ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 09.24

ભ્પ્_09.24.001।0 શ્રીશુક ઉવાચ
તસ્યાં વિદર્ભો ઽજનયત્ પુત્રૌ નામ્ના કુશક્રથૌ ।
તૃતીયં રોમપાદં ચ વિદર્ભકુલનન્દનમ્

રોમપાદસુતો બભ્રુર્બભ્રોઃ કૃતિરજાયત ।
ઉશિકસ્તત્સુતસ્તસ્માચ્ ચેદિશ્ચૈદ્યાદયો નૃપાઃ

ક્રથસ્ય કુન્તિઃ પુત્રો ઽભૂદ્ વૃષ્ણિસ્તસ્યાથ નિર્વૃતિઃ ।
તતો દશાર્હો નામ્નાભૂત્ તસ્ય વ્યોમઃ સુતસ્તતઃ

જીમૂતો વિકૃતિસ્તસ્ય યસ્ય ભીમરથઃ સુતઃ ।
તતો નવરથઃ પુત્રો જાતો દશરથસ્તતઃ

કરમ્ભિઃ શકુનેઃ પુત્રો દેવરાતસ્તદાત્મજઃ ।
દેવક્ષત્રસ્તતસ્તસ્ય મધુઃ કુરુવશાદનુઃ

પુરુહોત્રસ્ત્વ્ અનોઃ પુત્રસ્તસ્યાયુઃ સાત્વતસ્તતઃ ।
ભજમાનો ભજિર્દિવ્યો વૃષ્ણિર્દેવાવૃધો ઽન્ધકઃ

સાત્વતસ્ય સુતાઃ સપ્ત મહાભોજશ્ચ મારિષ ।
ભજમાનસ્ય નિમ્લોચિઃ કિઙ્કણો ધૃષ્ટિરેવ ચ

એકસ્યામાત્મજાઃ પત્ન્યામન્યસ્યાં ચ ત્રયઃ સુતાઃ ।
શતાજિચ્ ચ સહસ્રાજિદયુતાજિદિતિ પ્રભો

બભ્રુર્દેવાવૃધસુતસ્તયોઃ શ્લોકૌ પઠન્ત્યમૂ ।
યથૈવ શૃણુમો દૂરાત્ સમ્પશ્યામસ્તથાન્તિકાત્

બભ્રુઃ શ્રેષ્ઠો મનુષ્યાણાં દેવૈર્દેવાવૃધઃ સમઃ ।
પુરુષાઃ પઞ્ચષષ્ટિશ્ચ ષટ્સહસ્રાણિ ચાષ્ટ ચ

યે ઽમૃતત્વમનુપ્રાપ્તા બભ્રોર્દેવાવૃધાદપિ ।
મહાભોજો ઽતિધર્માત્મા ભોજા આસંસ્તદન્વયે

વૃષ્ણેઃ સુમિત્રઃ પુત્રો ઽભૂદ્યુધાજિચ્ ચ પરન્તપ ।
શિનિસ્તસ્યાનમિત્રશ્ચ નિઘ્નો ઽભૂદનમિત્રતઃ

સત્રાજિતઃ પ્રસેનશ્ચ નિઘ્નસ્યાથાસતુઃ સુતૌ ।
અનમિત્રસુતો યો ઽન્યઃ શિનિસ્તસ્ય ચ સત્યકઃ

યુયુધાનઃ સાત્યકિર્વૈ જયસ્તસ્ય કુણિસ્તતઃ ।
યુગન્ધરો ઽનમિત્રસ્ય વૃષ્ણિઃ પુત્રો ઽપરસ્તતઃ

શ્વફલ્કશ્ચિત્રરથશ્ચ ગાન્દિન્યાં ચ શ્વફલ્કતઃ ।
અક્રૂરપ્રમુખા આસન્ પુત્રા દ્વાદશ વિશ્રુતાઃ

આસઙ્ગઃ સારમેયશ્ચ મૃદુરો મૃદુવિદ્ગિરિઃ ।
ધર્મવૃદ્ધઃ સુકર્મા ચ ક્ષેત્રોપેક્ષો ઽરિમર્દનઃ

શત્રુઘ્નો ગન્ધમાદશ્ચ પ્રતિબાહુશ્ચ દ્વાદશ ।
તેષાં સ્વસા સુચારાખ્યા દ્વાવ્ અક્રૂરસુતાવ્ અપિ

દેવવાન્ ઉપદેવશ્ચ તથા ચિત્રરથાત્મજાઃ ।
પૃથુર્વિદૂરથાદ્યાશ્ચ બહવો વૃષ્ણિનન્દનાઃ

કુકુરો ભજમાનશ્ચ શુચિઃ કમ્બલબર્હિષઃ ।
કુકુરસ્ય સુતો વહ્નિર્વિલોમા તનયસ્તતઃ

કપોતરોમા તસ્યાનુઃ સખા યસ્ય ચ તુમ્બુરુઃ ।
અન્ધકાદ્દુન્દુભિસ્તસ્માદવિદ્યોતઃ પુનર્વસુઃ

તસ્યાહુકશ્ચાહુકી ચ કન્યા ચૈવાહુકાત્મજૌ ।
દેવકશ્ચોગ્રસેનશ્ચ ચત્વારો દેવકાત્મજાઃ

દેવવાન્ ઉપદેવશ્ચ સુદેવો દેવવર્ધનઃ ।
તેષાં સ્વસારઃ સપ્તાસન્ ધૃતદેવાદયો નૃપ

શાન્તિદેવોપદેવા ચ શ્રીદેવા દેવરક્ષિતા ।
સહદેવા દેવકી ચ વસુદેવ ઉવાહ તાઃ

કંસઃ સુનામા ન્યગ્રોધઃ કઙ્કઃ શઙ્કુઃ સુહૂસ્તથા ।
રાષ્ટ્રપાલો ઽથ ધૃષ્ટિશ્ચ તુષ્ટિમાન્ ઔગ્રસેનયઃ

કંસા કંસવતી કઙ્કા શૂરભૂ રાષ્ટ્રપાલિકા ।
ઉગ્રસેનદુહિતરો વસુદેવાનુજસ્ત્રિયઃ

શૂરો વિદૂરથાદાસીદ્ભજમાનસ્તુ તત્સુતઃ ।
શિનિસ્તસ્માત્ સ્વયં ભોજો હૃદિકસ્તત્સુતો મતઃ

દેવમીઢઃ શતધનુઃ કૃતવર્મેતિ તત્સુતાઃ ।
દેવમીઢસ્ય શૂરસ્ય મારિષા નામ પત્ન્યભૂત્

તસ્યાં સ જનયામાસ દશ પુત્રાન્ અકલ્મષાન્ ।
વસુદેવં દેવભાગં દેવશ્રવસમાનકમ્

સૃઞ્જયં શ્યામકં કઙ્કં શમીકં વત્સકં વૃકમ્ ।
દેવદુન્દુભયો નેદુરાનકા યસ્ય જન્મનિ

વસુદેવં હરેઃ સ્થાનં વદન્ત્યાનકદુન્દુભિમ્ ।
પૃથા ચ શ્રુતદેવા ચ શ્રુતકીર્તિઃ શ્રુતશ્રવાઃ

રાજાધિદેવી ચૈતેષાં ભગિન્યઃ પઞ્ચ કન્યકાઃ ।
કુન્તેઃ સખ્યુઃ પિતા શૂરો હ્યપુત્રસ્ય પૃથામદાત્

સાપ દુર્વાસસો વિદ્યાં દેવહૂતીં પ્રતોષિતાત્ ।
તસ્યા વીર્યપરીક્ષાર્થમાજુહાવ રવિં શુચિઃ

તદૈવોપાગતં દેવં વીક્ષ્ય વિસ્મિતમાનસા ।
પ્રત્યયાર્થં પ્રયુક્તા મે યાહિ દેવ ક્ષમસ્વ મે

અમોઘં દેવસન્દર્શમાદધે ત્વયિ ચાત્મજમ્ ।
યોનિર્યથા ન દુષ્યેત કર્તાહં તે સુમધ્યમે

ઇતિ તસ્યાં સ આધાય ગર્ભં સૂર્યો દિવં ગતઃ ।
સદ્યઃ કુમારઃ સઞ્જજ્ઞે દ્વિતીય ઇવ ભાસ્કરઃ

તં સાત્યજન્ નદીતોયે કૃચ્છ્રાલ્ લોકસ્ય બિભ્યતી ।
પ્રપિતામહસ્તામુવાહ પાણ્ડુર્વૈ સત્યવિક્રમઃ

શ્રુતદેવાં તુ કારૂષો વૃદ્ધશર્મા સમગ્રહીત્ ।
યસ્યામભૂદ્દન્તવક્ર ઋષિશપ્તો દિતેઃ સુતઃ

કૈકેયો ધૃષ્ટકેતુશ્ચ શ્રુતકીર્તિમવિન્દત ।
સન્તર્દનાદયસ્તસ્યાં પઞ્ચાસન્ કૈકયાઃ સુતાઃ

રાજાધિદેવ્યામાવન્ત્યૌ જયસેનો ઽજનિષ્ટ હ ।
દમઘોષશ્ચેદિરાજઃ શ્રુતશ્રવસમગ્રહીત્

શિશુપાલઃ સુતસ્તસ્યાઃ કથિતસ્તસ્ય સમ્ભવઃ ।
દેવભાગસ્ય કંસાયાં ચિત્રકેતુબૃહદ્બલૌ

કંસવત્યાં દેવશ્રવસઃ સુવીર ઇષુમાંસ્તથા ।
બકઃ કઙ્કાત્ તુ કઙ્કાયાં સત્યજિત્ પુરુજિત્ તથા

સૃઞ્જયો રાષ્ટ્રપાલ્યાં ચ વૃષદુર્મર્ષણાદિકાન્ ।
હરિકેશહિરણ્યાક્ષૌ શૂરભૂમ્યાં ચ શ્યામકઃ

મિશ્રકેશ્યામપ્સરસિ વૃકાદીન્ વત્સકસ્તથા ।
તક્ષપુષ્કરશાલાદીન્ દુર્વાક્ષ્યાં વૃક આદધે

સુમિત્રાર્જુનપાલાદીન્ સમીકાત્ તુ સુદામની ।
આનકઃ કર્ણિકાયાં વૈ ઋતધામાજયાવ્ અપિ

પૌરવી રોહિણી ભદ્રા મદિરા રોચના ઇલા ।
દેવકીપ્રમુખાશ્ચાસન્ પત્ન્ય આનકદુન્દુભેઃ

બલં ગદં સારણં ચ દુર્મદં વિપુલં ધ્રુવમ્ ।
વસુદેવસ્તુ રોહિણ્યાં કૃતાદીન્ ઉદપાદયત્

સુભદ્રો ભદ્રબાહુશ્ચ દુર્મદો ભદ્ર એવ ચ ।
પૌરવ્યાસ્તનયા હ્યેતે ભૂતાદ્યા દ્વાદશાભવન્

નન્દોપનન્દકૃતક શૂરાદ્યા મદિરાત્મજાઃ ।
કૌશલ્યા કેશિનં ત્વ્ એકમસૂત કુલનન્દનમ્

રોચનાયામતો જાતા હસ્તહેમાઙ્ગદાદયઃ ।
ઇલાયામુરુવલ્કાદીન્ યદુમુખ્યાન્ અજીજનત્

વિપૃષ્ઠો ધૃતદેવાયામેક આનકદુન્દુભેઃ ।
શાન્તિદેવાત્મજા રાજન્ પ્રશમપ્રસિતાદયઃ

રાજન્યકલ્પવર્ષાદ્યા ઉપદેવાસુતા દશ ।
વસુહંસસુવંશાદ્યાઃ શ્રીદેવાયાસ્તુ ષટ્ સુતાઃ

દેવરક્ષિતયા લબ્ધા નવ ચાત્ર ગદાદયઃ ।
વસુદેવઃ સુતાન્ અષ્ટાવ્ આદધે સહદેવયા

પ્રવરશ્રુતમુખ્યાંશ્ચ સાક્ષાદ્ધર્મો વસૂન્ ઇવ ।
વસુદેવસ્તુ દેવક્યામષ્ટ પુત્રાન્ અજીજનત્

કીર્તિમન્તં સુષેણં ચ ભદ્રસેનમુદારધીઃ ।
ઋજું સમ્મર્દનં ભદ્રં સઙ્કર્ષણમહીશ્વરમ્

અષ્ટમસ્તુ તયોરાસીત્ સ્વયમેવ હરિઃ કિલ ।
સુભદ્રા ચ મહાભાગા તવ રાજન્ પિતામહી

યદા યદા હિ ધર્મસ્ય ક્ષયો વૃદ્ધિશ્ચ પાપ્મનઃ ।
તદા તુ ભગવાન્ ઈશ આત્માનં સૃજતે હરિઃ

ન હ્યસ્ય જન્મનો હેતુઃ કર્મણો વા મહીપતે ।
આત્મમાયાં વિનેશસ્ય પરસ્ય દ્રષ્ટુરાત્મનઃ

યન્ માયાચેષ્ટિતં પુંસઃ સ્થિત્યુત્પત્ત્યપ્યયાય હિ ।
અનુગ્રહસ્તન્નિવૃત્તેરાત્મલાભાય ચેષ્યતે

અક્ષૌહિણીનાં પતિભિરસુરૈર્નૃપલાઞ્છનૈઃ ।
ભુવ આક્રમ્યમાણાયા અભારાય કૃતોદ્યમઃ

કર્માણ્યપરિમેયાણિ મનસાપિ સુરેશ્વરૈઃ ।
સહસઙ્કર્ષણશ્ચક્રે ભગવાન્ મધુસૂદનઃ

કલૌ જનિષ્યમાણાનાં દુઃખશોકતમોનુદમ્ ।
અનુગ્રહાય ભક્તાનાં સુપુણ્યં વ્યતનોદ્યશઃ

યસ્મિન્ સત્કર્ણપીયુષે યશસ્તીર્થવરે સકૃત્ ।
શ્રોત્રાઞ્જલિરુપસ્પૃશ્ય ધુનુતે કર્મવાસનામ્

ભોજવૃષ્ણ્યન્ધકમધુ શૂરસેનદશાર્હકૈઃ ।
શ્લાઘનીયેહિતઃ શશ્વત્ કુરુસૃઞ્જયપાણ્ડુભિઃ

સ્નિગ્ધસ્મિતેક્ષિતોદારૈર્વાક્યૈર્વિક્રમલીલયા ।
નૃલોકં રમયામાસ મૂર્ત્યા સર્વાઙ્ગરમ્યયા

યસ્યાનનં મકરકુણ્ડલચારુકર્ણ ભ્રાજત્કપોલસુભગં સવિલાસહાસમ્ ।
નિત્યોત્સવં ન તતૃપુર્દૃશિભિઃ પિબન્ત્યો નાર્યો નરાશ્ચ મુદિતાઃ કુપિતા નિમેશ્ચ

જાતો ગતઃ પિતૃગૃહાદ્વ્રજમેધિતાર્થો હત્વા રિપૂન્ સુતશતાનિ કૃતોરુદારઃ ।
ઉત્પાદ્ય તેષુ પુરુષઃ ક્રતુભિઃ સમીજે આત્માનમાત્મનિગમં પ્રથયન્ જનેષુ

પૃથ્વ્યાઃ સ વૈ ગુરુભરં ક્ષપયન્ કુરૂણામન્તઃસમુત્થકલિના યુધિ ભૂપચમ્વઃ ।
દૃષ્ટ્યા વિધૂય વિજયે જયમુદ્વિઘોષ્ય પ્રોચ્યોદ્ધવાય ચ પરં સમગાત્ સ્વધામ