ભિક્ષુણીવિનય · અધ્યાય 11

ભિક્ષુણિપ્રકીર્ણક 24
ગણ્ડપ્રતિચ્છાદનપ્રતિસંયુક્તં
277. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । સ્થૂલનન્દા નામ ભિક્ષુણી વિહારસ્યાકાશતલકે એકસંકક્ષિકાય ચઙ્ક્રમતિ । તાયે દાનિ । સ્તનાવડ્ડાશ્ ચઙ્ક્રમન્તીય ઉત્પતન્તિ । જનેન ઉચ્ચગ્ઘાયતિ પશ્યથ ભણે શ્રમણિકા અલાબુતુમ્બકેન વિય નદીં તરતીતિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીહિ શ્રુતં । પેયાલં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । તેન હિ ગણ્ડપ્રતિચ્છાદનન્ નામ કર્તવ્યં । ગણ્ડપ્રતિચ્છાદનપ્રતિસંયુક્તં । સંકક્ષિકાયે ઉપરિટો ઓસારયિતવ્યો યથા ગણ્ડા પ્રતિચ્છન્ના ભવેંસુઃ સા એષા ભિક્ષુણી ગણ્ડપ્રતિચ્છાદનં પટં ન પ્રાવરતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । ન દાનિ ક્ષમતિ પ્રાકટે પ્રદેશે એકસંકક્ષિકાય આસાદયતિ । ન દાનિ ક્ષમતિ પ્રાકતે પ્રદેશે એકસંકક્ષિકાય ચઙ્ક્રમિતું । અથ દાનિ વિહારસ્ય ગુપ્તે પ્રદેશે ચઙ્ક્રમતિ એકસંકક્ષિકાય અનાપત્તિઃ । ઇદમ્ ઉચ્યતે ગણ્ડપ્રતિચ્છાદનપ્રતિસંયુક્તં ॥
ભિક્ષુણીપ્રકીર્ણક 25
સ્ત્રીઅલઙ્કારપ્રતિસંયુક્તં
278. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । તાયો દાનિ શાકિયકન્યાયો મહાકુલેહિ પ્રવ્રજિતાઃ । અભિજ્ઞાયો અલંકરિતું ।
યા દાનિ કુમારિયો વુહ્યન્તિ નવવધુકાયો વા આનીયન્તિ તાયો અલઙ્કરેન્તિ ગૃહેણ ગૃહન્ નીયન્તિ । અલઙ્કરિતું ખજ્જભોજ્જં લભન્તિ તેન વૃત્તિં કલ્પેન્તિ । જનો દાનિ ઓજ્ઝાયતિ । નેયં પ્રવ્રજ્યા અલઙ્કારિકા એતાઃ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીહિ શ્રુતં । પેયાલં યાવદ્ ભગવાન્ આહ । તેન હિ ન ક્ષમતિ અલઙ્કર્તું । સ્ત્રીઅલઙ્કારપ્રતિસંયુક્તં । સા એષા ભિક્ષુણી શીર્ષમ્ વા પ્રસાધેતિ અક્ષિણી વા અઞ્જેતિ ચૂર્ણકેન વા મુખં ઓચૂર્ણેતિ તેન ચ જીવિકાં કલ્પેતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । અથ દાનિ અક્ષિણીદુઃખમ્ તિ શિરોવેદના વા ભવતિ । અર્ધાવભેદકા વા લભ્યા અક્ષિણી અઞ્જયિતું શીર્ષમ્ વા માર્જયિતું । ઇદમ્ ઉચ્યતે સ્ત્રીઅલઙ્કારપ્રતિસંયુક્તં ॥તૃ ॥
ભિક્ષુણી પ્રકીર્ણક 26
ઉત્પલવાપકપ્રતિસંયુક્તં
279. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । તાયો દાનિ શાકિયકન્યાયો કોલિતકન્યાયો મલ્લકન્યાયો મહાકુલ પ્રવ્રજિતાયો ઉત્પલાનિ વાપેન્તિ વિક્રીણન્તિ ચ । તેન ચ જીવિકાં કલ્પયન્તિ । જનો દાનિ ઓજ્ઝાયતિ । નેયં પ્રવ્રજ્યા ઉત્પલવાપિકા ઇયં । એતમ્ પ્રકરણં યાવત્ પેયાલં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । તેન હિ ન ક્ષમતિ ઉત્પલાનિ વાપયિતું ઉત્પલવાપકપ્રતિસમ્યુક્તં । સા એષા ભિક્ષુણી વાપેતિ વિક્રીણાતિ ચ તેન ચ જીવિકાં કલ્પેતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । અથ દાનિ ચૈત્યાર્થાય વાપેતિ ભગવતઃ પૂજાકર્માય વાપેતિ અનાપત્તિઃ । ઇદમ્ ઉચ્યતે ઉત્પલવાપકપ્રતિસંયુક્તં ॥
ભિક્ષુણીપ્રકીર્ણક 27
સુમનાવાપનાપ્રતિસંયુક્તં
280. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । એવમ્ એવ સુમનાવાપનાય કર્તવ્યં યાવત્ ઇદમ્ ઉચ્યતે સુમનાવાપનાપ્રતિસંયુક્તં ॥ગ્રા ॥
ભિક્ષુણીપ્રકીર્ણક 28
ઉત્પલગ્રન્થિકા પ્રતિસંયુક્તં
281. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । ભગવતા દાનિ શિક્ષાપદં પ્રજ્ઞપ્તં । ન ક્ષમતિ સુમનાં વાપયિતુમ્ તિ । તાયો દાનિ શાકિયકન્યાયો કોલિતકન્યાયો મલ્લકન્યાયો લિચ્છવિકન્યાયો ઉત્પલાનિ ગ્રન્થયિત્વા વિક્રીણન્તિ । જનો દાનિ ઓજ્ઝાયતિ । નેયં પ્રવ્રજ્યા કારિકા ઇયં । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીહિ શ્રુતં । પેયાલં । યાવદ્ આમ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । તેન હિ ન ક્ષમતિ ઉત્પલાનિ ગ્રન્થયિતું । ઉત્પલગ્રન્થિકાપ્રતિસંયુક્તં । સા એષા ભિક્ષુણી ઉત્પલદામામ્ વામલ્લિકાદામામ્ વા આરઙ્ગણદામામ્ વા કૃત્વા વિક્રીણન્તિ । તેન ચ જીવિકાં કલ્પયન્તિ વિનયાતિક્રમઃ । અથ દાનિ માલ્યોપહારો ભવતિ જાતિમહા વા બોધિમહા વા ધર્મચક્રમહા વા આનન્દમહા વા રાહુલમહા વા પઞ્ચવાર્ષિકા વા । મહાપઞ્ચવાર્ષિકા । જનો દાનિ આહ । આર્યમિશ્રિકાહિ શોભાપયિતવ્યં । કિઞ્ચાપિ ભિક્ષુણી મુત્પલમાલામ્ વા મલ્લિકામાલામ્ વા આરઙ્ગણમાલામ્ વા ગ્રન્થયત્ય્ અનાપત્તિઃ । ઇદમ્ ઉચ્યતે ઉત્પલગ્રન્થિકાપ્રતિસંયુક્તં ॥ હ્ર ॥
ભિક્ષુણી પ્રકીર્ણક 29
સુમનાગ્રન્થિકાપ્રતિસંયુક્તં
એવમ્ એવ સુમનાગ્રન્થિકાય નાનાકરણં ગ્રન્થિગુણં વા માલાગુણમ્ વા પુષ્પકઞ્ચુકમ્ વા કૃત્વા વિક્રીણાતિ । તેન જીવિકાં કલ્પયતિ વિનયાતિક્રમઃ । ઇદમ્ ઉચ્યતે સુમનાગ્રન્થિકાપ્રતિસંયુક્તં

ભિક્ષુણીપ્રકીર્ણક 30
કર્તનાપ્રતિસંયુક્તં
282. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । તાયો દાનિ ભિક્ષુણીયો શાકિયકન્યાયો યાવન્ મહાકુલપ્રવ્રજિતાયો સંજ્ઞિકાઃ સૂત્રં કર્તયિત્વા વિક્રીણન્તિ । જનો દાનિ ઓજ્ઝાયતિ । નેયં પ્રવ્રજ્યા પિચુકારિકા ઇયં । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીહિ શ્રુતં । પેયાલં । યાવદ્ ભગવાન્ આહ । તેન હિ ન ક્ષમતિ કર્તિતું । કર્તનાપ્રતિસંયુક્તં । સા એષા ભિક્ષુણી કમ્બલમ્ વા કર્પાસમ્ વા ક્ષૌમમ્ વા કૌશેયમ્ વા શાણમ્ વા ભઙ્ગમ્ વા અન્યમ્ વા કર્તયિત્વા વિક્રીણાતિ તેન જીવિકાં કલ્પયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । અથ દાનિ ભિક્ષુણીયે ચીવરં પરિશ્રામણં વા ક્ષીનં વા ભવતિ લભ્યં સી
ભિક્ષુણીપ્રકીર્ણક 31
આચારવિકોપનાપ્રતિસંયુક્તં
283. મનાસ્મિ । બ્રહ્મચર્યાતો ચ્યાવિતા । આહ । કેન । આહ । સો મે દેવરો પરિપાતેતિ । સો મે નયિતુકામો । આહ । ઉપવિશ માતા યાહિ । વયં તે રક્ષિષ્યામઃ સા દાન્ આહ ગમિષ્યામિ આર્યાયે મૂલં આર્યા મે રક્ષિષ્યતિ । તાહિ તાયે નૂપુરાણિ આબદ્ધાનિ કર્ણિકા આબદ્ધા વલયાનિ આવિદ્ધાનિ અલઙ્કૃતા રક્ષોપરક્તેહિ વસ્ત્રેહિ પરિહિતા વાવાગુણ્ઠિતા ચ । ચતુહિ પઞ્ચહિ ચેટિકાહિ પરિવૃતા । સો દાનિ મનુષ્યો તાન્ દ્વારે સ્થિત્વા અવલોકેતિ । યાં વેલાં નિષ્ક્રમિષ્યતિ તતો હં ગૃહ્ણીષ્યામીતિ । તેન સા દૃષ્ટા નિષ્ક્રમન્તી । તસ્ય ભવતિ અર્હતિ કુટુમ્બિકભાર્યા એષા । ન એષાસા સા દાનિ ભિક્ષુણી । સા દાનિ ભિક્ષુણી ઉપાશ્રયં ગતા ભિક્ષુણીહિ દૃષ્ટા । આહંસુઃ । આર્યે ઇયં સુદિન્ના પ્રત્યોધાવિત । આહ । નાહં પ્રત્યોધાવિતા અપિ તુ મમ દેવરો પ્રત્યોધાવયિતુકામો । તસ્ય ભયાદ્ આરક્ષાભિપ્રાયા એવં કૃતં । પેયાલં યાવત્ એતદ્ એવ । ભગવાન્ સર્વં પૃચ્છતિ । આમ્ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । એવઞ્ ચ નામ ત્વં આચારં વિકોપયસિ । તેન હિ ન ક્ષમતિ આચારં વિકોપયિતું । સા એષા ભિક્ષુણી ત્યક્તમુક્તેન ચિત્તેન આચારં વિકોપયતિ અભિક્ષુણી ભવતિ । અથ રક્ષાભિપ્રાયા આચારમ્ વિકોપયતિ વિનયાતિક્રમઃ । ન ચ અભિક્ષુણી ભવતિ । ભિક્ષુર્ અપિ અત્યક્તમુક્તેન ચિત્તેન રક્ષાર્થં આચારં વિકોપયતિ અનાપત્તિઃ । ઇદમ્ ઉચ્યતે આચારવિકોપનાપ્રતિસંયુક્તં

ભિક્ષુણીપ્રકીર્ણક 32
પાત્રપ્રતિચ્છાદનાપ્રતિસંયુક્તં
284. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । સ્થૂલનન્દા ભિક્ષુણી પિણ્ડચારમ્ અણ્વન્તી । સા દાનિ અપરં મહાન્તં કુલં પિણ્ડાય પ્રવિષ્ટા । તંહિ સ્ત્રિયાય લોલગર્ભો દારકો । સા દાન્ આહ । આર્યે ઇમં દારકં ઉજ્ઝેહિ । આહ । ઉજ્ઝેતુ આર્યા । અહં આર્યાયે કિઞ્ચિદ્ દાસ્યામિ । આહ । નાહમ્ એનમ્ ઉજ્ઝામિ । આહ । આર્યાય અહં એત્તકં ચૈત્તકં ચ દાસ્યે । તાય લુબ્ધાય ઉક્તં । ઇહ પાત્રે દેહિ । સા તં પ્રતિચ્છાદયિત્વા નિષ્ક્રમતિ । થેરો દાનિ મહાકાશ્યપો પિણ્ડચારં પ્રવિષ્ટો । થેરસ્યાપિ સમદાનં । યા પ્રથમા ભિક્ષા લક્ષતિ તાં ભિક્ષુસ્ય વા ભિક્ષુણીયે વા પ્રતિષ્ઠાયે તિ । થેરેણ દાનિ સા દૃષ્ટા । આહ । આહર પાત્રં । સા સંકુસાયતિ પ્રતિચ્છાદેતિ ન દર્શયેતિ । થેરો આહ । આહર પાત્રં । સા મહેશાખ્યેન શાસ્તૃકલ્પેન થેરેણાભિગર્જિતા । તાય દાનિ ભીતાય થરથરાપન્તીય પાત્રં પ્રણામિતં । થેરેણ દૃષ્ટં । આહ । હિ હીયાય ધર્મો । એતં પ્રકરણં આયુષ્માન્ મહાકશ્યપો ભિક્ષુણામ્ આરોચયતિ । ભિક્ષૂ ભગવતો આરોચયેંસુઃ । ભગવાન્ આહ । શબ્દાપયથ નન્દાં । સા દાનિ શબ્દાપિતા । એતદ્ એવ પૃચ્છીયતિ । યાવદ્ આમ ભગવન્ । ભગવાન્ આહ । દુષ્કૃતન્ તે નન્દે નૈષ ધર્મો નૈષ વિનયો યાવત્ । એવઞ્ ચ નામ ત્વં પાત્રં પ્રતિચ્છાદેસિ । તેન હિ ન ક્ષમતિ પાત્રં પ્રતિચ્છાદયિતું । પાત્રપ્રતિચ્છાદનાપ્રતિસંયુક્તં । ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણીય પ્રાકટેન પાત્રેણ પિણ્ડાય અટિતું પ્રતિચ્છાદયિત્વા અટિતવ્યં । યદા ભિક્ષાં પ્રતિચ્છતિ તદા ઉગ્ઘાટિય પ્રતિચ્છિતવ્યં । યદિ ભિક્ષું રથ્યાયાં પશ્યતિ ઉગ્ઘાટિય ઉપદર્શયિતવ્યં । સા એષા ભિક્ષુણી પ્રાકટેન પાત્રેણ અટતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । ભિક્ષું દૃષ્ટ્વા ન ઉગ્ઘાટિય દર્શેતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । ઇદમ્ ઉચ્યતે પાત્રપ્રતિચ્છાદનાપ્રતિસંયુક્તં ॥
ભિક્ષુણીપ્રકીર્ણક 33
વર્ચકુટિપ્રતિસંયુક્તં
285. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયં વિહરતિ । તા દાનિ ભિક્ષુણીયો ઓનદ્ધવર્ચે વર્ચકુટીયે ઉપવિશન્તિ । વર્ચકુટીયે સ્ત્રિયાય લોલગર્ભો પ્રતિક્ષિપ્તો । ચણ્ડાલાશ્ ચિત્રઘટકેહિ ઉચ્ચારં છોરયન્તિ । તેહિ સો દારકો દૃષ્ટો । તે તં દારકં એકાયાં બાહાયાં ગૃહીત્વા ઓજ્ઝાયન્તિ । શ્રમણિકા વર્ચકુટીયં પ્રસૂતા હિ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીહિ શ્રુતં । પેયાલં । યાવત્ તેન હિ ન ક્ષમતિ ઓનદ્ધવર્ચે ઉપવિશિતું । વર્ચકુટીપ્રતિસંયુક્તં । ન દાનિ ક્ષમતિ ભિક્ષુણીય ઓનદ્ધવર્ચકુટિં કારાપયિતું । અથ ખુ વિવૃતપાદકા કારાપયિતવ્યા । ન ક્ષમતિ આગતોદકં કારાપયિતું । નિઃસીમા કારાપયિતવયા । સા એષા ભિક્ષુણી ઓનદ્ધવર્ચકુટીયં આગતોદકાયમ્ વા ઉપવિશતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । ઇદમ્ ઉચ્યતે વર્ચકુટીપ્રતિસંયુક્તં ॥
ભિક્ષુણીપ્રકીર્ણક 34
જેન્તાકપ્રતિસંયુક્તં
286. ભગવાન્ શ્રાવસ્તીયમ્ વિહરતિ । તાય દાનિ ભિક્ષુણીય શાકિયકન્યાયો લિચ્છવિકન્યાયો મલ્લકન્યાયો જેન્તાકે સ્નાયન્તિ । કુલપુત્રકેહિ અનુપ્રવિશ્ય બ્રહ્મચર્યાતો ચ્યાવિતાઃ । એતં પ્રકરણં ભિક્ષુણીહિ શ્રુતં । પેયાલં । યાવત્ તેન હિ ન ક્ષમતિ ભિક્ષુણીયે જેન્તાકે સ્નાયિતું । અથ દાનિ ગિલાના ભવતિ લભ્યા વિહારે સ્વેદયિત્વા તૈલેન અઙ્ગાનિ મ્રક્ષયિત્વા સ્નાયિતું । સા એસા ભિક્ષુણી જેન્તાકે સ્નાયતિ વિનયાતિક્રમમ્ આસાદયતિ । ઇદમ્ ઉચ્યતે જેન્તાકપ્રતિસંયુક્તં