ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 07.05

ભ્પ્_07.05.001।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
પૌરોહિત્યાય ભગવાન્ વૃતઃ કાવ્યઃ કિલાસુરૈઃ ।
ષણ્ડામર્કૌ સુતૌ તસ્ય દૈત્યરાજગૃહાન્તિકે

તૌ રાજ્ઞા પ્રાપિતં બાલં પ્રહ્લાદં નયકોવિદમ્ ।
પાઠયામાસતુઃ પાઠ્યાન્ અન્યાંશ્ચાસુરબાલકાન્

યત્ તત્ર ગુરુણા પ્રોક્તં શુશ્રુવે ઽનુપપાઠ ચ ।
ન સાધુ મનસા મેને સ્વપરાસદ્ગ્રહાશ્રયમ્

એકદાસુરરાટ્ પુત્રમઙ્કમારોપ્ય પાણ્ડવ ।
પપ્રચ્છ કથ્યતાં વત્સ મન્યતે સાધુ યદ્ભવાન્

ભ્પ્_07.05.005।0 શ્રીપ્રહ્લાદ ઉવાચ
તત્ સાધુ મન્યે ઽસુરવર્ય દેહિનાં સદા સમુદ્વિગ્નધિયામસદ્ગ્રહાત્ ।
હિત્વાત્મપાતં ગૃહમન્ધકૂપં વનં ગતો યદ્ધરિમાશ્રયેત

ભ્પ્_07.05.006।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
શ્રુત્વા પુત્રગિરો દૈત્યઃ પરપક્ષસમાહિતાઃ ।
જહાસ બુદ્ધિર્બાલાનાં ભિદ્યતે પરબુદ્ધિભિઃ

સમ્યગ્ વિધાર્યતાં બાલો ગુરુગેહે દ્વિજાતિભિઃ ।
વિષ્ણુપક્ષૈઃ પ્રતિચ્છન્નૈર્ન ભિદ્યેતાસ્ય ધીર્યથા

ગૃહમાનીતમાહૂય પ્રહ્રાદં દૈત્યયાજકાઃ ।
પ્રશસ્ય શ્લક્ષ્ણયા વાચા સમપૃચ્છન્ત સામભિઃ

વત્સ પ્રહ્રાદ ભદ્રં તે સત્યં કથય મા મૃષા ।
બાલાન્ અતિ કુતસ્તુભ્યમેષ બુદ્ધિવિપર્યયઃ

બુદ્ધિભેદઃ પરકૃત ઉતાહો તે સ્વતો ઽભવત્ ।
ભણ્યતાં શ્રોતુકામાનાં ગુરૂણાં કુલનન્દન

ભ્પ્_07.05.011।0 શ્રીપ્રહ્રાદ ઉવાચ
પરઃ સ્વશ્ચેત્યસદ્ગ્રાહઃ પુંસાં યન્માયયા કૃતઃ ।
વિમોહિતધિયાં દૃષ્ટસ્તસ્મૈ ભગવતે નમઃ

સ યદાનુવ્રતઃ પુંસાં પશુબુદ્ધિર્વિભિદ્યતે ।
અન્ય એષ તથાન્યો ઽહમિતિ ભેદગતાસતી

સ એષ આત્મા સ્વપરેત્યબુદ્ધિભિર્ દુરત્યયાનુક્રમણો નિરૂપ્યતે ।
મુહ્યન્તિ યદ્વર્ત્મનિ વેદવાદિનો બ્રહ્માદયો હ્યેષ ભિનત્તિ મે મતિમ્

યથા ભ્રામ્યત્યયો બ્રહ્મન્ સ્વયમાકર્ષસન્નિધૌ ।
તથા મે ભિદ્યતે ચેતશ્ચક્રપાણેર્યદૃચ્છયા

ભ્પ્_07.05.015।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
એતાવદ્બ્રાહ્મણાયોક્ત્વા વિરરામ મહામતિઃ ।
તં સન્નિભર્ત્સ્ય કુપિતઃ સુદીનો રાજસેવકઃ

આનીયતામરે વેત્રમસ્માકમયશસ્કરઃ ।
કુલાઙ્ગારસ્ય દુર્બુદ્ધેશ્ચતુર્થો ઽસ્યોદિતો દમઃ

દૈતેયચન્દનવને જાતો ઽયં કણ્ટકદ્રુમઃ ।
યન્મૂલોન્મૂલપરશોર્વિષ્ણોર્નાલાયિતો ઽર્ભકઃ

ઇતિ તં વિવિધોપાયૈર્ભીષયંસ્તર્જનાદિભિઃ ।
પ્રહ્રાદં ગ્રાહયામાસ ત્રિવર્ગસ્યોપપાદનમ્

તત એનં ગુરુર્જ્ઞાત્વા જ્ઞાતજ્ઞેયચતુષ્ટયમ્ ।
દૈત્યેન્દ્રં દર્શયામાસ માતૃમૃષ્ટમલઙ્કૃતમ્

પાદયોઃ પતિતં બાલં પ્રતિનન્દ્યાશિષાસુરઃ ।
પરિષ્વજ્ય ચિરં દોર્ભ્યાં પરમામાપ નિર્વૃતિમ્

આરોપ્યાઙ્કમવઘ્રાય મૂર્ધન્યશ્રુકલામ્બુભિઃ ।
આસિઞ્ચન્ વિકસદ્વક્ત્રમિદમાહ યુધિષ્ઠિર

ભ્પ્_07.05.022।0 હિરણ્યકશિપુરુવાચ
પ્રહ્રાદાનૂચ્યતાં તાત સ્વધીતં કિઞ્ચિદુત્તમમ્ ।
કાલેનૈતાવતાયુષ્મન્ યદશિક્ષદ્ગુરોર્ભવાન્

ભ્પ્_07.05.023।0 શ્રીપ્રહ્રાદ ઉવાચ
શ્રવણં કીર્તનં વિષ્ણોઃ સ્મરણં પાદસેવનમ્ ।
અર્ચનં વન્દનં દાસ્યં સખ્યમાત્મનિવેદનમ્

ઇતિ પુંસાર્પિતા વિષ્ણૌ ભક્તિશ્ચેન્ નવલક્ષણા ।
ક્રિયેત ભગવત્યદ્ધા તન્ મન્યે ઽધીતમુત્તમમ્

નિશમ્યૈતત્ સુતવચો હિરણ્યકશિપુસ્તદા ।
ગુરુપુત્રમુવાચેદં રુષા પ્રસ્ફુરિતાધરઃ

બ્રહ્મબન્ધો કિમેતત્ તે વિપક્ષં શ્રયતાસતા ।
અસારં ગ્રાહિતો બાલો મામનાદૃત્ય દુર્મતે

સન્તિ હ્યસાધવો લોકે દુર્મૈત્રાશ્છદ્મવેષિણઃ ।
તેષામુદેત્યઘં કાલે રોગઃ પાતકિનામિવ

ભ્પ્_07.05.028।0 શ્રીગુરુપુત્ર ઉવાચ
ન મત્પ્રણીતં ન પરપ્રણીતં સુતો વદત્યેષ તવેન્દ્રશત્રો ।
નૈસર્ગિકીયં મતિરસ્ય રાજન્ નિયચ્છ મન્યું કદદાઃ સ્મ મા નઃ

ભ્પ્_07.05.029।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
ગુરુણૈવં પ્રતિપ્રોક્તો ભૂય આહાસુરઃ સુતમ્ ।
ન ચેદ્ગુરુમુખીયં તે કુતો ઽભદ્રાસતી મતિઃ

ભ્પ્_07.05.030।0 શ્રીપ્રહ્રાદ ઉવાચ
મતિર્ન કૃષ્ણે પરતઃ સ્વતો વા મિથો ઽભિપદ્યેત ગૃહવ્રતાનામ્ ।
અદાન્તગોભિર્વિશતાં તમિસ્રં પુનઃ પુનશ્ચર્વિતચર્વણાનામ્

ન તે વિદુઃ સ્વાર્થગતિં હિ વિષ્ણું દુરાશયા યે બહિરર્થમાનિનઃ ।
અન્ધા યથાન્ધૈરુપનીયમાનાસ્ તે ઽપીશતન્ત્ર્યામુરુદામ્નિ બદ્ધાઃ

નૈષાં મતિસ્તાવદુરુક્રમાઙ્ઘ્રિં સ્પૃશત્યનર્થાપગમો યદર્થઃ ।
મહીયસાં પાદરજો ઽભિષેકં નિષ્કિઞ્ચનાનાં ન વૃણીત યાવત્

ઇત્યુક્ત્વોપરતં પુત્રં હિરણ્યકશિપૂ રુષા ।
અન્ધીકૃતાત્મા સ્વોત્સઙ્ગાન્ નિરસ્યત મહીતલે

આહામર્ષરુષાવિષ્ટઃ કષાયીભૂતલોચનઃ ।
વધ્યતામાશ્વયં વધ્યો નિઃસારયત નૈરૃતાઃ

અયં મે ભ્રાતૃહા સો ઽયં હિત્વા સ્વાન્ સુહૃદો ઽધમઃ ।
પિતૃવ્યહન્તુઃ પાદૌ યો વિષ્ણોર્દાસવદર્ચતિ

વિષ્ણોર્વા સાધ્વસૌ કિં નુ કરિષ્યત્યસમઞ્જસઃ ।
સૌહૃદં દુસ્ત્યજં પિત્રોરહાદ્યઃ પઞ્ચહાયનઃ

પરો ઽપ્યપત્યં હિતકૃદ્યથૌષધં સ્વદેહજો ઽપ્યામયવત્ સુતો ઽહિતઃ ।
છિન્દ્યાત્ તદઙ્ગં યદુતાત્મનો ઽહિતં શેષં સુખં જીવતિ યદ્વિવર્જનાત્

સર્વૈરુપાયૈર્હન્તવ્યઃ સમ્ભોજશયનાસનૈઃ ।
સુહૃલ્લિઙ્ગધરઃ શત્રુર્મુનેર્દુષ્ટમિવેન્દ્રિયમ્

નૈરૃતાસ્તે સમાદિષ્ટા ભર્ત્રા વૈ શૂલપાણયઃ ।
તિગ્મદંષ્ટ્રકરાલાસ્યાસ્તામ્રશ્મશ્રુશિરોરુહાઃ

નદન્તો ભૈરવં નાદં છિન્ધિ ભિન્ધીતિ વાદિનઃ ।
આસીનં ચાહનન્ શૂલૈઃ પ્રહ્રાદં સર્વમર્મસુ

પરે બ્રહ્મણ્યનિર્દેશ્યે ભગવત્યખિલાત્મનિ ।
યુક્તાત્મન્યફલા આસન્નપુણ્યસ્યેવ સત્ક્રિયાઃ

પ્રયાસે ઽપહતે તસ્મિન્ દૈત્યેન્દ્રઃ પરિશઙ્કિતઃ ।
ચકાર તદ્વધોપાયાન્ નિર્બન્ધેન યુધિષ્ઠિર

દિગ્ગજૈર્દન્દશૂકેન્દ્રૈરભિચારાવપાતનૈઃ ।
માયાભિઃ સન્નિરોધૈશ્ચ ગરદાનૈરભોજનૈઃ

હિમવાય્વગ્નિસલિલૈઃ પર્વતાક્રમણૈરપિ ।
ન શશાક યદા હન્તુમપાપમસુરઃ સુતમ્ ।
ચિન્તાં દીર્ઘતમાં પ્રાપ્તસ્તત્કર્તું નાભ્યપદ્યત

એષ મે બહ્વસાધૂક્તો વધોપાયાશ્ચ નિર્મિતાઃ ।
તૈસ્તૈર્દ્રોહૈરસદ્ધર્મૈર્મુક્તઃ સ્વેનૈવ તેજસા

વર્તમાનો ઽવિદૂરે વૈ બાલો ઽપ્યજડધીરયમ્ ।
ન વિસ્મરતિ મે ઽનાર્યં શુનઃ શેપ ઇવ પ્રભુઃ

અપ્રમેયાનુભાવો ઽયમકુતશ્ચિદ્ભયો ઽમરઃ ।
નૂનમેતદ્વિરોધેન મૃત્યુર્મે ભવિતા ન વા

ઇતિ તચ્ચિન્તયા કિઞ્ચિન્ મ્લાનશ્રિયમધોમુખમ્ ।
શણ્ડામર્કાવૌશનસૌ વિવિક્ત ઇતિ હોચતુઃ

જિતં ત્વયૈકેન જગત્ત્રયં ભ્રુવોર્ વિજૃમ્ભણત્રસ્તસમસ્તધિષ્ણ્યપમ્ ।
ન તસ્ય ચિન્ત્યં તવ નાથ ચક્ષ્વહે ન વૈ શિશૂનાં ગુણદોષયોઃ પદમ્

ઇમં તુ પાશૈર્વરુણસ્ય બદ્ધ્વા નિધેહિ ભીતો ન પલાયતે યથા ।
બુદ્ધિશ્ચ પુંસો વયસાર્યસેવયા યાવદ્ગુરુર્ભાર્ગવ આગમિષ્યતિ

તથેતિ ગુરુપુત્રોક્તમનુજ્ઞાયેદમબ્રવીત્ ।
ધર્મો હ્યસ્યોપદેષ્ટવ્યો રાજ્ઞાં યો ગૃહમેધિનામ્

ધર્મમર્થં ચ કામં ચ નિતરાં ચાનુપૂર્વશઃ ।
પ્રહ્રાદાયોચતૂ રાજન્ પ્રશ્રિતાવનતાય ચ

યથા ત્રિવર્ગં ગુરુભિરાત્મને ઉપશિક્ષિતમ્ ।
ન સાધુ મેને તચ્છિક્ષાં દ્વન્દ્વારામોપવર્ણિતામ્

યદાચાર્યઃ પરાવૃત્તો ગૃહમેધીયકર્મસુ ।
વયસ્યૈર્બાલકૈસ્તત્ર સોપહૂતઃ કૃતક્ષણૈઃ

અથ તાન્ શ્લક્ષ્ણયા વાચા પ્રત્યાહૂય મહાબુધઃ ।
ઉવાચ વિદ્વાંસ્તન્નિષ્ઠાં કૃપયા પ્રહસન્નિવ

તે તુ તદ્ગૌરવાત્ સર્વે ત્યક્તક્રીડાપરિચ્છદાઃ ।
બાલા અદૂષિતધિયો દ્વન્દ્વારામેરિતેહિતૈઃ

પર્યુપાસત રાજેન્દ્ર તન્ન્યસ્તહૃદયેક્ષણાઃ ।
તાન્ આહ કરુણો મૈત્રો મહાભાગવતો ઽસુરઃ