ભલ્લટશતક · શ્લોક 41-60

સાધૂત્પાતઘનૌગ સાધુ સુધિયા ધ્યેયં ધરાયામ્ ઇદં કો ઽન્યઃ કર્તુમ્ અલં તવૈવ ઘટતે કર્મેદૃશં દુષ્કરમ્
સર્વસ્યૌપયિકાનિ યાનિ કતિચિત્ ક્શેત્રાણિ તત્રાશનિઃ સર્વાન્ ઔપાયિકેષુ દગ્ધસિકતારણ્યેષ્વ્ અપાં વૃષ્ટયઃ ॥

લબ્ધાયાં તૃષિ ગોમૃગસ્ય વિહગસ્યાન્યસય્ વા કસ્ય ચિદ્ વૃષ્ટ્યા સ્યાદ્ ભવદીયયોપકૃતિર્ ઇત્ય્ આસ્તાં દવીયસ્ય્ અદઃ
અસ્યાત્યન્તમ્ અભાજનસ્ય જલદારણ્યોષરસ્યાપિ કિં જાતા પશ્ય પુનઃ પુનર્ એવ પરુષા સૈવાસ્ય દગ્ધા છવિઃ ॥

સંત્યજ્ય પાનાચમનોચિતાનિ તોયાન્તરાણ્ય્ અસ્ય સિસેવિષોસ્ ત્વામ્
નિર્જૈન, જિહ્રેષિ જલૈર્ જનસ્ય જઘન્યકાર્યૌપયિકૈઃ પયોધે ॥

આસ્ત્રીશિશુ પ્રથિત એષ પિપાસિતેભ્યઃ સંરક્ષ્યતે ઽમ્બુધિર્ અપેયતયૈવ દૂરાત્
દંષ્ટ્રાકરાલમકરાલિકરાલિતાભિઃ કિં ભાયયત્ય્ અપરમ્ ઊર્મિપરમ્પરાભિઃ ॥

સ્વમાહાત્મ્યશ્લાઘાગુરુગહનગર્જાભિર્ અભિતઃ ક્રુશિત્વા ક્લિશ્નાસિ શ્રુતિકુહરમ્ અબ્ધે કિમ્ ઇતિ નઃ
ઇહૈકશ્ ચૂડાલો હ્ય્ અજનિ કલશાદ્ યસ્ય સકલૈઃ પિપાસોર્ અમ્ભોભિશ્ ચુલુકમ્ અપિ નો ભર્તુમ્ અશકઃ ॥

સર્વાસાં ત્રિજગત્ય્ અપામ્ ઇયમ્ અસાવ્ આધારતા તાવકી પ્રોલ્લાસો ઽયમ્ અથામ્બુધે ઽમ્બુનિલયે સેયં મહાસત્ત્વતા
સેવિત્વા બહુભઙ્ગભીષણતનું ત્વામ્ એવ વેલાચલ ગ્રાવસ્રોતસિ પાનતાપકલહો યત્ ક્વાપિ નિર્વાપ્યતે ॥

નોદ્વેગં યદિ યાસિ યદ્ય્ અવહિતઃ કર્ણં દદાસિ ક્ષણં ત્વાં પૃચ્છામિ યદ્ અમ્બુધે કિમ્ અપિ તન્ નિશ્ચિત્ય દેહ્ય્ ઉત્તરમ્
નૈરાશ્યાતિશયાતિમાત્રનિભૃતૈર્ નિઃશ્વસ્ય યદ્ દૃશ્યસે તૃષ્યદ્ભિઃ પથિકૈઃ કિયત્ તદધિકં સ્યાદ્ ઔર્વદાહાદ્ અતઃ ॥

ભિદ્યતે ઽનુપ્રવિશ્યાન્તર્ યો યથારુચ્ય્ ઉપાધિના
વિશુદ્ધિઃ કીદૃશી તસ્ય જડસ્ય સ્ફટિકાશ્મનઃ ॥

ચિન્તામણે ભુવિ ન કેન ચિદ્ ઈશ્વરેણ મૂર્ધ્ના ધૃતો ઽહમ્ ઇતિ મા સ્મ સખે વિષીદઃ
નાસ્ત્ય્ એવ હિ ત્વદધિરોપણપુણ્યબીજ સૌભાગ્યયોગ્યમ્ ઇહ કસ્ય ચિદ્ ઉત્તમાઙ્ગમ્ ॥

સંવિત્તિર્ અસ્ત્ય્ અથ ગુણાઃ પ્રતિભાન્તિ લોકે તદ્ધિ પ્રશસ્તમ્ ઇહ કસ્ય કિમ્ ઉચ્યતાં વા
નન્વ્ એવમ્ એવ સુમણે લુટ યાવદ્ આયુસ્ ત્વં મે જગત્પ્રસહને ઽત્ર કથાશરીરમ્ ॥

ચિન્તામણેસ્ તૃણમણેશ્ ચ કૃતં વિધાત્રા કેનોભયોર્ અપિ મણિત્વમ્ અદઃ સમાનમ્
નૈકો ઽર્થિતાનિ દદન્ન્ અર્થિજનાય ખિન્નો ગૃહ્ણઞ્ જરત્તૃણલવં તુ ન લજ્જતે ઽન્યઃ ॥

દૂરે કસ્ય ચિદ્ એષ કો ઽપ્ય્ અકૃતધીર્ નૈવાસ્ય વેત્ત્ય્ અન્તરં માની કો ઽપિ ન યાચતે મૃગયતે કો ઽપ્ય્ અલ્પમ્ અલ્પાશયઃ
ઇત્થં પ્રાર્થિતદાનદુર્વ્યસનિનો નૌદાર્યરેખોજ્જ્વલા જાતાનૈપુણદુસ્તરેષુ નિકષસ્થાનેષુ ચિન્તામણેઃ ॥

પરાર્થે યઃ પીડામ્ અનુભવતિ ભઙ્ગે ઽપિ મધુરો યદીયઃ સર્વેષામ્ ઇહ ખલુ વિકારો ઽપ્ય્ અભિમતઃ
ન સમ્પ્રાપ્તો વૃદ્ધિં સ યદિ ભૃશમ્ અક્ષેત્રપતિતઃ કિમ્ ઇક્ષોર્ દોષો ઽયં ન પુનર્ અગુણાયા મરુભુવઃ ॥

આમ્રાઃ કિં ફલભારનમ્રશિરસો રમ્યા કિમ્ ઊષ્મચ્છિદઃ સચ્છાયાઃ કદલીદ્રુમાઃ સુરભયઃ કિં પુષ્પિતાશ્ ચમ્પકાઃ
એતાસ્ તા નિરવગ્રહોગ્રકરભોલ્લીઢાર્ધરૂઢાઃ પુનઃ શમ્યો ભ્રામ્યસિ મૂઢ નિર્મરુતિ કિં મિથ્યૈવ મર્તું મરૌ ॥

આજન્મનઃ કુશલમ્ અણ્વ્ અપિ રે કુજન્મન્ પાંસો ત્વયા યદિ કૃતં વદ તત્ ત્વમ્ એવ
ઉત્થાપિતો ઽસ્ય્ અનલસારથિના યદ્ અર્થં દુષ્ટેન તત્ કુરુ કલઙ્કય વિશ્વમ્ એતત્ ॥

નિસ્સારાઃ સુતરાં લઘુપ્રકૃતયો યોગ્યા ન કાર્યે ક્વ ચિચ્ છુષ્યન્તો ઽદ્ય જરત્તૃણાદ્યવયવાઃ પ્રાપ્તાઃ સ્વતન્ત્રેણ યે
અન્તઃસાર[અરાઙ્મુખેન ધિગ્ અહો તે મારુતેનામુના પશ્યાત્યન્તચલેન સદ્મ મહતામ્ આકાશમ્ આરોપિતા ॥

યે જાત્યા લઘવઃ સદૈવ ગણનાં યાતા ન યે કુત્ર ચિત્ પદ્ભ્યામ્ એવ વિમર્દિતાઃ પ્રતિદિનં ભૂમૌ નિલીનાશ્ ચિરમ્
ઉત્ક્ષિપ્તાશ્ ચપલાશયેન મરુતા પશ્યાન્તરિક્ષે ઽધુના તુઙ્ગાનામ્ ઉપરિસ્થિતિં ક્ષિતિભૃત્તાં કુર્વન્ત્ય્ અમી પાંસવઃ ॥

રે દન્દશૂક યદ્ અયોગ્યમ્ અપીશ્વરસ્ ત્વાં વાત્સલ્યતૌ નયતિ નૂપુરધામ સત્યમ્
આવર્જિતાલિકુલઝંકૃતિર્ મૂર્ચ્છિતાનિ કિં શિઞ્જિતાનિ ભવતઃ ક્ષયમ્ એવ કર્તુમ્ ॥

મૌલૌ સન્મણયો ગૃહં ગિરિગુહા ત્યાગિત્વમ્ આત્મત્વચો નિર્યત્નોપનતશ્ ચૈવ વૃત્તિર્ અનિલૈર્ એકત્ર ચર્યેદૃશી
અન્યત્રાનૃજુ વર્ત્મ વાગ્ દ્વિરસના દૃષ્ટૌ વિષં દૃશ્યતે યા ધિક્ તામ્ અનુ દીપકો જ્વલતિ ભો ભોગિન્ સખે કિં ન્વ્ ઇદમ્ ॥

કલ્લોલવેલ્લિતદૃષત્પરુષપ્રહારૈ રત્નાન્ય્ અમૂનિ મકરાલય માવમંસ્થાઃ
કિં કૌસ્તુભેન વિહિતો ભવતો ન નામ યાચ્ઞાપ્રસારિતકરઃ પુરુષોત્તમો ઽપિ ॥