ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.41

ભ્પ્_10.41.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
સ્તુવતસ્ તસ્ય ભગવાન્ દર્શયિત્વા જલે વપુઃ ।
ભૂયઃ સમાહરત્ કૃષ્ણો નટો નાટ્યમ્ ઇવાત્મનઃ

સો ઽપિ ચાન્તર્હિતં વીક્ષ્ય જલાદ્ ઉન્મજ્ય સત્વરઃ ।
કૃત્વા ચાવશ્યકં સર્વં વિસ્મિતો રથમ્ આગમત્

તમ્ અપૃચ્છદ્ ધૃષીકેશઃ કિં તે દૃષ્ટમ્ ઇવાદ્ભુતમ્ ।
ભૂમૌ વિયતિ તોયે વા તથા ત્વાં લક્ષયામહે

ભ્પ્_10.41.004।0 શ્રી-અક્રૂર ઉવાચ
અદ્ભુતાનીહ યાવન્તિ ભૂમૌ વિયતિ વા જલે ।
ત્વયિ વિશ્વાત્મકે તાનિ કિં મે ઽદૃષ્ટં વિપશ્યતઃ

યત્રાદ્ભુતાનિ સર્વાણિ ભૂમૌ વિયતિ વા જલે ।
તં ત્વાનુપશ્યતો બ્રહ્મન્ કિં મે દૃષ્ટમ્ ઇહાદ્ભુતમ્

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ચોદયામ્ આસ સ્યન્દનં ગાન્દિની-સુતઃ ।
મથુરામ્ અનયદ્ રામં કૃષ્ણં ચૈવ દિનાત્યયે

માર્ગે ગ્રામ-જના રાજંસ્ તત્ર તત્રોપસઙ્ગતાઃ ।
વસુદેવ-સુતૌ વીક્ષ્ય પ્રીતા દૃષ્ટિં ન ચાદદુઃ

તાવદ્ વ્રજૌકસસ્ તત્ર નન્દ-ગોપાદયો ઽગ્રતઃ ।
પુરોપવનમ્ આસાદ્ય પ્રતીક્ષન્તો ઽવતસ્થિરે

તાન્ સમેત્યાહ ભગવાન્ અક્રૂરં જગદ્-ઈશ્વરઃ ।
ગૃહીત્વા પાણિના પાણિં પ્રશ્રિતં પ્રહસન્ન્ ઇવ

ભવાન્ પ્રવિશતામ્ અગ્રે સહ-યાનઃ પુરીં ગૃહમ્ ।
વયં ત્વ્ ઇહાવમુચ્યાથ તતો દ્રક્ષ્યામહે પુરીમ્

ભ્પ્_10.41.011।0 શ્રી-અક્રૂર ઉવાચ
નાહં ભવદ્ભ્યાં રહિતઃ પ્રવેક્ષ્યે મથુરાં પ્રભો ।
ત્યક્તું નાર્હસિ માં નાથ ભક્તં તે ભક્ત-વત્સલ

આગચ્છ યામ ગેહાન્ નઃ સ-નાથાન્ કુર્વ્ અધોક્ષજ ।
સહાગ્રજઃ સ-ગોપાલૈઃ સુહૃદ્ભિશ્ ચ સુહૃત્તમ

પુનીહિ પાદ-રજસા ગૃહાન્ નો ગૃહ-મેધિનામ્ ।
યચ્-છૌચેનાનુતૃપ્યન્તિ પિતરઃ સાગ્નયઃ સુરાઃ

અવનિજ્યાઙ્ઘ્રિ-યુગલમ્ આસીત્ શ્લોક્યો બલિર્ મહાન્ ।
ઐશ્વર્યમ્ અતુલં લેભે ગતિં ચૈકાન્તિનાં તુ યા

આપસ્ તે ઽઙ્ઘ્ર્ય્-અવનેજન્યસ્ ત્રીંલ્ લોકાન્ શુચયો ઽપુનન્ ।
શિરસાધત્ત યાઃ શર્વઃ સ્વર્ યાતાઃ સગરાત્મજાઃ

દેવ-દેવ જગન્-નાથ પુણ્ય-શ્રવણ-કીર્તન ।
યદૂત્તમોત્તમઃ-શ્લોક નારાયણ નમો ઽસ્તુ તે

ભ્પ્_10.41.017।0 શ્રી-ભગવન્ ઉવાચ
આયાસ્યે ભવતો ગેહમ્ અહમ્ અર્ય-સમન્વિતઃ ।
યદુ-ચક્ર-દ્રુહં હત્વા વિતરિષ્યે સુહૃત્-પ્રિયમ્

ભ્પ્_10.41.018।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
એવમ્ ઉક્તો ભગવતા સો ઽક્રૂરો વિમના ઇવ ।
પુરીં પ્રવિષ્ટઃ કંસાય કર્માવેદ્ય ગૃહં યયૌ

અથાપરાહ્ને ભગવાન્ કૃષ્ણઃ સઙ્કર્ષણાન્વિતઃ ।
મથુરાં પ્રાવિશદ્ ગોપૈર્ દિદૃક્ષુઃ પરિવારિતઃ

દદર્શ તાં સ્ફાટિક-તુણ્ગ-ગોપુર- દ્વારાં બૃહદ્-ધેમ-કપાટ-તોરણામ્ ।
તામ્રાર-કોષ્ઠાં પરિખા-દુરાસદામ્ ઉદ્યાન-રમ્યોપવનોપશોભિતામ્

સૌવર્ણ-શૃઙ્ગાટક-હર્મ્ય-નિષ્કુટૈઃ શ્રેણી-સભાભિર્ ભવનૈર્ ઉપસ્કૃતામ્ ।
વૈદૂર્ય-વજ્રામલ-નીલ-વિદ્રુમૈર્ મુક્તા-હરિદ્ભિર્ વલભીષુ વેદિષુ

જુષ્ટેષુ જાલામુખ-રન્ધ્ર-કુટ્ટિમેષ્વ્ આવિષ્ટ-પારાવત-બર્હિ-નાદિતામ્ ।
સંસિક્ત-રથ્યાપણ-માર્ગ-ચત્વરાં પ્રકીર્ણ-માલ્યાઙ્કુર-લાજ-તણ્ડુલામ્

આપૂર્ણ-કુમ્ભૈર્ દધિ-ચન્દનોક્ષિતૈઃ પ્રસૂન-દીપાવલિભિઃ સ-પલ્લવૈઃ ।
સ-વૃન્દ-રમ્ભા-ક્રમુકૈઃ સ-કેતુભિઃ સ્વ્-અલઙ્કૃત-દ્વાર-ગૃહાં સ-પટ્ટિકૈઃ

તાં સમ્પ્રવિષ્ટૌ વસુદેવ-નન્દનૌ વૃતૌ વયસ્યૈર્ નરદેવ-વર્ત્મના ।
દ્રષ્ટું સમીયુસ્ ત્વરિતાઃ પુર-સ્ત્રિયો હર્મ્યાણિ ચૈવારુરુહુર્ નૃપોત્સુકાઃ

કાશ્ચિદ્ વિપર્યગ્-ધૃત-વસ્ત્ર-ભૂષણા $ વિસ્મૃત્ય ચૈકં યુગલેષ્વ્ અથાપરાઃ &અમ્પ્;
કૃતૈક-પત્ર-શ્રવનૈક-નૂપુરા % નાઙ્ક્ત્વા દ્વિતીયં ત્વ્ અપરાશ્ ચ લોચનમ્ ॥ ભ્પ્_10.41.025* ॥
અશ્નન્ત્ય એકાસ્ તદ્ અપાસ્ય સોત્સવા અભ્યજ્યમાના અકૃતોપમજ્જનાઃ ।
સ્વપન્ત્ય ઉત્થાય નિશમ્ય નિઃસ્વનં પ્રપાયયન્ત્યો ઽર્ભમ્ અપોહ્ય માતરઃ

મનાંસિ તાસામ્ અરવિન્દ-લોચનઃ પ્રગલ્ભ-લીલા-હસિતાવલોકૈઃ ।
જહાર મત્ત-દ્વિરદેન્દ્ર-વિક્રમો દૃશાં દદચ્ છ્રી-રમણાત્મનોત્સવમ્

દૃષ્ટ્વા મુહુઃ શ્રુતમ્ અનુદ્રુત-ચેતસસ્ તં $ તત્-પ્રેક્ષણોત્સ્મિત-સુધોક્ષણ-લબ્ધ-માનાઃ &અમ્પ્;
આનન્દ-મૂર્તિમ્ ઉપગુહ્ય દૃશાત્મ-લબ્ધં % હૃષ્યત્-ત્વચો જહુર્ અનન્તમ્ અરિન્દમાધિમ્ ॥ ભ્પ્_10.41.028* ॥
પ્રાસાદ-શિખરારૂઢાઃ પ્રીત્ય્-ઉત્ફુલ્લ-મુખામ્બુજાઃ ।
અભ્યવર્ષન્ સૌમનસ્યૈઃ પ્રમદા બલ-કેશવૌ

દધ્ય્-અક્ષતૈઃ સોદ-પાત્રૈઃ સ્રગ્-ગન્ધૈર્ અભ્યુપાયનૈઃ ।
તાવ્ આનર્ચુઃ પ્રમુદિતાસ્ તત્ર તત્ર દ્વિજાતયઃ

ઊચુઃ પૌરા અહો ગોપ્યસ્ તપઃ કિમ્ અચરન્ મહત્ ।
યા હ્ય્ એતાવ્ અનુપશ્યન્તિ નર-લોક-મહોત્સવૌ

રજકં કઞ્ચિદ્ આયાન્તં રઙ્ગ-કારં ગદાગ્રજઃ ।
દૃષ્ટ્વાયાચત વાસાંસિ ધૌતાન્ય્ અત્ય્-ઉત્તમાનિ ચ

દેહ્ય્ આવયોઃ સમુચિતાન્ય્ અઙ્ગ વાસાંસિ ચાર્હતોઃ ।
ભવિષ્યતિ પરં શ્રેયો દાતુસ્ તે નાત્ર સંશયઃ

સ યાચિતો ભગવતા પરિપૂર્ણેન સર્વતઃ ।
સાક્ષેપં રુષિતઃ પ્રાહ ભૃત્યો રાજ્ઞઃ સુ-દુર્મદઃ

ઈદૃશાન્ય્ એવ વાસાંસી નિત્યં ગિરિ-વને-ચરઃ ।
પરિધત્ત કિમ્ ઉદ્વૃત્તા રાજ-દ્રવ્યાણ્ય્ અભીપ્સથ

યાતાશુ બાલિશા મૈવં પ્રાર્થ્યં યદિ જિજીવીષા ।
બધ્નન્તિ ઘ્નન્તિ લુમ્પન્તિ દૃપ્તં રાજ-કુલાનિ વૈ

એવં વિકત્થમાનસ્ય કુપિતો દેવકી-સુતઃ ।
રજકસ્ય કરાગ્રેણ શિરઃ કાયાદ્ અપાતયત્

તસ્યાનુજીવિનઃ સર્વે વાસઃ-કોશાન્ વિસૃજ્ય વૈ ।
દુદ્રુવુઃ સર્વતો માર્ગં વાસાંસિ જગૃહે ઽચ્યુતઃ

વસિત્વાત્મ-પ્રિયે વસ્ત્રે કૃષ્ણઃ સઙ્કર્ષણસ્ તથા ।
શેષાણ્ય્ આદત્ત ગોપેભ્યો વિસૃજ્ય ભુવિ કાનિચિત્

તતસ્ તુ વાયકઃ પ્રીતસ્ તયોર્ વેષમ્ અકલ્પયત્ ।
વિચિત્ર-વર્ણૈશ્ ચૈલેયૈર્ આકલ્પૈર્ અનુરૂપતઃ

નાના-લક્ષણ-વેષાભ્યાં કૃષ્ણ-રામૌ વિરેજતુઃ ।
સ્વ્-અલઙ્કૃતૌ બાલ-ગજૌ પર્વણીવ સિતેતરૌ

તસ્ય પ્રસન્નો ભગવાન્ પ્રાદાત્ સારૂપ્યમ્ આત્મનઃ ।
શ્રિયં ચ પરમાં લોકે બલૈશ્વર્ય-સ્મૃતીન્દ્રિયમ્

તતઃ સુદામ્નો ભવનં માલા-કારસ્ય જગ્મતુઃ ।
તૌ દૃષ્ટ્વા સ સમુત્થાય નનામ શિરસા ભુવિ

તયોર્ આસનમ્ આનીય પાદ્યં ચાર્ઘ્યાર્હણાદિભિઃ ।
પૂજાં સાનુગયોશ્ ચક્રે સ્રક્-તામ્બૂલાનુલેપનૈઃ

પ્રાહ નઃ સાર્થકં જન્મ પાવિતં ચ કુલં પ્રભો ।
પિતૃ-દેવર્ષયો મહ્યં તુષ્ટા હ્ય્ આગમનેન વામ્

ભવન્તૌ કિલ વિશ્વસ્ય જગતઃ કારણં પરમ્ ।
અવતીર્ણાવ્ ઇહાંશેન ક્ષેમાય ચ ભવાય ચ

ન હિ વાં વિષમા દૃષ્ટિઃ સુહૃદોર્ જગદ્-આત્મનોઃ ।
સમયોઃ સર્વ-ભૂતેષુ ભજન્તં ભજતોર્ અપિ

તાવ્ અજ્ઞાપયતં ભૃત્યં કિમ્ અહં કરવાણિ વામ્ ।
પુંસો ઽત્ય્-અનુગ્રહો હ્ય્ એષ ભવદ્ભિર્ યન્ નિયુજ્યતે

ઇત્ય્ અભિપ્રેત્ય રાજેન્દ્ર સુદામા પ્રીત-માનસઃ ।
શસ્તૈઃ સુ-ગન્ધૈઃ કુસુમૈર્ માલા વિરચિતા દદૌ

તાભિઃ સ્વ્-અલઙ્કૃતૌ પ્રીતૌ કૃષ્ણ-રામૌ સહાનુગૌ ।
પ્રણતાય પ્રપન્નાય દદતુર્ વર-દૌ વરાન્

સો ઽપિ વવ્રે ઽચલાં ભક્તિં તસ્મિન્ન્ એવાખિલાત્મનિ ।
તદ્-ભક્તેષુ ચ સૌહાર્દં ભૂતેષુ ચ દયાં પરામ્

ઇતિ તસ્મૈ વરં દત્ત્વા શ્રિયં ચાન્વય-વર્ધિનીમ્ ।
બલમ્ આયુર્ યશઃ કાન્તિં નિર્જગામ સહાગ્રજઃ