ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.43

ભ્પ્_10.43.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
અથ કૃષ્ણશ્ ચ રામશ્ ચ કૃત-શૌચૌ પરન્તપ ।
મલ્લ-દુન્દુભિ-નિર્ઘોષં શ્રુત્વા દ્રષ્ટુમ્ ઉપેયતુઃ

રઙ્ગ-દ્વારં સમાસાદ્ય તસ્મિન્ નાગમ્ અવસ્થિતમ્ ।
અપશ્યત્ કુવલયાપીડં કૃષ્ણો ઽમ્બષ્ઠ-પ્રચોદિતમ્

બદ્ધ્વા પરિકરં શૌરિઃ સમુહ્ય કુટિલાલકાન્ ।
ઉવાચ હસ્તિપં વાચા મેઘ-નાદ-ગભીરયા

અમ્બષ્ઠામ્બષ્ઠ માર્ગં નૌ દેહ્ય્ અપક્રમ મા ચિરમ્ ।
નો ચેત્ સ-કુઞ્જરં ત્વાદ્ય નયામિ યમ-સાદનમ્

એવં નિર્ભર્ત્સિતો ઽમ્બષ્ઠઃ કુપિતઃ કોપિતં ગજમ્ ।
ચોદયામ્ આસ કૃષ્ણાય કાલાન્તક-યમોપમમ્

કરીન્દ્રસ્ તમ્ અભિદ્રુત્ય કરેણ તરસાગ્રહીત્ ।
કરાદ્ વિગલિતઃ સો ઽમું નિહત્યાઙ્ઘ્રિષ્વ્ અલીયત

સઙ્ક્રુદ્ધસ્ તમ્ અચક્ષાણો ઘ્રાણ-દૃષ્ટિઃ સ કેશવમ્ ।
પરામૃશત્ પુષ્કરેણ સ પ્રસહ્ય વિનિર્ગતઃ

પુચ્છે પ્રગૃહ્યાતિ-બલં ધનુષઃ પઞ્ચ-વિંશતિમ્ ।
વિચકર્ષ યથા નાગં સુપર્ણ ઇવ લીલયા

સ પર્યાવર્તમાનેન સવ્ય-દક્ષિણતો ઽચ્યુતઃ ।
બભ્રામ ભ્રામ્યમાણેન ગો-વત્સેનેવ બાલકઃ

તતો ઽભિમખમ્ અભ્યેત્ય પાણિનાહત્ય વારણમ્ ।
પ્રાદ્રવન્ પાતયામ્ આસ સ્પૃશ્યમાનઃ પદે પદે

સ ધાવન્ કૃઈદયા ભૂમૌ પતિત્વા સહસોત્થિતઃ ।
તમ્ મત્વા પતિતં ક્રુદ્ધો દન્તાભ્યાં સો ઽહનત્ ક્ષિતિમ્

સ્વ-વિક્રમે પ્રતિહતે કુઞ્જરેન્દ્રો ઽત્ય્-અમર્ષિતઃ ।
ચોદ્યમાનો મહામાત્રૈઃ કૃષ્ણમ્ અભ્યદ્રવદ્ રુષા

તમ્ આપતન્તમ્ આસાદ્ય ભગવાન્ મધુસૂદનઃ ।
નિગૃહ્ય પાણિના હસ્તં પાતયામ્ આસ ભૂ-તલે

પતિતસ્ય પદાક્રમ્ય મૃગેન્દ્ર ઇવ લીલયા ।
દન્તમ્ ઉત્પાટ્ય તેનેભં હસ્તિપાંશ્ ચાહનદ્ ધરિઃ

મૃતકં દ્વિપમ્ ઉત્સૃજ્ય દન્ત-પાણિઃ સમાવિશત્ ।
અંસ-ન્યસ્ત-વિષાણો ઽસૃઙ્- મદ-બિન્દુભિર્ અઙ્કિતઃ ।
વિરૂઢ-સ્વેદ-કણિકા વદનામ્બુરુહો બભૌ

વૃતૌ ગોપૈઃ કતિપયૈર્ બલદેવ-જનાર્દનૌ ।
રઙ્ગં વિવિશતૂ રાજન્ ગજ-દન્ત-વરાયુધૌ

મલ્લાનામ્ અશનિર્ નૃણાં નર-વરઃ સ્ત્રીણાં સ્મરો મૂર્તિમાન્ $ ગોપાનાં સ્વ-જનો ઽસતાં ક્ષિતિ-ભુજાં શાસ્તા સ્વ-પિત્રોઃ શિશુઃ &અમ્પ્;
મૃત્યુર્ ભોજ-પતેર્ વિરાડ્ અવિદુષાં તત્ત્વં પરં યોગિનાં % વૃષ્ણીનાં પર-દેવતેતિ વિદિતો રઙ્ગં ગતઃ સાગ્રજઃ ॥ ભ્પ્_10.43.017* ॥
હતં કુવલયાપીડં દૃષ્ટ્વા તાવ્ અપિ દુર્જયૌ ।
કંસો મનસ્ય્ અપિ તદા ભૃશમ્ ઉદ્વિવિજે નૃપ

તૌ રેજતૂ રઙ્ગ-ગતૌ મહા-ભુજૌ વિચિત્ર-વેષાભરણ-સ્રગ્-અમ્બરૌ ।
યથા નટાવ્ ઉત્તમ-વેષ-ધારિણૌ મનઃ ક્ષિપન્તૌ પ્રભયા નિરીક્ષતામ્

નિરીક્ષ્ય તાવ્ ઉત્તમ-પૂરુષૌ જના મઞ્ચ-સ્થિતા નાગર-રાષ્ટ્રકા નૃપ ।
પ્રહર્ષ-વેગોત્કલિતેક્ષણાનનાઃ પપુર્ ન તૃપ્તા નયનૈસ્ તદ્-આનનમ્

પિબન્ત ઇવ ચક્ષુર્ભ્યાં લિહન્ત ઇવ જિહ્વયા ।
જિઘ્રન્ત ઇવ નાસાભ્યાં શ્લિષ્યન્ત ઇવ બાહુભિઃ

ઊચુઃ પરસ્પરં તે વૈ યથા-દૃષ્ટં યથા-શ્રુતમ્ ।
તદ્-રૂપ-ગુણ-માધુર્ય- પ્રાગલ્ભ્ય-સ્મારિતા ઇવ

એતૌ ભગવતઃ સાક્ષાદ્ ધરેર્ નારાયણસ્ય હિ ।
અવતીર્ણાવ્ ઇહાંશેન વસુદેવસ્ય વેશ્મનિ

એષ વૈ કિલ દેવક્યાં જાતો નીતશ્ ચ ગોકુલમ્ ।
કાલમ્ એતં વસન્ ગૂઢો વવૃધે નન્દ-વેશ્મનિ

પૂતનાનેન નીતાન્તં ચક્રવાતશ્ ચ દાનવઃ ।
અર્જુનૌ ગુહ્યકઃ કેશી ધેનુકો ઽન્યે ચ તદ્-વિધાઃ

ગાવઃ સ-પાલા એતેન દાવાગ્નેઃ પરિમોચિતાઃ ।
કાલિયો દમિતઃ સર્પ ઇન્દ્રશ્ ચ વિમદઃ કૃતઃ

સપ્તાહમ્ એક-હસ્તેન ધૃતો ઽદ્રિ-પ્રવરો ઽમુના ।
વર્ષ-વાતાશનિભ્યશ્ ચ પરિત્રાતં ચ ગોકુલમ્

ગોપ્યો ઽસ્ય નિત્ય-મુદિત- હસિત-પ્રેક્ષણં મુખમ્ ।
પશ્યન્ત્યો વિવિધાંસ્ તાપાંસ્ તરન્તિ સ્માશ્રમં મુદા

વદન્ત્ય્ અનેન વંશો ઽયં યદોઃ સુ-બહુ-વિશ્રુતઃ ।
શ્રિયં યશો મહત્વં ચ લપ્સ્યતે પરિરક્ષિતઃ

અયં ચાસ્યાગ્રજઃ શ્રીમાન્ રામઃ કમલ-લોચનઃ ।
પ્રલમ્બો નિહતો યેન વત્સકો યે બકાદયઃ

જનેષ્વ્ એવં બ્રુવાણેષુ તૂર્યેષુ નિનદત્સુ ચ ।
કૃષ્ણ-રામૌ સમાભાષ્ય ચાણૂરો વાક્યમ્ અબ્રવીત્

હે નન્દ-સૂનો હે રામ ભવન્તૌ વીર-સમ્મતૌ ।
નિયુદ્ધ-કુશલૌ શ્રુત્વા રાજ્ઞાહૂતૌ દિદૃક્ષુણા

પ્રિયં રાજ્ઞઃ પ્રકુર્વત્યઃ શ્રેયો વિન્દન્તિ વૈ પ્રજાઃ ।
મનસા કર્મણા વાચા વિપરીતમ્ અતો ઽન્યથા

નિત્યં પ્રમુદિતા ગોપા વત્સ-પાલા યથા-સ્ફુટમ્ ।
વનેષુ મલ્લ-યુદ્ધેન ક્રીડન્તશ્ ચારયન્તિ ગાઃ

તસ્માદ્ રાજ્ઞઃ પ્રિયં યૂયં વયં ચ કરવામ હે ।
ભૂતાનિ નઃ પ્રસીદન્તિ સર્વ-ભૂત-મયો નૃપઃ

તન્ નિશમ્યાબ્રવીત્ કૃષ્ણો દેશ-કાલોચિતં વચઃ ।
નિયુદ્ધમ્ આત્મનો ઽભીષ્ટં મન્યમાનો ઽભિનન્દ્ય ચ

પ્રજા ભોજ-પતેર્ અસ્ય વયં ચાપિ વને-ચરાઃ ।
કરવામ પ્રિયં નિત્યં તન્ નઃ પરમ્ અનુગ્રહઃ

બાલા વયં તુલ્ય-બલૈઃ ક્રીડિષ્યામો યથોચિતમ્ ।
ભવેન્ નિયુદ્ધં માધર્મઃ સ્પૃશેન્ મલ્લ-સભા-સદઃ

ભ્પ્_10.43.039।0 ચાણૂર ઉવાચ
ન બાલો ન કિશોરસ્ ત્વં બલશ્ ચ બલિનાં વરઃ ।
લીલયેભો હતો યેન સહસ્ર-દ્વિપ-સત્ત્વ-ભૃત્

તસ્માદ્ ભવદ્ભ્યાં બલિભિર્ યોદ્ધવ્યં નાનયો ઽત્ર વૈ ।
મયિ વિક્રમ વાર્ષ્ણેય બલેન સહ મુષ્ટિકઃ