ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.88

યો ઽસ્યોત્પ્રેક્ષક આદિ-મધ્ય-નિધને યો ઽવ્યક્ત-જીવેશ્વરો $ યઃ સૃષ્ટ્વેદમ્ અનુપ્રવિશ્ય ઋષિણા ચક્રે પુરઃ શાસ્તિ તાઃ &અમ્પ્;
યં સમ્પદ્ય જહાત્ય્ અજામ્ અનુશયી સુપ્તઃ કુલાયં યથા % તં કૈવલ્ય-નિરસ્ત-યોનિમ્ અભયં ધ્યાયેદ્ અજસ્રં હરિમ્ ॥ ભ્પ્_10.87.050*
0 શ્રી-રાજોવાચ
દેવાસુર-મનુષ્યેસુ યે ભજન્ત્ય્ અશિવં શિવમ્ ।
પ્રાયસ્ તે ધનિનો ભોજા ન તુ લક્ષ્મ્યાઃ પતિં હરિમ્

એતદ્ વેદિતુમ્ ઇચ્છામઃ સન્દેહો ઽત્ર મહાન્ હિ નઃ ।
વિરુદ્ધ-શીલયોઃ પ્રભ્વોર્ વિરુદ્ધા ભજતાં ગતિઃ

ભ્પ્_10.88.003।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
શિવઃ શક્તિ-યુતઃ શશ્વત્ ત્રિ-લિઙ્ગો ગુણ-સંવૃતઃ ।
વૈકારિકસ્ તૈજસશ્ ચ તામસશ્ ચેત્ય્ અહં ત્રિધા

તતો વિકારા અભવન્ ષોડશામીષુ કઞ્ચન ।
ઉપધાવન્ વિભૂતીનાં સર્વાસામ્ અશ્નુતે ગતિમ્

હરિર્ હિ નિર્ગુણઃ સાક્ષાત્ પુરુષઃ પ્રકૃતેઃ પરઃ ।
સ સર્વ-દૃગ્ ઉપદ્રષ્ટા તં ભજન્ નિર્ગુણો ભવેત્

નિવૃત્તેષ્વ્ અશ્વ-મેધેષુ રાજા યુષ્મત્-પિતામહઃ ।
શૃણ્વન્ ભગવતો ધર્માન્ અપૃચ્છદ્ ઇદમ્ અચ્યુતમ્

સ આહ ભગવાંસ્ તસ્મૈ પ્રીતઃ શુશ્રૂષવે પ્રભુઃ ।
નૃણાં નિઃશ્રેયસાર્થાય યો ઽવતીર્ણો યદોઃ કુલે

ભ્પ્_10.88.008।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
યસ્યાહમ્ અનુગૃહ્ણામિ હરિષ્યે તદ્-ધનં શનૈઃ ।
તતો ઽધનં ત્યજન્ત્ય્ અસ્ય સ્વજના દુઃખ-દુઃખિતમ્

સ યદા વિતથોદ્યોગો નિર્વિણ્ણઃ સ્યાદ્ ધનેહયા ।
મત્-પરૈઃ કૃત-મૈત્રસ્ય કરિષ્યે મદ્-અનુગ્રહમ્

તદ્ બ્રહ્મ પરમં સૂક્ષ્મં ચિન્-માત્રં સદ્ અનન્તકમ્ ।
વિજ્ઞાયાત્મતયા ધીરઃ સંસારાત્ પરિમુચ્યતે

અતો માં સુ-દુરારાધ્યં હિત્વાન્યાન્ ભજતે જનઃ ।
તતસ્ ત આશુ-તોષેભ્યો લબ્ધ-રાજ્ય-શ્રિયોદ્ધતાઃ ।
મત્તાઃ પ્રમત્તા વર-દાન્ વિસ્મયન્ત્ય્ અવજાનતે

ભ્પ્_10.88.012।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
શાપ-પ્રસાદયોર્ ઈશા બ્રહ્મ-વિષ્ણુ-શિવાદયઃ ।
સદ્યઃ શાપ-પ્રસાદો ઽઙ્ગ શિવો બ્રહ્મા ન ચાચ્યુતઃ

અત્ર ચોદાહરન્તીમમ્ ઇતિહાસં પુરાતનમ્ ।
વૃકાસુરાય ગિરિશો વરં દત્ત્વાપ સઙ્કટમ્

વૃકો નામાસુરઃ પુત્રઃ શકુનેઃ પથિ નારદમ્ ।
દૃષ્ટ્વાશુ-તોષં પપ્રચ્છ દેવેષુ ત્રિષુ દુર્મતિઃ

સ આહ દેવં ગિરિશમ્ ઉપાધાવાશુ સિદ્ધ્યસિ ।
યો ઽલ્પાભ્યાં ગુણ-દોષાભ્યામ્ આશુ તુષ્યતિ કુપ્યતિ

દશાસ્ય-બાણયોસ્ તુષ્ટઃ સ્તુવતોર્ વન્દિનોર્ ઇવ ।
ઐશ્વર્યમ્ અતુલં દત્ત્વા તત આપ સુ-સઙ્કટમ્

ઇત્ય્ આદિષ્ટસ્ તમ્ અસુર ઉપાધાવત્ સ્વ-ગાત્રતઃ ।
કેદાર આત્મ-ક્રવ્યેણ જુહ્વાનો ગ્નિ-મુખં હરમ્

દેવોપલબ્ધિમ્ અપ્રાપ્ય નિર્વેદાત્ સપ્તમે ઽહનિ ।
શિરો ઽવૃશ્ચત્ સુધિતિના તત્-તીર્થ-ક્લિન્ન-મૂર્ધજમ્

તદા મહા-કારુણિકો સ ધૂર્જટિર્ યથા વયં ચાગ્નિર્ ઇવોત્થિતો ઽનલાત્ ।
નિગૃહ્ય દોર્ભ્યાં ભુજયોર્ ન્યવારયત્ તત્-સ્પર્શનાદ્ ભૂય ઉપસ્કૃતાકૃતિઃ

તમ્ આહ ચાઙ્ગાલમ્ અલં વૃણીષ્વ મે યથાભિકામં વિતરામિ તે વરમ્ ।
પ્રીયેય તોયેન નૃણાં પ્રપદ્યતામ્ અહો ત્વયાત્મા ભૃશમ્ અર્દ્યતે વૃથા

દેવં સ વવ્રે પાપીયાન્ વરં ભૂત-ભયાવહમ્ ।
યસ્ય યસ્ય કરં શીર્ષ્ણિ ધાસ્યે સ મ્રિયતામ્ ઇતિ

તચ્ છ્રુત્વા ભગવાન્ રુદ્રો દુર્મના ઇવ ભારત ।
ઓં ઇતિ પ્રહસંસ્ તસ્મૈ દદે ઽહેર્ અમૃતં યથા

સ તદ્-વર-પરીક્ષાર્થં શમ્ભોર્ મૂર્ધ્નિ કિલાસુરઃ ।
સ્વ-હસ્તં ધાતુમ્ આરેભે સો ઽબિભ્યત્ સ્વ-કૃતાચ્ છિવઃ

તેનોપસૃષ્ટઃ સન્ત્રસ્તઃ પરાધાવન્ સ-વેપથુઃ ।
યાવદ્ અન્તં દિવો ભૂમેઃ કષ્ઠાનામ્ ઉદગાદ્ ઉદક્

અજાનન્તઃ પ્રતિ-વિધિં તૂષ્ણીમ્ આસન્ સુરેશ્વરાઃ ।
તતો વૈકુણ્ઠમ્ અગમદ્ ભાસ્વરં તમસઃ પરમ્

યત્ર નારાયણઃ સાક્ષાન્ ન્યાસિનાં પરમો ગતિઃ ।
શાન્તાનાં ન્યસ્ત-દણ્ડાનાં યતો નાવર્તતે ગતઃ

તં તથા વ્યસનં દૃષ્ટ્વા ભગવાન્ વૃજિનાર્દનઃ ।
દૂરાત્ પ્રત્યુદિયાદ્ ભૂત્વા બટુકો યોગ-માયયા

મેખલાજિન-દણ્ડાક્ષૈસ્ તેજસાગ્નિર્ ઇવ જ્વલન્ ।
અભિવાદયામ્ આસ ચ તં કુશ-પાણિર્ વિનીત-વત્

ભ્પ્_10.88.029।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
શાકુનેય ભવાન્ વ્યક્તં શ્રાન્તઃ કિં દૂરમ્ આગતઃ ।
ક્ષણં વિશ્રમ્યતાં પુંસ આત્માયં સર્વ-કામ-ધુક્

યદિ નઃ શ્રવણાયાલં યુષ્મદ્-વ્યવસિતં વિભો ।
ભણ્યતાં પ્રાયશઃ પુમ્ભિર્ ધૃતૈઃ સ્વાર્થાન્ સમીહતે

ભ્પ્_10.88.031।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
એવં ભગવતા પૃષ્ટો વચસામૃત-વર્ષિણા ।
ગત-ક્લમો ઽબ્રવીત્ તસ્મૈ યથા-પૂર્વમ્ અનુષ્ઠિતમ્

ભ્પ્_10.88.032।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
એવં ચેત્ તર્હિ તદ્-વાક્યં ન વયં શ્રદ્દધીમહિ ।
યો દક્ષ-શાપાત્ પૈશાચ્યં પ્રાપ્તઃ પ્રેત-પિશાચ-રાટ્

યદિ વસ્ તત્ર વિશ્રમ્ભો દાનવેન્દ્ર જગદ્-ગુરૌ ।
તર્હ્ય્ અઙ્ગાશુ સ્વ-શિરસિ હસ્તં ન્યસ્ય પ્રતીયતામ્

યદ્ય્ અસત્યં વચઃ શમ્ભોઃ કથઞ્ચિદ્ દાનવર્ષભ ।
તદૈનં જહ્ય્ અસદ્-વાચં ન યદ્ વક્તાનૃતં પુનઃ

ઇત્થં ભગવતશ્ ચિત્રૈર્ વચોભિઃ સ સુ-પેશલૈઃ ।
ભિન્ન-ધીર્ વિસ્મૃતઃ શીર્ષ્ણિ સ્વ-હસ્તં કુમતિર્ ન્યધાત્

અથાપતદ્ ભિન્ન-શિરાઃ વ્રજાહત ઇવ ક્ષણાત્ ।
જય-શબ્દો નમઃ-શબ્દઃ સાધુ-શબ્દો ઽભવદ્ દિવિ

મુમુચુઃ પુષ્પ-વર્ષાણિ હતે પાપે વૃકાસુરે ।
દેવર્ષિ-પિતૃ-ગન્ધર્વા મોચિતઃ સઙ્કટાચ્ છિવઃ

મુક્તં ગિરિશમ્ અભ્યાહ ભગવાન્ પુરુષોત્તમઃ ।
અહો દેવ મહા-દેવ પાપો ઽયં સ્વેન પાપ્મના

હતઃ કો નુ મહત્સ્વ્ ઈશ જન્તુર્ વૈ કૃત-કિલ્બિષઃ ।
ક્ષેમી સ્યાત્ કિમ્ ઉ વિશ્વેશે કૃતાગસ્કો જગદ્-ગુરૌ

ય એવમ્ અવ્યાકૃત-શક્ત્ય્-ઉદન્વતઃ પરસ્ય સાક્ષાત્ પરમાત્મનો હરેઃ ।
ગિરિત્ર-મોક્ષં કથયેચ્ છૃણોતિ વા વિમુચ્યતે સંસૃતિભિસ્ તથારિભિઃ