ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 09.15

ભ્પ્_09.15.001।0 શ્રીબાદરાયણિરુવાચ
ઐલસ્ય ચોર્વશીગર્ભાત્ ષડ્ આસન્નાત્મજા નૃપ ।
આયુઃ શ્રુતાયુઃ સત્યાયૂ રયો ઽથ વિજયો જયઃ

શ્રુતાયોર્વસુમાન્ પુત્રઃ સત્યાયોશ્ચ શ્રુતઞ્જયઃ ।
રયસ્ય સુત એકશ્ચ જયસ્ય તનયો ઽમિતઃ

ભીમસ્તુ વિજયસ્યાથ કાઞ્ચનો હોત્રકસ્તતઃ ।
તસ્ય જહ્નુઃ સુતો ગઙ્ગાં ગણ્ડૂષીકૃત્ય યો ઽપિબત્ ।
જહ્નોસ્તુ પુરુસ્તસ્યાથ બલાકશ્ચાત્મજો ઽજકઃ

તતઃ કુશઃ કુશસ્યાપિ કુશામ્બુસ્તનયો વસુઃ ।
કુશનાભશ્ચ ચત્વારો ગાધિરાસીત્ કુશામ્બુજઃ

તસ્ય સત્યવતીં કન્યામૃચીકો ઽયાચત દ્વિજઃ ।
વરં વિસદૃશં મત્વા ગાધિર્ભાર્ગવમબ્રવીત્

એકતઃ શ્યામકર્ણાનાં હયાનાં ચન્દ્રવર્ચસામ્ ।
સહસ્રં દીયતાં શુલ્કં કન્યાયાઃ કુશિકા વયમ્

ઇત્યુક્તસ્તન્મતં જ્ઞાત્વા ગતઃ સ વરુણાન્તિકમ્ ।
આનીય દત્ત્વા તાન્ અશ્વાન્ ઉપયેમે વરાનનામ્

સ ઋષિઃ પ્રાર્થિતઃ પત્ન્યા શ્વશ્ર્વા ચાપત્યકામ્યયા ।
શ્રપયિત્વોભયૈર્મન્ત્રૈશ્ચરું સ્નાતું ગતો મુનિઃ

તાવત્ સત્યવતી માત્રા સ્વચરું યાચિતા સતી ।
શ્રેષ્ઠં મત્વા તયાયચ્છન્ માત્રે માતુરદત્ સ્વયમ્

તદ્વિદિત્વા મુનિઃ પ્રાહ પત્નીં કષ્ટમકારષીઃ ।
ઘોરો દણ્ડધરઃ પુત્રો ભ્રાતા તે બ્રહ્મવિત્તમઃ

પ્રસાદિતઃ સત્યવત્યા મૈવં ભૂરિતિ ભાર્ગવઃ ।
અથ તર્હિ ભવેત્ પૌત્રોજમદગ્નિસ્તતો ઽભવત્

સા ચાભૂત્ સુમહત્પુણ્યા કૌશિકી લોકપાવની ।
રેણોઃ સુતાં રેણુકાં વૈ જમદગ્નિરુવાહ યામ્

તસ્યાં વૈ ભાર્ગવઋષેઃ સુતા વસુમદાદયઃ ।
યવીયાન્ જજ્ઞ એતેષાં રામ ઇત્યભિવિશ્રુતઃ

યમાહુર્વાસુદેવાંશં હૈહયાનાં કુલાન્તકમ્ ।
ત્રિઃસપ્તકૃત્વો ય ઇમાં ચક્રે નિઃક્ષત્રિયાં મહીમ્

દૃપ્તં ક્ષત્રં ભુવો ભારમબ્રહ્મણ્યમનીનશત્ ।
રજસ્તમોવૃતમહન્ ફલ્ગુન્યપિ કૃતે ઽંહસિ

ભ્પ્_09.15.016।0 શ્રીરાજોવાચ
કિં તદંહો ભગવતો રાજન્યૈરજિતાત્મભિઃ ।
કૃતં યેન કુલં નષ્ટં ક્ષત્રિયાણામભીક્ષ્ણશઃ

ભ્પ્_09.15.017।0 શ્રીબાદરાયણિરુવાચ
હૈહયાનામધિપતિરર્જુનઃ ક્ષત્રિયર્ષભઃ ।
દત્તં નારાયણાંશાંશમારાધ્ય પરિકર્મભિઃ

બાહૂન્ દશશતં લેભે દુર્ધર્ષત્વમરાતિષુ ।
અવ્યાહતેન્દ્રિયૌજઃ શ્રી તેજોવીર્યયશોબલમ્

યોગેશ્વરત્વમૈશ્વર્યં ગુણા યત્રાણિમાદયઃ ।
ચચારાવ્યાહતગતિર્લોકેષુ પવનો યથા

સ્ત્રીરત્નૈરાવૃતઃ ક્રીડન્ રેવામ્ભસિ મદોત્કટઃ ।
વૈજયન્તીં સ્રજં બિભ્રદ્રુરોધ સરિતં ભુજૈઃ

વિપ્લાવિતં સ્વશિબિરં પ્રતિસ્રોતઃસરિજ્જલૈઃ ।
નામૃષ્યત્ તસ્ય તદ્વીર્યં વીરમાની દશાનનઃ

ગૃહીતો લીલયા સ્ત્રીણાં સમક્ષં કૃતકિલ્બિષઃ ।
માહિષ્મત્યાં સન્નિરુદ્ધો મુક્તો યેન કપિર્યથા

સ એકદા તુ મૃગયાં વિચરન્ વિજને વને ।
યદૃચ્છયાશ્રમપદં જમદગ્નેરુપાવિશત્

તસ્મૈ સ નરદેવાય મુનિરર્હણમાહરત્ ।
સસૈન્યામાત્યવાહાય હવિષ્મત્યા તપોધનઃ

સ વૈ રત્નં તુ તદ્દૃષ્ટ્વા આત્મૈશ્વર્યાતિશાયનમ્ ।
તન્ નાદ્રિયતાગ્નિહોત્ર્યાં સાભિલાષઃ સહૈહયઃ

હવિર્ધાનીમૃષેર્દર્પાન્ નરાન્ હર્તુમચોદયત્ ।
તે ચ માહિષ્મતીં નિન્યુઃ સવત્સાં ક્રન્દતીં બલાત્

અથ રાજનિ નિર્યાતે રામ આશ્રમ આગતઃ ।
શ્રુત્વા તત્ તસ્ય દૌરાત્મ્યં ચુક્રોધાહિરિવાહતઃ

ઘોરમાદાય પરશું સતૂણં વર્મ કાર્મુકમ્ ।
અન્વધાવત દુર્મર્ષો મૃગેન્દ્ર ઇવ યૂથપમ્

તમાપતન્તં ભૃગુવર્યમોજસા ધનુર્ધરં બાણપરશ્વધાયુધમ્ ।
ઐણેયચર્મામ્બરમર્કધામભિર્ યુતં જટાભિર્દદૃશે પુરીં વિશન્

અચોદયદ્ધસ્તિરથાશ્વપત્તિભિર્ ગદાસિબાણર્ષ્ટિશતઘ્નિશક્તિભિઃ ।
અક્ષૌહિણીઃ સપ્તદશાતિભીષણાસ્ તા રામ એકો ભગવાન્ અસૂદયત્

યતો યતો ઽસૌ પ્રહરત્પરશ્વધો મનો ઽનિલૌજાઃ પરચક્રસૂદનઃ ।
તતશ્ તતસ્ છિન્નભુજોરુકન્ધરા નિપેતુરુર્વ્યાં હતસૂતવાહનાઃ

દૃષ્ટ્વા સ્વસૈન્યં રુધિરૌઘકર્દમે રણાજિરે રામકુઠારસાયકૈઃ ।
વિવૃક્ણવર્મધ્વજચાપવિગ્રહં નિપાતિતં હૈહય આપતદ્રુષા

અથાર્જુનઃ પઞ્ચશતેષુ બાહુભિર્ ધનુઃષુ બાણાન્ યુગપત્ સ સન્દધે ।
રામાય રામો ઽસ્ત્રભૃતાં સમગ્રણીસ્ તાન્યેકધન્વેષુભિરાચ્છિનત્ સમમ્

પુનઃ સ્વહસ્તૈરચલાન્ મૃધે ઽઙ્ઘ્રિપાન્ ઉત્ક્ષિપ્ય વેગાદભિધાવતો યુધિ ।
ભુજાન્ કુઠારેણ કઠોરનેમિના ચિચ્છેદ રામઃ પ્રસભં ત્વ્ અહેરિવ

કૃત્તબાહોઃ શિરસ્તસ્ય ગિરેઃ શૃઙ્ગમિવાહરત્ ।
હતે પિતરિ તત્પુત્રા અયુતં દુદ્રુવુર્ભયાત્

અગ્નિહોત્રીમુપાવર્ત્ય સવત્સાં પરવીરહા ।
સમુપેત્યાશ્રમં પિત્રે પરિક્લિષ્ટાં સમર્પયત્

સ્વકર્મ તત્ કૃતં રામઃ પિત્રે ભ્રાતૃભ્ય એવ ચ ।
વર્ણયામાસ તચ્ છ્રુત્વાજમદગ્નિરભાષત

રામ રામ મહાબાહો ભવાન્ પાપમકારષીત્ ।
અવધીન્ નરદેવં યત્ સર્વદેવમયં વૃથા

વયં હિ બ્રાહ્મણાસ્તાત ક્ષમયાર્હણતાં ગતાઃ ।
યયા લોકગુરુર્દેવઃ પારમેષ્ઠ્યમગાત્ પદમ્

ક્ષમયા રોચતે લક્ષ્મીર્બ્રાહ્મી સૌરી યથા પ્રભા ।
ક્ષમિણામાશુ ભગવાંસ્તુષ્યતે હરિરીશ્વરઃ

રાજ્ઞો મૂર્ધાભિષિક્તસ્ય વધો બ્રહ્મવધાદ્ગુરુઃ ।
તીર્થસંસેવયા ચાંહો જહ્યઙ્ગાચ્યુતચેતનઃ