ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.42

ભ્પ્_10.42.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
અથ વ્રજન્ રાજ-પથેન માધવઃ સ્ત્રિયં ગૃહીતાઙ્ગ-વિલેપ-ભાજનામ્ ।
વિલોક્ય કુબ્જાં યુવતીં વરાનનાં પપ્રચ્છ યાન્તીં પ્રહસન્ રસ-પ્રદઃ

કા ત્વં વરોર્વ્ એતદ્ ઉ હાનુલેપનં કસ્યાઙ્ગને વા કથયસ્વ સાધુ નઃ ।
દેહ્ય્ આવયોર્ અઙ્ગ-વિલેપમ્ ઉત્તમં શ્રેયસ્ તતસ્ તે ન ચિરાદ્ ભવિષ્યતિ

ભ્પ્_10.42.003।0 સૈરન્ધ્ર્ય્ ઉવાચ
દાસ્ય્ અસ્મ્ય્ અહં સુન્દર કંસ-સમ્મતા $ ત્રિવક્ર-નામા હ્ય્ અનુલેપ-કર્મણિ &
દાસ્ય્ અસ્મ્ય્ અહં સુન્દર કંસ-સમ્મતા $ ત્રિવક્ર-નામા હ્ય્ અનુલેપ-કર્મણિ &
મદ્-ભાવિતં ભોજ-પતેર્ અતિ-પ્રિયં % વિના યુવાં કો ઽન્યતમસ્ તદ્ અર્હતિ ॥ ભ્પ્_10.42.003* ॥
રૂપ-પેશલ-માધુર્ય હસિતાલાપ-વીક્ષિતૈઃ ।
ધર્ષિતાત્મા દદૌ સાન્દ્રમ્ ઉભયોર્ અનુલેપનમ્

તતસ્ તાવ્ અઙ્ગ-રાગેણ સ્વ-વર્ણેતર-શોભિના ।
સમ્પ્રાપ્ત-પર-ભાગેન શુશુભાતે ઽનુરઞ્જિતૌ

પ્રસન્નો ભગવાન્ કુબ્જાં ત્રિવક્રાં રુચિરાનનામ્ ।
ઋજ્વીં કર્તું મનશ્ ચક્રે દર્શયન્ દર્શને ફલમ્

પદ્ભ્યામ્ આક્રમ્ય પ્રપદે દ્ર્ય્-અઙ્ગુલ્ય્-ઉત્તાન-પાણિના ।
પ્રગૃહ્ય ચિબુકે ઽધ્યાત્મમ્ ઉદનીનમદ્ અચ્યુતઃ

સા તદર્જુ-સમાનાઙ્ગી બૃહચ્-છ્રોણિ-પયોધરા ।
મુકુન્દ-સ્પર્શનાત્ સદ્યો બભૂવ પ્રમદોત્તમા

તતો રૂપ-ગુણૌદાર્ય- સમ્પન્ના પ્રાહ કેશવમ્ ।
ઉત્તરીયાન્તમ્ અકૃષ્ય સ્મયન્તી જાત-હૃચ્-છયા

એહિ વીર ગૃહં યામો ન ત્વાં ત્યક્તુમ્ ઇહોત્સહે ।
ત્વયોન્મથિત-ચિત્તાયાઃ પ્રસીદ પુરુષર્ષભ

એવં સ્ત્રિયા યાચ્યમાનઃ કૃષ્ણો રામસ્ય પશ્યતઃ ।
મુખં વીક્ષ્યાનુ ગોપાનાં પ્રહસંસ્ તામ્ ઉવાચ હ

એષ્યામિ તે ગૃહં સુ-ભ્રુ પુંસામ્ આધિ-વિકર્શનમ્ ।
સાધિતાર્થો ઽગૃહાણાં નઃ પાન્થાનાં ત્વં પરાયણમ્

વિસૃજ્ય માધ્વ્યા વાણ્યા તામ્ વ્રજન્ માર્ગે વણિક્-પથૈઃ ।
નાનોપાયન-તામ્બૂલ- સ્રગ્-ગન્ધૈઃ સાગ્રજો ઽર્ચિતઃ

તદ્-દર્શન-સ્મર-ક્ષોભાદ્ આત્માનં નાવિદન્ સ્ત્રિયઃ ।
વિસ્રસ્ત-વાસઃ-કવર વલયા લેખ્ય-મૂર્તયઃ

તતઃ પૌરાન્ પૃચ્છમાનો ધનુષઃ સ્થાનમ્ અચ્યુતઃ ।
તસ્મિન્ પ્રવિષ્ટો દદૃશે ધનુર્ ઐન્દ્રમ્ ઇવાદ્ભુતમ્

પુરુષૈર્ બહુભિર્ ગુપ્તમ્ અર્ચિતં પરમર્દ્ધિમત્ ।
વાર્યમાણો નૃભિઃ કૃષ્ણઃ પ્રસહ્ય ધનુર્ આદદે

કરેણ વામેન સ-લીલમ્ ઉદ્ધૃતં સજ્યં ચ કૃત્વા નિમિષેણ પશ્યતામ્ ।
નૃણાં વિકૃષ્ય પ્રબભઞ્જ મધ્યતો યથેક્ષુ-દણ્ડં મદ-કર્ય્ ઉરુક્રમઃ

ધનુષો ભજ્યમાનસ્ય શબ્દઃ ખં રોદસી દિશઃ ।
પૂરયામ્ આસ યં શ્રુત્વા કંસસ્ ત્રાસમ્ ઉપાગમત્

તદ્-રક્ષિણઃ સાનુચરં કુપિતા આતતાયિનઃ ।
ગૃહીતુ-કામા આવવ્રુર્ ગૃહ્યતાં વધ્યતામ્ ઇતિ

અથ તાન્ દુરભિપ્રાયાન્ વિલોક્ય બલ-કેશવૌ ।
ક્રુદ્ધૌ ધન્વન આદાય શકલે તાંશ્ ચ જઘ્નતુઃ

બલં ચ કંસ-પ્રહિતં હત્વા શાલા-મુખાત્ તતઃ ।
નિષ્ક્રમ્ય ચેરતુર્ હૃષ્ટૌ નિરીક્ષ્ય પુર-સમ્પદઃ

તયોસ્ તદ્ અદ્ભુતં વીર્યં નિશામ્ય પુર-વાસિનઃ ।
તેજઃ પ્રાગલ્ભ્યં રૂપં ચ મેનિરે વિબુધોત્તમૌ

તયોર્ વિચરતોઃ સ્વૈરમ્ આદિત્યો ઽસ્તમ્ ઉપેયિવાન્ ।
કૃષ્ણ-રામૌ વૃતૌ ગોપૈઃ પુરાચ્ છકટમ્ ઈયતુઃ

ગોપ્યો મુકુન્દ-વિગમે વિરહાતુરા યા આશાસતાશિષ ઋતા મધુ-પુર્ય્ અભૂવન્ ।
સમ્પશ્યતાં પુરુષ-ભૂષણ-ગાત્ર-લક્ષ્મીં હિત્વેતરાન્ નુ ભજતશ્ ચકમે ઽયનં શ્રીઃ

અવનિક્તાઙ્ઘ્રિ-યુગલૌ ભુક્ત્વા ક્ષીરોપસેચનમ્ ।
ઊષતુસ્ તાં સુખં રાત્રિં જ્ઞાત્વા કંસ-ચિકીર્ષિતમ્

કંસસ્ તુ ધનુષો ભઙ્ગં રક્ષિણાં સ્વ-બલસ્ય ચ ।
વધં નિશમ્ય ગોવિન્દ- રામ-વિક્રીડિતં પરમ્

દીર્ઘ-પ્રજાગરો ભીતો દુર્નિમિત્તાનિ દુર્મતિઃ ।
બહૂન્ય્ અચષ્ટોભયથા મૃત્યોર્ દૌત્ય-કરાણિ ચ

અદર્શનં સ્વ-શિરસઃ પ્રતિરૂપે ચ સત્ય્ અપિ ।
અસત્ય્ અપિ દ્વિતીયે ચ દ્વૈ-રૂપ્યં જ્યોતિષાં તથા

છિદ્ર-પ્રતીતિશ્ છાયાયાં પ્રાણ-ઘોષાનુપશ્રુતિઃ ।
સ્વર્ણ-પ્રતીતિર્ વૃક્ષેષુ સ્વ-પદાનામ્ અદર્શનમ્

સ્વપ્ને પ્રેત-પરિષ્વઙ્ગઃ ખર-યાનં વિષાદનમ્ ।
યાયાન્ નલદ-માલ્ય્ એકસ્ તૈલાભ્યક્તો દિગ્-અમ્બરઃ

અન્યાનિ ચેત્થં-ભૂતાનિ સ્વપ્ન-જાગરિતાનિ ચ ।
પશ્યન્ મરણ-સન્ત્રસ્તો નિદ્રાં લેભે ન ચિન્તયા

વ્યુષ્ટાયાં નિશિ કૌરવ્ય સૂર્યે ચાદ્ભ્યઃ સમુત્થિતે ।
કારયામ્ આસ વૈ કંસો મલ્લ-ક્રીડા-મહોત્સવમ્

આનર્ચુઃ પુરુષા રઙ્ગં તૂર્ય-ભેર્યશ્ ચ જઘ્નિરે ।
મઞ્ચાશ્ ચાલઙ્કૃતાઃ સ્રગ્ભિઃ પતાકા-ચૈલ-તોરણૈઃ

તેષુ પૌરા જાનપદા બ્રહ્મ-ક્ષત્ર-પુરોગમાઃ ।
યથોપજોષં વિવિશૂ રાજાનશ્ ચ કૃતાસનાઃ

કંસઃ પરિવૃતો ઽમાત્યૈ રાજ-મઞ્ચ ઉપાવિશત્ ।
મણ્ડલેશ્વર-મધ્ય-સ્થો હૃદયેન વિદૂયતા

વાદ્યમાનેસુ તૂર્યેષુ મલ્લ-તાલોત્તરેષુ ચ ।
મલ્લાઃ સ્વ્-અલઙ્કૃતાઃ દૃપ્તાઃ સોપાધ્યાયાઃ સમાસત

ચાણૂરો મુષ્ટિકઃ કૂતઃ શલસ્ તોશલ એવ ચ ।
ત આસેદુર્ ઉપસ્થાનં વલ્ગુ-વાદ્ય-પ્રહર્ષિતાઃ

નન્દ-ગોપાદયો ગોપા ભોજ-રાજ-સમાહુતાઃ ।
નિવેદિતોપાયનાસ્ ત એકસ્મિન્ મઞ્ચ આવિશન્