ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 10.33

ભ્પ્_10.33.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
ઇત્થં ભગવતો ગોપ્યઃ શ્રુત્વા વાચઃ સુ-પેશલાઃ ।
જહુર્ વિરહ-જં તાપં તદ્-અઙ્ગોપચિતાશિષઃ

તત્રારભત ગોવિન્દો રાસ-ક્રીડામ્ અનુવ્રતૈઃ ।
સ્ત્રી-રત્નૈર્ અન્વિતઃ પ્રીતૈર્ અન્યોન્યાબદ્ધ-બાહુભિઃ

રાસોત્સવઃ સમ્પ્રવૃત્તો ગોપી-મણ્ડલ-મણ્ડિતઃ ।
યોગેશ્વરેણ કૃષ્ણેન તાસાં મધ્યે દ્વયોર્ દ્વયોઃ ।
પ્રવિષ્ટેન ગૃહીતાનાં કણ્ઠે સ્વ-નિકટં સ્ત્રિયઃ

યં મન્યેરન્ નભસ્ તાવદ્ વિમાન-શત-સઙ્કુલમ્ ।
દિવૌકસાં સ-દારાણામ્ ઔત્સુક્યાપહૃતાત્મનામ્

તતો દુન્દુભયો નેદુર્ નિપેતુઃ પુષ્પ-વૃષ્ટયઃ ।
જગુર્ ગન્ધર્વ-પતયઃ સ-સ્ત્રીકાસ્ તદ્-યશો ઽમલમ્

વલયાનાં નૂપુરાણાં કિઙ્કિણીનાં ચ યોષિતામ્ ।
સ-પ્રિયાણામ્ અભૂચ્ છબ્દસ્ તુમુલો રાસ-મણ્ડલે

તત્રાતિશુશુભે તાભિર્ ભગવાન્ દેવકી-સુતઃ ।
મધ્યે મણીનાં હૈમાનાં મહા-મરકતો યથા

પાદ-ન્યાસૈર્ ભુજ-વિધુતિભિઃ સ-સ્મિતૈર્ ભ્રૂ-વિલાસૈર્ $ ભજ્યન્ મધ્યૈશ્ ચલ-કુચ-પટૈઃ કુણ્ડલૈર્ ગણ્ડ-લોલૈઃ &અમ્પ્;
સ્વિદ્યન્-મુખ્યઃ કવર-રસનાગ્રન્થયઃ કૃષ્ણ-વધ્વો % ગાયન્ત્યસ્ તં તડિત ઇવ તા મેઘ-ચક્રે વિરેજુઃ ॥ ભ્પ્_10.33.007* ॥
ઉચ્ચૈર્ જગુર્ નૃત્યમાના રક્ત-કણ્ઠ્યો રતિ-પ્રિયાઃ ।
કૃષ્ણાભિમર્શ-મુદિતા યદ્-ગીતેનેદમ્ આવૃતમ્

કાચિત્ સમં મુકુન્દેન સ્વર-જાતીર્ અમિશ્રિતાઃ ।
ઉન્નિન્યે પૂજિતા તેન પ્રીયતા સાધુ સાધ્વ્ ઇતિ ।
તદ્ એવ ધ્રુવમ્ ઉન્નિન્યે તસ્યૈ માનં ચ બહ્વ્ અદાત્

કાચિદ્ રાસ-પરિશ્રાન્તા પાર્શ્વ-સ્થસ્ય ગદા-ભૃતઃ ।
જગ્રાહ બાહુના સ્કન્ધં શ્લથદ્-વલય-મલ્લિકા

તત્રૈકાંસ-ગતં બાહું કૃષ્ણસ્યોત્પલ-સૌરભમ્ ।
ચન્દનાલિપ્તમ્ આઘ્રાય હૃષ્ટ-રોમા ચુચુમ્બ હ

કસ્યાશ્ચિન્ નાટ્ય-વિક્ષિપ્ત કુણ્ડલ-ત્વિષ-મણ્ડિતમ્ ।
ગણ્ડં ગણ્ડે સન્દધત્યાઃ પ્રાદાત્ તામ્બૂલ-ચર્વિતમ્

નૃત્યતી ગાયતી કાચિત્ કૂજન્ નૂપુર-મેખલા ।
પાર્શ્વ-સ્થાચ્યુત-હસ્તાબ્જં શ્રાન્તાધાત્ સ્તનયોઃ શિવમ્

ગોપ્યો લબ્ધ્વાચ્યુતં કાન્તં શ્રિય એકાન્ત-વલ્લભમ્ ।
ગૃહીત-કણ્ઠ્યસ્ તદ્-દોર્ભ્યાં ગાયન્ત્યસ્ તમ્ વિજહ્રિરે

કર્ણોત્પલાલક-વિટઙ્ક-કપોલ-ઘર્મ- $ વક્ત્ર-શ્રિયો વલય-નૂપુર-ઘોષ-વાદ્યૈઃ &અમ્પ્;
ગોપ્યઃ સમં ભગવતા નનૃતુઃ સ્વ-કેશ- % સ્રસ્ત-સ્રજો ભ્રમર-ગાયક-રાસ-ગોષ્ઠ્યામ્ ॥ ભ્પ્_10.33.015* ॥
એવં પરિષ્વઙ્ગ-કરાભિમર્શ- સ્નિગ્ધેક્ષણોદ્દામ-વિલાસ-હાસૈઃ ।
રેમે રમેશો વ્રજ-સુન્દરીભિર્ યથાર્ભકઃ સ્વ-પ્રતિબિમ્બ-વિભ્રમઃ

તદ્-અઙ્ગ-સઙ્ગ-પ્રમુદાકુલેન્દ્રિયાઃ કેશાન્ દુકૂલં કુચ-પટ્ટિકાં વા ।
નાઞ્જઃ પ્રતિવ્યોઢુમ્ અલં વ્રજ-સ્ત્રિયો વિસ્રસ્ત-માલાભરણાઃ કુરૂદ્વહ

કૃષ્ણ-વિક્રીડિતં વીક્ષ્ય મુમુહુઃ ખે-ચર-સ્ત્રિયઃ ।
કામાર્દિતાઃ શશાઙ્કશ્ ચ સ-ગણો વિસ્મિતો ઽભવત્

કૃત્વા તાવન્તમ્ આત્માનં યાવતીર્ ગોપ-યોષિતઃ ।
રેમે સ ભગવાંસ્ તાભિર્ આત્મારામો ઽપિ લીલયા

તાસાં રતિ-વિહારેણ શ્રાન્તાનાં વદનાનિ સઃ ।
પ્રામૃજત્ કરુણઃ પ્રેમ્ણા શન્તમેનાઙ્ગ પાણિના

ગોપ્યઃ સ્ફુરત્-પુરટ-કુણ્ડલ-કુન્તલ-ત્વિડ્- $ ગણ્ડ-શ્રિયા સુધિત-હાસ-નિરીક્ષણેન &અમ્પ્;
માનં દધત્ય ઋષભસ્ય જગુઃ કૃતાનિ % પુણ્યાનિ તત્-કર-રુહ-સ્પર્શ-પ્રમોદાઃ ॥ ભ્પ્_10.33.021* ॥
તાભિર્ યુતઃ શ્રમમ્ અપોહિતુમ્ અઙ્ગ-સઙ્ગ- $ ઘૃષ્ટ-સ્રજઃ સ કુચ-કુઙ્કુમ-રઞ્જિતાયાઃ &
તાભિર્ યુતઃ શ્રમમ્ અપોહિતુમ્ અઙ્ગ-સઙ્ગ- $ ઘૃષ્ટ-સ્રજઃ સ કુચ-કુઙ્કુમ-રઞ્જિતાયાઃ &
ગન્ધર્વ-પાલિભિર્ અનુદ્રુત આવિશદ્ વાઃ % શ્રાન્તો ગજીભિર્ ઇભ-રાડ્ ઇવ ભિન્ન-સેતુઃ ॥ ભ્પ્_10.33.022* ॥
સો ઽમ્ભસ્ય્ અલં યુવતિભિઃ પરિષિચ્યમાનઃ $ પ્રેમ્ણેક્ષિતઃ પ્રહસતીભિર્ ઇતસ્ તતો ઽઙ્ગ &
સો ઽમ્ભસ્ય્ અલં યુવતિભિઃ પરિષિચ્યમાનઃ $ પ્રેમ્ણેક્ષિતઃ પ્રહસતીભિર્ ઇતસ્ તતો ઽઙ્ગ &
વૈમાનિકૈઃ કુસુમ-વર્ષિભિર્ ઈદ્યમાનો % રેમે સ્વયં સ્વ-રતિર્ અત્ર ગજેન્દ્ર-લીલઃ ॥ ભ્પ્_10.33.023* ॥
તતશ્ ચ કૃષ્ણોપવને જલ-સ્થલ પ્રસૂન-ગન્ધાનિલ-જુષ્ટ-દિક્-તટે ।
ચચાર ભૃઙ્ગ-પ્રમદા-ગણાવૃતો યથા મદ-ચ્યુદ્ દ્વિરદઃ કરેણુભિઃ

એવં શશાઙ્કાંશુ-વિરાજિતા નિશાઃ સ સત્ય-કામો ઽનુરતાબલા-ગણઃ ।
સિષેવ આત્મન્ય્ અવરુદ્ધ-સૌરતઃ સર્વાઃ શરત્-કાવ્ય-કથા-રસાશ્રયાઃ

ભ્પ્_10.33.026।0 શ્રી-પરીક્ષિદ્ ઉવાચ
સંસ્થાપનાય ધર્મસ્ય પ્રશમાયેતરસ્ય ચ ।
અવતીર્ણો હિ ભગવાન્ અંશેન જગદ્-ઈશ્વરઃ

સ કથં ધર્મ-સેતૂનાં વક્તા કર્તાભિરક્ષિતા ।
પ્રતીપમ્ આચરદ્ બ્રહ્મન્ પર-દારાભિમર્શનમ્

આપ્ત-કામો યદુ-પતિઃ કૃતવાન્ વૈ જુગુપ્સિતમ્ ।
કિમ્-અભિપ્રાય એતન્ નઃ શંશયં છિન્ધિ સુ-વ્રત

ભ્પ્_10.33.029।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
ધર્મ-વ્યતિક્રમો દૃષ્ટ ઈશ્વરાણાં ચ સાહસમ્ ।
તેજીયસાં ન દોષાય વહ્નેઃ સર્વ-ભુજો યથા

નૈતત્ સમાચરેજ્ જાતુ મનસાપિ હ્ય્ અનીશ્વરઃ ।
વિનશ્યત્ય્ આચરન્ મૌઢ્યાદ્ યથારુદ્રો ઽબ્ધિ-જં વિષમ્

ઈશ્વરાણાં વચઃ સત્યં તથૈવાચરિતં ક્વચિત્ ।
તેષાં યત્ સ્વ-વચો-યુક્તં બુદ્ધિમાંસ્ તત્ સમાચરેત્

કુશલાચરિતેનૈષામ્ ઇહ સ્વાર્થો ન વિદ્યતે ।
વિપર્યયેણ વાનર્થો નિરહઙ્કારિણાં પ્રભો

કિમ્ ઉતાખિલ-સત્ત્વાનાં તિર્યઙ્-મર્ત્ય-દિવૌકસામ્ ।
ઈશિતુશ્ ચેશિતવ્યાનાં કુશલાકુશલાન્વયઃ

યત્-પાદ-પઙ્કજ-પરાગ-નિષેવ-તૃપ્તા $ યોગ-પ્રભાવ-વિધુતાખિલ-કર્મ-બન્ધાઃ &અમ્પ્;
સ્વૈરં ચરન્તિ મુનયો ઽપિ ન નહ્યમાનાસ્ % તસ્યેચ્છયાત્ત-વપુષઃ કુત એવ બન્ધઃ ॥ ભ્પ્_10.33.034* ॥
ગોપીનાં તત્-પતીનાં ચ સર્વેષામ્ એવ દેહિનામ્ ।
યો ઽન્તશ્ ચરતિ સો ઽધ્યક્ષઃ ક્રીડનેનેહ દેહ-ભાક્

અનુગ્રહાય ભક્તાનાં માનુષં દેહમ્ આસ્થિતઃ ।
ભજતે તાદૃશીઃ ક્રીડ યાઃ શ્રુત્વા તત્-પરો ભવેત્

નાસૂયન્ ખલુ કૃષ્ણાય મોહિતાસ્ તસ્ય માયયા ।
મન્યમાનાઃ સ્વ-પાર્શ્વ-સ્થાન્ સ્વાન્ સ્વાન્ દારાન્ વ્રજૌકસઃ

બ્રહ્મ-રાત્ર ઉપાવૃત્તે વાસુદેવાનુમોદિતાઃ ।
અનિચ્છન્ત્યો યયુર્ ગોપ્યઃ સ્વ-ગૃહાન્ ભગવત્-પ્રિયાઃ