ભૃગુસંહિતા · અધ્યાય 21

એવં યઃ કુરુતે ભક્ત્યા વિષ્ણુલોકે મહીયતે
ઇતિ શ્રીવૈખાનસે ભગવચ્છાસ્ત્રે
ભૃગુપ્રોક્તાયાં સંહિતાયાં પ્રકીર્ણાધિકારે
વિંશો ઽધ્યાયઃ.
અન્થૈકવિંશો ઽધ્યાયઃ
વિશેષાર્ચનમ્
અથાતસ્સંપ્રવક્ષ્યામિ વિષ્ણુપઞ્ચદિનાનિ ચ ।
શ્રવણં દ્વાદશી શુક્લે કૃષ્ણે ચાર્ધે ચ દ્વાદશી

પૂર્ણિમા ચાપ્યમાવાસ્યા પઞ્ચૈતાનિ દિનાનિ વૈ ।
પૂર્વોક્તેન વિધાનેન અઙ્કુરાનર્બયેત્ક્રમાત્

બદ્ધ્વા પ્રતિસરં તત્ર પૂર્વરાત્રૌતુ શાયયેત્ ।
પ્રાતસ્સન્ધ્યાર્ચનાન્તેતુ સ્નાપનોક્તક્રમેણવૈ

સમભ્યર્ચ્ય નિવેદ્યૈવ પૂર્વસ્થાને નિવેશયેત્ ।
માર્ગશીર્ષાખ્યમાસે તુ પૂર્વપક્ષે વિશેષતઃ

પ્રાતસ્સન્ધ્યાવસાનેતુ પૂર્વમાસ્થાનમણ્ડપે ।
સંસ્થાપ્ય ચતુરો વેદાન્ ક્રમેણાધ્યાપયેત્સદા

પૂજયેદ્દેવદેવેશં સપ્તવિંશતિવિગ્રહૈઃ ।
એકાદશીમુપોપ્યૈવ મહાપાતકનાશિનીમ્

તતઃપ્રભાતે દ્વાદશ્યાં સ્નાત્વાસ્નાનવિધાનતઃ ।
મૃણ્મયાનિ તુ ભાણ્ડાનિ પુરાણાનિ પરિત્યજેત્

મૃષ્ટસિક્તોપલેપાદ્યૈશ્શોધયિત્વા યથાર્હકમ્ ।
સ્નાપનોક્તક્રમેણૈવ સ્નાપયિત્વા યથાવિધિ

આસનાદિભિરભ્યર્ચ્ય પાયસં ચ નિવેદયેત્ ।
પાનીયાચમનં દત્વા મુખવાસં તતઃપરમ્

પુરુષસૂક્તેન સંસ્તૂય ગ્કામં ચૈવ પ્રદક્ષિણમ્ ।
ધામપ્રદક્ષિણં કૃત્વા જીવસ્થાને નિવેશયેત્

સંવત્સરેર્ઽચને હીને નિત્યનૈમિત્તિકાદિષુ ।
તત્સર્વં પૂર્ણમિત્યાહુર્દ્વાશીપૂજને કૃતે

પૌષે તુ પૂર્ણિમાયાં વૈ વિષ્ણુપઞ્ચદિનોક્તવત્ ।
અર્ચયિત્વાતુ દેવેશં ગવ્યં ક્ષીરં નિવેદયેત્

સો ઽપિ સંવત્સરફલં લભતે નાત્ર સંશયઃ ।
માઘમાસે પુનર્વસ્વો રાઘવો ઽજાયત સ્વયમ્,

તત્તસ્તસ્યામપોષ્યૈવ રામં વા વિષ્ણુમેવ વા ।
ગ્રામં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા સ્નાપયિત્વા નિવેદયેત્

તિલપદ્મવિધિં વક્ષ્યે શ્રુણુધ્વં મુનિપુઙ્ગવાઃ ।
માઘમાસે તુ પઞ્ચમ્યાં પૂર્વપક્ષે વિશેષતઃ

પૂર્વરાત્રૈ તુ દેવેશમર્ચયિત્વા યથાવિધિ ।
હવીંષ્યપિ નિવેદ્યૈવ બદ્ધ્વા પ્રતિસરં પુનઃ

પૂર્વવચ્છાયયિત્વૈવ રાત્રિશેષં નયેત્ક્રમાત્ ।
પ્રભાતે દેવમુદ્ધાપ્ય કલશૈસ્સ્નાપયેત્પુનઃ

મણ્ડપં વાથ કૂટં વા પ્રપાં વાથ યથોચિતમ્ ।
ગોમયેનોપલિપ્યૈવ પઞ્ચવર્ણૈરલઙ્કૃતમ્

તસ્મિન્ સંસ્થાપ્ય દેવેશં પ્રણમ્યૈવાનુમાસ્ય ચ ।
પ્રમુખે ધાન્યરાશૌ તુ દ્વિહસ્તાયતવિસ્તૃતે

કૃષ્ણાજિનં સમાસ્તીર્ય નવવસ્ત્રેસ્સમાસ્તરેત્ ।
તદૂર્ધ્વેતુ વિકીર્યૈવષડ્દ્રોણં તિલમેવ હિ

દ્રોણત્રયં દ્વયે વાપિ મણ્ડલાકાલવત્તથા ।
અષ્ટભિશ્ચદલૈર્યુક્તં તિલપદ્મં સમાલિખેત્

ત્રિણિષ્કેન તદર્ધેન નિષ્કમાત્રેણ વા પુનઃ ।
સ્વર્ણપદ્મં ચ કૃત્વાતુ તિલપદ્મે તુ વિન્યસેત્

આઢકૈશ્શાલિધાન્યૈશ્ચ પૂર્ણપાત્રાણિ ષોડશ ।
ઇન્દ્રાદીશાનપર્યન્તં શાલિરાશ્યુપરિ ન્યસેત્

અઢકં તૈલમાહૃત્ય તદર્ધઞ્ચ ઘૃતં તથા ।
પશ્ચિમે દધિમન્ન્યસ્ય દેવદેવં પ્રણમ્ય ચ

આત્મસૂક્તં ચ જપ્ત્વાતુ પૂજયેદષ્ટવિગ્રહૈઃ ।
પ્રણમ્ય દેવદેવાય પદ્મમધ્યેતુ પૂર્વવત્

પ્રાચ્યાદિ પુરુષાદીંશ્ચ ચતુર્મૂર્તિભિરાહ્વયેત્ ।
એકાદશોપચારૈશ્ચ પૂજયિત્વા યથાર્હકમ્

ઇન્દ્રાદ્યૈશાન્તમાવાહ્ય દેગ્દેવાનર્ચયેત્તત ।
"અતોદેવાઽદિસંયુક્તં વિષ્ણુસૂક્તં જપેત્પુનઃ

બિંબે દેવં સમારોપ્ય ચાન્યાનુદ્વાસયેત્ક્રમાત્ ।
યજમાનો ઽથ તત્કાલે દદ્યાદાચાર્યદક્ષિણામ્

વિષ્ણુભક્તિયુતં શાસ્તં દયાદ્યાત્મગુણૈર્યુતમ્ ।
વેદપારાયણપરં સર્વાવયવસંયુતમ્

વિપ્રમાહૂય તત્કાલે દેવસ્ય નિયતો ઽગ્રતઃ ।
ધ્યાત્વા દેવેશમાચાર્યો દેવદેવસ્ય સન્નિધૌ

તિલપદ્મં દદેત્તસ્મૈ સર્વલોકહિતાય વૈ ।
સ્તોત્રૈર્ગેયૈશ્ચ વાદૈશ્ચ સ્તુત્વા દેવં સમર્ચયેત્

દેવં યાને સમારોપ્ય સર્વાલઙ્કારસંયુતમ્ ।
દેવાલયં પરીત્યૈવ જીવસ્થાને નિવેશયેત્

એવે યઃકુરુતે ભક્ત્યા વિષ્ણવે પરમાત્મને ।
સર્વાન્ કામાનવાપ્નોતિ વૈષ્ણવં લોકમશ્નુતે

ફાલ્ગુને માસિ ફલ્ગુન્યાં શ્રિયા સાર્થં જનાર્દનમ્ ।
સ્નાપયિત્વોત્સવં કૃત્વા સમભ્યર્છ્ય નિવેદયેત્

ચૈત્રેમાસિ તથા ચૈત્ષાં કુર્યાદ્દમનકોત્સવમ્ ।
પૂર્વસ્મિન્નેવ દિવસે રાત્રિપૂજાવસાનકે

ભદ્ધ્વા પ્રતિસરં તત્ર દેવેશાય નિવેદયેત્ ।
વસસ્તં કામમભ્યર્ચ્ય પાયસાન્નં નિવેદયેત્

દેસસ્ય દક્ષિણે પાર્શ્વે માલાં દમનકીંન્યસેત્ ।
પ્રભાતે દેવમુદ્ધાપ્ય સ્નાપયિત્વાર્ઽચયેત્તથા

દેવસ્ય પુષ્પમન્ત્રાભ્યાં દદ્યાદ્ભક્તિ સમન્વિતમ્ ।
સર્વેષાં પરિવારાણાં દદ્યાત્તન્મન્ત્રમૂર્તિભિઃ

ગ્રામં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા સંસ્થાપ્યાસ્થાનમણ્ડપે ।
સમભ્યર્ચ્ય નિવેદ્યૈવ મુખવાસં દદેત્તતઃ

વૈશાખ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં વૈ સ્નાપયિત્વા સમર્ચયેત્ ।
જ્યેષ્ઠે તુ સ્નાપયેદ્દેવં નવવસ્ત્રં પ્રદાપયેત્

સો ઽપિ સંવત્સરફલં પ્રાપ્નુયાદેવ માનવઃ ।
અર્ઘ્યદાનં પ્રશસ્તં સ્યાદ્દેવસ્યાષાઢમાસકે

શ્રાવણે માસિ સક્ષત્રે શ્રવણે તુ વિશેષતઃ ।
ઉત્સવસ્નપનાદીનિ પૂર્વવત્કારયેદ્બુધઃ

અતઃપરં પ્રવક્ષ્યામિ જયન્ત્યુત્સવલક્ષણમ્ ।
જયન્તી શ્રાવણે માસિ કૃષ્ણપક્ષે ઽષ્ટમી શુભા

રોહિણીસહિતા જ્ઞેયા સર્વપાપહરા તિથિઃ ।
તસ્યાં જાતો જચગન્નાથો જગત્પાલન કાઙ્ક્ષયા

ચન્દ્રસ્યોદયકાલેતુ મધ્યરાત્રે સ્વલીલયા ।
તસ્મિન્ વૈ દિવસે કૃષ્ણમર્ચયિત્વા પ્રયત્નતઃ

ઉત્સવં કારયેદ્યસ્તુ વિષ્ણોસ્સાલોક્યતાં વ્રજેત્ ।
અષ્ટમી રોહિણીયુક્તા રહિતાવા વિચક્ષણૈઃ

અવિદ્ધૈવ સદા ગ્રાહ્યાસપ્તમ્યા સર્વદા તિધિઃ ।
આદિત્યોદયવેલાયાં કલામાત્રાષ્ટમી યદિ

સાતિથિસ્સકલા જ્ઞેયા નિશીથવ્યાપિની ભવેત્ ।
નાગવિદ્ધા યથા નન્દા વર્જિતા શ્રવણાન્વિતા

તથાષ્ટમીં પૂર્વવિદ્ધાં સર્ક્ષાં વાપિ પરિત્યજેત્ ।
અવિદ્ધૈવાષ્ટમી ગ્રાહ્યા તાં સુપુણ્યામુપાવસેત્

રોહિણીસહિતા કૃષ્ણા માસિ ભાદ્રપદે ઽષ્ટમી ।
અર્ધરાત્રાદધશ્ચોર્ધ્વં ગલયા વાપિ પૂર્વવત્

જયન્તી નામ સા પ્રોક્તા સર્વપાપપ્રણાશિની ।
તસ્માત્તુ દિવસાત્પૂર્વં નવમે વાથ સપ્તમે

પઞ્ચમે વા ત્ષહે ઽવાપિ વિધિવા ચાઙ્કુરાર્પણમ્ ।
પૂર્વેદ્યુરેવ શર્વર્યાં રાત્રિપૂજાવસાનકે

બદ્ધ્વા પ્રતિસરં તત્ર શયને શાયયેદ્ધરિમ્ ।
તસ્યાં તિથાવર્ધરાત્રે કૃષ્ણમેવં વિશેષતઃ

પુષ્પાઞ્જલિં તતઃ કુર્યાચ્છ્રિયા યુક્તો જનાર્દનઃ ।
ભૂમિભારાપહારાય લોકેજાતો જગત્પતિઃ

ઇતિ સંચિન્તયેદ્દેવં વૈષ્મવં મન્ત્રમુચ્ચરન્ ।
સર્વાલઙ્કારસંયુક્તં મણ્ડપં ચ પ્રદક્ષિણમ્

પુરસ્તાન્મધ્યમે વાપિ ચાસ્થાને વાપ્યલઙ્કૃતે ।
તન્મધ્યે વિષ્ટરે સ્થાપ્ય દેવદેવં પ્રણમ્ય ચ

તૈલં હરિદ્રચૂર્ણં ચ કલશાન્ સંપ્રપૂર્ય ચ ।
સ્થણ્ડિલે વિન્યસેત્તત્ર દેવદેવં સમર્ચયેત્

તૈલેનાભ્યઞ્જનં કૃત્વા ચૂર્ણેનોદ્યર્તનં ચરેત્ ।
નાદેયં ગન્ધતોયં ચ પુષ્પોદં ચાક્ષતોદકમ્

કુશોદકં તુ સંભૃત્ય કલશાન્ પઞ્ચ વિન્યસેત્ ।
"અતો દેવાઽદિભિર્મન્ત્રૈસ્સ્નાપયેત્પુરુષોત્તમમ્

પાદ્યાદ્યર્ઙ્યાન્તમભ્યર્ચ્ય દેવદેવં પ્રણમ્ય ચ ।
"હિરણ્યગર્ભઽ ઇત્યુક્ત્વાગવાં ક્ષીરં નિવેદયેત્

મુખવાસં ચ દત્વૈવ પ્રણામં ચ તતશ્ચરેત્ ।
નિવેદિતં તુ તત્ ક્ષીરં વન્ધ્યાપુત્રપ્રદં ભવેત્

પીત્વાપ્રસૂતે પુત્રં ચ આયુષ્મન્તં બલાન્વિતમ્ ।
નીત્વા ઘૃતં ચ તૈલં ચ મુખવાસયુતં તથા

દેવસ્ય દર્શયિત્વા તુ બ્રાહ્મણેભ્યઃ પ્રદીયતામ્ ।
દેવદેવમલઙ્કૃત્ય ભક્તાનામાત્તચેતસામ્

યથા વૈ યજમાનસ્ય તથા પ્રિયકરં ભુધૈઃ ।
સર્વવાદ્યસમાયુક્તં સર્વાલઙ્કારસંયુતમ્

ગ્રામં વાપ્યાલયં વાપિ પ્રદક્ષિણમથાચરેત્ ।
આલયં સંપ્રવિશ્યૈવ કલશૈસ્સ્નાવયેદ્બુધઃ

આચાર્યદક્ષિણાં દત્વા સોદકં દેવસન્નિધૌ ।
પ્રભૂતં તુ નિવેદ્યૈવ મુખવાસં દદેત્પુનઃ,

એવમેવં તથા કુર્યાદુત્સવં પ્રતિવત્સરમ્ ।
ભુક્તિમુક્તિપ્રદમિદમૃષિભિઃ પરીકીર્તિતમ્

અપરે ઽથ દિને વાપિ કારયેદુત્સવં ભુધઃ ।
યદ્યન્મન્ત્રક્રિયાલોપો વૈષ્ણવૈર્ હૂયતે તથા

એકસ્મિન્ વત્સરે હીને દેવદેવં પ્રણમ્ય ચ ।
સ્નપનં પઞ્ચવિંશદ્ભિઃ કલશૈશ્શુદ્ધમાનસૈઃ

શાન્તિહોમં ચ હુત્વાતુ પુણ્યાહમપિ વાચયેત્ ।
ઉત્સવં દ્વિગુણં કુર્યાદ્દક્ષિણાં ચ સ્વશક્તિતઃ

શ્રાવણે દ્વાદશીયોગે માપિ ભાદ્રપદે તથા ।
સંવત્સરાર્ચાદોષસ્ય શાન્ત્યર્થં કેશવસ્ય તુ

અસ્મિન્ માસે વિશેષેણ પવિત્રારોપણં હરેઃ ।
સર્વદોષોપશમનં સર્વકામાભિવૃદ્ધિદમ્,

માસે ઽસ્મીન્નારભેતૈવ શ્રવણવ્રતમુત્તમમ્ ।
ત્રિભિર્વર્ષૈસ્ત્રિભિર્માસૈરુપોષ્ય ચ મહત્પલમ્

આશ્વયુજમાસે ચાશ્વ્યર્ક્ષે દેવેશં સ્નાપયેત્તતઃ ।
અર્ઘ્યદાનં પ્રશસ્તં સ્યાદ્દેવદેવસ્ય શાર્જિણઃ

અથાતઃ કૃત્તિકાદીપદાનલક્ષણમુચ્યતે ।
કાર્તિક્યાં પૂર્ણિમાયાન્તુ યદૃક્ષન્તુ પ્રવર્તતે

તદૃક્ષં દીપઋક્ષં સ્યાત્કાલાપેક્ષા ન વિદ્યતે રવ્યસ્તમયવેલાયાં ।
દીપારોપણમાચરેત્

દેવસ્ય સન્નિધૌ સ્તંભે દેવાલયસમોચ્છ્રયે ।
અધિકે વા મહાદીપં મહાસ્નેહં પ્રકલ્પયેત્

ત્રિપાદં વા તધર્ધં વા દીપદણ્ડં સમાહરેત્ ।
વેણું વા ક્રમુકં વાપિ તાલં વા નાલિકેરકમ્

મધૂકં તિન્ત્રિણીકં ચેત્યન્યૈસ્સારદ્રુમૈસ્તથા ।
શતાષ્ટદીપસંયુક્તંમુત્તમોત્તમમુચ્યતે

ઉત્મે મધ્યમં દીપં ।
શતસંખ્યાક્રમં વિદુઃ ।
ઉત્તમાધમદીપં સ્યાન્નવતિર્દ્વ્યધિકા તથા

મધ્યમોત્તમમુક્તં સ્યાદશીતિશ્ચતુરસ્તથા ।
મધ્યમે મધ્યમં ચૈવ ષટ્સપ્તતિરથોચ્યતે

મધ્યમાધમદીપન્તુ અષ્ટષષ્ટિરિતિ સ્મૃતમ્ ।
અધમોત્તમદીપન્તુ ષષ્ટિસંખ્યાં વદન્તિહિ

દ્વિપઞ્ચાશત્પ્રદીપાંશ્ચ કુર્યાદધમમધ્યમે ।
અધમાધમમેવેદં ચત્વારિંશત્પ્રદીપકમ્

અશક્તાનાં યથાશક્તિ દીપં તત્રૈવ યોજયેત્ ।
દણ્ડેતુ સુષિરે યોજ્યં ચતુર્દિક્ષુ ક્રમેણ વૈ

ભૂતપીઠસ્ય પૂર્વેતુ દીપસ્થાનં વિધીયતે ।
"પદ્મકોશપ્રતીકાશઽ ઇતિ શ્રુત્યામુદાહૃતમ્

તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન પદ્મં કુર્યાત્સલક્ષણમ્ ।
વિસ્તારાયામતુલ્યં સ્યાચ્ચતુસ્તાલપ્રમાણતઃ

ગોલકાઙ્ગુલમુત્સેધં ચતુરશ્રં પ્રકલ્પયેત્ ।
તત્રૈવ શાલિભિ સ્તિર્યક્પદ્મમષ્ટદલાન્વિતમ્

તન્મધ્યે તાલમાત્રેણ સમવૃત્તં સકર્ણિકમ્ ।
એકાઙ્ગુલસમુત્સેધં તત્રૈવોપરિ તણ્ડુલૈઃ

સતિ પદ્મં સમુત્ફુલ્લં નવવસ્ત્રં સમાસ્તરેત્ ।
પુષ્પં તસ્યોપરિ ન્યસ્ય કલ્બયેત્પદ્મમણ્ડલમ્

દલેષ્વભ્યર્ચ્ય ચ વસૂન્ મધ્યે ધર્મં સમર્ચયેત્ ।
આલયાભિમુખે કુર્યાત્પ્રપાં ચૈવાતિસુન્દરમ્

આસ્થાનમણ્ડપે વાપિ કલ્પયેત્પદ્મમણ્ડલમ્ ।
સૌવર્ણં રાજતં તામ્રં મૃણ્મયં વાસ્વશક્તિતઃ

શરાવં પ્રસ્થસંપૂર્ણં સમાહૃત્ય વિચક્ષણઃ ।
કિઞ્ચિત્કર્પૂરસંયુક્તં પિચુવર્તિસમન્વિતમ્

ગવ્યં ઘૃતં સમાદાય સ્થાપયેત્પદ્મમધ્યમે ।
આચાર્યસ્સુપ્રસન્નાત્મા નવવસ્ત્રોત્તરીયકઃ

"શ્રિયૈજાઽતેતિ મન્ત્રેણ દીપસ્યોદ્દીપનં ચરેત્ ।
પ્રતીચ્યાં પદ્મમધ્યેતુ શ્રિયં ધ્યાત્વા સમાહ્વયેત્

એકાદશોપચારૈશ્ચ પૂજયિત્વા સમાહિતઃ ।
શ્રીદેવીં મનસા ધ્યાત્વા શ્રીસૂક્તં ચ સમુચ્ચરન્

દીપમાદાય હસ્તાભ્યામપ્સરોભિર્વિશેષતઃ ।
દીપાનન્યાન્ત્સમાદાય તો યધારાસમન્વિતમ્

ગેયધ્વનિસમાયુક્તં નૃત્તવાદ્યસમન્વિતમ્ ।
પ્રદક્ષિણં તતઃ કૃત્વા ગર્ભાગારં પ્રવેશયેત્

દેપસ્ય દક્ષિણે પાર્શ્વેસ્થાપયેન્મન્ત્રવિત્તમઃ ।
દેવદેવં સમાનીય મણ્ડલે સ્થાપ્ય ચાત્વરઃ

કુર્યાદ્દશોપચારાંશ્ચ સમભ્યર્ચ્યેદ્વિધાનતઃ ।
"શ્રીયે જાઽતેતિ મન્ત્રેણ દીપાનુદ્દીપયેદ્બુધઃ

ગર્ભગેહેચ સોપાને પ્રાસાદે મુખમણ્ડપે ।
પ્રાસાદશિખરે વાપિગ્રીવાયાં ચરણે ઽપિ ચ

પ્રાકારેષુ ચ સર્વત્ર તથૈવ સ્નપનાલયે ।
પુષ્પસંચયદેશે ચ દ્વારે ચાસ્થાનમણ્ડપે

અન્યેષ્વપિ ચ સર્વત્ર દીપાનુદ્દીપયેત્ક્રમાત્ ।
કાર્પાસતૂલં સંબદ્ધ્ય શરાવેષુઘૃતેન વૈ

પૂર્વોક્તેનૈવ મન્ત્રેણ ચોદ્દીપનમથાચરેત્ ।
નૃત્તગેયાદિવાદ્યૈશ્ચ ઘોષયિત્વા પ્રયત્નતઃ

તચ્છરાવસ્થદીપં ચ બલિપીઠસ્ય પશ્ચિમે ।
અધિદેવં સમારાધ્ય નિક્ષિપેદ્દીપમણ્ડપે

"શુભ્રાજ્યોતિઽરિતિ પ્રોચ્ય દણ્ડ્રાગ્રે ઽન્યાંશ્ચ નિક્ષિપેત્ ।
નિવેદ્ય બહૂધા દેવં પૃથુકાદીન્વિશેષતઃ

ભક્ષ્યાણિ ગુડમિશ્રાણિપ્રભૂતં ચ મહાહવિઃ ।
ગ્રામં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા સર્વાલઙ્કારસંયુતમ્

પુનર્દેવં સમાદાય જીવસ્થાને નિવેશયેત્ ।
સો ઽપિ સંવત્સરફલં પ્રાપ્ય ગચ્છેત્પરં પદમ્

ગ્રહણારાધનમ્
અથાતસ્સંપ્રવક્ષ્યામિ સૂર્યસોમોપરાગયોઃ ।
અર્ચનાદિવિધિં સમ્યક્ દેવદેવસ્ય શાર્ઙ્ગિણઃ

સૂર્યગ્રહે ચતુર્યામં ત્રિયામં તુ વિધુગ્રહે ।
નાશ્નન્તિ હવ્યકવ્યાનિ દેવતાઃ પિતરસ્તથા

આલયે તુ હરેઃ પૂજાં ન ત્યજન્તિ મહર્ષયઃ ।
હવિર્નિવેદનં હિત્વાપૂજાં સર્વાં સમાચરેત્

ગ્રહણે વર્તમાનેતુ સ્નાપયેત્પુરુષોત્તમમ્ ।
કોટિયજ્ઞફલં પ્રાપ્ય બ્રહ્મલોકે મહીયતે

ગ્રસ્તાસ્તગ્રહણે કુર્યાત્સ્નપનં તુ પરે ઽહનિ ।
તથા ગ્રસ્તોદયે કુર્યાદિતિ શાતાતપો ઽબ્રવીત્

સર્વધા વરમાને તુ ગ્રહણેસ્નપનં ચરેત્ ।
ગ્રહણં સંક્રમો હસ્તિચ્છાયા ચ વિષુવાદિકમ્

યુગાદિ વ માદ્યાસ્તુ પુણ્યકાલાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
નિષેથઃ કથિતઃ પ્રાજ્ઞૈર્હવિર્દાસવદુત્સવે

નિત્યાર્ચનં ચોત્સવં ચ સ્નપનાત્પૂર્વમાચરેત્ ।
સ્નાપયિત્વા હૃષીકેશં હવિર્દાનં પ્રશસ્યતે

વાસ્તુશુદ્ધિં સદા કુર્યાદ્ગ્રહણે ચન્દ્રસૂર્યયોઃ ।
પુરાણાનિ ચ ભાણ્ડાનિ ત્યક્ત્વાન્યાનિ સમાહરેત્

કુશાગ્રાણાં સમુત્ક્ષેપાદ્વાસસાં શુદ્ધિરિષ્યતે ।
અપક્વાનાં ચ વસ્તૂનાં ન પક્વં પરિગૃહ્ણતે

અદૃશ્યમુપરાગન્તુ નોપરાગં પ્રચક્ષતે ।
દીક્ષિતસ્ય તથાન્યસ્ય સ્નાનં સ્યાત્સ્પર્શમોક્ષયોઃ

યાવાનાદ્યન્તકાલસ્સ્યાત્તાવતાકીર્તયેદ્ધરિમ્ ।
મૌની જપાદિકં કુર્યાદૂર્ધ્વપુણ્ડ્રધરશ્શુચિઃ

સપ્તવાતાહતં વસ્ત્રમાર્દ્રં ધૃત્વા ન દોષભાક્ ।
ગ્રહણે ભગવત્સેવા સર્વાશુભવિનાશિની

દદ્યાદ્ધાનાનિ શક્ત્યા વૈ સકામો હરિમન્દિરે ।
તદનન્તં ભવેત્સાક્ષી યત્રાનન્તો હરિસ્સ્વયમ્

પ્રભૂતં તુ નિવેદ્યાથ ભુઞ્જીયાત્તદનન્તરમ્ ।
રાત્રૌ શ્રાદ્ધં પ્રકુર્વીત ગ્રહણે તન્નદોષકૃત્

દૂષિતે તૂક્તકાલે તુ તસ્યાપગમ એવ ચ ।
વિપરીતે મહાન્ દોષ ઇતિ શાસ્ત્રવિદો વિદુઃ

ન નિશીથાત્પરં શ્રાદ્ધમાપત્સ્વપિ વિધીયતે ।
સ્નાનમાશૌચિનાં નિત્યં તે ઽપિ દાનં ચ કુર્વ

ન જપો ન તપસ્તેષામશુદ્ધા મોક્ષણે પુનઃ ।
યદા રાશ્યન્તરં રાશેઃ કાલે સંક્રમતે રવિઃ

તદા તુ પુણ્યકાલસ્સ્યાત્સ્નપનાદ્યત્ર કારયેત્ ।
કટકેવિંશતિઃ પૂર્વં મકરે વિંશતિઃ પરે

પુણ્યાન્તુ ઘટિકાઃ પ્રોક્તા સ્તત્ર ગ્રહણવચ્ચરેત્ ।
યદાસ્તમયવેલાયાં સંધ્યાયાં સંક્રમોરવેઃ

પૂર્વે ઽહ્ણિ પુણ્યકાલસ્સ્યાદપરાહ્ણાત્પરસ્સ્મૃતઃ ।
અર્ધાસ્તમિત આદિત્યે તથા ચાર્ઽધોદિતે સતિ

પાશ્ચાત્યપૂર્વઘટીકાસ્તિસ્રસ્સંધ્યા પ્રકીર્તિતાઃ ।
ઉપરાગે ઽપિ કુર્યાદ્વૈ ઉત્સવે ઽવભૃથં હરેઃ

વિધુગ્રહે નિશાં સર્વામહોરાત્રં રવિગ્રહે ।
ત્યજેચ્છુભે તદા કુર્યાન્નૈવ દીપોત્સવં હરેઃ

પશ્ચાન્નિશીથાદ્ગ્રહણે દીપં દાસ્યન્તિ કે ચ ન ।
અવિદ્ધેપર્વણિ પ્રોક્તં દીપદાનં શુભાવહમ્

ગ્રહણે ઽપિ ભવેદ્દીપમવિદ્ધા પૂર્ણિમા ન ચેત્ ।
અપર્વણ્યર્પિતં દીપં હન્તિ પુણ્યં પુરાતનમ્

માસર્ક્ષેષ્વન્યપુણ્વર્ક્ષે વિષ્ણુપઞ્ચદિને તથા ।
અર્ચનાર્થાય દેવસ્ય કાલો મધ્યાહ્ન ઉચ્યતે