ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 09.14

ભ્પ્_09.14.001।0 શ્રીશુક ઉવાચ
અથાતઃ શ્રૂયતાં રાજન્ વંશઃ સોમસ્ય પાવનઃ ।
યસ્મિન્નૈલાદયો ભૂપાઃ કીર્ત્યન્તે પુણ્યકીર્તયઃ

સહસ્રશિરસઃ પુંસો નાભિહ્રદસરોરુહાત્ ।
જાતસ્યાસીત્ સુતો ધાતુરત્રિઃ પિતૃસમો ગુણૈઃ

તસ્ય દૃગ્ભ્યો ઽભવત્ પુત્રઃ સોમો ઽમૃતમયઃ કિલ ।
વિપ્રૌષધ્યુડુગણાનાં બ્રહ્મણા કલ્પિતઃ પતિઃ

સો ઽયજદ્રાજસૂયેન વિજિત્ય ભુવનત્રયમ્ ।
પત્નીં બૃહસ્પતેર્દર્પાત્ તારાં નામાહરદ્બલાત્

યદા સ દેવગુરુણા યાચિતો ઽભીક્ષ્ણશો મદાત્ ।
નાત્યજત્ તત્કૃતે જજ્ઞે સુરદાનવવિગ્રહઃ

શુક્રો બૃહસ્પતેર્દ્વેષાદગ્રહીત્ સાસુરોડુપમ્ ।
હરો ગુરુસુતં સ્નેહાત્ સર્વભૂતગણાવૃતઃ

સર્વદેવગણોપેતો મહેન્દ્રો ગુરુમન્વયાત્ ।
સુરાસુરવિનાશો ઽભૂત્ સમરસ્તારકામયઃ

નિવેદિતો ઽથાઙ્ગિરસા સોમં નિર્ભર્ત્સ્ય વિશ્વકૃત્ ।
તારાં સ્વભર્ત્રે પ્રાયચ્છદન્તર્વત્નીમવૈત્ પતિઃ

ત્યજ ત્યજાશુ દુષ્પ્રજ્ઞે મત્ક્ષેત્રાદાહિતં પરૈઃ ।
નાહં ત્વાં ભસ્મસાત્ કુર્યાં સ્ત્રિયં સાન્તાનિકે ઽસતિ

તત્યાજ વ્રીડિતા તારા કુમારં કનકપ્રભમ્ ।
સ્પૃહામાઙ્ગિરસશ્ચક્રે કુમારે સોમ એવ ચ

મમાયં ન તવેત્યુચ્ચૈસ્તસ્મિન્ વિવદમાનયોઃ ।
પપ્રચ્છુરૃષયો દેવા નૈવોચે વ્રીડિતા તુ સા

કુમારો માતરં પ્રાહ કુપિતો ઽલીકલજ્જયા ।
કિં ન વચસ્યસદ્વૃત્તે આત્માવદ્યં વદાશુ મે

બ્રહ્મા તાં રહ આહૂય સમપ્રાક્ષીચ્ ચ સાન્ત્વયન્ ।
સોમસ્યેત્યાહ શનકૈઃ સોમસ્તં તાવદગ્રહીત્

તસ્યાત્મયોનિરકૃત બુધ ઇત્યભિધાં નૃપ ।
બુદ્ધ્યા ગમ્ભીરયા યેન પુત્રેણાપોડુરાણ્ મુદમ્

તતઃ પુરૂરવા જજ્ઞે ઇલાયાં ય ઉદાહૃતઃ ।
તસ્ય રૂપગુણૌદાર્ય શીલદ્રવિણવિક્રમાન્

શ્રુત્વોર્વશીન્દ્રભવને ગીયમાનાન્ સુરર્ષિણા ।
તદન્તિકમુપેયાય દેવી સ્મરશરાર્દિતા

મિત્રાવરુણયોઃ શાપાદાપન્ના નરલોકતામ્ ।
નિશમ્ય પુરુષશ્રેષ્ઠં કન્દર્પમિવ રૂપિણમ્ ।
ધૃતિં વિષ્ટભ્ય લલના ઉપતસ્થે તદન્તિકે

સ તાં વિલોક્ય નૃપતિર્હર્ષેણોત્ફુલ્લલોચનઃ ।
ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા દેવીં હૃષ્ટતનૂરુહઃ

ભ્પ્_09.14.019।0 શ્રીરાજોવાચ
સ્વાગતં તે વરારોહે આસ્યતાં કરવામ કિમ્ ।
સંરમસ્વ મયા સાકં રતિર્નૌ શાશ્વતીઃ સમાઃ

ભ્પ્_09.14.020।0 ઉર્વશ્યુવાચ
કસ્યાસ્ત્વયિ ન સજ્જેત મનો દૃષ્ટિશ્ચ સુન્દર ।
યદઙ્ગાન્તરમાસાદ્ય ચ્યવતે હ રિરંસયા

એતાવ્ ઉરણકૌ રાજન્ ન્યાસૌ રક્ષસ્વ માનદ ।
સંરંસ્યે ભવતા સાકં શ્લાઘ્યઃ સ્ત્રીણાં વરઃ સ્મૃતઃ

ઘૃતં મે વીર ભક્ષ્યં સ્યાન્ નેક્ષે ત્વાન્યત્ર મૈથુનાત્ ।
વિવાસસં તત્ તથેતિ પ્રતિપેદે મહામનાઃ

અહો રૂપમહો ભાવો નરલોકવિમોહનમ્ ।
કો ન સેવેત મનુજો દેવીં ત્વાં સ્વયમાગતામ્

તયા સ પુરુષશ્રેષ્ઠો રમયન્ત્યા યથાર્હતઃ ।
રેમે સુરવિહારેષુ કામં ચૈત્રરથાદિષુ

રમમાણસ્તયા દેવ્યા પદ્મકિઞ્જલ્કગન્ધયા ।
તન્મુખામોદમુષિતો મુમુદે ઽહર્ગણાન્ બહૂન્

અપશ્યન્નુર્વશીમિન્દ્રો ગન્ધર્વાન્ સમચોદયત્ ।
ઉર્વશીરહિતં મહ્યમાસ્થાનં નાતિશોભતે

તે ઉપેત્ય મહારાત્રે તમસિ પ્રત્યુપસ્થિતે ।
ઉર્વશ્યા ઉરણૌ જહ્રુર્ન્યસ્તૌ રાજનિ જાયયા

નિશમ્યાક્રન્દિતં દેવી પુત્રયોર્નીયમાનયોઃ ।
હતાસ્મ્યહં કુનાથેન નપુંસા વીરમાનિના

યદ્વિશ્રમ્ભાદહં નષ્ટા હૃતાપત્યા ચ દસ્યુભિઃ ।
યઃ શેતે નિશિ સન્ત્રસ્તો યથા નારી દિવા પુમાન્

ઇતિ વાક્સાયકૈર્બિદ્ધઃ પ્રતોત્ત્રૈરિવ કુઞ્જરઃ ।
નિશિ નિસ્ત્રિંશમાદાય વિવસ્ત્રો ઽભ્યદ્રવદ્રુષા

તે વિસૃજ્યોરણૌ તત્ર વ્યદ્યોતન્ત સ્મ વિદ્યુતઃ ।
આદાય મેષાવ્ આયાન્તં નગ્નમૈક્ષત સા પતિમ્

ઐલો ઽપિ શયને જાયામપશ્યન્ વિમના ઇવ ।
તચ્ચિત્તો વિહ્વલઃ શોચન્ બભ્રામોન્મત્તવન્ મહીમ્

સ તાં વીક્ષ્ય કુરુક્ષેત્રે સરસ્વત્યાં ચ તત્સખીઃ ।
પઞ્ચ પ્રહૃષ્ટવદનઃ પ્રાહ સૂક્તં પુરૂરવાઃ

અહો જાયે તિષ્ઠ તિષ્ઠ ઘોરે ન ત્યક્તુમર્હસિ ।
માં ત્વમદ્યાપ્યનિર્વૃત્ય વચાંસિ કૃણવાવહૈ

સુદેહો ઽયં પતત્યત્ર દેવિ દૂરં હૃતસ્ત્વયા ।
ખાદન્ત્યેનં વૃકા ગૃધ્રાસ્ત્વત્પ્રસાદસ્ય નાસ્પદમ્

ભ્પ્_09.14.036।0 ઉર્વશ્યુવાચ
મા મૃથાઃ પુરુષો ઽસિ ત્વં મા સ્મ ત્વાદ્યુર્વૃકા ઇમે ।
ક્વાપિ સખ્યં ન વૈ સ્ત્રીણાં વૃકાણાં હૃદયં યથા

સ્ત્રિયો હ્યકરુણાઃ ક્રૂરા દુર્મર્ષાઃ પ્રિયસાહસાઃ ।
ઘ્નન્ત્યલ્પાર્થે ઽપિ વિશ્રબ્ધં પતિં ભ્રાતરમપ્યુત

વિધાયાલીકવિશ્રમ્ભમજ્ઞેષુ ત્યક્તસૌહૃદાઃ ।
નવં નવમભીપ્સન્ત્યઃ પુંશ્ચલ્યઃ સ્વૈરવૃત્તયઃ

સંવત્સરાન્તે હિ ભવાન્ એકરાત્રં મયેશ્વરઃ ।
રંસ્યત્યપત્યાનિ ચ તે ભવિષ્યન્ત્યપરાણિ ભોઃ

અન્તર્વત્નીમુપાલક્ષ્ય દેવીં સ પ્રયયૌ પુરીમ્ ।
પુનસ્તત્ર ગતો ઽબ્દાન્તે ઉર્વશીં વીરમાતરમ્

ઉપલભ્ય મુદા યુક્તઃ સમુવાસ તયા નિશામ્ ।
અથૈનમુર્વશી પ્રાહ કૃપણં વિરહાતુરમ્

ગન્ધર્વાન્ ઉપધાવેમાંસ્તુભ્યં દાસ્યન્તિ મામિતિ ।
તસ્ય સંસ્તુવતસ્તુષ્ટા અગ્નિસ્થાલીં દદુર્નૃપ ।
ઉર્વશીં મન્યમાનસ્તાં સો ઽબુધ્યત ચરન્ વને

સ્થાલીં ન્યસ્ય વને ગત્વા ગૃહાન્ આધ્યાયતો નિશિ ।
ત્રેતાયાં સમ્પ્રવૃત્તાયાં મનસિ ત્રય્યવર્તત

સ્થાલીસ્થાનં ગતો ઽશ્વત્થં શમીગર્ભં વિલક્ષ્ય સઃ ।
તેન દ્વે અરણી કૃત્વા ઉર્વશીલોકકામ્યયા

ઉર્વશીં મન્ત્રતો ધ્યાયન્નધરારણિમુત્તરામ્ ।
આત્માનમુભયોર્મધ્યે યત્ તત્ પ્રજનનં પ્રભુઃ

તસ્ય નિર્મન્થનાજ્ જાતો જાતવેદા વિભાવસુઃ ।
ત્રય્યા સ વિદ્યયા રાજ્ઞા પુત્રત્વે કલ્પિતસ્ત્રિવૃત્

તેનાયજત યજ્ઞેશં ભગવન્તમધોક્ષજમ્ ।
ઉર્વશીલોકમન્વિચ્છન્ સર્વદેવમયં હરિમ્

એક એવ પુરા વેદઃ પ્રણવઃ સર્વવાઙ્મયઃ ।
દેવો નારાયણો નાન્ય એકો ઽગ્નિર્વર્ણ એવ ચ

પુરૂરવસ એવાસીત્ ત્રયી ત્રેતામુખે નૃપ ।
અગ્નિના પ્રજયા રાજા લોકં ગાન્ધર્વમેયિવાન્