ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 09.16

ભ્પ્_09.16.001।0 શ્રીશુક ઉવાચ
પિત્રોપશિક્ષિતો રામસ્તથેતિ કુરુનન્દન ।
સંવત્સરં તીર્થયાત્રાં ચરિત્વાશ્રમમાવ્રજત્

કદાચિદ્રેણુકા યાતા ગઙ્ગાયાં પદ્મમાલિનમ્ ।
ગન્ધર્વરાજં ક્રીડન્તમપ્સરોભિરપશ્યત

વિલોકયન્તી ક્રીડન્તમુદકાર્થં નદીં ગતા ।
હોમવેલાં ન સસ્માર કિઞ્ચિચ્ ચિત્રરથસ્પૃહા

કાલાત્યયં તં વિલોક્ય મુનેઃ શાપવિશઙ્કિતા ।
આગત્ય કલશં તસ્થૌ પુરોધાય કૃતાઞ્જલિઃ

વ્યભિચારં મુનિર્જ્ઞાત્વા પત્ન્યાઃ પ્રકુપિતો ઽબ્રવીત્ ।
ઘ્નતૈનાં પુત્રકાઃ પાપામિત્યુક્તાસ્તે ન ચક્રિરે

રામઃ સઞ્ચોદિતઃ પિત્રા ભ્રાત્-ન્ માત્રા સહાવધીત્ ।
પ્રભાવજ્ઞો મુનેઃ સમ્યક્ સમાધેસ્તપસશ્ચ સઃ

વરેણ ચ્છન્દયામાસ પ્રીતઃ સત્યવતીસુતઃ ।
વવ્રે હતાનાં રામો ઽપિ જીવિતં ચાસ્મૃતિં વધે

ઉત્તસ્થુસ્તે કુશલિનો નિદ્રાપાય ઇવાઞ્જસા ।
પિતુર્વિદ્વાંસ્તપોવીર્યં રામશ્ચક્રે સુહૃદ્વધમ્

યે ઽર્જુનસ્ય સુતા રાજન્ સ્મરન્તઃ સ્વપિતુર્વધમ્ ।
રામવીર્યપરાભૂતા લેભિરે શર્મ ન ક્વચિત્

એકદાશ્રમતો રામે સભ્રાતરિ વનં ગતે ।
વૈરં સિષાધયિષવો લબ્ધચ્છિદ્રા ઉપાગમન્

દૃષ્ટ્વાગ્ન્યાગાર આસીનમાવેશિતધિયં મુનિમ્ ।
ભગવત્યુત્તમશ્લોકે જઘ્નુસ્તે પાપનિશ્ચયાઃ

યાચ્યમાનાઃ કૃપણયા રામમાત્રાતિદારુણાઃ ।
પ્રસહ્ય શિર ઉત્કૃત્ય નિન્યુસ્તે ક્ષત્રબન્ધવઃ

રેણુકા દુઃખશોકાર્તા નિઘ્નન્ત્યાત્માનમાત્મના ।
રામ રામેતિ તાતેતિ વિચુક્રોશોચ્ચકૈઃ સતી

તદુપશ્રુત્ય દૂરસ્થા હા રામેત્યાર્તવત્ સ્વનમ્ ।
ત્વરયાશ્રમમાસાદ્ય દદૃશુઃ પિતરં હતમ્

તે દુઃખરોષામર્ષાર્તિ શોકવેગવિમોહિતાઃ ।
હા તાત સાધો ધર્મિષ્ઠ ત્યક્ત્વાસ્માન્ સ્વર્ગતો ભવાન્

વિલપ્યૈવં પિતુર્દેહં નિધાય ભ્રાતૃષુ સ્વયમ્ ।
પ્રગૃહ્ય પરશું રામઃ ક્ષત્રાન્તાય મનો દધે

ગત્વા માહિષ્મતીં રામો બ્રહ્મઘ્નવિહતશ્રિયમ્ ।
તેષાં સ શીર્ષભી રાજન્ મધ્યે ચક્રે મહાગિરિમ્

તદ્રક્તેન નદીં ઘોરામબ્રહ્મણ્યભયાવહામ્ ।
હેતું કૃત્વા પિતૃવધં ક્ષત્રે ઽમઙ્ગલકારિણિ

ત્રિઃસપ્તકૃત્વઃ પૃથિવીં કૃત્વા નિઃક્ષત્રિયાં પ્રભુઃ ।
સમન્તપઞ્ચકે ચક્રે શોણિતોદાન્ હ્રદાન્ નવ

પિતુઃ કાયેન સન્ધાય શિર આદાય બર્હિષિ ।
સર્વદેવમયં દેવમાત્માનમયજન્ મખૈઃ

દદૌ પ્રાચીં દિશં હોત્રે બ્રહ્મણે દક્ષિણાં દિશમ્ ।
અધ્વર્યવે પ્રતીચીં વૈ ઉદ્ગાત્રે ઉત્તરાં દિશમ્

અન્યેભ્યો ઽવાન્તરદિશઃ કશ્યપાય ચ મધ્યતઃ ।
આર્યાવર્તમુપદ્રષ્ટ્રે સદસ્યેભ્યસ્તતઃ પરમ્

તતશ્ચાવભૃથસ્નાન વિધૂતાશેષકિલ્બિષઃ ।
સરસ્વત્યાં મહાનદ્યાં રેજે વ્યબ્ભ્ર ઇવાંશુમાન્

સ્વદેહં જમદગ્નિસ્તુ લબ્ધ્વા સંજ્ઞાનલક્ષણમ્ ।
ઋષીણાં મણ્ડલે સો ઽભૂત્ સપ્તમો રામપૂજિતઃ

જામદગ્ન્યો ઽપિ ભગવાન્ રામઃ કમલલોચનઃ ।
આગામિન્યન્તરે રાજન્ વર્તયિષ્યતિ વૈ બૃહત્

આસ્તે ઽદ્યાપિ મહેન્દ્રાદ્રૌ ન્યસ્તદણ્ડઃ પ્રશાન્તધીઃ ।
ઉપગીયમાનચરિતઃ સિદ્ધગન્ધર્વચારણૈઃ

એવં ભૃગુષુ વિશ્વાત્મા ભગવાન્ હરિરીશ્વરઃ ।
અવતીર્ય પરં ભારં ભુવો ઽહન્ બહુશો નૃપાન્

ગાધેરભૂન્ મહાતેજાઃ સમિદ્ધ ઇવ પાવકઃ ।
તપસા ક્ષાત્રમુત્સૃજ્ય યો લેભે બ્રહ્મવર્ચસમ્

વિશ્વામિત્રસ્ય ચૈવાસન્ પુત્રા એકશતં નૃપ ।
મધ્યમસ્તુ મધુચ્છન્દા મધુચ્છન્દસ એવ તે

પુત્રં કૃત્વા શુનઃશેફં દેવરાતં ચ ભાર્ગવમ્ ।
આજીગર્તં સુતાન્ આહ જ્યેષ્ઠ એષ પ્રકલ્પ્યતામ્

યો વૈ હરિશ્ચન્દ્રમખે વિક્રીતઃ પુરુષઃ પશુઃ ।
સ્તુત્વા દેવાન્ પ્રજેશાદીન્ મુમુચે પાશબન્ધનાત્

યો રાતો દેવયજને દેવૈર્ગાધિષુ તાપસઃ ।
દેવરાત ઇતિ ખ્યાતઃ શુનઃશેફસ્તુ ભાર્ગવઃ

યે મધુચ્છન્દસો જ્યેષ્ઠાઃ કુશલં મેનિરે ન તત્ ।
અશપત્ તાન્ મુનિઃ ક્રુદ્ધો મ્લેચ્છા ભવત દુર્જનાઃ

સ હોવાચ મધુચ્છન્દાઃ સાર્ધં પઞ્ચાશતા તતઃ ।
યન્ નો ભવાન્ સઞ્જાનીતે તસ્મિંસ્તિષ્ઠામહે વયમ્

જ્યેષ્ઠં મન્ત્રદૃશં ચક્રુસ્ત્વામન્વઞ્ચો વયં સ્મ હિ ।
વિશ્વામિત્રઃ સુતાન્ આહ વીરવન્તો ભવિષ્યથ ।
યે માનં મે ઽનુગૃહ્ણન્તો વીરવન્તમકર્ત મામ્

એષ વઃ કુશિકા વીરો દેવરાતસ્તમન્વિત ।
અન્યે ચાષ્ટકહારીત જયક્રતુમદાદયઃ

એવં કૌશિકગોત્રં તુ વિશ્વામિત્રૈઃ પૃથગ્વિધમ્ ।
પ્રવરાન્તરમાપન્નં તદ્ધિ ચૈવં પ્રકલ્પિતમ્