ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.36

ભ્પ્_10.36.001।0 શ્રી બાદરાયણિર્ ઉવાચ
અથ તર્હ્ય્ આગતો ગોષ્ઠમ્ અરિષ્ટો વૃષભાસુરઃ ।
મહીમ્ મહા-કકુત્-કાયઃ કમ્પયન્ ખુર-વિક્ષતામ્

રમ્ભમાણઃ ખરતરં પદા ચ વિલિખન્ મહીમ્ ।
ઉદ્યમ્ય પુચ્છં વપ્રાણિ વિષાણાગ્રેણ ચોદ્ધરન્ ।
કિઞ્ચિત્ કિઞ્ચિચ્ છકૃન્ મુઞ્ચન્ મૂત્રયન્ સ્તબ્ધ-લોચનઃ

યસ્ય નિર્હ્રાદિતેનાઙ્ગ નિષ્ઠુરેણ ગવાં નૃણામ્ ।
પતન્ત્ય્ અકાલતો ગર્ભાઃ સ્રવન્તિ સ્મ ભયેન વૈ

નિર્વિશન્તિ ઘના યસ્ય કકુદ્ય્ અચલ-શઙ્કયા ।
તં તીક્ષ્ણ-શૃઙ્ગમ્ ઉદ્વીક્ષ્ય ગોપ્યો ગોપાશ્ ચ તત્રસુઃ

પશવો દુદ્રુવુર્ ભીતા રાજન્ સન્ત્યજ્ય ગો-કુલમ્ ।
કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ તે સર્વે ગોવિન્દં શરણં યયુઃ

ભગવાન્ અપિ તદ્ વીક્ષ્ય ગો-કુલં ભય-વિદ્રુતમ્ ।
મા ભૈષ્ટેતિ ગિરાશ્વાસ્ય વૃષાસુરમ્ ઉપાહ્વયત્

ગોપાલૈઃ પશુભિર્ મન્દ ત્રાસિતૈઃ કિમ્ અસત્તમ ।
મયિ શાસ્તરિ દુષ્ટાનાં ત્વદ્-વિધાનાં દુરાત્મનામ્

ઇત્ય્ આસ્ફોત્યાચ્યુતો ઽરિષ્ટં તલ-શબ્દેન કોપયન્ ।
સખ્યુર્ અંસે ભુજાભોગં પ્રસાર્યાવસ્થિતો હરિઃ

સો ઽપ્ય્ એવં કોપિતો ઽરિષ્ટઃ ખુરેણાવનિમ્ ઉલ્લિખન્ ।
ઉદ્યત્-પુચ્છ-ભ્રમન્-મેઘઃ ક્રુદ્ધઃ કૃષ્ણમ્ ઉપાદ્રવત્

અગ્ર-ન્યસ્ત-વિષાણાગ્રઃ સ્તબ્ધાસૃગ્-લોચનો ઽચ્યુતમ્ ।
કટાક્ષિપ્યાદ્રવત્ તૂર્ણમ્ ઇન્દ્ર-મુક્તો ઽશનિર્ યથા

ગૃહીત્વા શૃઙ્ગયોસ્ તં વા અષ્ટાદશ પદાનિ સઃ ।
પ્રત્યપોવાહ ભગવાન્ ગજઃ પ્રતિ-ગજં યથા

સો ઽપવિદ્ધો ભગવતા પુનર્ ઉત્થાય સત્વરમ્ ।
આપતત્ સ્વિન્ન-સર્વાઙ્ગો નિઃશ્વસન્ ક્રોધ-મૂર્ચ્છિતઃ

તમ્ આપતન્તં સ નિગૃહ્ય શૃઙ્ગયોઃ પદા સમાક્રમ્ય નિપાત્ય ભૂ-તલે ।
નિષ્પીડયામ્ આસ યથાર્દ્રમ્ અમ્બરં કૃત્વા વિષાણેન જઘાન સો ઽપતત્

અસૃગ્ વમન્ મૂત્ર-શકૃત્ સમુત્સૃજન્ ક્ષિપંશ્ ચ પાદાન્ અનવસ્થિતેક્ષણઃ ।
જગામ કૃચ્છ્રં નિરૃતેર્ અથ ક્ષયં પુષ્પૈઃ કિરન્તો હરિમ્ ઈડિરે સુરાઃ

એવં કુકુદ્મિનં હત્વા સ્તૂયમાનઃ દ્વિજાતિભિઃ ।
વિવેશ ગોષ્ઠં સ-બલો ગોપીનાં નયનોત્સવઃ

અરિષ્ટે નિહતે દૈત્યે કૃષ્ણેનાદ્ભુત-કર્મણા ।
કંસાયાથાહ ભગવાન્ નારદો દેવ-દર્શનઃ

યશોદાયાઃ સુતાં કન્યાં દેવક્યાઃ કૃષ્ણમ્ એવ ચ ।
રામં ચ રોહિણી-પુત્રં વસુદેવેન બિભ્યતા ।
ન્યસ્તૌ સ્વ-મિત્રે નન્દે વૈ યાભ્યાં તે પુરુષા હતાઃ

નિશમ્ય તદ્ ભોજ-પતિઃ કોપાત્ પ્રચલિતેન્દ્રિયઃ ।
નિશાતમ્ અસિમ્ આદત્ત વસુદેવ-જિઘાંસયા

નિવારિતો નારદેન તત્-સુતૌ મૃત્યુમ્ આત્મનઃ ।
જ્ઞાત્વા લોહ-મયૈઃ પાશૈર્ બબન્ધ સહ ભાર્યયા

પ્રતિયાતે તુ દેવર્ષૌ કંસ આભાષ્ય કેશિનમ્ ।
પ્રેષયામ્ આસ હન્યેતાં ભવતા રામ-કેશવૌ

તતો મુષ્ટિક-ચાણૂર શલ-તોશલકાદિકાન્ ।
અમાત્યાન્ હસ્તિપાંશ્ ચૈવ સમાહૂયાહ ભોજ-રાટ્

ભો ભો નિશમ્યતામ્ એતદ્ વીર-ચાણૂર-મુષ્ટિકૌ ।
નન્દ-વ્રજે કિલાસાતે સુતાવ્ આનકદુન્દુભેઃ

રામ-કૃષ્ણૌ તતો મહ્યં મૃત્યુઃ કિલ નિદર્શિતઃ ।
ભવદ્ભ્યામ્ ઇહ સમ્પ્રાપ્તૌ હન્યેતાં મલ્લ-લીલયા

મઞ્ચાઃ ક્રિયન્તાં વિવિધા મલ્લ-રઙ્ગ-પરિશ્રિતાઃ ।
પૌરા જાનપદાઃ સર્વે પશ્યન્તુ સ્વૈર-સંયુગમ્

મહામાત્ર ત્વયા ભદ્ર રઙ્ગ-દ્વાર્ય્ ઉપનીયતામ્ ।
દ્વિપઃ કુવલયાપીડો જહિ તેન મમાહિતૌ

આરભ્યતાં ધનુર્-યાગશ્ ચતુર્દશ્યાં યથા-વિધિ ।
વિશસન્તુ પશૂન્ મેધ્યાન્ ભૂત-રાજાય મીઢુષે

ઇત્ય્ આજ્ઞાપ્યાર્થ-તન્ત્ર-જ્ઞ આહૂય યદુ-પુઙ્ગવમ્ ।
ગૃહીત્વા પાણિના પાણિં તતો ઽક્રૂરમ્ ઉવાચ હ

ભો ભો દાન-પતે મહ્યં ક્રિયતાં મૈત્રમ્ આદૃતઃ ।
નાન્યસ્ ત્વત્તો હિતતમો વિદ્યતે ભોજ-વૃષ્ણિષુ

અતસ્ ત્વામ્ આશ્રિતઃ સૌમ્ય કાર્ય-ગૌરવ-સાધનમ્ ।
યથેન્દ્રો વિષ્ણુમ્ આશ્રિત્ય સ્વાર્થમ્ અધ્યગમદ્ વિભુઃ

ગચ્છ નન્દ-વ્રજં તત્ર સુતાવ્ આનકદુન્દુભેઃ ।
આસાતે તાવ્ ઇહાનેન રથેનાનય મા ચિરમ્

નિસૃષ્ટઃ કિલ મે મૃત્યુર્ દેવૈર્ વૈકુણ્ઠ-સંશ્રયૈઃ ।
તાવ્ આનય સમં ગોપૈર્ નન્દાદ્યૈઃ સાભ્યુપાયનૈઃ

ઘાતયિષ્ય ઇહાનીતૌ કાલ-કલ્પેન હસ્તિના ।
યદિ મુક્તૌ તતો મલ્લૈર્ ઘાતયે વૈદ્યુતોપમૈઃ

તયોર્ નિહતયોસ્ તપ્તાન્ વસુદેવ-પુરોગમાન્ ।
તદ્-બન્ધૂન્ નિહનિષ્યામિ વૃષ્ણિ-ભોજ-દશાર્હકાન્

ઉગ્રસેનં ચ પિતરં સ્થવિરં રાજ્ય-કામુકં ।
તદ્-ભ્રાતરં દેવકં ચ યે ચાન્યે વિદ્વિષો મમ

તતશ્ ચૈષા મહી મિત્ર ભવિત્રી નષ્ટ-કણ્ટકા ।
જરાસન્ધો મમ ગુરુર્ દ્વિવિદો દયિતઃ સખા

શમ્બરો નરકો બાણો મય્ય્ એવ કૃત-સૌહૃદાઃ ।
તૈર્ અહં સુર-પક્ષીયાન્ હત્વા ભોક્ષ્યે મહીં નૃપાન્

એતજ્ જ્ઞાત્વાનય ક્ષિપ્રં રામ-કૃષ્ણાવ્ ઇહાર્ભકૌ ।
ધનુર્-મખ-નિરીક્ષાર્થં દ્રષ્ટું યદુ-પુર-શ્રિયમ્

ભ્પ્_10.36.038।0 શ્રી-અક્રૂર ઉવાચ
રાજન્ મનીષિતં સધ્ર્યક્ તવ સ્વાવદ્ય-માર્જનમ્ ।
સિદ્ધ્ય્-અસિદ્ધ્યોઃ સમં કુર્યાદ્ દૈવં હિ ફલ-સાધનમ્

મનોરથાન્ કરોત્ય્ ઉચ્ચૈર્ જનો દૈવ-હતાન્ અપિ ।
યુજ્યતે હર્ષ-શોકાભ્યાં તથાપ્ય્ આજ્ઞાં કરોમિ તે

ભ્પ્_10.36.040।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
એવમ્ આદિશ્ય ચાક્રૂરં મન્ત્રિણશ્ ચ વિષૃજ્ય સઃ ।
પ્રવિવેશ ગૃહં કંસસ્ તથાક્રૂરઃ સ્વમ્ આલયમ્