ભાવનાસારસંગ્રહ · અધ્યાય 2

પશ્યન્તીં સ્વસુતં શચિ ભગવતી સઙ્કીર્તને વિક્ષતં
પ્રાતર્ હા કથમ્ એવ તે વપુર્ ઇદં સૂનો બભૂવ ક્ષતમ્
ઇત્થં લાલનતઃ સ્વપુત્ર-વનુષિ વ્યગ્રા સ્પૃશન્તી મુહુસ્
તલ્પાજ્ જાગરયાઞ્ ચકાર યમ્ અહં તં ગૌરચન્દ્રં ભજે

ભક્તૈઃ સાર્દ્ધમ્ ઉપાગતૈર્ ભુવિ નતૈઃ શ્રીવાસ-ગુપ્તાદિભિઃ
પૃચ્છદ્ભિઃ કુશલં પ્રગે પરિમિલન્ પ્રક્ષાલ્ય વક્ત્રં જલૈઃ
પુષ્પાદિ-પ્રતિવાસિતૈઃ સુકથયન્ સ્વપ્નાનુભૂતં કથાં
સ્નાત્વાદ્યાદ્ ધરિ-શેષમ્ ઓદન-વરં યસ્ તં ઃહિ ગૌરં ભજે

રાધાં સ્નાત-વિભૂષિતાં વ્રજ-પયાહૂતાં સખીભિઃ પ્રગે
તદ્-ગેહે વિહિતાન્નપાક-રચનાં કૃષ્ણાવશેષાશનામ્
કૃષ્ણં બુદ્ધમ્ અવાપ્ત-ધેનુ-સદનં નિર્વ્યૂઢ-ગોદોહનં
સુસ્નાતં કૃત-ભોજનં સહચરૈસ્ તાં ચાથ તં ચાશ્રયે

સ્નાતાનુલિપ્ત-વપુષઃ પુપુષુઃ સ્વભાસ્ તન્
નિર્માલ્ય-માલ્ય-વસનાભરણેન દાસ્યઃ
પ્રાસ્ય સ્વકામમ્ અનુવૃત્તિ-રતાસ્ તયોર્ યાઃ
શ્રી-રૂપ-મઞ્જરિ-સમાન-ગુણાભિધાનાઃ

તા વિદ્યુદ્-ઉદ્દ્યુતિ--જયિ-પ્રપદૈક-રેખા
વૈદગ્ધ્ય એવ કિલ મૂર્તિ-ભૃતસ્ તથાપિ
યૂથેશ્વરીત્વમ્ અપિ સમ્યગ્ અરોચયિત્વા
દાસ્યામૃતાબ્ધિમ્ અનુ સસ્નુર્ અજસ્રમ્ અસ્યાઃ

શ્વશ્રૂ-પુરાન્તર-ગતોત્તર પાર્શ્વ-વર્તિ
ભ્રાજિષ્ણુ ધામ વર-શિલ્પ-કલૈક-ધામ
તાતેન વત્સલતયા વૃષભાનુનૈવ
નિર્માપિતં તદ્ ઉપમાપિ તદ્ એવ નાન્યત્

સ્થૂણા-પ્રઘાણ પ અલાઙ્ગણ-તોરણાલી-
ગોપાનસી-વિવિધ-કોષ્ઠ-કપા અ-વેદ્યઃ
રાજન્તિ યત્ર મણિ-દીપ-તતિ-પ્રદીપ્ત-
વૈચિત્ર્ય-નિર્મિત-જનેક્ષણ-ચિત્ર-ભાવાઃ

યત્રેન્દ્રનીલ-મણિ-ભૂર્-વલભી ઘનાભા
હંસાલિર્ અપ્ય્ ઉપરિ રાજતિ રાજતી સા
યે વીક્ષ્ય બન્ધુ-રિપુ-ભાન-ભૃતો વિતત્ય
સઙ્કોચયન્તિ શિખિનઃ સ્વશિખણ્ડ-પઙ્ક્તીઃ

તત્રોપવેશ-શયનાશન-ભૂષણાદિ-
વેદીર્ વિમૃજ્ય પરિલિપ્ય વિશોધ્ય તાસ્ તાઃ
આસ્તીર્ય રાઙ્કવમ્ ઉપર્ય્ ઉપયુક્ત-મુક્તમ્
ઉલ્લોચમ્ ઉન્નત-મુદો મિલિતા બબન્ધુઃ

એકા મમાર્જ મણિ-કાઞ્ચન-ભાજનાનિ
કાચિત્ પયઃ સમય-યોગ્યમ્ ઉપાનિનાય
ચિત્રાંશુકાપિહિત-રત્ન-ચતુષ્કિકાયામ્
આલમ્બનીયમ્ અદધાદ્ અપરોપબર્હમ્

પૂર્વેદ્યુર્ અંશુક-મણિમય-ભૂષણાનિ
મૃષ્ટાનિ યત્ર નિહિતાન્ય્ અથ સમ્પુ અં તત્
ઉચ્ચૈર્ ઝનદ્-વલય-રાજિ સમુદ્ઘટય્ય
કાચિજ્ જઘર્ષ વિધુ-કુઙ્કુમ-ચન્દનાનિ

અન્યા વ્યધત્ત સુમનાઃ સુમનોભિર્ એવ
ચિત્રૈઃ કિરી અ-ક અકાઙ્ગદ-હાર-કાઞ્ચીઃ
જાતી-લવઙ્ગ-ખદિરાદિભિ રજ્યમાનાઃ
કાચિદ્ બબન્ધ સુરસાઃ ફણિવલ્લી-વી ઈઃ

અત્રાન્તરે પ્રતિદિશં દધિ-મન્થનોત્થ-
રાવૈર્ અવારિત-મહીસુર-વેદ-ઘોષૈઃ
હમ્બા-ધ્વનિ-વ્યતિવિધાન-મિથો ઽવધાયિ-
ધેન્વાલિ-તર્ણક-ઘટા વલદ્ અન્તરાયૈઃ

વૃન્દિષ્ઠ-વન્દિ-જન-વૃન્દ-વિતાયમાન-
શ્રી-કૃષ્ણ-કીર્તિ-વિરુદાલિ-સુધા-તરઙ્ગૈઃ
શારી-શુક-વ્રજ-કલૈઃ કલવિઙ્ક-કેકિ-
કોલાહલૈઃ ક્રમત એવ સમેધમાનૈઃ

જાગ્રત્સુ લોક-નિચયેષ્વ્ અથ વાસરેતિ
કર્તવ્ય-ભાવન-પરેષ્વ્ અધિશયમ્ એવ
કૃષ્ણેક્ષણ-ક્ષણ સતૃષ્ણતયા પુરન્ધ્રી-
વૃન્દેષુ નન્દ-ગૃહ-સન્દિત-માનસેષુ

નપ્ત્રી-મુખામ્બુજ-વિલોકન-જીવિતાયાં
તત્રોપસૃત્ય સહસા મુખરાભિધાયામ્
વાત્સલ્ય-રત્ન-પટલી-ભૃત-પેટિકાયાં
રાધે! ક્વ પુત્રિ! ભવસીતિ સમાહ્વયન્ત્યામ્

સ્વભાવ-કુ ઇલાપ્ય્ આત્મ-
સુત-સમ્પત્તિ-કાઙ્ક્ષયા
વ્યાકુલા જટિલા ગત્વા
નિકટં તામ્ અથાબ્રવીત્
સૂનોઃ પ્રજાયુર્ ધન-વૃદ્ધયેઽસૌ
ત્વયા સ્નુષા જ્ઞે! નિયતં નિયોજ્યા
સુમઙ્ગલ-સ્નાન-વિભૂષણાદૌ
ગો-કોટિ-હેતોસ્ તપનાર્ચનાય
આજ્ઞાનવજ્ઞા નિજ-ગોષ્ઠ-રાજ્ઞ્યાઃ
કાર્યાનભિજ્ઞોક્તિષુ તેઽપ્ય્ અવજ્ઞા
ઇત્ય્ આદિશત્ય્ અન્વહમ્ અર્થ-વિજ્ઞા
વિજ્ઞાપિતા મે કિલ પૌર્ણમાસી
અસ્માત્ ત્વમ્ આર્યે સ્વાં નપ્ત્રીં
સર્વ-મઙ્ગલ-મણ્ડિતામ્
વિધેહિ સર્વ-સમ્પત્તિર્
યથા સૂનોર્ ભવેન્ મમ

વધૂમ્ અથાભાષસત પુત્રિ! તલ્પાદ્
ઉત્તિષ્ઠ તૂર્ણં કુરુ વાસ્તુ-પૂજામ્
ત્વં મઙ્ગલ-સ્નાન-વિધિં વિધાય
પૂજોપહારં સવિતુર્ વિધેહિ

પ્રભાતમ્ આયાતમ્ અહો તથાપિ
નિદ્રાતિ નપ્ત્રીતિ મુહુર્ વદન્તી
સ્નેહ-દ્રુતાઙ્ગી મુખરા પ્રવિશ્ય
શય્યાલયં તામ્ અવદત્ તદેદમ્
ઉત્તિષ્ઠ વત્સે શયનાત્ પ્રમુગ્ધે
વ્યસ્મારિ વારો ઽદ્ય રવેસ્ ત્વયા કિમ્?
સ્નાત્વા પ્રભાતાર્ઘ્ય-વિધાનમ્ અસ્મૈ
પૂજોપહારં રચયાસ્ય ચાશુ

તદ્-વચઃ પ્રતિબુદ્ધાથ
વિશાખોત્થાય સાલસા
સખિ! તૂર્ણં સમુત્તિષ્ઠોત્-
તિષ્ઠેતિ પ્રાહ સત્વરા

તાસાં વચોભિઃ શયનેઽથ મુગ્ધા
મુહુઃ પ્રજાગર્ય્ય પુનર્ નિદદ્રૌ
વિચાલિતા વીચિચયૈસ્ તડાગે
સા રાજહંસીવ રતાલસાઙ્ગી

તદૈવાવસરાભિજ્ઞા
જગ્રાહ રતિ-મઞ્જરી
સખી વૃન્દાવનેશ્વર્યાઃ
શ્રીમચ્-ચરણ-પઙ્કજમ્

ઇત્થમ્ ઇયં બહુભિઃ કૃત-બોધા
સ્વાચ્-છયનાદ્ ઉદતિષ્ઠદ્ અનલ્પાત્
તામ્ અથ વીક્ષ્ય સુપીત-પટાઙ્ગીં
શઙ્કિત-હૃન્-મુખરેદમ્ ઉવાચ
દ્રુત-કનક-સવર્ણં સાયમ્ એતન્ મુરારેર્
વસનમ્ ઉરસિ દૃષ્ટં યત્ સખી તે બિભર્તિ
કિમ્ ઇદમ્ અયિ વિશાખે! હા પ્રમાદઃ પ્રમાદો
વ્યવસિતમ્ ઇદમ્ અસ્યાઃ પશ્ય શુદ્ધાન્વયાયાઃ

તદ્-વચશ્ ચકિત-ધીર્ હૃદિ સખ્યા
વીક્ષ્ય પીત-વસનં ચલ-દૃષ્ટ્યા
હા કિમ્ એતદ્ ઇતિ તાં ચ દિશન્તી
દ્રાગ્ ઉવાચ જરતીં ચ વિશાખા
સ્વભાવાન્ધે! જાલાન્તર-ગત-વિભાતોદિત-રવિ-
ચ્છટા-જાલ-સ્પર્શોચ્છલિત-કનકાઙ્ગ-દ્યુતિ-ભરૈઃ
વયસ્યાયાઃ શ્યામં વસનમ્ અપિ પીતિ-કૃતમ્ ઇદં
કુતો મુગ્ધે શઙ્કાં જરતિ કુરુષે શુદ્ધ-મતિષુ

લલિતા-પ્રમુખાસ્ તાવત્
સખ્યસ્ તાઃ સ્વ-સ્વ-ગેહતઃ
આજગ્મુસ્ ત્વરિતાઃ સખ્યાઃ
પ્રસ્ખલદ્ ગતયો ઽન્તિકમ્

તાસાં વાક્યૈર્ ગતાયાન્તુ
કૃત-વઞ્ચન-સઞ્ચયૈઃ
મુખરાયાં તતો ઽન્યાસુ
દ્રષ્ટુ-કામાસુ તત્ર તામ્
એકૈકશો ઽથ મિલિતાસુ સખીષુ સર્વા-
સ્વ્ અન્યોન્ય-હાસ-પરિહાસ-પરાસુ તાસુ
સુશ્લિષ્ટ-મણ્ડલતયૈવ કૃતોપવેશા-
સ્વ્ આરૂઢ-રત્ન-મણિ-હેમ-ચતુષ્કિકાસુ

શ્રી-રાધિકા-મિલનમ્ એવ સમસ્ત-હર્ષ-
શસ્યૈક-વર્ષમ્ ઇતિ યદ્-ધૃદિ નિશ્ચિકાય
શ્યામલૈત્ય સમયા સમયાભિવિજ્ઞા
શ્લિષ્ટા તયા સુષમયેવ તદાસ તત્ર

શ્યામે! ત્વમ્ એવમ્ અધુનૈવ વિચિન્ત્યમાના
મન્-નેત્ર-વર્ત્મ-ગમિતા વિધિના યથૈવ
તદ્વત્ સ તર્ષ-વિ અપી ફલયિષ્યતે ચેદ્
અદ્યૈવ તર્હિ ગણયાન્ય્ અપિ સુપ્રભાતમ્

હન્તૈષ સન્તતમ્ અતીવ સમેધમાનઃ
શશ્વત્ સખીભિર્ અપિ સુન્દરિ! સિચ્યમાનઃ
નાદ્યાપિ યત્ ફલમ્ અધાદ્ અયિ! કો ઽત્ર હેતુર્
હા તત્ કદાતિરભસાદ્ અવલોકયિષ્યે

રાધે! સ તે ન ફલિતો યદિ તત્ ફલિષ્યત્ય્
આશ્ચર્યમ્ અસ્ય ફલમ્ અપ્ય્ અલસાઙ્ગિ! બુદ્ધ્યે
આસ્વાદ્યમાનમ્ અપિ સૌરભ-માદિતાલિ
પ્રત્યાયયત્ય્ અનનુભૂતમ્ ઇવ સ્વમ્ ઉચ્ચૈઃ

પક્ષ્માવલી બત યદીય-રસેન શોણે-
નારઞ્જિ કઞ્જ-મુખિ! તન્ ન તદ્ અપ્ય્ અપશ્યઃ
યત્-સ્વાદન-વ્યતિકરાદ્ અધરો વ્રણિત્વમ્
આગાત્ તથાપિ તદ્ અહો! ન કદાપ્ય્ અભુઙ્ક્થાઃ

શ્યામે! ત્વમ્ અપ્ય્ અલમ્ અલક્ષિત-મન્-નિતાન્ત-
સ્વાન્ત-વ્રણા હસસિ માં યદ્ અતો બ્રવીમિ
વિદ્યુદ્ વિહન્તિ તિમિરં નિશિ યદ્ દૃશોસ્ તત્
સદ્યઃ પુનર્ દ્વિગુણયેદ્ ઇતિ ભોઃ પ્રતીહિ

રાધે! કલા-નિધિર્ અયં વિધિનોપનીતસ્
ત્વાં સન્તતામૃતમયૈર્ અધિનોત્ કરાગ્રૈઃ
યત્ તત્-કલાઃ સ્વયમ્ અહો કુચયોર્ બિભર્ષિ
વિદ્યુન્-નિભત્વ-પરિવાદમ્ અથાપિ દત્સે

શ્યામે! સ મે સખિ! દદૌ ન કલઙ્કમ્ એવ
સત્યં કલાનિધિર્ અસાવ્ ઇતિ વઃ પ્રતીતઃ
દત્તે કદાપિ મમ દૃષ્ટિ-ચકોરિકા યૈર્
જ્યોત્સ્ના-કણં યદ્ અપિ તન્ ન પુનર્ નિકામમ્

રાધે! સ્ફુટં વદ ભવન્-મુખ-પઙ્કજોત્થ-
નક્તન્-તનેહિત-સુધા-દ્યુધુની વિધૂય
તાપં નિમજ્જયતુ માં સ્વમ્ અનુ પ્રભાતે
કૃત્યાન્તરં મમ કથં તદ્-ઋતે સુસિધ્યેત્

શ્યામેઽધિકુઞ્જ-નિલયં નવ-નીલ-કાન્તિ-
ધારા યદા સ્નપયિતું નિશિ માં પ્રવૃત્તા
તર્હ્ય્ એવ પઞ્ચશર-સઞ્ચય-ના ય-રઙ્ગ-
ભૂમિં ચ કેન ચ કાઞ્ચન યાપિતાઽસમ્

વદન્તીત્થં મૂર્છાં પરમ-પરમાનન્દ-જનિકાં
ગતા સેયં સદ્યઃ સ્મૃતિ-વિધુરતા-પદ્ધતિમ્ અગાત્
કદાયાતા શ્યામે પુનર્ ઇતિ હિ પૃષ્ટાહમ્ અધુના-
ગતેત્ય્ ઉક્ત્વાપૃચ્છત્ પરિકલિત-બોધાં સપદિ તામ્

અલસ-વલિતમ્ અઙ્ગં સ્વાવસાદં વ્યનક્તિ
ગ્લપિતમ્ ઇવ મૃણાલી-કન્દલં દોર્દ્વયં તે
દશન-વસનમ્ એતન્ નીરસં ગણ્ડ-પાલી
લુલિત-લલિત-પત્રા પ્રક્રમઃ કસ્ તવૈષઃ

અભિનવ-લતિકેવ વાત-રુગ્ના
નવ-નલિનીવ મતઙ્ગજેન ભુગ્ના
મૃદુતર-નવ-માલિકેવ ધૂતા
મદ-મધુપેન વિલક્ષ્યસે ત્વમ્ અદ્ય

અપિ ચિરમ્ અભિલષ્યમાણ એવં
પ્રણયિનિ કો ઽપિ સુદુર્લભો હિ લબ્ધઃ
અથ કથમ્ ઇયમ્ અન્યથાઽસ્મદ્ આદેઃ
ફલિત-વતી સખિ! ભાગ્ય-કલ્પ-વલ્લી

ઇતિ સપ્રણય-વાચા સાદરં પૃચ્છ્યમાના
પ અ-વૃત-મુખચન્દ્રા સ્વચ્છ-ચિત્તા બતાસૌ
મુદમ્ અથ જનયન્તી પાર્શ્વગાનાં સખીનામ્
અવનિ-નિહિત-દૃષ્ટિં સસ્મિતઃ પ્રત્ય્ ઉવાચ

ક્વાહં સ્થિતા ક્વ ચલિતા ક્વ ચ વા સ પન્થા
નીતાસ્મિ કેન નલિનાક્ષિ તદીય પાર્શ્વમ્
કિંવા બભૂવ મયિ તત્ર સમેતવત્યાં
જાનામ્ય્ અહં યદિ તદા ભવતી ન વેત્તિ

વ્યાપારો મનસશ્ ચ યત્ર ન ગતઃ સમ્ભાવનાભાવતો
યત્ સ્વપ્નઃ કિમ્ અથેન્દ્ર-જાલમ્ અથવા ભ્રાન્તિઃ સુદીર્ઘૈવ મે
તત્ કિં હ્લાદિ કિમ્ આર્તિદં કિમ્ ઉભયં કિંવા ન તન્ નાપિ તચ્-
ચેતો-વિદ્રુતિ-કારકં ચ મનસો મૂર્છાકરં ચાભવત્

અથ શ્યામાહ-
કેલી-કલાધ્યયન-કૌશલમ્ એકદૈવ
ન સ્યાદ્ અતઃ કિમ્ અપિ નો ભવતી વિવેદ
ભૂયસ્ તતઃ સખિ! વિલાસ-ગુરોઃ સકાશાદ્
યત્નાદ્ અધીષ્વ યદિ વિજ્ઞતમાસિ ભૂષ્ણુઃ

તતઃ શ્રી-રાધિકા પ્રાહ-
માતઃ પરં સુમુખિ! યામિ તદીય-પાર્શ્વં
દૂરાદ્ અસૌ નયન-વર્ત્મ-નિવર્તનીયઃ
અધ્યેતુ નામ ભવતી તત એવ તત્ તે
પાણ્ડિત્યમ્ એવ મનસો રસદં મમ સ્યાત્

ભ્રાજન્તે વર-દન્તિ! મૌક્તિક-ગણા યસ્યોલ્લિખદ્ભિર્ નખૈઃ
ક્ષિપ્તાઃ પુષ્કર-માલયાવૃત-રુચઃ કુઞ્જેષુ કુઞ્જેષ્વ્ અમી
શૌ ઈર્યાબ્ધિર્ ઉરોજ-પઞ્જર-તટે સંવેશયન્ત્યા કથં
સ શ્રીમાન્ હરિણેક્ષણે! હરિર્ અભૂન્ નેત્રેણ બદ્ધસ્ ત્વયા?

કો ઽયં કૃષ્ણ ઇતિ વ્યુદસ્યતિ ધૃતિં યસ્ તન્વિ કર્ણં વિશન્
રાગાન્ધે! કિમ્ ઇદં સદૈવ ભવતી તસ્યોર્ અસિ ક્રીડતિ
હાસ્યં મા કુરુ મોહિતે! ત્વમ્ અધુના ન્યસ્તાસ્ય હસ્તે મયા
સત્યં સત્યમ્ અસૌ દૃગઙ્ગનમ્ અગાદ્ અદ્યૈવ વિદ્યુન્-નિભઃ

લજ્જાભર-ક્રાન્તતયાતિતૂષ્ણીં
સ્થિતા વયસ્યા પ્રિય-કેલિ-વાર્ત્તામ્
શ્રોતું ગૃહીત્વા ચિબુકં તદા સા
હ્ય્ અત્ય્ આગ્રહીદ્ આલીમ્ અથ પ્રવક્તુમ્

પ્રિય-સખિ! મમ વૃત્તં પૃચ્છ મા ભાગ્યમ્ ઈદૃક્
ક્વ નુ મમ કથયેયં ત્વય્ય્ અહં તાન્ વિલાસાન્
ધૃતવતિ કરમ્ એવ શ્યામલે ક્વાસ કાહં
કિમ્ ઇવ ચ કરકો ઽસૌ કિં વ્યધાન્ ન સ્મરામિ

વેણીં ગુમ્ફતિ દિવ્ય-પુષ્પ-નિચયૈઃ સીમન્ત-સીમન્ય્ અહો
સિન્દૂરં નિદધાતિ કજ્જલ-મયીં નિર્માતિ રેખાં દૃશોઃ
દિવ્યં વાસયતે દુકૂલમ્ અસકૃત્ તામ્બૂલમ્ અપ્ય્ આશયેદ્
ઇત્થમ્ભૂત-રતિઃ સખા તવ ન માં તલ્પે નિધત્તેઽઙ્કતઃ

નિત્યં મન્મુખ-સમ્મુખં મુખ-વિધું ધત્તેઽનિમિષેક્ષણો
નિત્યં મન્મુખમ્ એવ પશ્યતિ મયૈવાજસ્ર-ગોષ્ઠી-પરઃ
આધાયૈવ શયીત માં હૃદિ મયૈવાવર્તયેત્ પાર્શ્વકં
સખ્યુસ્ તે સખિ! સર્વ-નાગર-મણેઃ પ્રીતિઃ કથં વર્ણ્યતામ્?

વિલાસ-ચેષ્ટા સખિ! કેશિ-નાશિનો
હલાહલાભા પ્રદહન્તિ મે મનઃ
કૃન્તન્તિ મર્માણિ ગુણા ઘુણા ઇવ
પ્રેમા વિકારી હૃદિ હૃદ્-વ્રણો યથા

નો વિદ્મઃ કિમ્ ઉ ગૌરવં ગુરુકુલે કૌલીન્ય-રક્ષા-વિધૌ
ન શ્રદ્ધા કિમ્ ઉ દુર્જનોક્તિ-ગરલ-જ્વાલાસુ કિં નો ભયમ્
ઉદ્વેગાદન્ અવસ્થિતં મમ મનઃ કસ્યાપિ મેઘ-ત્વિષો
યૂનઃ શ્રોત્ર-ગતૈર્ ઘુણૈર્ ઇવ ગુણૈર્ અન્તઃ કૃતં જર્જરમ્

રાધે! યદ્-આસ્ય-સરસી-રુહ-ગન્ધ એવમ્
અન્ધીકરોતિ કુલજા-કુલમ્ આલિ! દૂરાત્
તન્-મધ્વ્ અતીવ સુરસં સરસં પિબન્ત્યાશ્
ચિત્ત-ભ્રમસ્ તવ મદાદ્ ઇતિ નૈવ ચિત્રમ્

અત્રાન્તરે મધુરિકા મિલિતાથ પૃષ્ટા
તાભિર્ જગાદ મધુરં શૃણુતૈતદ્ આલ્યઃ
કસ્યૈચિદ્ એવ કૃતયે વ્રજરાજ-વેશ્મ
પ્રાપ્તાદ્ય કૌતુકમ્ અહો યદ્ ઉષસ્ય્ અપશ્યમ્

પૌર્ણમાસી ભગવતી સર્વ-સિદ્ધિ-વિધાયિની
કાષાય-વસના ગૌરી કાશ-કેશી દરાયતા
કૃષ્ણં દ્રષ્ટુ-મનાસ્ તલ્પાદ્ ઉદતિષ્ઠદ્ દ્વિજ-ધ્વનૈઃ

અથ પ્રભાતે કૃત-નિત્ય-કૃત્યા
પ્રીત્યાચ્યુતસ્યાતિવિહસ્ત-ચિત્તા
પ્રેમેન્દુ-પૂર્ણા કિલ પૌર્ણમાસી
તૂર્ણં વ્રજેન્દ્રાલયમ્ આસસાદ

ક્ષૌમં વાસઃ પૃથુ-કટિ-તટે બિભ્રતી સૂત્ર-નદ્ધં
પુત્ર-સ્નેહ-સ્નુત-કુચ-યુગં જાત-કમ્પં ચ સુભ્રૂઃ
રજ્જ્વ્-આકર્ષ-શ્રમ-ભુજ-ચલત્-કઙ્કણૌ કુણ્ડલે ચ
સ્વિન્નં વક્ત્રં કવર-વિગલન્-માલતી નિર્મમન્થ

રજનિ-વિપરિણામે ગર્ગરીણાં ગરીયાન્
દધિ-મથન-વિનોદાદ્ ઉદ્ભવન્ન્ એષ નાદઃ
અમર-નગર-કક્ષા-ચક્રમ્ આક્રમ્ય સદ્યઃ
સ્મરયતિ સુર-વૃન્દાન્ય્ અબ્ધિ-મન્થોત્સવસ્ય

મન્થાનોદ્ધૃત-ગવ્ય-વિન્દુ-નિકર-વ્યાકીર્ણ-રમ્યાઙ્ગનં
પ્રેમ-સ્નિગ્ધ-જનાન્વિતં બહુ-વિધૈ રત્નૈર્ વિચિત્રાન્તરમ્
ક્ષીરોર્મ્ય્ ઉચ્છલિતં મુદાહિ-વિલસચ્-છય્યા-પ્રસુપ્તાચ્યુતં
શ્વેત-દ્વીપમ્ ઇવાલયં વ્રજ-પતેર્ વીક્ષ્યાસ સાનન્દિતા

તામ્ આગતામ્ અભિપ્રેક્ષ્ય
સાક્ષાદ્ ઇવ તપઃ-શ્રિયમ્
વ્રજ-રજ્ઞી પરાભિજ્ઞા
સ્થિતિ-જ્ઞાભ્યુદ્યયૌ મુદા

એહિ ભો ભગવતીતિ વ્રજ-વન્દ્યે
સ્વાગતાસિ ભવતીં પ્રણમામિ
ઇત્ય્ ઉદીર્ય સવિધે પ્રણમન્તીં
સા મુકુન્દ-જનનીં પરિરેભે

આશીર્ભિર્ અભિનન્દ્યામૂં
ગોવિન્દ-દર્શનોસુકા
પપ્રચ્છ કુશલં ચાસ્યાઃ
સધવાત્મજ-ગો-તતેઃ

નિવેદ્ય કુશલં ચાસ્યૈ
તયોત્કણ્ઠિતયા સહ
ઉત્કા શય્યા-ગૃહં સૂનોઃ
પ્રવિવેશ વ્રજેશ્વરી

ડોરી-જૂટિત-વક્ર-કેશ-પ અલા સિન્દૂર-બિન્દૂલ્લસત્-
સીમન્ત-દ્યુતિ-રઙ્ગ-ભૂષણ-વિધિં નાતિપ્રભૂતં શ્રિતા
ગોવિન્દાસ્ય-નિસૃષ્ટ-સાશ્રુ-નયન-દ્વન્દ્વા નવેન્દીવર-
શ્યામ-શ્યામ-રુચિર્ વિચિત્ર-સિચયા ગોષ્ઠેશ્વરી પાતુ વઃ

પર્યઙ્કે ન્યસ્ય સવ્યં તદ્-ઉપરિ નિહિત-સ્વાઙ્ગભારાથ પાણિં
કૃષ્ણસ્યાઙ્ગં સ્પૃશન્તીતર-કર-કમલેનેષદ્-આભુગ્ન-મધ્યા
સિઞ્ચન્ત્ય્ આનન્દ-બાષ્પૈઃ સ્નુત-કુચ-પયસાં ધારયા ચાસ્ય તલ્પં
વત્સોત્તિષ્ઠાશુ નિદ્રાં ત્યજ મુખ-કમલં દર્શયેત્ય્ આહ માતા

મધુરિકોવાચ-
ગાન્ધર્વિકે! શૃણુ યદ્ અન્યદ્ અભૂદ્ વિચિત્રં
નીલાંશુકં સ્વતનયોર્ અસિ વીક્ષ્યમાણામ્
તામ્ આહ સૈવ ભગવત્ય્ અયિ ગોષ્ઠ-રાજ્ઞિ!
રામામ્બરેણ પરિવર્તિતમ્ અસ્ય વાસ

તા અઙ્કગારુણ-મણિ-પ્રતિબિમ્બ એવ
ગણ્ડે વિભાતિ તવ માધવ! શોણ-શોચિઃ
ઇત્ય્ ઉક્ત એવ સ તયા નિજ-પાણિના તં
સદ્યો જઘર્ષ ભવદ્-આધર-રાગ-ભાગમ્

ઉત્તિષ્ઠ તાત રજનીયમ્ અગાદ્ વિરામં
પશ્યાંશુમન્તમ્ ઉદયોદ્યમનાભિરામમ્
પ્રત્યૂષ-સેવન-વિધૌ વિલસદ્-વિલાસાઃ
શય્યાલયં તવ વિશન્તિ કુમાર-દાસાઃ

સઙ્કીર્તયન્ જય જયેતિ ગિરા સુવૃત્તસ્
ત્વાં તાત જાગરયિતું પ્રણયાત્ પ્રવૃત્તઃ
કીરસ્ તવૈષ નિજ-પાણિ-તલેન પુષ્ટઃ
સન્મઞ્જુ-વાક્ કનક-પઞ્જર-વાસ-હૃષ્ટઃ

ખેદસ્ તવૈષ શયનાલસ-ભાર-મૂલઃ
સ્વાપં જહીહિ ભવ જાગરણાનુકૂલઃ
ઇત્થં કરેણ મૃદુના મુહુર્ અઙ્ગમ્ અઙ્ગમ્
આસ્પૃશ્ય બાહુ-યુગલેન તમ્ આલિલિઙ્ગ

માતુઃ કલાં ગિરમ્ અતિપ્રણયોપગૂહં
શ્રુત્વાનુભૂય ચ તદૈવ સ સમ્યગ્ ઊહમ્
ગાત્રાવમો અન-પુરઃસર-જૃમ્ભણેન
જાગ્રદ્-દશામ્ અભિનિનાય કુતૂહલેન

કાલોચિતેષુ પરિચારણ-કૌશલેષુ
ગાઢાનુરાગ-પરભાગ-નિરાકુલેષુ
દક્ષં સમક્ષમ્ અનુશાસ્ય કુમાર-દાસી-
દાસં વ્રજેન્દ્ર-ગૃહિણી સ્વ-ગૃહાનયાસીત્

તાવદ્ ગોભ અ-ભદ્રસેન-સુબલ-શ્રી-સ્તોકકૃષ્ણાર્જુન-
શ્રીદામોજ્જ્વલ-દામ-કિઙ્કિણિ-સુદામાદ્યાઃ સખાયો ગૃહાત્
આગત્ય ત્વરિતા મુદાભિમિલિતાઃ શ્રી-સીરિણા પ્રાઙ્ગણે
કૃષ્ણોત્તિષ્ઠ નિજેષ્ટ-ગોષ્ઠમ્ અય ભો ઇત્ય્ આહ્વયન્તઃ સ્થિતાઃ

હી હી પ્રભાતં કિમ્ ઉ ભો વયસ્યા
અદ્યાપિ નિદ્રાતિ કથં સખા નઃ
તદ્ બોધયામ્ય્ એનમ્ ઇતીરયન્ સ્વ-
તલ્પાદ્ ઉદસ્થાન્ મધુમઙ્ગલો ઽપિ

સમુત્તિષ્ઠ વયસ્યેતિ
જલ્પંસ્ તલ્પાલયં હરેઃ
નિદ્રાલસ-સ્ખલદ્-યાનઃ
પ્રાવિશન્ મધુમઙ્ગલઃ

તદ્-વાગ્-વિગત-નિદ્રો ઽયમ્
ઉત્તિષ્ઠાસુર્ અપીશ્વરઃ
ઉત્થાતુમ્ ઈશ્વરો નાસીદ્
ઘૂર્ણા-પૂર્ણેક્ષણઃ ક્ષણમ્

ઉત્તિષ્ઠ કુર્યાં મુખ-માર્જનં તે
બલસ્ય વાસઃ કિમ્ ઇહ ત્વદ્-અઙ્ગે
ઇતિ બ્રુવાણાપનિનાય નીલં
વાસસ્ તદ્-અઙ્ગાદ્ અવદચ્ ચ સાર્યામ્

અયિ ભગવતિ! પશ્યાચો ઇતં મેઽસ્ય સૂનોઃ
કમલ-મૃદુલમ્ અઙ્ગં મલ્લ-લીલાસુ લોલૈઃ
ખર-નખર-શિખાભિર્ ધાતુ-રાગાતિચિત્રં
ચપલ-શિશુ-સમૂહૈર્ હા હતા કિં કરોમિ?

સ્નેહ-ભરૈઃ સ્વજનન્યાશ્
ચિત્ર-પદામ્ અપિ વાણીમ્
તામ્ અવધાર્ય મુરારિર્
હ્રી-ચકિતેક્ષણ આસીત્

કૃષ્ણં સશઙ્કમ્ આશઙ્ક્ય
પરિહાસ-પટુર્ બટુઃ
સ્નેહ-ક્લિન્નાન્તરામ્ અમ્બામ્
અવદન્ મધુમઙ્ગલઃ
સત્યમ્ અમ્બ! વયસ્યાલી
વારિતાપિ મયાનિશમ્
રેમેઽનેનાતિલુબ્ધેન
કુઞ્જેષુ કેલિ-ચઞ્ચલા

અથ પ્રકાશી-કૃત-બાલ્ય-વિભ્રમો
યત્નાત્ સમુન્મીલ્ય વિલોચનં મુહુઃ
પશ્યન્ પુરઃ સ્વાં જનનીં હરિઃ પુનર્
ન્યમીલયત્ સ સ્મિત-વક્ત્ર-પઙ્કજઃ

આકર્ણ્ય વાચં વ્રજ-રાજ-પત્ન્યાઃ
સમીક્ષ્ય કૃષ્ણસ્ય ચ બાલ્ય-ચેષ્ટામ્
ભાવાન્તરાચ્છાદકરીં જનન્યાસ્
તં પૌર્ણમાસી સ્મિત-પૂર્વમ્ આહ

સખીનાં સન્દોહૈર્ નિરવધિ મહાકેલિ-તતિભિઃ
પરિશ્રાન્તસ્ ત્વં યત્ સ્વપિષિ સુમતે યોગ્યમ્ ઇહ તત્
અનાલોક્ય ત્વાં ભોસ્ તૃષિતમ્ અપિ નો તર્ણક-કુલં
ધયત્ય્ ઊધઃ કિન્તુ વ્રજ-કુલ-પતે જાગૃહિ તતઃ

ઉત્તિષ્ઠ ગોષ્ઠેશ્વર-નન્દનારાત્
પશ્યાગ્રજો ઽયં સહ તે વયસ્યૈઃ
ગોષ્ઠં પ્રતિષ્ઠાસુર્ અપિ પ્રતીક્ષ્ય
ત્વામ્ અઙ્ગને તિષ્ઠતિ તર્ણકૈશ્ ચ

સ-મુષ્ટિ-પાણિ-દ્વયમ્ ઉન્નમય્ય
વિમો અયન્ સો ઽથ રસાલસાઙ્ગમ્
જૃમ્ભા-વિસર્પદ્-દશનાંશુ-જાલસ્
તમાલ-નીલઃ શયનાદ્ ઉદસ્થાત્

ઉન્મીલન-પ્રતિનિમીલનયોર્ બહુત્વે
જાગ્રચ્-છયાન-દશયોર્ ઇવ મિશ્રિતત્વે
સા નિદ્રયા વિરહ-કાતરયા ધૃતેવ
તસ્યોત્થિતસ્ય નયન-દ્વિતયી દિદેવ

ખ વૈક-દેશે ત્વ્ અથ સન્નિવિષ્ટો
વિન્યસ્ત-પાદાબ્જ-યુગઃ પૃથિવ્યામ્
નમામ્ય્ અહં ત્વાં ભગવત્ય્ અયીતિ
જગાદ જૃમ્ભોદ્ગમ-ગદ્ગદં સઃ

આ-પાદ-શીર્ષમ્ અથ પાણિ-તલાભિમર્શે-
નાવ્યાદજો ઽઙ્ઘ્રિમ્ ઇતિ મન્ત્રમ્ ઉદાહરન્તી
સંરક્ષ્ય તૂર્ણમ્ અખિલાઙ્ગમ્ અથોર્ધ્વ-દૃષ્ટ્યા
કિઞ્ચિત્ સ-કાકુ-ભરમ્ અર્થયતે સ્મ રાજ્ઞી

દેવાધિદેવ! ભવતૈવ ચિરાત્ સુતો ઽયં
દત્તઃ સ્વ-બન્ધુ-જન-જીવનતામ્ ઉપેતઃ
પાલ્યો ઽપિ નાથ! ભવતૈવ કૃપા-ભરેણ
સ્વેનૈવ કામ્ અપચિતિં તવ વેદ્મિ કર્તુમ્

આરાત્રિકેણ મણિ-મઙ્ગલ-દીપ-ભાજા
વિભ્રાજિતેન જિત-સૌભગવત્ સમાજાઃ
આધાય પણિ-સરસી-રુહયોર્ મુદાસ્ય-
નીરાજનં વિદધિરેઽસ્ય કુમાર-દાસ્યઃ

ઉષ્ણીષ-બન્ધ-સુમનોજ્ઞતમોત્તમાઙ્ગાઃ
પાથોજ-કેશર-સુસૌરભ-સુન્દરાઙ્ગાઃ
શ્યામાઃ સિતાશ્ ચ હરિતા અરુણાશ્ ચ પીતા
યે કેઽપિ કેઽપિ મહનીય-ગુણૈઃ પરીતાઃ
તૈર્ એવ કેવલ-સુખાનુભવ-સ્વરૂપૈર્
નૈસર્ગિકાનુદિન-દિવ્ય-કુમાર-રૂપૈઃ
દાસી-ગણૈર્ અપિ ચ દાસ-ગણૈર્ ઉદારૈઃ
સેવા વ્યધાયિ વિવિધાસ્ય વિલોલ-હારૈઃ

પર્યઙ્કતઃ સમધિરુહ્ય મણી-ચતુષ્કં
શ્રી-પાદ-પીઠ-મહસા વિલસદ્-વપુષ્કમ્
ચારૂપવિષ્ટમ્ અતિહૃષ્ટ-હૃદો ગૃહીત્વા
ચારૂપચારમ્ અથ ભેજુર્ અમી મિલિત્વા

તૈર્ આહિતાં કરતલે વિનિધાય ધારાં
કર્પૂર-સૌરભવતામ્ અતિચારુ-વારામ્
ગણ્ડૂષ-પુરમ્ ઉપક્પ્તસ્ ઉત્થોપજોષં
કૃષ્ણઃ શનૈર્ અભિષિષેચ મુખાબ્જ-કોષમ્

આમૃજ્ય ચારુ-મૃદુ-સૂક્ષ્મ-બલક્ષ-વાસઃ-
ખણ્ડેન પાણિ-વદનં નિરુપાધિ-હાસઃ
તૈર્ આહિતં કરતલે મૃદુ દન્ત-કાષ્ઠં
પ્રત્યગ્રહીન્ મ્રદિમનિષ્ઠમ્ અથો લઘિષ્ઠમ્

કલ્પ-દ્રુમસ્ય મૃદુના વિ અપેન તેન
રત્નાઙ્ગુલીયક-મહોભિર્ અલઙ્કૃતેન
દન્તાવલિં વિહિત-વીક્ષક-નેત્ર-હર્ષમ્
આલોલ-કુણ્ડલ-યુગં શનકૈર્ જઘર્ષ

અઙ્ગુષ્ઠ-તર્જનિકયોર્ ધૃતયા વિતસ્ત્યા
જિહ્વા-વિલેખનિકયા મણિ-હેમમય્યા
રાજન્ મણીન્દ્ર-વલયં વ્યલિખન્ મનોજ્ઞાં
તામ્બૂલ-રાગ-પરભાગવતીં રસ-જ્ઞામ્

ભૂયઃ પયોભિર્ અમલૈર્ વદનં નિનેજ
ભૂયો મમાર્જ ચ કદાપિ ન ચોદ્વિવેજ
શ્રી-દર્પણં કૃત-સમર્પણ-ચઞ્ચલાક્ષિ-
લક્ષ્મ્યા ચકાર મુખ-ધાવન-શુદ્ધિ-સાક્ષિ

માણિક્ય-કઙ્કતિકયા કર-પદ્મ-કોષં
સમ્પ્રાપ્તયા વલય-કઙ્કતિ-ચારુ-ઘોષમ્
કેશ-પ્રસાધનમ્ અથાનભિસન્ધિ-હાસી-
ભૂતાનના વ્યધિત કાપિ કુમાર-દાસી

નક્તન્તનં વસનમ્ અસ્ય નિરાસ્ય કશ્ચિદ્-
વાસો ઽન્તરં સુપરિધાપ્ય કલા-વિપશ્ચિત્
ઉષ્ણીષ-બન્ધમ્ અથ મૂર્ધ્નિ બબન્ધ પાદૌ
પ્રક્ષાલ્ય વાર્ભિર્ અભિમૃજ્ય ચ વાસરાદૌ

ગા દોગ્ધુમ્ ઉદ્ધુર-ધિયો ઽપિ વૃથોદ્યમાસ્ તે
ગોપા બભૂવુર્ અથ તર્ણક-મણ્ડલાશ્ ચ
ચૂષન્ત એવ ન પયઃ કણ-માત્રમ્ આસામ્
આપીનતો ઽદ્ય યદ્ અવાપુરતો વિષેદુઃ

ગાવસ્ તવાધ્વનિ ધૃતાશ્રુ-ભૃતાક્ષિ-યુગ્મા
ન પ્રસ્રવન્ત્ય્ અપગતાન્ ન લિહન્તિ વત્સાન્
હમ્બાધ્વનિ-ધ્વનિત-દિગ્-વલયા વિલમ્બં
સોઢું દરાપિ ન હિ સમ્પ્રતિ શક્નુવન્તિ

ઇત્ય્ એવ કેનચિદ્ ઉપેત્ય સ ગોદુહોક્તો
માતૃર્ નિજાસ્ય-દર-હાસ્ય-સુધાભિષેકૈઃ
સ્વાનન્દ-શંસિભિર્ અસૌ સુખયન્ મુખાબ્જં
તામ્બૂલ-રઞ્જિતમ્ અલં કલયન્ન્ ઉદસ્થાત્

દોહં સમાપ્ય બલભદ્ર! સહાનુજસ્ ત્વં
મલ્લાજિરં વ્રજસિ ચેત્ કુરુ મા વિલમ્બમ્
નિર્મઞ્ચનં તવ ભજે ક્ષણ-માત્રેવ
સાર્ધં વિહૃત્ય સખિભિર્ દ્રુતમ્ એહિ ભોક્તુમ્

શ્રુત્વેતિ માતૃ-ગિરમ્ આહ હરિર્ ન માતઃ
પ્રત્યેષિ માં યદ્ અમુમ્ એવ વદસ્ય્ અથૈવમ્
શિષ્ટો ઽગ્રણીઃ પુનર્ અમીષ્વ્ અહમ્ એક એવ
નો ચેદ્ અમુષ્ય વશતાં કિમ્ ઉરિ કરિષ્યે?

શિષ્ટો યથા ત્વમ્ અસિ વત્સ! નિજાતિબાલ્યમ્
આરભ્ય તત્ ખલુ વિદન્ત્ય્ અખિલાઃ પુરન્ધ્ર્યઃ
યાઃ સ્વાલયાપચય-વેદનયા પુરાસાં
ફુત્-કર્તુમ્ આપુર્ ઇહ નો કતિધેતિ સોચે

સૌદામિની-તતિ-વિભા-જયિ-દામની-દ્યુદ્
વિભ્રાજિ-સવ્ય-કર-કોરકિતારવિન્દઃ
સ ગ્રાહિત-પ્રમિત-કાનક-દોહનીકો
માત્રા તયા સખિ! રયાદ્ અધિકં વિરેજે

સ્તમ્બે-રમ-વ્રજ-વિડમ્બિ-વિલમ્બિ-પાદ-
વિન્યાસ-ઝઞ્ઝન-ઝણત્-કૃત-કિઙ્કિણીકઃ
લોલાલકાલિ-મણિ-કુણ્ડલ-કાન્તિ-વેણી-
વીચી-ભર-સ્નપિત-વક્ત્ર-સુધાંશુ-બિમ્બઃ

પીતોત્તરીય-ચપલેલિત-કેલિ-નૃત્ય-
રાજદ્-ઘનાઙ્ગ-કિરણોચ્છલનોચ્છ્રિત-શ્રીઃ
પ્રેઙ્ખોલ-હાર-પરિધિ-શ્રિત-કૌસ્તુભોદ્યદ્-
ભાનુઃ સ્વનચ્-ચરણ-ભૂષણ-ચુમ્બિ-દામા

નિષ્ક્રમ્ય રમ્ય-પુરતઃ પુરતો ઽભિગચ્છન્
યચ્છન્ મુદં સ્વજનની-જન-લોચનેભ્યઃ
દાસૈઃ પ્રધારિતમ્ અવારિત-રોચિર્ અશ્નં
તામ્બૂલ-પુલકમ્ અવાપ સ ગોપુરાગ્રમ્

તદ્-બાહ્ય-કુટ્ટિમ-ત ઈમ્ અવલમ્બમાનઃ
કા કુત્ર કિં કુરુત ઇત્ય્ અનુસન્દધાનઃ
વ્યાપારયન્ નયનમ્ અ અ-ઘટાસુ નર્મ-
પ્રેષ્ઠૈર્ મિલદ્ભિર્ અભિતઃ સ રરાજ મિત્રૈઃ

તન્ નિર્મિતાનુપદ-કર્ણ-કથા-રસજ્ઞ-
સ્યાસ્યામ્બુજે કિમ્ અપિ યત્-સ્મિતમ્ ઉદ્બભૂવ
તસ્યાર્થ-જાતમ્ અપિ કિં વિવરીતુમ્ ઈશે
ચેતો ઽલિર્ એવ તવ સખ્ય્ અનુસન્દધાતુ

ઉષ્ણીષ-વક્રિમ-મહામધુરિમ્ણિ તસ્ય
તાત્કાલિકે કિલ ન કસ્ય મનો ન્યમાઙ્ક્ષીત્
તત્રૈવ શેખરિત-કાનક-સૂત્ર-જાલ-
રાજન્-મણિ-દ્યુતિ-ભરાઃ કિમ્ ઉ વર્ણનીયાઃ

તૈઃ સૌરભૈઃ પ્રસૃમરૈર્ અનુ નૂપુરાદિ-
ધ્વાનૈર્ બલેન વલભીમ્ અધિરોહિતાભિઃ
ગોશાલ-વર્ત્મનિ ચલલ્ લલનાવલીભિર્
નેત્રામ્બુજૈઃ સ કતિધા નહિ પૂજ્યતે સ્મ

તત્-તદ્-વિલાસ-બલિતા સુષમા-રસાલા
પ્રેષ્ઠસ્ય સા મધુરિકા પરિવેશ્યમાના
વૈશ્લેષિક-જ્વરમ્ અશીશમદ્ અપ્ય્ અથાસ્યાસ્
તેને ચ તં શત-ગુણં તૃષમ્ એધયન્તી

હર્ષોન્નતિઃ સ્તિમિતતાં શ્રવસોર્ વ્યતાનીત્
તર્ષોત્થ-સંજ્વરભરસ્ તુ દૃશોર્ વિવેશ
આકસ્મિકી નિરુપમા પ્રતિવેશિ-સમ્પત્
તાપં તનોતિ સહવાસ-ભૃતાં સદૈવ

પ્રાહાનુરાગ-પરભાગવતી તતઃ સા
તા એવ ચારુ-મુખિ! ધન્યતમા રમણ્યઃ
યાઃ ખેલયન્તિ સતતં સુદૃશસ્ તદીય-
લાવણ્ય-કેલિ-જલધૌ કલ-ધૌત-ગાત્ર્યઃ

જન્મૈવ હન્ત કિમ્ અભૂન્ મમ ગોકુલેઽસ્મિંસ્
તન્ માધુરીં ન યદ્ ઉરી-કુરુતે કદાપિ
તત્ શ્યામલેઽતિચપલે હૃદિ લેશ-માત્રી
નો સમ્ભવેદ્ ઇહ ભવે ધૃતિર્ ઇત્ય્ અવેહિ

શ્યામાહ યામિ! લલિતે! શૃણુ યામિ ગેહં
સમ્પ્રત્ય્ અમૂં પ્રતિ મમાસ્તુ ગિરાં વિરામઃ
ત્વં પદ્મિનીં વ્રજ-પુરન્દર-સદ્મનીમાં
કૃષ્ણેક્ષણાલિનિ સમર્પય બદ્ધ-તૃષ્ણે

પ્રિય-વિરહ-વિહસ્તા સ્રસ્ત-ધીઃ સા તદાનીં
ક્ષણમ્ અપિ યુગ-કલ્પં કલ્પયન્તી બભૂવ
યદ્ અખિલમ્ અપિ કૃત્યં કારિતા કિઙ્કરીભિઃ
સમય-વિહિતમ્ એકો ઽભ્યાસ એવાત્ર હેતુઃ

અથ નિખિલ-સખીનાં સ્વાલિભિઃ સ્નાપિતાનાં
ધૃત-સમુચિત-વસ્ત્રાલઙ્કૃતીનાં તતિઃ સા
મથિત-શરદ્-ઉદઞ્ચચ્-ચન્દ્રિકા-સિન્ધુ-જાતાં
શ્રિયમ્ અપિ નિજ-પાદામ્ભોજ-ભાસા વિજિગ્યે

કાચિન્ મણીન્દ્રમયમ્ આસનમ્ આજહાર
શ્રી-પાદ-પીઠમ્ અપરા તદ્ અધો દધાર
કાપ્ય્ આનયદ્ વદન-ધાવન-ભાજનાનિ
કાપ્ય્ આદધે દશન-શોધન-સાધનાનિ

ઉત્થાય તલ્પ-તલતઃ કનકાસન-સ્થા
નિદ્રાવસાન-વિગલન્-નિયત-વ્યવસ્થા
સા પાદ-પીઠમ્ અધિ દત્ત-પદારવિન્દા
બભ્રાજ સત્-પરિજનૈર્ વિહિતાભિનન્દા

ભૃઙ્ગાર-નાલ-શિખરેણ સમર્પિતાભિઃ
સન્ધાય વક્ત્ર-વિવરે ચુલુકી-કૃતાભિઃ
તત્-સૌરભસ્ય રભસાધિક-સૌરભાભિઃ
શ્રી-પાણિ-પદ્મ-તલ-સઙ્ગમ-લોહિતાભિઃ
નિક્ષેપણે પ્રિય-સખી-કરયોઃ કૃતાભિઃ
કર્પૂર-પૂર-રજસાઽભિસુવાસિતાભિઃ!
વ્યાપ્તાલિભિઃ સકલ-કેલિ-કલા-સુહૃદ્ભિઃ
સા સાધુ શોધિતવતી મુખ-પદ્મમદ્ભિઃ

કર-તલાદ્ અસકૃચ્-ચુલુકી-કૃતં
સલિલમ્ આ-રદ-તાલ્વ્ અનુ ચાલિતમ્
ચલ-કપોલ-યુગોન્નતિ-મઞ્જુલ-
ધ્વનિ-ભૃતં નિભૃતં ક્ષિપતિ સ્મ સા

વિસૃમરાન્ અલકાન્ કિરતી શિરસ્ય્
ઉપરિ સવ્ય-કરાઙ્ગુલિ-ઘટ્ અનૈઃ
અલિક-ગણ્ડ-દૃગ્-આદ્ય્ અથ સામિત-
દ્યુતિમ્ ઇતં તિમિતં ત્રિર્ અદીધવત્

વિ અપિકાં દ્યુતરોસ્ તત-રોચિષં
રદ-હિતાં નિહિતાં સ્વ-વયસ્યયા
મુકુલિતામ્બુજતાં ભજતાઞ્જસા
મૃદુતરેણ કરેણ સુદૃગ્ દધે

પ્રતિસરોદિત-દોલનમ્ અસ્વનદ્-
વલયમ્ ઉચ્ચલ-કુણ્ડલમ્ એતયા
વ્યધિત સા મૃજતી રદનાંશ્ છવિં
કણવદ્ ઉચ્છલિતાં લલિતાં શ્રિતાન્

અથ દધે સુદતી ધનુર્-આકૃતિં
મણિમયીં રસના-પરિણેજિનીમ્
મૃદુલ-પાણિ-યુગાઙ્ગુલિ-યુગ્મકાં
સહચરી-કરતો ઽદર-તોષતઃ

નવદલોપમિતાં રસનાં મૃજત્ય્
અથ તયા નત-કમ્પિત-મસ્તકમ્
મુખમ્ ઇયં સ્ખલિતૈર્ અલકૈર્ વૃતં
વિદધતી દધતી સ્મિતમ્ આબભૌ

નિરણિજદ્ બહિર્-અન્તરમ્ અપ્ય્ અરં
મુખ-વિધોર્ અથ ધૌત-કર-દ્વયા
પરિજનાર્પિત-મઞ્જુલ-વાસસા
જલ-કણાપનયં સનયં વ્યધાત્

સહચરી-વિધૃતે મણિ-દર્પણે
તદ્-અભિનન્દન-સાક્ષિણિ વીક્ષ્ય સા
સ્મિત-સુધાભિર્ અધાવયદ્ આનનં
પ્રિયતમ-ક્ષણ-લક્ષણ-લક્ષકમ્

તસ્ય દોહાદિકાં ક્રિયાં
દૃષ્ટાગતા કલાવતી
જગાદાથ તદ્-અભ્યર્ણે
પરમોલ્લાસ-સંયુતા

ગોપાલો ઽપિ સ્વ-ગોશાલં
સરામ-મધુમઙ્ગલઃ
સકાવ્ય-ગીષ્પતિઃ સાયં
શશી-વામ્બરમ્ આવિશત્

દધાર દ્યુષદાં રામો
ધવલાવલિ-વેષ્ટિતઃ
કૈલાસ-ગણ્ડ-શૈલાલી-
મધ્યસ્થૈરાવત-ભ્રમમ્

મધ્યેઽચ્યુતો ઽઞ્ચન્ ધવલાવલીનામ્
ઉદાનનાનાં પરિતઃ સ્થિતાનામ્
દધૌ જનાનાં સ્ફૂ અ-પુણ્ડરીક-
શ્રેણ્ય્-અન્તર્-અઞ્ચદ્-ભ્રમર-ભ્રમં સઃ

હિહી ગઙ્ગે! ગોદાવરિ! શબલિ! કાલિન્દિ! ધવલે!
હિહી ધૂમ્રે! તૂઙ્ગિ! ભ્રમરિ! યમુને! હંસિ! કમલે!
હિહી રમ્ભે! ચમ્પે! કરિણિ! હરિણીતિ વ્રજ-વિધુર્
મુહુર્ નામ-ગ્રાહં નિખિલ-સુરભીર્ આહ્વયદ્ અસૌ

ન્યસ્તાઙ્ગઃ પ્રપદોપરિ પ્રઘટયન્ જાનુ-દ્વયે દોહનીં
કાશ્ચિદ્ દોગ્ધિ પયઃ સ્વયં ત્વ્ અથ પરાઃ સ્વૈર્ દોહયત્ય્ ઉન્મુખીઃ
અન્યાઃ પાયયતિ સ્વતર્ણક-ગણાન્ કણ્ડૂયનૈઃ પ્રીણયન્ન્
ઇત્થં નન્દ-સુતઃ પ્રગે સ્વસુરભીર્ આનન્દયન્ નન્દતિ

પાદાગ્રે કૃત-પાદુકં ત્રિક-સમુલ્લાસોલ્લસત્-પાર્ષ્ણિકં
મધ્યે ન્યસ્ય ઘટીં પ ઓન્નમ્ અનતઃ પ્રોદ્યત્ ત્વિષોર્ જાનુનોઃ
ગોતુન્દ-વ્યતિષઙ્ગ-સુન્દર-દર-ક્ષોભ-શ્લથોષ્ણીષકં
પાણિભ્યાં ક્રમ-કુડ્મલાઙ્ગુલિ-પુ અં ગાં દોગ્ધિ દુગ્ધં હરિઃ

વત્સાદ્ અપ્ય્ અધિક-પ્રિયો ભગવતઃ પાણ્ય્-અમ્બુજ-સ્પર્શન-
સ્નેહ-સ્રાવિ-પયઃ-પયોધર-પુ આ ગૌર્ દુહ્યમાના સ્વયમ્
ધારાભિઃ સુગભીર-ઘોષ-ગહનમ્ આપૂર્ય સા દોહનીં
દોહન્ય્ અન્તરમ્ એતિ યાવદ્ અવનીં તાવત્ સમાપુપ્લુવત્

અઙ્ગુષ્ઠાગ્રિમ-યન્ત્રિતાઙ્ગુલિર્ અસૌ પાદાર્દ્ધ-નીરુદ્ધ-ભૂર્
આપીનાઞ્ચલ-મર્દયન્ન્ ઇહ પુરો દ્વિત્રૈઃ પયો-બિન્ધુભિઃ
ન્યગ્-જાનુ-દ્વય-મધ્ય-યન્ત્રિત-ઘટી-વક્ત્રાન્તરે પ્રસ્ખલદ્-
ધારા-ધ્વાન-મનોહરં સખિ! પયો ગાં દોગ્ધિ દામોદરઃ

શૃણ્વન્તીં ભાવ-વૈવશ્યાદ્
વિસ્મૃત-સ્નાપન-ક્રિયામ્
લવઙ્ગ-મઞ્જરી સદ્યો
જુહાવ વ્યગ્ર-માનસા

તત્ર કાઞ્ચનમયે મૃદુ-પીઠે
ચીન-ચેલ-પિહિતે વિનિવિષ્ટામ્
સેવને પરિજના નિપુણા દ્રાક્
તામ્ ઉપાયન-કરાઃ પરિવવ્રુઃ

સાવાતારયદ્-આભરણ-નિચયં
લલિતા સ્વસખી-તનુતઃ સદયમ્
કનક-વ્રતતેર્ ઇવ સપ્રણયં
પલ્લવ-કુસુમ-સ્તવક-પ્રચયમ્

આમૃજ્ય ચેલ-શકલેન તનૂત્તમેન
સર્વાઙ્ગમ્ અઙ્કિતમ્ અનઙ્ગ-રણાઙ્કકેન
અભ્યઙ્ગ-સઙ્ગિ-વસનં પરિધાપ્ય નક્તં
વાસો ઽભ્યમૂમુચદ્ અનુત્તમ-ગન્ધ-યુક્તમ્

આકૃષ્ય મુગ્ધમ્ અવગુણ્ઠનમ્ ઉત્તમાઙ્ગાદ્
ઉન્મોચ્ય કુન્તલ-તતીઃ સુઘનોત્તમાઙ્ગાઃ
રત્ન-પ્રસાધનિકયા ચલ-કઙ્કણાલિઃ
સપ્રેમ સાદરમ્ અશૂશુધદ્ ઉત્તમાલિઃ

પ્રક્ષાલ્ય પાદ-યુગલં મુકુરં પુરસ્તાદ્
આદર્શ્ય કાચન કલા-કુશલત્વ-શસ્તા
તૈલેન સત્સુરભિણા લસતારુણિમ્ના-
ભ્યાનઞ્જ કઞ્જ-વદનાં પ્રણયેન ભૂમ્ના

અઙ્ગાદ્ યતો યત ઉદસ્યતિ ચારુ-ચેલં
તત્-તન્-નિરીક્ષ્ય હ્રિયમ્ ઋચ્છતિ સાનુવેલમ્
તેનાક્તમ્ અક્તમ્ અવધાય સખીયમ્ અઙ્ગં
તસ્યાઃ પ્યધાત્ તદ્-અખિલં કૃત-હ્રી-વિભઙ્ગમ્

અભ્યજ્ય રજ્યદ્-અતિશુદ્ધ-હૃદો વયસ્યા
આપાદ-મૂર્ધ-કૃત-મર્દનમ્ અઙ્ગમ્ અસ્યાઃ
ઉદ્વર્તનં વિદધિરે ઘનસાર-પૂર્ણૈઃ
કસ્તૂરિકા-ઘુસૃણ-ચન્દન-ચારુ-ચૂર્ણૈઃ

ગન્ધાનુબન્ધિ-વિમલામલકી-કષાયૈઃ
કેશાન્ વિઘૃષ્ય કતમા વિવિધૈર્ ઉપાયૈઃ
ભૃઙ્ગાર-નાલ-ગલિતૈર્ લલિતૈઃ કબન્ધૈર્
ઉક્ષાં ચકાર સહજ-પ્રણયાનુબન્ધૈઃ

કાલોચિતેન ઘનસાર-સુવાસિતેન
નાના-મણીશ્વર-ઘટી-ઘટયા ભૃતેન
દ્વાભ્યાં શનૈર્ ઉભયતઃ પ્રતિપાદિતેન
દ્વે પાર્શ્વયોઃ સિષિચતુઃ સુમુખીં જલેન

સંવેષ્ટ્ય ચારુ-ચિકુરાન્ સિચયેન બાઢં
નિષ્પીડ્ય ભૂરિ ગલદ્-અમ્બુ નિગાલ્ય ગાઢમ્
ભૂયઃ પ્રસાર્ય ચલદ્-અઙ્ગુલિભિર્ વિકીર્ય
ભૂયો બબન્ધ કતમા સિચયં વિતીર્ય

કાચિન્ મુખેન્દુમ્ અપરા ગલ-મૂલમ્ અન્યા
કર્ણૌ મમાર્જ મૃદુના વસનેન ધન્યા
વક્ષો વિસારિ કતમા કતમા ચ પૃષ્ઠં
બાહુ-દ્વયં ચ કતમા સુષમા-વરિષ્ઠમ્

સંવેષ્ટ્ય શુષ્ક-વસનેન નિરાસનીયં
શ્રોણ્યા જહાર વિગલજ્-જલમ્ અન્તરીયમ્
આમૃજ્ય પાણિ-યુગલેન શનૈર્ ઉદારમ્
અર્દ્ધોરુકં કટિ-તટે ઘટયાં ચકાર

આમૃષ્ટયોર્ વર-પયોધરયોર્ અલોલં
કાચિત્ કલાસુ કુશલાથ બબન્ધ ચોલમ્
પ આંશુકેન રચિતં સ્વ-સખી-જનેન
નાના-વિધાતિશય-શિલ્પ-વિશારદેન

તસ્યોપરિ પ્રતનુ શોણતરં સુવીચિ-
ચણ્ડાતકાદ્ ઉદયદ્ ઉચ્ચલ-સન્મરીચિ
શ્રી-પાદ-પદ્મ-નખ-ચન્દ્ર-ચયાગ્ર-ચુમ્બિ
ચેલં બબન્ધ તપનીય-ગુણાનુબન્ધિ

લમ્બ-પ્રલમ્બ-યુગલેન સુપટ્ટ-દામ્ના
મુક્તા-મણીન્દ્ર-મહસા વિલસદ્-ગરિમ્ણા
આકુઞ્ચન-ક્રમ-વશાત્ કમલાનુકારાં
જગ્રન્થ નીવિમ્ અભિનાભિ સુશિલ્પ-સારામ્

કનક-બિન્દુમતી નવ-શા ઇકા
ઘન-રુચિસ્ તદ્-ઉપર્ય્ અતિદિદ્યુતે
યદ્-અભિવેષ્ટનમ્ એવ મુકુન્દ-દૃઙ્
નિરનુરોધન-રોધનમ્ ઉચ્યતે

આરોહ્ય તામ્ અથ મહામણિ-પીઠ-પૃષ્ઠે
વિસ્તારિતાતિમૃદુ-ચેલ-કૃત-પ્રતિષ્ઠે
પ્રક્ષાલ્ય પાદ-કમલ-દ્વિતયં સતોષાઃ
સખ્યો વ્યધુર્ વિવિધ-મઙ્ગલ-વેષ-ભૂષાઃ

ભૂયઃ પ્રસાર્ય બહુશો બહુશઃ પ્રસાધ્ય
રત્ન-પ્રસાધ-નિકયાઙ્ગુલિભિર્ વિશોધ્ય
કાલાગુરુ-પ્રભવ-ધૂપ-ધુરા-પ્રચારમ્
આલી-જનઃ કચ-ભરં સુરભી-ચકાર

સ્નાનાદ્ ઋજું સદ્-અલકાલિમ્ અરાલયિત્વા
કસ્તૂરિકાભિર્ અલિકે તિલકં લિખિત્વા
સિન્દૂર-બિન્દુ-રુચિરેઽકૃત બાલપાશ્યાં
સીમન્ત-સીમનિ મણીન્દ્ર-મયૂખ-રસ્યામ્

કસ્તૂરી-પત્રવલ્લી-સમુદય-ખચિતં પાર્શ્વયોર્ આકપોલં
ભાલે શ્રીખણ્ડ-બિન્દૂત્કર-વૃતમ્ અભિતઃ કામ-યન્ત્રાભિધાનમ્
અન્તઃ કસ્તૂરિકોદ્યન્-મલયજ-શશભૃલ્-લેખયાધશ્ચિતં સા
ચક્રે સીમન્ત-રેખાન્વિતમ્ અથ તિલકં સાન્દ્ર-સિન્દૂર-પઙ્કૈઃ

મૌલૌ બબન્ધ કતમા સુમણિ-પ્રવેકં
સન્માલતી-કુસુમ-ગર્ભક-કાન્તિ-સેકમ્
ધમ્મિલ્લમ્ ઉલ્લસિત-લોહિત-પટ્ટ-દામ્ના
લમ્બ-પ્રલમ્બ-યુગલેન મણીન્દ્ર-ધામ્ના

સૂક્ષ્મોર્ધ્વ-રન્ધ્ર-ગત-હેમ-શલાકિકાયા
મૂલાગ્ર-સઙ્ગ-લલિતે વિદધે સુકાયા
શ્રી-ચક્રિકા-બકુલિકે શ્રુતિ-મધ્ય-દેશે
રત્ન-પ્રભા-ભર-ધુરા વિહિતોપદેશે

મુક્તાકલાપ-કલયા લલિત-પ્રકાશ્યાં
કાચિદ્ વ્યધાદ્ અલક-સીમનિ પત્રપાશ્યામ્
કાચિન્ મણીન્દ્રમય-કુણ્ડલમ્ અત્યુદારમ્
એકૈકશઃ શ્રુતિ-યુગે ઘટયાં ચકાર

કાચિદ્ વિભૂષ્ય નયને દલિતાઞ્જનેન
સ્મારૌ શરાવ્ ઇવ નિઘૃષ્ટ-રસાઞ્જનેન
નાસાપસવ્ય-પુ અકે વિતતાર મુક્તાં
નેત્રાઞ્જનાધર-વિભા-ભર-નીલ-રક્તામ્

મકરિકે લિખતી મૃદુ-ગણ્ડયોર્
મકર-કેતનમ્ આહ્વયદ્ એવ સા
યમ્ અધરારુણ-પલ્લવમ્ અર્પયન્
રસમયે સમયે હરિર્ અર્ચયેત્

રુચિર-ચિબુક-મધ્યે રત્ન-રાજચ્-છલાકા-
કલિત-કર-વિશાખા-નિર્મિતો ઽસ્યાશ્ ચકાસ્તિ
નવ-મૃગ-મદ-બિન્દુઃ શોભયન્ શ્રી-મુખેન્દું
ભ્રમર ઇવ દલાગ્રે સન્નિવિષ્ટઃ સરોજમ્

કર્પૂરાગુરુ-કાશ્મીર-
પઙ્ક-મિશ્રિત-ચન્દનૈઃ
સમાલિપ્ય વિશાખાઽસ્યાઃ
પૃષ્ઠં બાહુ-કુચાવ્ ઉરઃ

પુષ્પ-ગુચ્છેન્દુલેખાબ્જ-
મકરી-ચૂત-પલ્લવમ્
લિલેખ ચિત્રં કસ્તૂર્યા
ચિત્રા તત્-કુચયોસ્ તટે

મીની-પ્રસૂન-નવ-પલ્લવ-ચન્દ્રલેખા-
વ્યાજાત્ સ્વચિહ્ન-શર-કુન્ત-ધનૂંષિ કામઃ
તદ્-ભ્રૂ-ધનુર્-ધુવન-માત્ર-નિરસ્ત-કર્મા
મન્યે ન્યધત્ત નિજ-તત્-કુચ-કોષ-ગેહે

ચિત્રાર્પિતાનેક-વિચિત્ર-રત્ન-
મુક્તાચિતા રક્ત-દુકૂલ-ચોલી
કુચૌ ભ-જાલેન્દ્ર-ધનુર્-વિચિત્રા
તસ્તાર શૈલાવ્ ઇવ સાન્ધ્ય-કાન્તિઃ

ઉપરિ ખચિત-નાના-રત્ન-જાલૈઃ સ્ફુરન્ત
વિમલ-પુર અ-પત્ર્યા કણ્ઠમ્ અસ્યા વિશાખા
હરિ-કર-દર-ચિહ્ન-શ્રી-હરં પુષ્કરાક્ષ્યાઃ
સપદિ હરિ-ભિયેવ છાદયામાસ મધ્યે
વજ્રાચિતાખણ્ડલ-રત્ન-ચિત્ર-
સુસ્થૂલ-મધ્યો ગુણ-બદ્ધ-ચઞ્ચુઃ
લલાસ તસ્યા ઉપકણ્ઠ-કૂપં
દત્તસ્ તયા હા અક-ચિત્ર-હંસઃ

સુવર્ણ-ગોલી-યુગ-મધ્યગોલ્લસન્
મસાર-ગોલી-ગિલિતો ઽન્તરાન્તરા
સુસૂક્ષ્મ-મુક્તાવલિ-ગુમ્ફિતસ્ તયા
ન્યયોજિ હારો હૃદિ ગોસ્તનાભિધઃ

મસાર-ચન્દ્રોપલ-પદ્મરાગ-
સુવર્ણ-ગોલી-ગ્રથિતાન્તરાલૈઃ
મુક્તા-પ્રવાલૈઃ પરિગુમ્ફિતાં સા
રત્ન-સ્રજં તદ્-ધૃદયે યુયોજ

વૈદૂર્ય-યુગ્માચિત-હેમ-ધાત્રિકા-
બીજા-ભ-ગોલી-ગિલિતો ઽન્તરાન્તરા
વિચિત્ર-મુક્તાવલિ-ચિત્ર-ગુચ્છકો
રરાજ તસ્યા હૃદયેઽર્પિતસ્ તયા

રાસે નિશીથે સહ-નૃત્ય-ગાન-
તુષ્ટેન દત્તાં હરિણા સ્વકણ્ઠાત્
તસ્યૈવ સાક્ષાદ્ ઇવ રાજ-લક્ષ્મીં
ગુઞ્જાવલીં તદ્-ધૃદિ સા યુયોજ

સ્થૂલ-તારાવલી-રમ્યા
સન્-નાયક-વિભૂષિતા
તસ્યા એકાવલી-જ્યોત્સ્ની
હૃદ્-અમ્બરમ્ અમણ્ડયત્

કનક-ખચિત-વજ્રૈર્ વેષ્ટિતૈઃ પદ્મરાગૈશ્
ચિત-હરિમણિ-પૂર્ણાભ્યન્તરા શાતકૌમ્ભી
પ્રતનુ-પુર અ-રાજચ્-છૃઙ્ખલાલમ્બમાના
લસતિ હૃદિ વિશાખા-યોજિતાસ્યાશ્ ચતુષ્કી

આલી-જનૈર્ મણ્ડન-કેલિ-કાલે
વિભૂષ્યમાણા વૃષભાનુ-પુત્રી
ઉરોગતે નીલમણીન્દ્ર-હારે
સ્વિન્ના સકમ્પા પુલકાકુલાસીત્

પૃષ્ઠાન્તઃ ક્રમ-લમ્બમાનમ્ અમલં ગ્રીવાન્ત-હારાવલી-
વી ઈ-બન્ધન-પટ્ટ-સૂત્ર-ચમરી-જાલં તદાસ્યા બભૌ
મન્યે ચારુ-નિતમ્બ-શૈલક અકાન્ મૂર્ધ્નાધિરોહાર્થકં
સોપાનં વિધિના કૃતં કરુણયા વેણી-ભુજઙ્ગ્યાઃ સ્ફુટમ્

મધ્યે-પ્રગણ્ડમ્ અતુલાઙ્ગદમ્-ઉન્મણીનિ
મધ્યે-પ્રકોષ્ઠમ્ અતુલાનિ ચ કઙ્કણાનિ
તત્-સીમ્નિ કાપ્ય-કૃત મઙ્ગલ-પટ્ટ-સૂત્રં
રત્ન-પ્રકાશિ મણિ-બન્ધ-રુચાતિચિત્રમ્

મુક્તાવલી-ખચિત-હા અક-કઙ્કણાભ્યાં
સંવેષ્ટિતઃ સ વલયાવલિ-સન્નિવેશઃ
બિમ્બૈર્-વિધોર્-મિલિત-ભાસ્કર-મણ્ડલાભ્યાં
તસ્યાશ્ ચકાસ્તિ નિતરામ્ ઇવ સૈંહિકેયઃ

નિજ-નામાઙ્કિતા નાના-
રત્ન-દ્યુતિ-કરમ્બિતા
બભાવ્ અઙ્ગુલિ-મુદ્રાસ્યા
વિપક્ષ-મદ-મર્દની

તુન્દાન્તિકે મણિ-વિનિર્મિત-તુન્દ-બન્ધં
કાઞ્ચી-ગુણં ચ તદ્ અધો મણિ-વૃન્દ-બન્ધમ્
પાદાઙ્ગુલીષુ વર-રત્નમયોર્મિકાલીમ્
આ-ગુલ્ફમ્ આધૃત સુહંસક-યુગ્મમ્ આલી

નખ-શિખાઙ્ઘ્રિતલાદ્ય્ ઉરુ-શોણિમાપ્ય્
અહહ યાવક-રઞ્જિતતામ્ અગાત્
ભવતિ કિં દર-દીપજ-રોચિષા
દિન-કૃતો ન કૃતો મનુજૈર્ મહઃ

અન્યા કાચિદ્ આહ-
વૃથાઽકૃથા યાવકમ્ અઙ્ઘ્રિ-પઙ્કજે
સ્વ એવ રાગો ઽસ્ય દૃશાં રસાયનઃ ।
કિન્ત્વ્ એક એવાસ્તિ ગુણો ઽસ્ય રાધિકે
યઃ કેશવસ્યાપિ ચ કેશ-રઞ્જનઃ ॥

મઞ્જીર-યુગ્મમ્ અતિમઞ્જુલ-રત્ન-સિદ્ધં
પાદામ્બુજોપરિ ચકાર ચ કાપિ બદ્ધમ્
તત્-તત્-સ્વશિલ્પ-કુશલત્વ-નિદર્શનાય
કાચિન્ મણીન્દ્ર-મુકુરં પુરતો નિનાય

અસ્યા ન્યધાદ્ ઉષસિ નર્મદયા સ્વસખ્યા
માલાકૃતસ્ તનુજયોપહૃતં વિશાખા
સ્મેરારવિન્દ-વદનાથ કરારવિન્દે
લીલારવિન્દમ્ અરવિન્દ-વિલોચનાયાઃ

સા કૃષ્ણ-નેત્ર-કુતુકોચિત-રૂપ-વેશં
વર્ષ્માવલોક્ય મુકુરે પ્રતિબિમ્બિતં સ્વમ્
કૃષ્ણોપસત્તિ-તરલાસ વરાઙ્ગનાનાં
કાન્તાવલોકન-ફલો હિ વિશેષ-વેષઃ

મલ્લ-લીલાદિકં તસ્ય
તન્-મધ્યે સખિભિઃ સહ
વિલોક્યૈવ હિરણ્યાઙ્ગી
તામ્ આયાતાવદદ્ દ્રુતમ્

ગોદોહનાદ્ અથ વિરમ્ય સ રમ્ય-લીલૈઃ
સાર્ધં નિજ-પ્રિય-સખૈઃ સ્વસમાન-શીલૈઃ
અભ્યાયયૌ કુતુક-મલ્લ-વિલાસ-નિત્યા-
ભ્યાસાલયં મણિમયં સકલૈકમત્યા

પ્રત્યેકમ્ એવ સખિભિઃ સવયોભિર્ એતૈર્
મલ્લ-ક્રિયામ્ અથ ભુજાભુજિ વીત-ભીતૈઃ
સ્વસ્વૌજસઃ પ્રકટનેન સરોષ-દર્પૈશ્
ચક્રેઽપસર્પ-પરિસર્પ-વિસર્પ-સર્પૈઃ

વિશ્રમ્ય કિઞ્ચિદ્ અથ સઞ્ચિત-પુણ્ય-વૃન્દૈસ્
તૈર્ એવ કૈશ્ચન મહાગુણ-વૃક્ષ-કન્દૈઃ
અભ્યઞ્જનાર્થમ્ અનુરઞ્જન-મઞ્જુ-હાસૈર્
અભ્યઙ્ગ-મઙ્ગલ-ગૃહં પ્રવિવેશ દાસૈઃ

નાના-પ્રબન્ધ-બહુબન્ધ-વિધૌ વિદગ્ધૈર્
અભ્યઙ્ગ-મઙ્ગલ-વિશેષ-કલાસુ મુગ્ધૈઃ
તૈલેન સાધુ શુભ-ગન્ધ-સુબાન્ધવેન
પ્રારમ્ભિ યત્ તદ્ ઉરરીકૃતમ્ અપ્ય્ અનેન

આપાદ-મસ્તકમ્ અનસ્ત-સમસ્ત-ભાગ્યૈસ્
તૈલેન તૈઃ પ્રિય-સમાજ-સભાજ-યોગ્યૈઃ
નાતિશ્લથં ચ ન દૃઢં ચ સુમઙ્ગલાનિ
પ્રીત્યા ચિરં મમૃદિરેઽથ તદ્ અઙ્ગકાનિ

તે કૌઙ્કુમેન રજસા ઘનસાર-ચૂર્ણૈઃ
પૂર્ણેન ચારુ-મૃદુના પરિપેષ-શીર્ણૈઃ
વિમ્લાન-ભાવમ્ અથ તૈલ-કૃતં હરન્તઃ
કૃષ્ણસ્ય તાન્ અવયવાન્ ઉદવર્તયન્ત

કેનોચિતેન ઘનસાર-સુવાસિતેન
નાનાવિધ-સ્ફટિક-હેમ-ઘટી-ભૃતેન!
કેશાન્ કષાય-કષિતાન્ કલયન્ કુમાર-
દાસી-ગણો ઽમ્બુજ-દૃશં સ્નાપયાં ચકાર

કાચિત્ કષાયિત-કચાન્ બહુશઃ કષન્તી
કાચિન્ મૃદૂન્ અવયવાન્ મૃદુ માર્જયન્તી
ભૃઙ્ગારકેણ કતમા સલિલં કિરન્તી
લેભેતરામ્ અતિતરામ્ અનુરાગ-કાન્તી

જ્યોત્સ્નાભિર્ નવ-નીરદઃ કિમ્ અથવા શુક્લેન નીલો ગુણઃ
શુદ્ધ-સ્ફટિક-રત્ન-કાન્તિ-સલિલૈઃ કિં વેન્દ્રનીલાઙ્કુરઃ
મુક્તાભિઃ કિમ્ ઉ વા તમાલ-તરુણઃ સ્નાતઃ સમુદ્ભ્રાજતે
કિં વા શ્યામ-સરોજમ્ ઉજ્જ્વલ-વિધુક્ષોદૈર્ મુરારેર્ વપુઃ

એવં સમાપ્ય કતમે સ્નપનં શુભેન
શઙ્ખોદકેન શિરસિ પ્રતિપાદિતેન
અઙ્ગોઞ્છનાંશુકમ્ અનેકમ્ અથોપનીય
સંમાર્જનં વિદધુર્ અસ્ય ભૃશં વિનીય

આદૌ સુચેલ-શકલૈર્ મૃદુલૈર્ અશુષ્કૈઃ
પશ્ચાત્ ક્રમેણ મમૃજુઃ સિત-સૂક્ષ્મ-શુષ્કૈઃ
આપાદ-કુન્તલ-ભરમ્ પ્રતિસન્ધિ-સન્ધિ
તે માર્જનં વિદધિરે પ્રણયાનુબન્ધિ

કશ્ચિત્ કચાન્ ગત-જલાન્ દ્વિવિધેન વાસઃ-
ખણ્ડેન સાધુ વિદધે મૃદુ-મન્દ-હાસઃ
કશ્ચિત્ પટુઃ કટિત આદ્ ગલદ્ અમ્બુ-ચેલં
ચેલાન્તરેણ વિનિનાય કૃતાવહેલમ્

કેનાપિ નૂતનમ્ અતિત્વરયોપનીતં
કૌષેય-ચેલ-યુગલં દ્રુત-હેમ-પીતમ્
કેનાપિ પાણિ-કમલે ક્રમતઃ પ્રદત્તમ્
ઉત્સાર્ય પૂર્વ-પટમ્ આશુ સ પર્યધત્ત

તસ્યાસ્થિતસ્ય રમણીય-મણી-ચતુષ્કં
પ્રક્ષાલિતાઙ્ઘ્રિ-કમલસ્ય લસદ્-વપુષ્કમ્
પશ્ચાદ્-ગતેન કતમેન કુમાર-ભૃત્યે-
નાસેવિ કુન્તલ-ભરઃ કુશલેન કૃત્યે

ભૂયઃ પ્રસાર્ય પરિમૃજ્ય મુહુઃ પ્રસાધ્ય
રત્ન-પ્રસાધનિકયા બહુશો વિશોધ્ય
આવૃત્ય ચેલ-શકલેન સતા દ્વિફાલ-
બદ્ધઃ સ કુન્તલ-ભરઃ પ્રભયા પફાલ

અન્યોન્ય-પાલન-કૃતા કચ-મેચકિમ્ના
સૂક્ષ્માતિસૂક્ષ્મ-વસનસ્ય ચ પાણ્ડરિમ્ણા
નિર્મોક-મોક-પરભોગિ-નિભો ઽસ્ય કેશ-
વિન્યાસ એષ ન હિ કસ્ય દૃશોર્ વિવેશ

સ્નાનાદ્-ઋજૂન્ સદ્-અલકાન્ અથ કુઞ્ચયિત્વા
ચારુ-સ્વભાવ-કુ ઇલાન્ અપિ રઞ્જયિત્વા
ભાલે લિલેખ તિલકં શશિ-મણ્ડલાભં
શ્રીખણ્ડ-કુઙ્કુમ-રસેન સુજાત-શોભમ્

ગારુત્મતેન્દ્રમણિ-હીરક-પદ્મરાગ-
પ્રદ્યોતનં વિધુરયન્ત્યમ્ ઇવાપ્ય્ અનાગઃ
અન્ય-પ્રભાવ-રણકારિ-મયૂખ-સાન્દ્રં
શ્રી-કૌસ્તુભાભિધમ્ અધત્ત મહા-મણીન્દ્રમ્

સ્થૂલેન મૌક્તિક-ફલ-પ્રકરેણ ક્પ્તાન્
હારાન્ દધાર ગિર્-અગોચરતામ્ અવાપ્તાન્
કઞ્ચિદ્ વિશાલતર-વક્ષસિ નાભિકૂલે
કઞ્ચિત્ પ્રલમ્બમ્ અથ કઞ્ચન જાનુ-મૂલે

શ્રી-કુણ્ડલે મણિમયે મકરાનુકારે
કાન્તિ-પ્રભાકૃત-કપોલ-મહઃ-પ્રચારે
શ્રી-કર્ણયોર્ ઉપનિનાય જલોપરુદ્ધે
સ્નાનોત્સવેન વિરહય્ય સ પૂર્વ-સિદ્ધે

સત્-પટ્ટ-સૂત્ર-કૃત-મઞ્જુતર-પ્રલમ્બૌ
સદ્-રત્ન-પટ્ટમય-મઙ્ગલ-સૂત્ર-ચુમ્બૌ
ગારુત્મતાદિ-નવ-રત્નજ-બાહુ-બન્ધૌ
કશ્ચિદ્ બબન્ધ વલયૌ મણિ-બન્ધ-સન્ધૌ

દિવ્યાઙ્ગુલીયકમ્ ઉદારમ્ અનામિકાયાં
તત્-પદ્મરાગ-મહસાં પરિણામિકાયામ્
પૃષ્ઠોપસન્ન-મણિમુદ્રમ્ અવર્જનીયં
દત્તે સ્મ કશ્ચિદ્ અધિ-તર્જનિ રઞ્જનીયમ્

નાના-મણીન્દ્ર-ઘટયા ઘટિતાનુબન્ધં
પીતાંશુકોદર-ત ઈમ્ અનુ તુન્દ-બન્ધમ્
માણિક્ય-કિઙ્કિણિ-ગુણં ચ ક ઈર-મૂલે
કશ્ચિદ્ બબન્ધ પરિધત્ત-લસદ્-દુકૂલે

પાદામ્બુજોપરિ મણીન્દ્ર-ઘટાનુક્પ્તં
મઞ્જીર-યુગ્મકમ્ અથો નખ-ચન્દ્ર-દીપ્તમ્
આધાય કો ઽપિ મણિ-દર્પણમ્ અત્યુદારમ્
આસ્યેન્દુ-બિમ્બમ્ અધિ સસ્પૃહમ્ આદધાર

અત્રાન્તરે વ્રજ-પુરન્દર-સન્નિદેશમ્
આદાય કશ્ચન તદ્ અસ્ય ગૃહં વિવેશ
ઊચે ચ કૃષ્ણ! જનકસ્ય ગિરા બહુભ્યસ્
ત્વં દાતુમ્ અર્હસિ ગવામ્ અયુતં દ્વિજેભ્યઃ

શ્રુત્વા પિતુર્ ગિરમ્ અસૌ ચિકુરં નિબધ્ય
પીતોત્તરીયમ્ અપિ સમ્યગ્ અથો વિશોધ્ય
આચમ્ય રમ્ય-વદનો ગુણ-રત્ન-સાનૂ
રામાનુજઃ સીવમનસા વિતતાર ધેનૂઃ

ગોષ્ઠેશ્વરીપ્સિતતમો રસવત્-પ્રપાકઃ
સમ્પાદિતો ભવતિ યાવદ્ અનેક-પાકઃ
તાવન્ ન સોઢુમ્ અભિશક્તવતી વિલમ્બં
સા પ્રાહિણોત્ કિમ્ અપિ ભોક્તુમ્ અથાવિલમ્બમ્

હૈયઙ્ગવીન-દધિ-દુગ્ધ-સરાદિ-ભક્ષ્યમ્
એતત્ સમેત-ઘનસાર-રજો ઽભિભક્ષ્ય
આચમ્ય ચ પ્રિય-સખાંસ-કૃતાવલમ્બસ્
તામ્બૂલમાદ મધુરાનન-ચન્દ્ર-બિમ્બઃ

નિશમ્યેમાં વાર્ત્તાં પ્રમુદિતવતી સીધુ-સદૃશીં
સ્વયં પક્ત્વા યન્ નો તદ્-અશનમ્ અસૌ કારિતવતી
વિષણ્ણા બાષ્પાણાં હિમ-મિહિકા-બિન્દુ-નિકરં
મુમોચેવાક્ષિભ્યાં જલજ-યુગતઃ શીકર-કણમ્

અત્રાન્તરે વ્રજપુરાધિપયાઽનપાય-
વાત્સલ્ય-કલ્પ-લતયાઽતિરયાન્ નિર્દિષ્ટા
આગત્ય કુન્દલતિકાન્તિમ્ એતદ્ અક્ષિ-
ભૃઙ્ગ-પ્રમોદ-કૃતયે કૃતિની વ્યરાજીત્

અન્યોન્ય-દર્શન-સમુદ્ગમન-સ્મિતાઢ્ય-
શસ્તાનુયોગ-રભસોન્નતિ-સીધુ-વૃષ્ટિઃ
સદ્યો બભૂવ યત એવ તદા તદ્-આલિ-
વૃન્દં નનન્દ સમ-સૌહૃદ-હૃદ્ય-રોચિઃ

વ્રજપુર-પરમેશ્વરી-પ્રસાદં
મયિ સખિ! વ્યક્તિ તવોદયો હ્ય્ અકસ્માત્
ન શિશિર-રુચિના વિનૈવ પૂર્વાં
દિશમ્ અધિ રાત્રિ સમેતિ કાપિ લક્ષ્મીઃ

તદ્ અહમ્ અનુમિમે નિદેશ-દમ્ભાત્
કિમ્ અપિ કૃપામૃતમ્ એવ સા વ્યતારીત્
યદ્ ઇદમ્ અનુપલભ્ય યન્ મમાત્મા
સ્વમ્ અપિ સખેદમ્ અવૈત્ય્ અનાત્મનીનમ્

અજનિ રસવતી-વિધાપનાર્થા
રસવતિ! તે ગતિર્ ઇત્ય્ અવૈમિ નૂનમ્
અથ કિમ્ ઇતરથા જવાદ્ અયાસીઃ
પ્રથમતો ઽનુનયન્ત્ય્ અમૂં મદ્-આર્યામ્

ઇતિ સુદૃગ્-ઉદિતામૃતં પિબન્તી
સ્મિત-સુભગં નિજગાદ કુન્દવલ્લી
તદ્ અયિ સખિ! વિધેહિ તત્ર યાત્રામ્
અકૃત-વિલમ્બમ્ ઇતઃ સહાલિ-વૃન્દા

કિમ્ ઇહ ગુરુજનાવલેર્ અનુજ્ઞા-
ગ્રહણ-વિધાવ્ અણુમાત્રમ્ અસ્તિ કષ્ટમ્
યદ્ અતુલ-ધન-ધેનુ-ધાન્ય-વર્ષૈર્
અકૃત વશાં સ્વયમ્ એવ તાં વ્રજેશા

નિરુપધિ-પરમ-પ્રિયો ઽસુ-કોટેર્
અપિ નિખિલસ્ય જનસ્ય ગોષ્ઠ-ભાજઃ
વ્રજપતિ-તનયઃ સમીહતે યત્
પરમ્ ઇહ વિપ્રતિપત્તિર્ અસ્તિ કસ્ય

સખિ! કિમ્ અપિ ન વેદ તત્ સવિત્રી
તદ્ અતુલ-રોચક-વસ્તુ સંજિઘૃક્ષુઃ
ઉચિતમ્ અનુચિતં સ્વ-લાભ-હાની-
નિજ-પર-ભાવ-ભિદા યશો ઽયશો વા

પચસિ યદ્ અપિ યશ્ ચ તસ્ય ભોક્તા
સ ચ તિરયત્ય્ અમૃતં સદૈવ દિવ્યમ્
ઇતિ નિખિલ-પુરેષ્વ્ અતિપ્રસિદ્ધિસ્
તવ સખિ! કં ન ચમત્કરોતિ બાઢમ્

યદ્ અવધિ કલયાં બભૂવ સા ત્વાં
મુનિવર-દત્ત-વરાં વરામ્બુજાક્ષિ!
તદ્ અવધિ તવ પાણિ-સંસ્કૃતાન્ના-
શન-વિરતિં ક્વચનાહ્નિ નાસ્ય ચક્રે

જયતિ યદ્ અતિઘોર-દૈત્ય-યૂથં
મૃદુલ-તનુઃ સ્વપરાબુભૂષુમ્ એષઃ
ત્વદ્ અમલ-કર-પક્વ-ભક્ત-ભુક્તેર્
અપરમ્ ઇયં મનુતે ન હેતુમ્ અત્ર

શૃણુ પરમયિ તત્ત્વમ્ અત્ર રાધે
યદ્ અવગતં સહસાન્તરં મયાસ્યાઃ
પ્રતિદિનમ્ અવલોકનં વિના તે
શશિ-મુખિ! ખિદ્યતિ સા યથા સ્વસૂનોઃ

સુતનુર્ અભિદધેઽવધેહિ વિજ્ઞે
સખિ! તદ્ ઇદં ન વદસ્ય્ અયુક્તમ્ ઇત્થમ્
અપિ તુ કુલવતીતિ વાદ-ભાજાં
સ્ફુટમ્ અપરાઙ્ગન-ગામિતેત્ય્ અયુક્તમ્

યદ્ અપિ બત સખીયં રીતિર્ એવેહ લોકે
તદ્ અપિ તવ વચો નો લઙ્ઘનીયં કદાપિ
અનુનય પ્રથમં તાં કિન્તુ યુક્ત્યા હિ વૃદ્ધાં
પરિવદતિ તુ યા મામ્ આશુ લબ્ધ્વાપિ રાયમ્

તતઃ સાસાદ્ય જટિલાં
સ્નુષાયાં કુ ઇલામ્ અપિ
શ્રાવયામાસ સન્દેશં
વ્રજેશ્વર્યા વિચક્ષણા

આકર્ણ્ય સાજ્ઞાં વ્રજરાજ-રાજ્ઞ્યાઃ
કૃષ્ણાત્ સ્નુષાયામ્ અપિ શઙ્કમાના
વિચિન્ત્ય શિક્ષામ્ અથ પૌર્ણમાસ્યાસ્
તાં કુન્દવલ્લીં પ્રણયાદ્ અવાદીત્
સ્નુષેયં મે સાધ્વી ગુણ-ગરિમ-માધ્વીક-મધુરા
જનશ્ છિદ્રાન્વેષી સ ખલુ ચપલો નન્દ-તનયઃ
ન ચાજ્ઞાવજ્ઞેયા વ્રજપતિ-ગૃહિણ્યા ભગવતી-
વચઃ પાલ્યં વત્સે! ન અતિ હૃદયં કિં નુ કરવૈ!

માતઃ! સત્યં વદતિ ભવતી કિંચ ગોપેન્દ્ર-સૂનુર્
નાયં જ્ઞેયઃ ખલ-સમુદયૈર્ યાદૃશઃ શ્રાવિતો ઽસ્તિ
કિન્તુ પ્રોદ્યદ્-દ્યુમણિર્ ઇવ સદ્-ધર્મ-પદ્મે ખલાલી-
ઘૂકે ચાયં વૃજિન-તિમિરે ઘોષ-સન્તોષ-કોકે

માધુર્યં તૂન્મદયતિ જગદ્-યૌવતં તસ્ય તસ્માદ્-
ભીતિર્ નીતિસ્ તવ નવ-વધૂ-પાલનં ચાપિ યુક્તમ્
માશઙ્કિષ્ઠાસ્ તદ્ અયતિ યથા દૃક્-પથં નાસ્ય સાધ્વ્યાશ્
છાયાપ્ય્ અસ્યાઃ સ્વયમ્ અહમ્ ઇમાં દ્રાક્ તથા તેઽર્પયામિ

ત્વં પુત્રિ! સાધ્વી પ્રથિતાસિ ગોષ્ઠે
ત્વય્ય્ અર્પિતેયં સરલા વધૂસ્ તત્
સ લોલ-દૃષ્ટિઃ કિલ નન્દ-સૂનુર્
નૈનાં યથા પશ્યતિ તદ્ વિધેયમ્

વધૂમ્ અથાહૂય જગાદ વત્સે
વ્રજાલયાન્ નન્દ-વધૂ-સમીપમ્
નિષ્પાદ્ય તસ્યાઃ પ્રિયમ્ એહિ તૂર્ણં
સહાનયૈવાદ્ય રવિસ્ ત્વયાર્ચ્યઃ

રાધેતિ દિષ્ટા હૃદિ સાભિનન્દિતા-
પ્ય્ અનિચ્છુવદ્ ગન્તુમ્ ઉવાચ તાં સખીમ્
અસ્તીહ કૃત્યં ન ચ મે યિયાસુતા
ગૃહં ગૃહં નેઙ્ગતિ યત્ કુલાઙ્ગના

વ્રજપતિ-ગૃહિણી-ગિરં ચિરાભ્યર્-
થન-વિનયાનુનયાનુબદ્ધ-મૂલામ્
કતિ નિરસિતુમ્ અત્ર શક્નુમસ્ તત્
તવ ભગવાન્ હરિર્ એવ રક્ષિતાસ્તુ!

અવતિ જગદ્ ઇદં સ્વધર્મ-પાલીઃ
કિમ્ ઇહ સતીઃ સ જહાતિ લોકનાથઃ?
ઇતિ કિલ ભવતીં તદીય-પાણૌ
સુમુખિ! સમર્પ્ય નિરાકુલા ભવેયમ્

ઇતિ ગુરુ-જરતી-ગિરા સમુદ્યત્-
સ્મિત-લવ-સંવૃતિ-પેશલાઃ સખીઃ સ્વાઃ
વિકસદ્ અસિત-નેત્ર-કોણ-ભઙ્ગ્યા
કિમ્ અપિ નિગદ્ય બભૂવ સાપિ તૂષ્ણીમ્

કૃતાગ્રહોચ્ચૈઃ પુનર્ આર્યયાસૌ
કૌન્દ્યા બભાષે કૃત-હસ્ત-કર્ષમ્
ભીતાસિ કિં સાધ્વ્ય્ અહમ્ અસ્મ્ય્ અવિત્રી-
ત્ય્ ઉચ્ચાલિતા ફુલ્લ-તનુઃ પ્રતસ્થે

કૃષ્ણસ્ય પ્રાતર્-આશાય
સંસ્કૃતં લડ્ડુકાદિકમ્
આદાય લલિતા-મુખ્યાઃ
સખ્યો ઽપ્ય્ અનુયયુઃ સખીમ્

અથ નિજ-ભવનાદ્-વિનિર્યતી સા
તનુ-વસનાભરણ-ચ્છવિ-ચ્છટાભિઃ
વ્યધિત મણિ-વિચિત્ર-શાતકૌમ્ભીં
પુર-વિશિખાં સુરભી-કૃતાખિલાશા

જન-નિવહ-ગતાગતિ-પ્રવૃત્તૌ
દરવિમુખી સરણેઃ શ્રિતૈક-પાર્શ્વા
અવનત-દૃગ્-અવાચકાસ્ય-પદ્મો-
પરિ પરિગુણ્ઠન-માધુરી પ્રપેદે

વીક્ષ્યાધ્વનિ પરાનન્દ-
ચલદ્-વક્ષઃ-પ આઞ્ચલામ્
સવયસ્યાં કુન્દવલ્લી
પ્રેમ્ણા પરિજહાસ તામ્

મૂલ્યાનીતોપસર્યાસ્ ત્રિ-ચતુર-દિવસાન્ પ્રોષ્ય સન્ધ્યાગતસ્ તે
ભર્તા ગોભિઃ સ્વગોષ્ઠે ઘટયિતુમ્ અખિલાં રાત્રિમ્ એવ ન્યવાત્સીત્
વક્ષઃ પ્રોદ્યન્ નખાઙ્કાવલિ-ચિતમ્ અધરઃ સ્પષ્ટ-દન્ત-ક્ષતો યત્
તત્ સાધ્વ્યાસ્ તે સતીત્વં સમુચિતમ્ અધુના વ્યક્તમ્ ઉલ્લાલસીતિ

અન્તર્-ગૂઢ-સ્મિતોત્ફુલ્લ-
કિઞ્ચિત્-કુઞ્ચિત-લોચનામ્
સ્વસખીં લલિતાલોક્ય
કુન્દવલ્લીમ્ અથાબ્રવીત્
કરક-ફલ-ધિયાસ્યાઃ કાનને ધૃષ્ટ-કીરઃ
સ્તનમ્ અનુવિનિવિષ્ટઃ પક્વ-બિમ્બ-ભ્રમેણ
અદશદ્ અધરમ્ ઉચ્ચૈસ્ તન્-નખાચો ઇતં તદ્-
ધૃદયમ્ ઇદમ્ અમુષ્યાઃ કિં વૃથા શઙ્કસે ત્વમ્

સખી-વચઃ-સ્મારિત-કૃષ્ણ-સઙ્ગ-
લીલોચ્છલત્-કમ્પ-તરઙ્ગિતાઙ્ગીમ્
તાં વીક્ષ્ય પદ્માકરમ્ ઈક્ષમાણા
જગૌ પુનઃ કુન્દલતા સહાસમ્
આનન્દ-કમ્પોત્તરલાસિ મુગ્ધે!
કિં ભો વૃથા પદ્મિનિ! કુન્દવલ્લ્યાઃ
ન દેવરસ્ ત્વાં મધુસૂદનો ઽસૌ
ભ્રામ્યન્ પુનઃ પાસ્યતિ ભુક્ત-મુક્તામ્

કર્ણ-શર્મદ-સન્-નર્મ-
ભર્મ-કુણ્ડલ-નિર્મિતૌ
કર્મ હાં કુન્દવલ્લીં તાં
વિશાખાહ વિચક્ષણા
સ્વેનેઽનુરાગં પરમ્ ઉદ્વહન્તી
ફુલ્લાપિ મૃદ્વી ભ્રમરાત્ સુલોલાત્
સત્-પદ્મિનીયં સખિ કુન્દવલ્લી-
ભૃઙ્ગાનુજાદ્ ભી-તરલા ચકમ્પે

અથાનન્તરમ્-
ક્વચન ચ પથિ નિર્જને કદાચિત્
સ્ફુટમ્ ઇતરેતર-વાગ્-વિલાસ-રઙ્ગૈઃ
યદિ ચલતિ તદા કુતઃ ક્વ યામી-
ત્ય્ અપિ ન હિ વેદન-ગોચરી-કરોતિ

કૃષ્ણાનુરાગેણ વિહસ્ત-ચિત્તામ્
આનન્દ-રાશિં જનયન્તમ્ એવ
સન્દર્શયામાસ પથિ વ્રજન્તીં
નન્દીશ્વરં તાં કિલ તુઙ્ગવિદ્યા

રસાલ-પનસાર્જુન-ક્રમુક-નારિકેલાસનૈઃ
પલાશ-વ અ-પર્ક ઈ-ખદિર-બિલ્વ-જમ્બ્વાદિભિઃ
મધૂક-ગિરિમલ્લિકા-બકુલ-નાગ-પુન્નાગકૈર્
અશોક-બક-પા અલી-કનક-ચમ્પકૈશ્ ચમ્પકૈઃ
તમાલ-નવમાલિકા-કનકયૂથિકા-યૂથિકા-
કુરણ્ અક-લવઙ્ગિકા-દમનકાતિમુક્તાદિભિઃ
અપિ સ્થલસરોજિની-વિચકિલાદિભિઃ કન્દલી-
પ્રિયઙ્ગુ-તુલસી-મુખૈર્ અપિ વિચિત્ર-વીરુદ્ગણૈઃ

સિતાસિત-વિલોહિતોત્પલ-સરોજ-કહ્લારકૈ
રથાઙ્ગ-બક-સારસૈઃ કુરર-હંસ-કારણ્ડવૈઃ
વિરાજિત-તરઙ્ગકૈર્ વિમલ-વારિભિર્ વાપિકા-
તડાગ-સરસી-મુખૈઃ પરિવૃતાનિ તોયાશયૈઃ

હમ્બારવૈર્ ઇહ ગવામ્ અપિ બલ્લવાનાં
કોલાહલૈર્ વિવિધ-વન્દિ-કલાવતાં તૈઃ
સમ્ભ્રાજતે પ્રિયતયા વ્રજરાજ-સૂનોર્
ગોવર્ધનાદ્ અપિ ગુરુર્ વ્રજ-વન્દિતાદ્ યઃ

સખિ! નિજ-પુરતો વિદૂરમ્ આગા
વ્રજપતિ-સદ્મ સમીપ-વર્તિ વૃત્તમ્
તદ્ અયિ નયન-ચાતકાભિલાષઃ
ફલતિ તવાશ્વ્ ઇતિ સમ્પ્રતિ પ્રતીહિ

ઇતિ નિગદિત-માત્રતઃ સ્વસખ્યા
સપદિ સવેપથુ-જાડ્ય-વિપ્લુતાઙ્ગીમ્
પ્રસભમ્ અભિદધાર ચેતયન્તી
કિમ્ અપિ જગાદ ચ તાં તદૈવ કૌન્દી
સુમુખિ! કિમ્ અધુનૈવ વિક્લવાભૂર્
નયન-પથામિલિતેઽપિ કૃષ્ણચન્દ્રે
અવગમમ્ અખિલં સતીત્વમ્ આપ્તં
તવ સવયઃ સદ એવ યત્ પ્રમાણમ્

ધૃતિમ્ ઇહ હૃદિ ધર્તુમ્ ઈશિષે નો
યદ્ અપિ તદ્ અપ્ય્ અબલે! ક્ષણં દધીથાઃ
ગિરિ-યુગ-ભર-ધારણાય યત્ તે
ગિરિધર એવ મયાદ્ય યોજનીયઃ

ગિરિધર-દિશ એવ શઙ્કયા યા-
જનિ વિધુરાદ્ય સખી મહાસતીયમ્
પરિવદસિ બલાદ્ ઇમામ્ અવિજ્ઞે!
તદ્ અપિ નિયોક્ષ્યસિ હા પુનસ્ તમ્ અસ્યામ્

ત્વયિ મુહુર્ ઇયમ્ અર્પિતાર્યયા યત્
તદ્ ઉચિતમ્ એવ વિધિત્સસેઽદ્ય ભદ્રમ્
સ્વમ્ ઇવ સખિ! પરં જનં ન વિદ્ધી-
ત્ય્ ઉદિતવતી લલિતા પુનસ્ તયોચે

અલમ્ અલમ્ અનયા ગિરાવિદૂરે
કલય પુરઃ પુરતોરણોપકણ્ઠે
સ્ફટિક-ઘટિત-રત્ન-ચિત્રિતાસ્થા-
ન્ય્-અભિનવ-કુટ્ટિમ-ગં હૃદ્-એક-કામ્યમ્

સરસમ્ ઉષસિ દુગ્ધ-નૈચિકીકઃ
સહ-સવયાઃ કૃત-મલ્લ-રઙ્ગ-કેલિઃ
અવગત-ભવદ્-આલિ-યાન-વાર્ત્તા-
ક્ષુભિત-હૃદાગત એષ ભાતિ પશ્ય

વ્રજપુર-લલના-કુલોન્મદિષ્ણુ-
કરણ-પટુ-ચ્છવિ-મણ્ડલોપગૂઢઃ
મધુરિમ-ધુરયૈવ કિં ત્રિભઙ્ગી-
કૃત-તનુર્ ઉચ્ચલ-દામ-માદિતાલીઃ

શ્રિત-મૃદુતર-ગણ્ડ-કુણ્ડલાધ્યા-
પન-પર-તાણ્ડવ-પણ્ડિતાક્ષિ-યુગ્મઃ
પવન-ધુત-પટાઙ્ગ-ગૌર-નીલ-
દ્યુતિ-લહરી-સ્તિમિતી-કૃતાખિલાશઃ

પ્રિય-સખ-ભુજ-શીર્ષ્ણિ રાજદ્ ઉદ્યત્-
કરિકર-નિન્દક-ધામ-વામ-બાહુઃ
નિજ-રુચિ-વિજિતાબ્જ-ઘૂર્ણનૈક-
વ્યસન-વશેતર-પાણિર્ એષ ઈષ્ટે

ઇતિ ગિરમ્ અથ રૂપ-માધુરીં તાં
યદિ ચષકી-કૃત-કર્ણ-નેત્ર-યુગ્મા!
અપિવદ્ અદર-મોહતસ્ તદા તત્
પ્રસૃમર-સૌરભમ્ આશ્વ્ અબોધયત્ તામ્

પુલક-નિવહ-કમ્પ-સમ્પદ્-અશ્રુ-
સ્રુતિ-કલિલાપિ ધૃતિં દધત્ય્ અવાદીત્
સખિ! કિમ્ અપરમ્ અસ્તિ વર્ત્મ પાદૌ
ન મમ પુરશ્ ચલતો ઽસ્ય કિં કરોમિ

ગુરુ-પરવશતૈવ દોષ-દૂરી-
કરણ-પટુસ્ તવ કિં ભિયા હ્રિયા વા
સપદિ સવયસેતિ બોધ્યમાના
લઘુ લઘુ ગન્તુમ્ ઇયેષ સા તદ્ અગ્રે

કિમ્ ઇદમ્ ઇતિ પરસ્પરાવલોકો-
ચ્છલિત-મહામધુરિમ્ણિ યત્ તયોસ્ તાઃ
સ્વમ્ અતુલ-તરસિ ન્યમજ્જયન્ન્ આ-
લય ઇતિ વર્ણયિતું ન ગીર્ અપીષ્ટે

અઘ-દમન-ચકોર-ચન્દ્રિકાસ્ તાઃ
શશિ-વદનાપિ પપૌ મુહુઃ પિપાસુઃ
ગિરિધર-મુદિરોપરીહ ચાત-
ક્ય્ અતનુ-રસં પ્રવવર્ષ સેતિ ચિત્રમ્

અથ નિજ-નિજ મૂર્ધ્નિ સવ્ય-હસ્તોન્-
નમન-કલા-કલિતાવગુણ્ઠનાસ્ તાઃ
અવનત-નયનાઞ્ચલી-વિલીઢ-
પ્રિય-ચરણાબ્જ-સુધા યયુસ્ તદ્ અગ્રાત્

હરિર્ અપિ પરિવૃત્ય તન્-નિતમ્બ-
દ્યુતિ-નિહિતેક્ષણ-પઙ્કજો ઽવતસ્થે
વરતનુ-તતિર્ અપ્ય્ અતીત્ય તદ્-ગો-
પુરમ્ અવગુણ્ઠનમ્ ઈષદ્ અસ્યતિ સ્મ

સખિ! ભવદ્ અવલોક-જાત-હર્ષં
સપદિ સ ચમ્પક-માલયા બટુસ્ તમ્
સુખિનમ્ અકૃત યત્ તદ્ ઇઙ્ગિત-જ્ઞા
ભવસિ ન વેત્ય્ ઉદિતાહ સા સ્વસખ્યા
ત્વમ્ અસિ ખલુ યથા તથાન્વમાસીર્
નિજ-દૃશીર્ યતસે પરા વિધિત્સુઃ
ઇતિ દર-વિકસત્-સ્મિતા ભ્રમદ્-ભ્રૂસ્
ત્વરિતમ્ અવાપ મહાપુરાન્તરં સા

સ્ફટિક-ઘટિત-કુડ્યમ્ ઈડ્ય-ભર્મોજ્-
જ્વલ-પ અલં પવિ-કીલકં કવા અમ્
મણિમય-લલના-ધૃત-પ્રદીપ-
વ્રતતિ-નગ-દ્વિજ-રાજિ-રાજિત-દ્વાઃ

દ્યુમણિ-કિરણ-દીપ્ત-રત્ન-કુમ્ભ-
ધ્વજ-ન અ-કેકિ-વૃતાગ્ર-પૌર આ અમ્
સુરવર-પુર-નિન્દિ યત્ર શં-દં
વિલસતિ મન્દિર-વૃન્દમ્ ઇન્દિરાઢ્યમ્

મસાર-પ્રાચીરં મરકત-ગૃહં હેમ-પ અલં
પ્રવાલ-સ્તમ્ભાલિ-સ્ફટિક-વૃતિ-વૈદૂર્ય-વડભિઃ
મહાનીલેન્દ્રા અં વિમલ-કુરુવિન્દોપલ-મહા-
પ્રતીહારં નાનાકૃતિ જિત-વિમાનાવલિ-પુરમ્

કુડ્યે યસ્ય મણિ-પ્રવેક-રચિતે શિલ્પ-ક્રિયા-કલ્પિતૈઃ
પ્રત્યાસજ્ય શુકૈઃ સમં ગૃહ-શુકેષ્વ્ આસાદિત-સ્થેમસુ
સપ્રાણાઃ કિમ્ અમી ઇમે કિમ્ અથ વેત્ય્ ઉન્મીલતઃ સંશયાદ્-
દાતું દાડિમ-બીજકાનિ સુચિરં મુહ્યન્તિ મુગ્ધાઙ્ગનાઃ

મુખ્ય-પ્રકોષ્ઠે ચતુર્ આલયેઽસ્યા
ભાણ્ડાર-ગેહં વરુણસ્ય દિશ્યમ્
શ્રી-કૃષ્ણ-વાસઃ શુભ-દક્ષિણ-સ્થઃ
શ્રી-રામ-ધામોત્તર-દિશ્ય્ ઉદેતિ

પ્રાચ્યાં ગૃહં તાદૃશમ્ એવ યત્ર
પ્રાચ્યાં સ યસ્યાન્યતર-પ્રકોષ્ઠે
સ્વપુત્ર-ભદ્રાય નિજેષ્ટદેવં
નારાયણં સેવતે એવ નન્દઃ

કોષાલયસ્યાન્વિત-દક્ષિણાંશે
કૃષ્ણસ્ય ધામ્નઃ શુભ-પશ્ચિમેઽસ્તિ
યા પાકશાલા-દ્વય-મધ્ય એવ
વિશ્રામ-ધામાનુરુ રાધિકાયાઃ

કૃષ્ણસ્ય ધામ્નો ઽન્વિત દક્ષિણાંશે
પાકાલયસ્યાપિ વિરાજમાનઃ
આરામ આસ્તે સરસી ચ યત્ર
રહો મનોજ્ઞં બહુ-ગેહ-વેદિ

અથ સમુપસેદુષીં સખીભિર્ હરિ-
જનની નિજ-વેશ્મ ભાસયન્તીમ્
અમનુત ભુવન-ત્રયૈક-લક્ષ્મીમ્
ઉદિતવતીં મુદિતાઽર્ક-મિત્ર-પુત્રીમ્

તત્રાગતાં ચરણયોઃ પ્રણતાં સ્વદોર્ભ્યામ્
ઉત્થાપ્ય તાં હૃદિ નિધાય મુકુન્દ-માતા
આઘ્રાય મૂર્ધ્નિ મુદિતા જનની પરાર્ધા
સ્નિગ્ધા ચુચુમ્બ મુખમ્ અશ્રુ-મુખી તતો ઽસ્યાઃ

પ્રત્યેકમ્ આલિઙ્ગ્ય ચ તદ્-વયસ્યાઃ
પપ્રચ્છ સાઽવ્યાહત-ભવ્યમ્ અસ્યાઃ
વ્યગ્રા સુતસ્યાશન-સાધને દ્રાક્
સસ્નેહમ્ એતાઃ પુનર્ આવભાષે

ન સુતાસિ કીર્તિદાયાઃ
કિન્તુ મમૈવેતિ તથ્યમ્ આખ્યામિ
પ્રાણિમિ વીક્ષ્ય મુખં તે
કૃષ્ણસ્યેવેતિ કિં ત્રપસે?

મધુર-મૃદુલ-મોદકાદિ કિઞ્ચિત્
સમમ્ ઉપવેશ્ય સખી-જનૈર્ બલાત્ તામ્
દ્રુત-હૃદયા ધનિષ્ઠયાશયિત્વા
ભૃશમ્ ઉપલાલ્ય નિનાય પાકશાલામ્

વિવિધ-મધુર-ભક્ષ્યોત્પાદને લબ્ધ-વર્ણા
વ્રજ-ભુવિ કિલ યૂયં વિશ્રુતા મિષ્ટ-હસ્તાઃ
તદ્ ઇહ કુરુત પુત્ર્યઃ! સાધુ ભક્ષ્યાણિ યત્નાદ્
દર-રુચિર્ અપિ વત્સઃ સસ્પૃહં મે યથાત્તિ

ઉપલાવણિકં ત્વ્ એકાઃ
કાશ્ચિત્ કુરુત દાધિકમ્
સાર્પિષ્કમ્ અપરા યૂયં
વત્સાઃ શાર્કરિકં પરાઃ

સરસ-રસવતી-સત્પ્રક્રિયા-પણ્ડિતાસિ
ત્વમ્ ઇહ રસવતીં મે યાહિ રાધે! પ્રયત્નાત્
જનનિ! બલ-જનન્યાધિષ્ઠિતાં મિષ્ટમ્ અન્નં
રચય સહ તયૈવ વ્યઞ્જનાન્ય્ ઉત્તમાનિ

વ અકમ્ અમૃત-કેલિં સાધયાતિપ્રયત્નાત્
સરસ-મસૃણમ્ અન્યં પુત્રિ! કર્પૂર-કેલિમ્
મધુરમ્ અમૃત-કોટેર્ યત્ર કૃષ્ણઃ સતૃષ્ણસ્
ત્રિજગતિ ન હિ કશ્ચિત્ ત્વામ્ ઋતે યસ્ય વેત્તા

યસ્યામ્ ઉચ્ચૈર્ લાલસાઢ્યઃ સુતો મે
તાં પીયૂષ-ગ્રન્થિ-પાલીં ચ કૃત્વા
કર્પૂરૈલાદ્ય્-અન્વિત-પાનકે ત્વં
યત્નાદ્ વત્સે! ધેહિ પઞ્ચામૃતાખ્યે

ત્વં વિધેહિ લલિતેઽમ્બ! રસાલાં
ત્વં ચ ષાડવમ્ ઇહાશુ વિશાખે!
ત્વં ચ ભોઃ શિખરિણીં શશિલેખે
પુત્રિ ચમ્પકલતે! મથિતં ત્વમ્

આમિક્ષાં ત્વં પુત્રિ! સંસાધ્ય તસ્યાસ્
તત્-તદ્-દ્રવ્યૈર્ યોગ-પાક-પ્રભેદૈઃ
તત્-તદ્-ભેદાન્ તુઙ્ગવિદ્યે! વિધેહિ
ત્વં મત્સ્યણ્ડી-પાનકાન્ય્ અમ્બ! ચિત્રે!

ત્વં ખણ્ડ-મણ્ડાનિ ચ રઙ્ગદેવિ!
ત્વં ક્ષીર-સારાન્ વિવિધાન્ સુદેવિ!
વાસન્તિ! શુભ્રા મૃદુ-ફેનિકાસ્ ત્વં
ત્વં મઙ્ગલે! કુણ્ડલિકાં વિધેહિ

કાદમ્બરિ! ત્વં કુરુ ચન્દ્ર-કાન્તીસ્
ત્વં લાસિકે! તણ્ડુલ-ચૂર્ણ-પિણ્ડીઃ
ત્વં શષ્કુલીઃ કૌમુદિ! ભૂરિ-ભેદાસ્
ત્વમ્ ઇન્દુ-પિણ્ડાનિ મદાલસેઽમ્બ!

શશિમુખિ! વ અકાનિ ત્વં વિધેહિ પ્રયત્નાદ્
દધિ-વ અક-મુખાનિ પ્રાજ્ય-માધુર્ય-ભાઞ્જિ
પ્રણય સુમુખિ! રમ્યાઃ શર્કરા-પ ઇકાસ્ ત્વં
મણિમતિ! બહુ-ભેદાંસ્ ત્વં ચ પિષ્ટાન્ન-પૂપાન્

વિધત્સ્વ ભોઃ કાઞ્ચનવલ્લિ! વત્સે!
ગોધૂમ-ચૂર્ણોદ્ભવ-લડ્ડુકાનિ
મનોહરાખ્યાનિ મનોરમે! ત્વં
ત્વં મૌક્તિકાખ્યાનિ ચ રત્નમાલે!

સુભૃષ્ટ-નિસ્તુષ-તિલૈર્
મોદકાન્ કુરુ માધવિ!
તથા તિલ-કદમ્બાખ્યાઃ
સતિલાઃ ખણ્ડ-પ ઇકાઃ

લાજાન્ ધાનાંશ્ ચ સંભૃષ્ટાન્
પૃથુકાન્ ઘૃત-ભર્જિતાન્
કૃત્વા વિન્ધ્યે! સિતા-ક્વાથૈઃ
સમુદ્ગાન્ કુરુ મોદકાન્

રમ્ભે! કરમ્ભં કુરુ શાતકુમ્ભ-
કુણ્ડ્યાં સુરમ્ભા-ફલ-શર્કરાદ્યૈઃ
નિષ્પીડ્ય પક્વામ્ર-રસં મનોજ્ઞે!
સિતા-ઘન-ક્ષીર-યુતં વિધેહિ

ઉત્થાપિતં યત્ તુ મયા મથિત્વા
પ્રાતઃ સુગન્ધા-પયસો દધીનિ
તદ્ ઇષ્ટ-ગન્ધં નવનીત-પિણ્ડં
હૈયઙ્ગવીનં કુરુ ભોઃ કિલિમ્બે

સ્વયં દુગ્ધ્વા વ્રજેન્દ્રેણ
પ્રહિતં ધવલા-પયઃ
પાનાર્થમ્ અમ્બિકે મન્દં
ત્વં શૃતં કુરુ વત્સયોઃ

ઋજીષ-દર્વી-નિવહૈઃ પરીતાં
મૃદ્-દારુ-કુણ્ડ્ય્-આદિક-ભાજનૈશ્ ચ
ચુલ્લી-ચયાઢ્યાં મમ સિક્ત-લિપ્તાં
તદ્-દુગ્ધ-શાલાં વ્રજતાશુ બાલાઃ

નાનોપકરણાનિ ત્વં
તાનિ તાનિ ધનિષ્ઠિકે!
નિષ્કાસ્ય તત્-તદ્-ભાણ્ડેભ્યઃ
પાત્રેષ્વ્ આધાય દાપય

તત્-તત્-પદાર્થાંસ્ ત્વરિતં તુલસ્યા
સહાનયા રઙ્ગણમાલિકે ત્વમ્
આનીય કોષાલયતો ઽસ્મદીયાદ્
દાસી-ગણૈર્ દાપય તત્ર તત્ર

આમ્રાતકામ્ર-ફલપૂર-કરીર-ધાત્રી-
લિમ્પાક-કોલિ-રુચકાદિ-ફલાનિ કામમ્
તૈલે ચિરં સલવણે કિલ સન્ધિતાનિ
મૂલાન્ય્ અથાર્દ્રક-મુખાનિ ચ રોચકાનિ
મત્સ્યણ્ડિકા-રસ-ચિરોષિત-પક્વ-ચિઞ્ચા-
ધાત્રી-રસાલ-બદરી-શકલાનિ તદ્વત્
નિષ્કાસ્ય ભોસ્ ત્વમ્ ઇહ મન્થનિકા-કુલેભ્યઃ
કૃત્વાનયેન્દુમુખિ! કાઞ્ચન-ભાજનેષુ

શન્દે શુભે ભરણિ પીવરિ મિષ્ટ-હસ્તે
ચુલ્લીચયોપરિ-ધૃતાતુલ-મન્થનીષુ
દુગ્ધાનિ ભારિક-ગણોપહૃતાનિ ગોષ્ઠાદ્
વત્સાઃ! શનૈઃ શ્રપયતાશુ નિધાય યૂયમ્

કાન્ત-ભુક્તાવશિષ્ટં સં-
ભુજ્ય તુ જાત-શર્મિકામ્
આયાતાં સ્વ-સમીપે તાં
રાધામ્ આહ સલાલનમ્
સરસિજ-મુખિ! કીર્તિદૈકકીર્તે!
પચન-કલા-ચતુરા કૃતાસિ ધાત્રા
તદ્ અયિ રસવતીં પ્રવિશ્ય પાકં
કુરુ લલિતાદિ-સખી-કૃતેતિ કૃત્યમ્

શશિ-મુખિ! શરદાં શતં જયૈવં
સુખય મનોનયને મમેત્ય્ ઉદિત્વા
અનયત સુમનોહરાસ્ તદ્-આલીઃ
શમ્ અતુલ-વત્સલતા-લતા નતાઃ સા

ગોષ્ઠેશ્વરીં સમભિવાદ્ય વિશેષ-નમ્રા
તત્-પાણિ-પદ્મ-ધૃત-પાણિર્ અતીવ કમ્રા
આસાદ્ય રામ-જનનીં પ્રણનામ યાતામ્
અધ્યક્ષતાં પચન-કર્મણિ સાભિજાતા

કૈલાસ-શૈલક-નિભં દધતી સ્વ-કાન્ત્યા
નીલાંશુકા પ્રણયિની હિ સદાત્ર રાધા
એહીતિ દોઃ-પ્રસરણેન મુહુર્ વદન્તી
શિશ્લેષ તાં સમુખ-ચુમ્બમ્ અસૌ હસન્તી

તાભ્યાં મહાનસમ્ ઉપેત્ય ચ પાક-શાલા-
પાલીઃ સ્મિતેન મૃદુના વચસા ચ બાલા
સમ્માન્ય માન્ય-ચરિતા મુમુદે મિતાનિ
પાક-ક્રિયોપકરણાનિ વિલોક્ય તાનિ

કુષ્માણ્ડકાલુ-કચુ-માનક-કન્દ-તુમ્બી-
વાર્ત્તાકુ-મૂલક-પટોલ-ફલાનિ શિમ્બી
ડિણ્ડીશ-વારણ-બુષામ-ફલાન્ય્ અનીચા-
રમ્ભા-વિશેષ-નવ-ગર્ભ-નવીન-મોચાઃ
વાસ્તૂક-મારિષ-પટોલ-શિખાઃ કલાય-
વલ્લી-શિખાશ્ ચણકાગ્ર-શિખાઃ પ્રધાય
તુમ્બી-શિખાશ્ ચ મૃદુલાઃ સહ-પોદિકાગ્રાણ્ય્
આલોક્ય સૈક્ષત સખીઃ સરસાઃ સમગ્રાઃ

યદ્ યેન યેન વિધિના રુચિરત્વમ્ એત્ય
યદ્ વ્યઞ્જને યદ્ ઉપયુજ્યત ઇત્ય્ અવેત્ય
તાભિર્ મહાનસ-ચરીભિર્ અમૂનિ તાનિ
તત્-તત્-પ્રકારમ્ અથ કુટ્ટિત-કર્ત્તિતાનિ

એલા-લવઙ્ગ-મરિચાર્દ્રક-જાત્ય્-અજાજી-
જાતીફલ-ત્વચ-સુલાઙ્ગલિ-સસ્ય-રાજીઃ
સિદ્ધાર્થ-તણ્ડુલ-નિશા દલિતાંશ્ ચ માષાન્
કેચિજ્ જનાઃ પિપિષુર્ અબ્જ-દૃશામ્ અશેષાન્

પિષ્ટ્વા સુવર્ણ-પુટિકાસુ શુભ-પ્રભાવૈર્
આચ્છાદિતાસ્વ્ અનુચરી-ઘટયા શરાવૈઃ
સુસ્થાપિતાનિ વસનોપરિ પાક-લીલા-
રમ્ભે ચકાર હૃદયં નિરવદ્ય-શીલા

આવશ્યકાભરણ-વેશ-લસત્-પ્રતીકા
ધૌતાઙ્ઘ્રિ-પાણિ-કમલા સહ-રોહિણીકા
બભ્રાજ સા વર-મહાનસ-વેદિકાયાં
શ્રદ્ધાય કૌતુકવતી પચન-ક્રિયાયામ્

દીપ્તાસુ રામ-જનનીઙ્ગિતતો ઽનલેન
ચુલ્લીષુ ચારુતર-દારુ-સમુજ્જ્વલેન
આરૂરુહન્ન્ અખિલ-લોચન-ચિત્ત-જૈત્રીસ્
તાસ્ તામ્ર-રીતિ-રજતાચિત-પાક-પાત્રીઃ

જજ્જ્વાલ સ સ્વયમ્ અફુત્-કૃતિ-વીત-ધૂમમ્
અગ્નિઃ સ્વયં જલમ્ અભૂદ્ અનભૂમ-ભૂમ
યદ્ યત્ર યત્ર લવણં ચ તથા પ્રમાણં
તત્ તત્ર તત્ કર-તલેઽકુરુત પ્રમાણમ્

અગુરુ-સરલ-દેવદારુ-દારુ-
જ્વલન-પરિશ્રિત-ચુલ્લિકા-ચયાગ્રે
નિહિત-વિવિધ-પાત્ર-રાજિ-રાજદ્-
બહુવિધ-તેમન-સાધુ-સાધનાર્થમ્

જ્વલન-કલન-પાત્ર-ધારણોન્ન-
ત્ય્-અવનતિ-મૂર્છન-દર્વિ-ચાલનાદ્યૈઃ
ત્રિવલિ-કુચ-ભુજાંસ-કમ્પ-ચેલોચ્-
ચલન-વશાદ્ ઉદપાદિ યસ્ તદાઽસ્યાઃ
મધુરિમ-ભરમ્ અચ્યુતઃ સ્વસૌધ-
સ્ફુરિત-ગવાક્ષ-ધૃતેક્ષણઃ પિબંસ્ તમ્
મદન-મદમ્ ઉદઞ્ચિતં વિવૃણ્વન્
કિમ્ અપિ જગાદ પટુર્ બટું મિષેણ

પ્રહિત્ય તં સાથ મહાનસં ગતા
કિં કિં ત્વયા સાધિતમ્ એતયા સહ
સર્વં તદ્ એતન્ મમ તેમનાદિકં
સંદર્શયેત્ય્ આહ બલસ્ય માતરમ્

તામ્ આહ સમ્માર્જિત-વેદિકાન્તરે
નવીન-મૃદ્-ભાજન-પઙ્ક્તિ સમ્ભૃતમ્
સા દર્શયન્તી કૃત-તેમનાદિકં
રાધાં પ્રશંસન્ત્ય્ અથ તાં ચ રોહિણી

સુમધુરં શશિતો ઽપિ સુસંસ્કૃતં
નિપુણયા પચને મૃદુ રાધયા
પ્રવર-મન્થનિકાસુ સુસમ્ભૃતં
સુમુખિ! પશ્ય પુરઃ સખિ! પાયસમ્

બલ-પુષ્ટિ-કરં હૃદ્યં
મધુરં મૃદુલં સતિ!
મન્થની-સમ્ભૃતં પશ્ય
સંયાવમ્ અનયા કૃતમ્

રમ્ભા-સીરી-ક્ષીરસારૈઃ
શષ્કુલીર્ વિવિધાઃ સખિ!
પશ્ય પિષ્ટ-વિકારંશ્ ચ
નાના-ભેદાન્ સુસંસ્કૃતાન્

પીયૂષગ્રન્થિ-કર્પૂર-
કેલિકામૃતકેલિકાઃ
અનયા સંસ્કૃતાઃ પશ્ય
યદ્ વિધિર્ મે ન ગોચરઃ

કેવલો મથિત-ક્લિન્નો
મૌદ્ગો ઽયં વટકો દ્વિધા
સિતા-લવણ-સંયોગાન્
માષસ્યાપિ ચતુર્-વિધઃ

ચિઞ્ચામ્રાતક-ચુક્રામ્રૈસ્
તત્ તદ્ દ્રવ્યાદિ-યોગતઃ
ઈષન્-મધુર-ગાઢાદિ-
ભેદાદ્ અમ્લો દ્વિષડ્-વિધઃ

બદ્ધ-રમ્ભા-નવ્ય-ગર્ભ-
તન્-નવ્ય-મુકુલાંશયોઃ
માન-કન્દામ્બુ-કચ્વીનાં
મુખાંશસ્યાલુકસ્ય ચ
કુષ્માણ્ડ-ડિણ્ડિશાણાં ચ
ચક્રાભ-ખણ્ડ-જાલકમ્
ચણક-ક્ષોદ-પઙ્કાક્તં
ઘૃત-ભૃષ્ટં પૃથક્ પૃથક્

ચણક-ક્ષોદ-વ અકાન્-
યાજ્ય-ભૃષ્ટાનિ કેવલમ્
અપરાન્ય્ અમ્લ-સત્-તક્ર-
ક્વાથ-ક્લિન્નાનિ લોકય

ચણક-ક્ષોદ-પિણ્ડાનાં
સ્વિન્નાનાં ક્વથિતામ્ભસિ
ખણ્ડાનિ દ્રવ્ય-પાકાદિ-
ભેદાન્ નાના-વિધાનિ ચ

વટિકા ફલ-મૂલાનાં
પૃથક્ સંયોગ-ભેદતઃ
ત્રિજાત-મરિચાદ્યૈસ્ તુ
પ્રકારાન્ બહુધા-કૃતાન્

કર્કારુ-જ્યોત્સ્નિકાલાબુ-
ફલાન્ય્ આલિ પૃથક્ પૃથક્
રાજિકા-દધિ-યોગેન
સંસ્કૃતાન્ય્ અનયા શુભે

વત્સેપ્સિત-પ્રસૂનાનિ
ઘૃત-ભૃષ્ટાનિ કેવલમ્
ઘૃત-ભૃષ્ટા દધિ-ક્લિન્નાઃ
કલિકાઃ કોવિદારજાઃ

ઘૃત-ભૃષ્ટા દધિ-ક્લિન્નાઃ
પ્રસૂન-વટિકા દ્વિધા
પટોલસ્ય ફલાન્ય્ આજ્ય-
ભૃષ્ટાનિ રુચિ-દાન્ય્ અલમ્

વૃદ્ધ-કુષ્માણ્ડ-વટિકાઃ
કચ્વી-માનાલુ-કન્દકૈઃ
તિક્ત-લાલિત-ચૂર્ણાઢ્યાશ્
ચવિકાઢ્યાઃ પરાઃ કૃતાઃ

સિતૈલા-મરિચૈર્ યોગાદ્
દુગ્ધ-તુમ્બી-કૃતાનયા
તદ્-યોગાદ્ અપરં મિષ્ટં
ક્ષીર-કુષ્માણ્ડ-નામકમ્

દધિ-શૂરણકં મિષ્ટં
ધાત્રી-શૂરણકં પરમ્
દધ્નૈકં ભર્જિતં ચાન્યં
કારવિલ્વ-ફલં દ્વિધા

મૃદુ-રમ્ભા-ગર્ભ-ખણ્ડ-
વૃદ્ધ-કુષ્માણ્ડ-ખણ્ડયોઃ
સિતા-દધિ-યુતઃ પાકો
મધુરામ્લઃ સુશીતલઃ

નાલીત-મેથી-શતપુષ્પિકા-મિશી-
પટોલ-વાસ્તૂક-વિતુન્ન-મારિષાઃ
પ્રકાર-સંયોગ-વિભેદતો ઽનયા
શાકાઃ સુધા-ગર્વ-હૃતઃ સુસંસ્કૃતાઃ

કલમ્બી પક્વ-ચિઞ્ચાયા
રસ-પક્વા રુચિ-પ્રદા
કૃષ્ણ-નાલીત-શાકો ઽયમ્
આમામ્ર-ફલ-યુક્ શુભઃ

મયુષ્ઠકસ્ય મુદ્ગસ્ય
માષસ્યાપ્ય્ અધુના મયા
ત્રિવિધો ઽયં સુધાકૂપ-
નિભઃ સૂપો વિપાચ્યતે

પઙ્કૈઃ સુમન-ચૂર્ણાનાં
દાસીભિર્ ભૃશ-મર્દિતૈઃ
પૂર્ણેન્દુ-મણ્ડલાકારાઃ
ક્રિયન્તે રો ઇકા મયા

કૃતાનિ ક્રિયમાણાનિ
કર્તવ્યાનિ તુ કાનિચિત્
ઇત્ય્ અન્ન-વ્યઞ્જનાનિ ત્વં
સંસિદ્ધાનિ પ્રતીહિ નૌ

સૌરભ્ય-સદ્વર્ણ-મનોહરં તત્
સા વીક્ષ્ય સર્વં મુદિતા બભૂવ
જિજ્ઞાસમાનામ્ અથ તદ્-વિધાનં
તાં રોહિણી વિસ્મય-પૂર્વમ્ આહ
સામગ્રી સૈવ સામાન્યા
પાકસ્ય પ્રક્રિયાપ્ય્ અસૌ
કિન્ત્વ્ અપૂર્વ-ગુણે હેતુર્
ગાન્ધર્વા-હસ્ત-સૌષ્ઠવમ્

સા તાં રાધામ્ અન્ન-સંસ્કાર-સક્તાં
પ્રસ્વિદ્યન્તીં લજ્જયા નમ્ર-વક્ત્રામ્
દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞી સ્નેહ-વિક્લિન્ન-ચિત્તા
દાસીમ્ અસ્યા વીજનાયાદિદેશ

અથ તસ્યાઃ પરિવેશન-કૌશલમ્ આહ-
વ્યાપ્તાયાં વસનેન ભોજન-ભુવિ શ્રી-રત્ન-પીઠાગ્રતસ્
તત્-તદ્-વ્યઞ્જન-રત્ન-રત્ન-પુટિકા-પઙ્ક્તિઃ ક્રમેણાભિતઃ
મિષ્ટાભીષ્ટ-સુપિષ્ટકૌઘ-પુટિકા-પઙ્ક્તિસ્ તુ તાસાં બહિઃ
સમ્યગ્ ભવ્ય-સુગવ્ય-હેમ-પુટિકા-પઙ્ક્તિશ્ ચ તાસાં બહિઃ
ઇત્ય્ એવં ક્રમતો ઽર્ધ-મણ્ડલતયા પઙ્ક્તિ-ક્રમેણાદ્ભુતે
સ્વાલીભિઃ પુરુ-ચારુ-ચિત્ર-રચનાદ્ વૈવિધ્ય આપાદિતે
અન્યોન્યાવ્યતિષક્ત-સૂક્ષ્મ-સુરભિ-શ્લક્ષ્ણૈર્ ઘૃતાચ્યોતનૈર્
મધ્યે હેમમયી વ્યધાયિ રુચિરા પાત્રી શુભૈર્ ઓદનૈઃ

સૌવર્ણીં તલ-પાત્રિકાં ઘૃત-પુ ઈ-લિમ્પાક-ખણ્ડાદિભિઃ
સન્ધાનાર્દ્ર-રસાલ-ખણ્ડ-સહિતૈઃ સત્કાસમર્દાદિભિઃ
યુક્તાં દક્ષિણતો નિધાય નિક એ તસ્યાશ્ ચ ભૃઙ્ગારકાન્
કર્પૂરેણ સુવાસિતેન પયસા પૂર્ણાન્ વ્યધાત્ કાનકાન્

તસ્યાઃ પાક-સુકૌશલં બહુ-વિધં દૃષ્ટ્વા વ્રજેશ-પ્રિયા
તાસાં તત્પરિવેષ-ચિત્ર-રચનાં ચાતિસ્ફુરદ્-વિસ્મયા
આનેતું પ્રજિઘાય વત્સલ-મનાઃ કૃષ્ણં ચ રામં ચ સા
ધાત્રેયીમ્ અથ તૌ સમીયતુર્ અતિશ્રદ્ધા-વશાદ્ અઞ્જસા

નત્વા માતરમ્ આજ્ઞયા સહ-બલસ્ તસ્યાઃ સમુલ્લાસનઃ
પ્રેમ્ણા બાલક-દાસિકા-કૃત-પદામ્ભોજ-દ્વયી-ધાવનઃ
આચમ્યોપવિવેશ સમ્મુખતયા ચાર્વ્-અન્નપાત્રી-પુરઃ
સર્વં તત્-તદ્-અવેક્ષ્ય વિસ્મિત-મના બભ્રાજ પીતામ્બરઃ

શ્રીદામ-સુબલૌ વામે
પુરો ઽસ્ય મધુમઙ્ગલઃ
દક્ષિણે શ્રી-બલશ્ ચાન્યે
પરિતઃ સમુપાવિશન્

માતૃભ્યાં ક્રમ-દર્શિતેન હિ પથા ભોક્તું સમારબ્ધવાન્
યદ્ યદ્ ભોક્તુમ્ ઉપક્રમં સ્મ કુરુતે ત્યક્તું ન તત્ સોઢવાન્
ભોક્તું તત્ તદ્ અશેષમ્ અપ્ય્ અભિલષન્ સામર્થ્યવાંશ્ ચ સ્વયં
કિઞ્ચિત્ કિઞ્ચિદ્ અભુક્ત વીક્ષક-ભિયા દુર્વાદ-ભીત્યાપ્ય્ અયમ્

વ્યાખ્યાદ્ભિઃ સહ-ભોજિભિઃ સહ-બલૈઃ પાકસ્ય તત્-કૌશલં
સ્વાદુઙ્કારમ્ અદન્ન્ અવાગ્ અપિ હૃદા સો ઽપિ પ્રશંસન્ન્ અલમ્
આદૌ પાયસમ્ આશ કિઞ્ચિદ્ અપર-પ્રાચુર્ય-પર્યાપ્તતાં
વીક્ષ્ય વ્યઞ્જન-રત્ન-યત્ન-ગમિના લોભેન ભૂમ્ના ચિતામ્

શાકાદિ-ક્રમતો ઽભિતોષ-વશતઃ સર્વાણિ સદ્-વ્યઞ્જના-
ન્ય્ આદન્ માતૃ-મુદે ભવેદ્ અપિ યથા પક્ત્રી-મનોરઞ્જના
તાન્ સર્વાન્ સહ-ભોજિનઃ સરસયા વાચા હસન્ હાસયન્
ભુઞ્જધ્વં ન પરિત્યજેત કિમ્ અપીત્ય્ એકાન્તમ્ આહ્લાદયન્

સ્વ-સ્વ-સંસ્કૃત-મિષ્ટાન્નં
પ્રાતર્-આશોપયોગિ યત્
ઉપજહ્રુસ્ તયાહૂતા
માત્રે ગોપ્યો મુદાન્વિતાઃ

શ્રી-રાધયા યત્નત એવ ગેહાદ્
આનીત-ખણ્ડોદ્ભવ-લડ્ડુકાનિ
ગઙ્ગા-જલાખ્યાન્ય્ અથ રઙ્ગદેવી
તદ્-ઇઙ્ગિતેનોપજહાર માત્રે

તાનિ માતા બલાદિભ્યો
વિભજ્ય સ્નેહતો દદૌ
પ્રકીર્ણ-સ્વર્ણ-પાત્રેષુ
વિનિધાય પૃથક્ પૃથક્

આસ્વાદયન્તં ઘૃત-પક્વમ્ અન્નં
સુનર્મભિસ્ તાન્ અપિ હાસયન્તમ્
આલોકયન્તં નયનાઞ્ચલેન
રાધાનનં તં દદૃશુર્ મુદાલ્યઃ

અદો ભદ્રમ્ ઇદં મિષ્ટમ્
એતત્ સ્નિગ્ધં સુચારુ તત્
તર્જન્યા દર્શયન્ત્ય્ અમ્બા
ભુઙ્ક્ષ્વ વત્સેત્ય્ અભાષત

યદ્ યદ્ ઇષ્ટં ભવેદ્ યસ્ય
જ્ઞાત્વા જ્ઞાત્વા હસન્ હરિઃ
તસ્મૈ તસ્મૈ દદૌ તત્ તત્
સ્વપાત્રાત્ પ્રક્ષિપન્ મુહુઃ

વીક્ષ્ય યત્નાન્વિતામ્ અમ્બાં
મન્દમ્ અશ્નન્તમ્ અચ્યુતમ્
પરિહાસ-પટુસ્ તસ્મિન્
વ્રજેશામ્ અવદદ્ બટુઃ
અયં ચેદ્ ભૂરિ નાત્ત્ય્ અમ્બ!
દેહિ મે સર્વમ્ અદ્મ્ય્ અસૌ
મયૈવાલિઙ્ગિતઃ પુષ્ટો
ભવિતા ભૂરિ-ભોજિના
નાસ્ય મન્દ-રુચેઃ શક્તિર્
ઘૃત-પક્વાન્ન-ભોજને
તદ્ અસ્મૈ લઘુ-રાદ્ધાન્નં
વ્યઞ્જનાન્ય્ અમ્બ! દાપય

અથ કૃષ્ણઃ સ્વપાત્રસ્થ-
પક્વાન્નાઞ્જલિભિર્ હસન્
પઞ્ચ-ષૈઃ પૂરયામાસ
ભુઙ્ક્ષ્વેતિ બટુ-ભાજનમ્

તતો વામ-કફોણિં સ્વં
વાદયન્ વામ-પાર્શ્વકે
સમ્યગ્ ભોક્તું કૃતારમ્ભઃ
પ્રહૃષ્ટો બટુર્ આહ તમ્
વયસ્ય! પશ્ય ભક્ષ્યેઽહમ્
ઇત્ય્ અશ્નન્ કવલ-દ્વયમ્
માતર્ મે દધિ દેહીતિ
પ્રાહિણોત્ તાં તદાહૃતૌ

ગોપાઃ પશ્યત નૃત્યતીહ ચપલઃ પક્વાન્ન-લબ્ધાશયા
કીશેશો દધિ-લમ્પ ઓ ઽયમ્ ઇતિ તાન્ કૃત્વોન્મુખાંસ્ તદ્-દિશિ
તેષાં ભોજન-ભાજનેષુ શનકૈર્ નિક્ષિપ્ય ભક્ષ્યં નિજં
સર્વં ભુક્તમ્ ઇદં મયેતિ સ પુનર્ ગર્વાયમાનો ઽવદત્

તથાગતાં તાં દધિ-પાત્ર-હસ્તામ્
ઉવાચ પશ્યામ્બ! વિનૈવ દધ્ના
મયોપભુક્તં દ્રુતમ્ એવ સર્વં
તત્ પાયસં દાપય ભૂરિ મહ્યમ્

હૈમેષુ પાત્રેષુ નિધાય રાધયા
નવીન-રમ્ભા-દલ-મન્દ-મારુતૈઃ
શીતીકૃતં સ્વે પરિવેશિતં કરે
તેભ્યો દદૌ પાયસમ્ આશુ રોહિણી

આનીયાનીય ગાન્ધર્વા-
દત્તાનિ વ્યઞ્જનાનિ સા
શાકાદીન્ય્ અમ્લ-શેષાણિ
તેભ્યો ઽદાત્ ક્રમશઃ શનૈઃ

રમ્ભોદરસ્થ-ચ્છદ-વર્ણ-લાઘવાઃ
સંમૃષ્ટ-ગોધૂમ-સુચૂર્ણ-રો ઇકાઃ
ઘૃતાભિષિક્તાઃ પરિવેશિતાસ્ તયા
તેભ્યો ઽન્ય-પાત્રેષુ નિધાય સા દદૌ

પૂર્વં પક્વાન્નમ્ ઉદ્દિશ્યા-
ધુના ત્વ્ અન્નાદિકં ચ યા
બટોઃ સુપરિહાસોક્તિર્
નાત્ર સ્યાત્ પુનર્ ઉક્તતા

કૃષ્ણઃ સતૃષ્ણો નૈવાત્ર
બલઃ કવલ-માત્ર-ભુક્
શ્રીદામા નામ મન્દાશી
સુબલો ઽસુ-બલોજ્ઝિતઃ

ક્વૈષાં ભક્ષ્યૈકતાનત્વ-
રાહિત્યમ્ અવિદગ્ધતા
ક્વૈતદ્ અન્નં સુધા-નિન્દિ
સ્વયં લક્ષ્મ્યૈવ સાધિતમ્

કાવ્યં વિફલતાં કિં ન
યાતિ સત્-કવિ-નિર્મિતમ્?
યત્ર ગોષ્ઠ્યાં તદ્-આસ્વાદ-
લોલુપત્વં ન વર્તતે

ચતુર્-વર્ગ-ફલમ્ મૂર્તં
એતદ્-અન્નં ચતુર્-વિધમ્
અહં કેવલમ્ એકો ઽસ્ય
પાત્રમ્ ઇત્ય્ અવદદ્ બટુઃ

શ્રીદામોવાચ પિણ્ડીભિઃ
પિચિણ્ડં પૂરય દ્રુતમ્
યદ્ એવ તવ સર્વસ્વં
યદ્ અર્થં બટુતામ્ અધાઃ

બટુર્ આખ્યદ્ અરે મૂર્ખ!
ગોપસ્ ત્વં કિં નુ વેત્સ્યસિ?
રસાસ્વાદં સ્વધર્માર્થં
ગા રોદ્ધુમ્ અટવીમ્ અટ

પશ્યૈષો ઽહમ્ અનૂચાનો
વિપ્રો યૈર્ મન્-મુખે હુતમ્!
તૈર્ ઇષ્ટઃ સર્વ-યજ્ઞેન
ભગવાન્ એવ કેવલમ્

શ્રીદામોચે શ્રુતિ-સ્મૃત્યોર્
વર્ત્માપિ શત-જન્મસુ
ત્વયા પરિચિતં નૈવ
વિપ્રત્વે સૂત્રમ્ એવ તે

કૃષ્ણઃ પ્રાહ બટોર્ અસ્તિ
રસ-શાસ્ત્રેઽનુશીલનમ્
વ્યઞ્જનાનેક-તાત્પર્ય-
લક્ષણાભિજ્ઞતા યતઃ

બટુર્ આહ ષડ્ એવાત્ર
રસા ન ત્વ્ અષ્ટ મન્-મતે
ષોઢૈવ ન્યાય્ય આસ્વાદો
યત્ ષડ્ એવેન્દ્રિયાણિ નઃ

રસા હ્ય્ અષ્ટાવ્ ઇતિ પ્રાહુર્
યે તેઽપિ વ્યઞ્જનાશ્રિતાઃ
વ્યઞ્જનાભિજ્ઞતા-લેશો ઽપ્ય્
એષાં કિન્તુ ન વિદ્યતે

વિહાય શાક-સૂપાદીન્
વિહાયસ્ તે ધયન્તિ યત્
તન્ નીરં પ્રકટં હિત્વા
ધાવન્ત્ય્ એવ મરીચિકામ્

કારણં રસ-નિષ્પત્તૌ
ચર્વણેનેતિ તજ્ જગુઃ
ચર્વન્ તુ પરિચોષ્યન્તિ
ન પિતુર્ જન્મ-કોટિભિઃ

રામઃ પ્રાહ રસાસ્વાદે
કેઽનુભાવા ભવન્-મતે
કે વા સઞ્ચારિણઃ કો વા
સ્થાયી સ સ્વાદ્યતે કથમ્

બટુર્ ઊચે યદ્ અપ્રાપ્ત્યા
પૂર્વમ્ એવાશ્રુ મે ભવેત્
પ્રાપ્ત્યા તુ વ્યઞ્જનસ્યાસ્ય
પુલકાસ્ય-પ્રસન્નતે

વર્ણસ્ય સ્નિગ્ધતા-તૃપ્ત્યા
વૈવર્ણ્યં તચ્ ચ પશ્ય મે
ભુઞ્જાન એવ યદ્ વચ્મિ
સ્વરો મે તેન ભિદ્યતે

સ્તમ્ભો મે ભૂરિ મિષ્ટાન્ન-
ભોજનાશક્તિ-દુઃખ-જઃ
પ્રસ્વેદઃ પ્રકટો ઽન્તે તુ
પ્રલયો બહુ-ભક્ષણાત્

આલસ્ય-ચિન્તા-સ્વાપાદ્યાઃ
સ્પષ્ટાઃ સઞ્ચારિણો ઽત્ર નઃ
સ્વાદ્યત્વેનૈક એવાપિ
સ્થાયી તુ વિવિધાભિધઃ

આજ્યાભ્યક્તાનિ ભક્તાનિ
મન્યે કાઞ્ચન-વારિણા
સ્નપિતાનીવ સૌરભ્યં
યેષાં સૌલભ્યમ્ અભ્યગાત્
ગોદન્ત-કૃત્ત-ઘાસાદિ-
ઘ્રાયિણ્યાં ગોપ-સંસદિ
કૃત-પુણ્યસ્ય મે ભૂરિ-
ભોગ-ભાજઃ પ્રસઙ્ગતઃ

વને વિપ્રાસ્ તપસ્યન્તિ
પત્ર-મૂલ-ફલાશનાઃ
બટોસ્ તે નાધિકારો ઽસ્તિ
ભોગે યાહિ તપશ્ ચર

સત્યં ભો યૈઃ પુરા તપ્તં
પત્ર-મૂલ-ફલાદિભિઃ
પરિણમ્ય જનુષ્ય્ અત્ર
વ્યઞ્જનત્વેન તૈર્ મમ
ભૌમ-સ્વર્ગ-જુષઃ સાધુ
પ્રત્યક્ષી-ભૂયતેઽન્વહમ્
ઇતિ જાનીત-ભોગો ઽયમ્
અતપ્ત-તપસઃ કુતઃ

એવં ચેત્ પ્રથમં પ્રાપ્તુમ્
અર્હન્ત્ય્ એતે વલીમુખાઃ
વાગ્-વ્યય-શ્રમિણો ઽત્રાપિ
જનુષ્ય્ એતે તપસ્વિનઃ

શીતોષ્ણ-વાત-સહનાઃ
પત્ર-પુષ્પ-ફલાશનાઃ
જાતિ-સ્મરાઃ કથં ન સ્યુઃ
કો ઽમીષાં વેત્તિ વિજ્ઞતામ્

કૃષ્ણઃ પ્રાહ સખે! વિપ્રા
બ્રહ્મોપાસન-તત્પરાઃ
કીશાઃ કુક્ષિમ્ભરા એષાં
દ્વયેષાં મહદ્-અન્તરમ્

અસ્ય કીશસ્ય ચાવૈમિ
ન કિમ્ અપ્ય્ અન્તરં હરે!
નરત્વં વાનરત્વં વા-
નયોર્ ભેદે ન કારણમ્

કિં ચ ખ્યાપયતા તેન
લોકેઽપૂર્વાં સ્વવિજ્નતાં
બૃહત્ત્વાદ્ બૃંહણત્વાચ્ ચ
સ્વકુક્ષિર્ બ્રહ્મ મન્યતે

અતસ્ ત્રિષવણં તસ્ય
ધ્યાયતા પૂર્તિ-સાધનમ્
સ એવોપાસ્યતેઽનેન
નૈષ્ઠિક-બ્રહ્મચારિણા

કદાચિદ્ ભૂરિ-પક્કાન્ન-
ગ્રસનાવેશ-સંભ્રમૈઃ
કીશાયિતં સ્યાત્ પાણિભ્યાં
ભુઞ્જાનસ્યાસ્ય લાઘવૈઃ

ઇત્ય્ ઉક્ત્વાજીહસત્ સર્વાન્
સુબલસ્ તાન્ બટુઃ સ તુ
હસન્ ભુઞ્જાન એવોચ્ચૈઃ
કાશૈઃ શોણ-મુખો ઽભવત્

ગોષ્ઠેશાહ બટો! તિષ્ઠ
ક્ષણં મા ભુઙ્ક્ષ્વ મા હસ!
સ્થૈર્યમ્ આપ્નુહિ મા જલ્પ
મૈનં હાસયતાર્ભકાઃ

ધનિષ્ઠયા યલ્-લલિતાદિ-સંસ્કૃતં
તત્-તદ્-રસાલાદિકમ્ આહૃતં પુરઃ
કૃત્વા પૃથક્ પાત્રચયે વ્રજેશ્વરી
સસ્નેહમ્ એભ્યો દદતી મુમોદ સા

હૃદય-દયિત-મુખ-વીક્ષણ-હૃષ્ટાસ્
તદ્ અતિમધુર-મૃદુ-કાન્તિ-વિકૃષ્ટાઃ
મુમુદુર્ ઉદિત-પૃથુ-ભાવ-વિહસ્તા
રમણ-ભવનમ્ અધિ તાઃ પુરુ-શસ્તાઃ

અન્નાન્યથો તાનિ ચતુર્-વિધાનિ તે
પીયુષ-સારોદ્ભવ-વિક્રિયા ઇવ
આસ્વાદયન્તો મધુરાણિ સસ્પૃહં
તં હાસયન્તો જહસુશ્ ચ નર્મભિઃ

ચર્વન્તિ ચર્વ્યાણિ મૃદૂનિ કેચિલ્
લેહ્યાનિ ચાન્યે ચટુલં લિહન્તિ
પિબન્તિ પેયાનિ પરે પ્રહૃષ્ટાશ્
ચૂષ્યન્તિ ચોષ્યાણ્ય્ અપરે વિતૃપ્તાઃ

સ્વાદુઙ્કારં કમલ-નયનઃ સસ્પૃહં તત્ તદ્ અન્નં
હસ્ત-સ્પર્શાદ્ અમૃત-મધુરં મન્દ-મન્દં પ્રિયાયાઃ
તદ્ વક્ત્રાબ્જ-પ્રહિત-નયન-પ્રાન્ત-ભૃઙ્ગો નિગૂઢં
પ્રાશ્નન્ન્ અમ્બા-મનસિ નિબિડં સ પ્રમોદં વ્યતાનીત્

પ્રહિત-ચકિત-નેત્ર-પ્રાન્ત-દૃષ્ટિ-પ્રણાલી-
મિલિત-તદ્-અતિલાવન્યામૃતાસ્વાદ-પુષ્ટા
પ્રસરદ્-અખિલ-ભાવોલ્લાસમ્ આચ્છાદયન્તી
દયિત-હૃદયમ્ ઉચ્ચૈ રાધિકાપ્ય્ આજહાર

અથ બલ-જનનીં તામ્ અન્તરાકૃત્ય નૃત્યન્-
મદકલ-મદિરાક્ષીમ્ અર્પયન્તીં કરેઽસ્યાઃ
મૃદુ મૃદુ મધુરાન્નં પ્રેયસીં પ્રેક્ષ્ય કૃષ્ણઃ
શ્લથ-રુચિર્ અશનેઽભૂદ્ ઉન્મના નાગરેશઃ

સામિભુક્તં કિયત્ તેન
કિંચ ત્ર્યંશાવશેષિતમ્
ભક્ષ્યં વીક્ષ્યાશને મન્દં
તં ચાસીદ્ વ્યાકુલા પ્રસૂઃ

યત્નાત્ સંસ્કૃતમ્ અન્નાદિ
સર્વં ત્યક્તં કથં સુત!
ક્ષુધિતો ઽસિ કિયદ્ ભુઙ્ક્ષ્વ
શપથઃ શિરસો મમ

આનાય્ય યત્નાદ્ વૃષભાનુ-કન્યકાં
સંસ્કારિતં સર્વમ્ ઇદં સુતાનયા
અન્નાદિ મિષ્ટં ચ સુધા-પરાર્દ્ધતસ્
તથાપિ નાશ્નાસિ કરોમિ કિં હતા

અથ સા રોહિણીમ્ આહ
પશ્ય રોહિણિ! ચઞ્ચલઃ
દુર્બલઃ ક્ષુધિતો ઽપ્ય્ એષ
કિમ્ અપ્ય્ અત્તિ ન મન્દ-ભુક્

તતઃ સ્નેહ-પરીતાઙ્ગી
લાલયન્ત્ય્ અઘ-મર્દનમ્
પ્રલમ્બ-હન્તુર્ અમ્બેયં
બભાષે તં પુરઃસ્થિતા
યત્નાદ્ અન્નં સાધિતં વત્સ! મિષ્ટં
મલ્લી-મૃદ્વ્યા રાધયેદં મયા ચ
ક્ષુત્-ક્ષામો ઽસિ ત્વં ચ નાશ્નાસિ તત્ તામ્
અમ્બામ્ એતાં માં ચ કિંવા દુનોષિ

જનની તવ પશ્ય ખિદ્યતે
સુત! નિર્મઞ્ચનમ્ અત્ર યામિ તે
ભ્રમતો ભવિતા વને શ્રમઃ
કિયદ્ અશ્નીહિ વિધેહિ મદ્-વચઃ

ભુક્તં મયા ભૂરિ ગતા બુભુક્ષે-
ત્ય્ ઉક્ત્વા નિયમ્યોચ્છલિતં વિકારમ્
તં વીક્ષ્ય મન્દં પુનર્ અપ્ય્ અદન્તં
નનન્દતુર્ નન્દ-સુતં જનન્યૌ

ઇદમ્ ઇદમ્ અતિમિષ્ટં વત્સ! ભુઙ્ક્ષ્વેતિ માતા
સશપથમ્ અથ તત્-તદ્-દર્શયન્ત્ય્ અઙ્ગુલીભિઃ
સકલમ્ અભિલષન્તી કર્તુમ્ અશ્રુ-પ્લુતાક્ષી
તદ્ ઉદર-ગતમ્ અન્નં સાત્મજં વાવદીતિ

રસાલા-પક્વામ્ર-દ્રવ-શિખરિણી-ષાડવ-પયઃ-
કરમ્ભામિક્ષા-વ્યઞ્જન-દધિ-ફલાપૂપ-વ અકાન્
કૃતામ્રેડા નેત્ર-સ્તનજ-પયસા ક્લિન્ન-સિચયા-
પ્ય્ અતૃપ્તા તં તૃપ્તં મુહુર્ અથ સુતં પ્રાશયદ્ ઇયમ્

ભક્ષ્યં ભોજ્યં બહુતર-મિષ્ટં
લેહ્યં પેયં મૃદુ-મધુરં તે
ભુક્ત્વા પીત્વા રસભર-તૃપ્તાઃ
સર્વેઽભૂવન્ વન-ગમનોત્કાઃ

સર્વે સુવાસિત-મૃદા મુખ-પાણિ-પદ્મા-
ન્ય્ આમૃજ્ય સાધુ મૃદુલેષિકયા ચ દન્તાન્
દાસૈઃ પ્રણીત-કનકાદિક-કુણ્ડિકાસુ
તૈર્ દત્ત-વારિભિર્ અથાચમનં વ્યધૂસ્ તે

એલા-લવઙ્ગ-ઘનસાર-વિમિશ્રિતાભિર્
જમ્બૂલ-દત્ત-વર-ખાદિર-ગોલિકાભિઃ
શીતોજ્જ્વલાભિર્ અધિવાસ્ય મુદા મુખં તે
સવ્યેન પૂર્ણમ્ ઉદરં મમૃજુઃ કરેણ

રસાલ-કર-સંસ્કૃતોપહૃત-નાગવલ્લી-સ્ફુરત્-
સુપક્વ-દલ-વીટિકાઃ સુખમ્ અદન્ત એવોત્સુકાઃ
તતઃ શતપદાન્તરાલય-વિશાલ-પલ્યઙ્કિકા-
કુલેષ્વ્ અથ વિશશ્રમુઃ પરિજનૈર્ અમી વીજિતાઃ

તમ્ ઇહ વિશ્રમિતં પરિચારકાઃ
શિખિ-દલ-વ્યજનૈઃ સમવીજયન્
અવદલય્ય દલં મૃદુ-વીટિકાઃ
પ્રભુમ્ અથાદયતિ સ્મ વિલાસકઃ

નિષ્ક્રમ્ય ધૌતાઙ્ઘ્રિ-કરાં મહાનસાદ્
દાસી-ગણૈસ્ તાં વ્યજનૈર્ ઉપાસિતામ્
રાધાં પ્રકોષ્ઠાન્તર-ગાં સખી-જનૈર્
વિલોકયન્તીં રમણં ગવાક્ષતઃ
આનન્દજ-સ્વેદ-જલૈર્ વ્રજેશયા
પ્રતીયમાનાં શ્રમ-કર્ષિતેત્ય્ અલમ્
ભોક્તું પ્રયત્નાદ્ ઉપવેશ્ય સા મુદા
બલામ્બયાન્નાનિ ગૃહાદ્ અદાપયત્

તયા નિદિષ્ટા ઘૃત-સંસ્કૃતાન્નં
દાતું ધનિષ્ઠા હરિ-ભુક્ત-શેષૈઃ
સંમિશ્ર્ય ગૂઢં ઘૃત-સંસ્કૃતાન્નૈર્
ગૃહાત્ તદાનીય દદાવ્ અમૂભ્યઃ

અનશ્નન્તીં હ્રિયા વીક્ષ્ય
વસ્ત્રાવૃત-નતાનનામ્
રાધિકામ્ અવદત્ કૃષ્ણ-
માતા વાત્સલ્ય-વિક્લવા
જનનિ! મયિ જનન્યાં કિં નુ લજ્જેદૃશીયં
સુત ઇવ મમ ચેતઃ સ્નિહ્યતિ ત્વય્ય્ અતીવ
અયિ તદ્ અપનયૈનાં યામિ નિર્મઞ્ચનં તે
શિશિરય મમ નેત્રં ભુઙ્ક્ષ્વ પશ્યામિ સાક્ષાત્

યૂયં ચ મે સ્થ તનયાસ્ ત્વ્ અનયા હ્રિયા કિં
પુત્ર્યઃ કુરુધ્વમ્ અશનં લલિતાદયસ્ તત્
ઇત્ય્ આગ્રહાચ્ છપથ-દાન-શતૈશ્ ચ માતા
મિષ્ટાન્ન-મિષ્ટ-વચનૈઃ સમભોજયત્ તાઃ

તતો દાસી-ધૌતૈઃ કર-કમલ-યુગ્મૈર્ નિજ-નિજૈર્
ઇમાઃ પ્રક્ષાલ્યાસ્યં શશિ-સહિત-વાર્ભિર્ નિજ-નિજમ્
પ ઐર્ માર્જિત્વા ચ સ્વપરિજન-દત્તા હિમકરા
વિયુક્તા વી ઈસ્ તા વર-કનક-ગૌર્યો બુભુજિરે

હૃદ્ય્ ઉદ્ગતૈઃ સુત-કર-ગ્રહણાભિલાષૈસ્
તદ્ ભૂષણૈઃ સુબહુશઃ સહ યાનિ યત્નાત્
નિષ્પાદ્ય તન્ નવવધૂ-પ્રતિરૂપકાણિ
સ્નેહાદ્ ધૃતાનિ સદને વર-સમ્પુ એષુ

તૈર્ ભૂષણૈર્ અથ ધનિષ્ઠિકયોપનીતૈસ્
તામ્બૂલ-ચન્દન-નવામ્બર-નાગજૈશ્ ચ
આલી-વૃતાં નવ-વધૂમ્ ઇવ તાં વ્રજેશા
સમ્માન્ય હાર્દ-વલિતા મુદિતા બભૂવ

રાધા-હૃતં યન્ નિશિ તદ્ વિશાખા
ધનિષ્ઠયાદાત્ સુબલાય ગૂઢમ્
પીતોત્તરીયં સુબલો ઽપિ તસ્યૈ
નીલામ્બરં કૃષ્ણ-હૃતં તયૈવ