ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 08.05

ભ્પ્_08.05.001।0 શ્રીશુક ઉવાચ
રાજન્નુદિતમેતત્ તે હરેઃ કર્માઘનાશનમ્ ।
ગજેન્દ્રમોક્ષણં પુણ્યં રૈવતં ત્વન્તરં શૃણુ

પઞ્ચમો રૈવતો નામ મનુસ્તામસસોદરઃ ।
બલિવિન્ધ્યાદયસ્તસ્ય સુતા હાર્જુનપૂર્વકાઃ

વિભુરિન્દ્રઃ સુરગણા રાજન્ ભૂતરયાદયઃ ।
હિરણ્યરોમા વેદશિરા ઊર્ધ્વબાહ્વાદયો દ્વિજાઃ

પત્ની વિકુણ્ઠા શુભ્રસ્ય વૈકુણ્ઠૈઃ સુરસત્તમૈઃ ।
તયોઃ સ્વકલયા જજ્ઞે વૈકુણ્ઠો ભગવાન્ સ્વયમ્

વૈકુણ્ઠઃ કલ્પિતો યેન લોકો લોકનમસ્કૃતઃ ।
રમયા પ્રાર્થ્યમાનેન દેવ્યા તત્પ્રિયકામ્યયા

તસ્યાનુભાવઃ કથિતો ગુણાશ્ચ પરમોદયાઃ ।
ભૌમાન્ રેણૂન્ સ વિમમે યો વિષ્ણોર્વર્ણયેદ્ગુણાન્

ષષ્ઠશ્ચ ચક્ષુષઃ પુત્રશ્ચાક્ષુષો નામ વૈ મનુઃ ।
પૂરુપૂરુષસુદ્યુમ્ન પ્રમુખાશ્ચાક્ષુષાત્મજાઃ

ઇન્દ્રો મન્ત્રદ્રુમસ્તત્ર દેવા આપ્યાદયો ગણાઃ ।
મુનયસ્તત્ર વૈ રાજન્ હવિષ્મદ્વીરકાદયઃ

તત્રાપિ દેવસમ્ભૂત્યાં વૈરાજસ્યાભવત્ સુતઃ ।
અજિતો નામ ભગવાન્ અંશેન જગતઃ પતિઃ

પયોધિં યેન નિર્મથ્ય સુરાણાં સાધિતા સુધા ।
ભ્રમમાણો ઽમ્ભસિ ધૃતઃ કૂર્મરૂપેણ મન્દરઃ

ભ્પ્_08.05.011।0 શ્રીરાજોવાચ
યથા ભગવતા બ્રહ્મન્ મથિતઃ ક્ષીરસાગરઃ ।
યદર્થં વા યતશ્ચાદ્રિં દધારામ્બુચરાત્મના

યથામૃતં સુરૈઃ પ્રાપ્તં કિં ચાન્યદભવત્ તતઃ ।
એતદ્ભગવતઃ કર્મ વદસ્વ પરમાદ્ભુતમ્

ત્વયા સઙ્કથ્યમાનેન મહિમ્ના સાત્વતાં પતેઃ ।
નાતિતૃપ્યતિ મે ચિત્તં સુચિરં તાપતાપિતમ્

ભ્પ્_08.05.014।0 શ્રીસૂત ઉવાચ
સમ્પૃષ્ટો ભગવાન્ એવં દ્વૈપાયનસુતો દ્વિજાઃ ।
અભિનન્દ્ય હરેર્વીર્યમભ્યાચષ્ટું પ્રચક્રમે

ભ્પ્_08.05.015।0 શ્રીશુક ઉવાચ
યદા યુદ્ધે ઽસુરૈર્દેવા બધ્યમાનાઃ શિતાયુધૈઃ ।
ગતાસવો નિપતિતા નોત્તિષ્ઠેરન્ સ્મ ભૂરિશઃ

યદા દુર્વાસઃ શાપેન સેન્દ્રા લોકાસ્ત્રયો નૃપ ।
નિઃશ્રીકાશ્ચાભવંસ્તત્ર નેશુરિજ્યાદયઃ ક્રિયાઃ

નિશામ્યૈતત્ સુરગણા મહેન્દ્રવરુણાદયઃ ।
નાધ્યગચ્છન્ સ્વયં મન્ત્રૈર્મન્ત્રયન્તો વિનિશ્ચિતમ્

તતો બ્રહ્મસભાં જગ્મુર્મેરોર્મૂર્ધનિ સર્વશઃ ।
સર્વં વિજ્ઞાપયાં ચક્રુઃ પ્રણતાઃ પરમેષ્ઠિને

સ વિલોક્યેન્દ્રવાય્વાદીન્ નિઃસત્ત્વાન્ વિગતપ્રભાન્ ।
લોકાન્ અમઙ્ગલપ્રાયાન્ અસુરાન્ અયથા વિભુઃ

સમાહિતેન મનસા સંસ્મરન્ પુરુષં પરમ્ ।
ઉવાચોત્ફુલ્લવદનો દેવાન્ સ ભગવાન્ પરઃ

અહં ભવો યૂયમથો ઽસુરાદયો મનુષ્યતિર્યગ્દ્રુમઘર્મજાતયઃ ।
યસ્યાવતારાંશકલાવિસર્જિતા વ્રજામ સર્વે શરણં તમવ્યયમ્

ન યસ્ય વધ્યો ન ચ રક્ષણીયો નોપેક્ષણીયાદરણીયપક્ષઃ ।
તથાપિ સર્ગસ્થિતિસંયમાર્થં ધત્તે રજઃસત્ત્વતમાંસિ કાલે

અયં ચ તસ્ય સ્થિતિપાલનક્ષણઃ સત્ત્વં જુષાણસ્ય ભવાય દેહિનામ્ ।
તસ્માદ્વ્રજામઃ શરણં જગદ્ગુરું સ્વાનાં સ નો ધાસ્યતિ શં સુરપ્રિયઃ

ભ્પ્_08.05.024।0 શ્રીશુક ઉવાચ
ઇત્ય્ આભાષ્ય સુરાન્ વેધાઃ સહ દેવૈરરિન્દમ ।
અજિતસ્ય પદં સાક્ષાજ્ જગામ તમસઃ પરમ્

તત્રાદૃષ્ટસ્વરૂપાય શ્રુતપૂર્વાય વૈ પ્રભુઃ ।
સ્તુતિમબ્રૂત દૈવીભિર્ગીર્ભિસ્ત્વવહિતેન્દ્રિયઃ

ભ્પ્_08.05.026।0 શ્રીબ્રહ્મોવાચ
અવિક્રિયં સત્યમનન્તમાદ્યં ગુહાશયં નિષ્કલમપ્રતર્ક્યમ્ ।
મનો ઽગ્રયાનં વચસાનિરુક્તં નમામહે દેવવરં વરેણ્યમ્

વિપશ્ચિતં પ્રાણમનોધિયાત્મનામ્ અર્થેન્દ્રિયાભાસમનિદ્રમવ્રણમ્ ।
છાયાતપૌ યત્ર ન ગૃધ્રપક્ષૌ તમક્ષરં ખં ત્રિયુગં વ્રજામહે

અજસ્ય ચક્રં ત્વજયેર્યમાણં મનોમયં પઞ્ચદશારમાશુ ।
ત્રિનાભિ વિદ્યુચ્ચલમષ્ટનેમિ યદક્ષમાહુસ્તમૃતં પ્રપદ્યે

ય એકવર્ણં તમસઃ પરં તદ્ અલોકમવ્યક્તમનન્તપારમ્ ।
આસાં ચકારોપસુપર્ણમેનમ્ ઉપાસતે યોગરથેન ધીરાઃ

ન યસ્ય કશ્ચાતિતિતર્તિ માયાં યયા જનો મુહ્યતિ વેદ નાર્થમ્ ।
તં નિર્જિતાત્માત્મગુણં પરેશં નમામ ભૂતેષુ સમં ચરન્તમ્

ઇમે વયં યત્પ્રિયયૈવ તન્વા સત્ત્વેન સૃષ્ટા બહિરન્તરાવિઃ ।
ગતિં ન સૂક્ષ્મામૃષયશ્ચ વિદ્મહે કુતો ઽસુરાદ્યા ઇતરપ્રધાનાઃ

પાદૌ મહીયં સ્વકૃતૈવ યસ્ય ચતુર્વિધો યત્ર હિ ભૂતસર્ગઃ ।
સ વૈ મહાપૂરુષ આત્મતન્ત્રઃ પ્રસીદતાં બ્રહ્મ મહાવિભૂતિઃ

અમ્ભસ્તુ યદ્રેત ઉદારવીર્યં સિધ્યન્તિ જીવન્ત્ય્ ઉત વર્ધમાનાઃ ।
લોકા યતો ઽથાખિલલોકપાલાઃ પ્રસીદતાં નઃ સ મહાવિભૂતિઃ

સોમં મનો યસ્ય સમામનન્તિ દિવૌકસાં યો બલમન્ધ આયુઃ ।
ઈશો નગાનાં પ્રજનઃ પ્રજાનાં પ્રસીદતાં નઃ સ મહાવિભૂતિઃ

અગ્નિર્મુખં યસ્ય તુ જાતવેદા જાતઃ ક્રિયાકાણ્ડનિમિત્તજન્મા ।
અન્તઃસમુદ્રે ઽનુપચન્ સ્વધાતૂન્ પ્રસીદતાં નઃ સ મહાવિભૂતિઃ

યચ્ચક્ષુરાસીત્ તરણિર્દેવયાનં ત્રયીમયો બ્રહ્મણ એષ ધિષ્ણ્યમ્ ।
દ્વારં ચ મુક્તેરમૃતં ચ મૃત્યુઃ પ્રસીદતાં નઃ સ મહાવિભૂતિઃ

પ્રાણાદભૂદ્યસ્ય ચરાચરાણાં પ્રાણઃ સહો બલમોજશ્ચ વાયુઃ ।
અન્વાસ્મ સમ્રાજમિવાનુગા વયં પ્રસીદતાં નઃ સ મહાવિભૂતિઃ

શ્રોત્રાદ્દિશો યસ્ય હૃદશ્ચ ખાનિ પ્રજજ્ઞિરે ખં પુરુષસ્ય નાભ્યાઃ ।
પ્રાણેન્દ્રિયાત્માસુશરીરકેતઃ પ્રસીદતાં નઃ સ મહાવિભૂતિઃ

બલાન્ મહેન્દ્રસ્ત્રિદશાઃ પ્રસાદાન્ મન્યોર્ગિરીશો ધિષણાદ્વિરિઞ્ચઃ ।
ખેભ્યસ્તુ છન્દાંસ્ય્ ઋષયો મેઢ્રતઃ કઃ પ્રસીદતાં નઃ સ મહાવિભૂતિઃ

શ્રીર્વક્ષસઃ પિતરશ્છાયયાસન્ ધર્મઃ સ્તનાદિતરઃ પૃષ્ઠતો ઽભૂત્ ।
દ્યૌર્યસ્ય શીર્ષ્ણો ઽપ્સરસો વિહારાત્ પ્રસીદતાં નઃ સ મહાવિભૂતિઃ

વિપ્રો મુખાદ્બ્રહ્મ ચ યસ્ય ગુહ્યં રાજન્ય આસીદ્ભુજયોર્બલં ચ ।
ઊર્વોર્વિડ્ ઓજો ઽઙ્ઘ્રિરવેદશૂદ્રૌ પ્રસીદતાં નઃ સ મહાવિભૂતિઃ

લોભો ઽધરાત્ પ્રીતિરુપર્ય્ અભૂદ્દ્યુતિર્ નસ્તઃ પશવ્યઃ સ્પર્શેન કામઃ ।
ભ્રુવોર્યમઃ પક્ષ્મભવસ્તુ કાલઃ પ્રસીદતાં નઃ સ મહાવિભૂતિઃ

દ્રવ્યં વયઃ કર્મ ગુણાન્ વિશેષં યદ્યોગમાયાવિહિતાન્ વદન્તિ ।
યદ્દુર્વિભાવ્યં પ્રબુધાપબાધં પ્રસીદતાં નઃ સ મહાવિભૂતિઃ

નમો ઽસ્તુ તસ્મા ઉપશાન્તશક્તયે સ્વારાજ્યલાભપ્રતિપૂરિતાત્મને ।
ગુણેષુ માયારચિતેષુ વૃત્તિભિર્ ન સજ્જમાનાય નભસ્વદૂતયે

સ ત્વં નો દર્શયાત્માનમસ્મત્કરણગોચરમ્ ।
પ્રપન્નાનાં દિદૃક્ષૂણાં સસ્મિતં તે મુખામ્બુજમ્

તૈસ્તૈઃ સ્વેચ્છાભૂતૈ રૂપૈઃ કાલે કાલે સ્વયં વિભો ।
કર્મ દુર્વિષહં યન્ નો ભગવાંસ્તત્ કરોતિ હિ

ક્લેશભૂર્યલ્પસારાણિ કર્માણિ વિફલાનિ વા ।
દેહિનાં વિષયાર્તાનાં ન તથૈવાર્પિતં ત્વયિ

નાવમઃ કર્મકલ્પો ઽપિ વિફલાયેશ્વરાર્પિતઃ ।
કલ્પતે પુરુષસ્યૈવ સ હ્ય્ આત્મા દયિતો હિતઃ

યથા હિ સ્કન્ધશાખાનાં તરોર્મૂલાવસેચનમ્ ।
એવમારાધનં વિષ્ણોઃ સર્વેષામાત્મનશ્ચ હિ

નમસ્તુભ્યમનન્તાય દુર્વિતર્ક્યાત્મકર્મણે ।
નિર્ગુણાય ગુણેશાય સત્ત્વસ્થાય ચ સામ્પ્રતમ્