્વસ્ય વિનાશસ્સ્યાન્ન સંશયઃ ।
યજમાનસ્ય તત્રાપિ પરરાજાદ્યુપદ્રવઃ

પાપરોગાદિપીડા ચ ભવિષ્યતિ તથા પુનઃ, ।
સર્પવૃશ્ચિકલૂતાદ્યૈર્હાનિશ્ચૈવ ભવેદ્બહુ

પુષ્પન્યાસેર્ઽચનેહીને ન્યૂને વા મન્ત્રવર્જિતે, ।
તદ્ગ્રામવાસિનાં ચૈવ રાજદ્વેષો ભવિષ્યતિ

ભૂતપીઠસ્ય પાર્શ્વે વા દક્ષિણે વા વિશેષતઃ, ।
ભૂતાદિનાગપર્યન્તં બલ્યર્ચનવિહીનકે

શાકિન્યાદિગ્રહાસ્સર્વે પ્રવિશન્તિ ન સંશયઃ ।
શ્રીદેવ્યા અર્ચને હીને સંપદાં તુ ભવેત્ ક્ષયઃ

હરિણ્યર્ચનહીને ચ સ્થાનનાશો ભવિષ્યતિ, ।
અગ્નિપૂજાવિહીને તુ ન્યૂને વા મન્ત્રવર્જિતે

નિવેદનાજ્યહીને વા સંભવેદ્વર્ણસંકરઃ, ।
વર્ણાશ્રમાદિહાનિશ્ચ બ્રાહ્મણાનાં વિપદ્ભવેત્

પાનીયહીને દેવસ્ય ભવેત્તત્ર ત્વવગ્રહઃ, ।
મુખવાસવિહીને તુ જનવિદ્વેષણં ભવેત્

બલિદ્રવ્યવિહીને તુ ન્યૂને મન્ત્રવિવર્જિતે ।
બલક્ષયો જનાનાં સ્યાત્પિતૄણાં પતનં ભવેત્

પુષ્પાંજલિવિહીને તુ રાજકોપા ભવિષ્યતિ, ।
પ્રણામસ્તુતિહીને તુ સદ્યો મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ,

ધ્યાનહીને કુલં હન્તિ ન્યાસહીને વિપદ્ભવેત્ ।
પ્રાણાયામવિહીને તુ પરચક્રભયં ભવેત્

શૌચાચારવિહીને તુ પશુપુત્રાદિનાશનમ્ ।
બિંબન્યાસવિહીને તુ કલત્રં તસ્ય નશ્યતિ

પ્રદક્ષિણવિહીને તુ પાતકી જાયતે નરઃ ।
નિત્યમર્ચાવસાનેતુ પૂજકાચાર્યયોર્મુદે

દક્ષિણાદાનહીને તુ સા પૂજા નિષ્ફલા ભવેત્ ।
રાષ્ટ્રસ્ય યજમાનસ્ય રાજ્ઞશ્ચાપિ ભવેદ્ભયમ્

હીને તુ પાચકાદીનાં દક્ષિણાદાનકર્મણિ ।
પશુવાહનનાશશ્ચ તદ્ગ્રામે સંભવેન્નૃણામ્

પ્રાતઃ પૂજાવિહીને તુ તદ્ગ્રામે ઽવગ્રહો ભવેત્ ।
બ્રાહ્મણાનાં ક્રિયાહાનિસ્સર્વકર્મવિનાશનમ્

મધ્યાહ્નપૂજાહીને તુ રાષ્ટ્રક્ષોભો ભવિષ્યતિ ।
સાયઙ્કાલાર્ઽચને હીને તદ્ગ્રામયજમાનયોઃ

અર્થહાનિઃ પ્રજાહાનિર્ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ।
ઉપસંધ્યાર્ચને હીને કર્મલોપો ભવિષ્યતિ

વિષ્ણુપઞ્ચદિને ચૈવ હીને સ્નાનેર્ઽચને તથા ।
ઉત્સવે ચ વિશેષણ યજમાનભયં ભવેત્

માસપૂજાવિહીનેતુ ભ્રાતૃદ્વેષો ભવિષ્યતિ ।
વિષુદે ચાયને ચૈવ હીને તત્રોક્તકર્મણિ

ગ્રામસ્ય યજમાનસ્ય યશોહાનિર્ભવિષ્યતિ ।
સ્નપનોક્તે તથાન્યસ્મિન્ દિવસે સ્નાનવર્જિતે

અકાલે ચ કૃતે વાપિ ભવેત્ ક્ષામભયં તથા ।
નિત્યોત્સવવિહીને તુ નિરાનન્દો ભવેજ્જનઃ

અન્યસ્મિન્નર્ચનદ્રવ્યે વિહીને દોષ આપતેત્ ।
નિમિત્તે યદિ સંપ્રાપ્તે સ્નાપયેચ્ચેન્ન માધવમ્

તસ્ય પાપફલં નક્તું ન કેનાપિ હિ શક્યતે ।
રાજ્ઞો રાષ્ટ્રસ્ય ચ ભવેત્સર્વત્રાત્યાહિતં ધ્રુવમ્

ગૃહનાશઃ પ્રપાહીને હીનાયાં ચાપ્યલઙ્કૃતૌ ।
મૃત્સુહીનાનુ નાશસ્સ્યાત્સસ્યાનાં તુ ન સંશયઃ

પર્વતેષુ વિહીનેષુ સ્થૈર્યં તસ્ય વિલુપ્યતે ।
ધાન્યેષુ તુ વિહીનેષુ દ્યાન્યનાશો ભવેત્તથા

અઙ્કુરાણામભાવે તુ પ્રજાહાનિશ્ચ સંભવેત્ ।
મઙ્ગલેષ્વથ હીનેષુ તસ્ય ભૂયાદમઙ્ગલમ્

પઞ્ચગવ્યવિહીને તુ ગોહત્યા સમવાપ્યતે ।
ઘૃતહીને બુદ્ધિનાશો ઽનાયુષ્યં ક્ષીરહીનકે

મધુહીને મહાન્ વ્યાધિર્દધિહીને તુ સંજ્વરઃ ।
ક્ષીરહીને ભવેત્તસ્ય મલિના કીર્તિરેવ હિ

ગન્ધોદકવિહીને તુ દુર્ગન્ધો જાયતે ભૃશમ્ ।
અક્ષતોદકહીને તુ ક્ષતિસ્તસ્ય પ્રજાયતે

ફલોદકવિહીને તુ વિફલં તસ્ય જીવિતમ્ ।
કુશોદકવિહીને ચ નૈધેત બ્રહ્મવર્ચસમ્

રત્નોદકવિહીને ચ ધનધ્યાન્ય વિનાશનમ્ ।
અભાવે ચૌષધીનાન્તુ વ્યાધિપીડા ભવિષ્યતિ

ઉપસ્નાનવિહીને તુ મલિનં જાયતે કુલમ્ ।
ઉષ્ણાંભસામભોવે તુ ભવેદુષ્ણશરીરતા

પુણ્યપુષ્પવિહિને તુ પાપીયાન્ જાયતે નરઃ ।
જાતીફલાદિચૂર્ણસ્ય ચાભાવે તુ વિપદ્ભવેત્

કષાયચૂર્ણહીને તુ કાન્તિહીનો ભવેન્નરઃ ।
વનૌષધીનાં ચાલાભે રોગી ભવતિ નિશ્ચયઃ

હારિદ્રચૂર્ણહીને તુ ગતશ્રીર્જાયતે નરઃ ।
મૂલગન્ધવિહીને તુ વાર્ધક્યં ભવતિ ધ્રવમ્

ધાતૂનામપ્યભાવેતુ સિર્ધાતુર્જાયતે નરઃ ।
પ્લોતવસ્ત્રોત્તરીયાણાં ભૂષણાનાં વિહીનકે

કર્મનાશો ભવેદેવ ન તુષ્ટતિ રમાપતિઃ ।
આચાર્યસ્યર્ત્વિજાં તદ્વદન્યેષાં ચ પદાર્થિનામ્

દક્ષિણાદાનહીને ચ સર્વનાશો ભવિષ્યતિ ।
હીને હવિષિ દેવસ્ય નિષ્ફલં સ્નપનં ભવેત્

સ્નપનાન્તોત્સવે હીને ન દેવઃપરિતુષ્યતિ ।
શિથિલં ભગવદ્ગેહં દૃષ્ટ્યા શ્રુત્વા ચ યોનરઃ

તત્ક્રિયા લોપિતા વાપિ સ ભવેદ્દેવહા ધ્રુવમ્ ।
તદ્ગ્રામવાસિનસ્સર્વે રાજા ચાન્યોધની પુનઃ

શીઘ્રં સર્વં સમીકૃત્ય પૂર્વવત્પુનરાચરેત્ ।
અન્યથા યદિ કુર્યાચ્છેદ્રાજરાષ્ટ્રં વિનશ્યતિ

ધર્મસેતુમિમં વિન્દ્યાત્સર્વસાધારણં નરઃ ।
પાલનીયસ્સદા સો ઽયં જગતાં યત્ર સંસ્થિતિઃ

પ્રાયશ્ચિત્તનિમિત્તેતુ સંપ્રાપ્તે યસ્તુ મૂઢધીઃ ।
અકૃત્વા નિષ્કૃતિં કુર્યાત્કારયેત્કર્મ ચોત્તરમ્

લોભાન્મોહદથાજ્ઞાનાદનાદૃત્ય ચ શાસનમ્ ।
ભગવચ્છાસનદ્રોહી સ ભવેત્પાતકી જનઃ

પ્રમાદિનાં મનુષ્યાણાં સ્ખલનં નિયતં યતઃ ।
નિષ્કૃતિર્વિહિતા પૂર્વૈર્નતામતિચરેત્ક્વચિત્

બ્રહ્માદ્યૈરપિ યદ્દેવૈરશક્યં પૂજનં હરેઃ ।
તદુક્તા નિષ્કૃતિઃ પૂર્વૈર્નતામતિપતેત્ક્વચિત્

નિમિત્તે યસ્ત્વકૃત્વૈવ પ્રાયશ્ચિત્તં યથોચિતમ્ ।
ન્નિત્યં નૈમિત્તિકં કામ્યં કુર્યાત્તદકૃતં ભવેત્

તસ્માન્નિમિત્તે સંપ્રાપ્તે નિષ્કૃતિં સદ્ય આચરેત્ ।
ઇતિ સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તં ક્રિયાયોગાશ્રિતં ફલમ્