ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 06.17

ભ્પ્_06.17.001।0 શ્રીશુક ઉવાચ
યતશ્ચાન્તર્હિતો ઽનન્તસ્તસ્યૈ કૃત્વા દિશે નમઃ ।
વિદ્યાધરશ્ચિત્રકેતુશ્ચચાર ગગને ચરઃ

સ લક્ષં વર્ષલક્ષાણામવ્યાહતબલેન્દ્રિયઃ ।
સ્તૂયમાનો મહાયોગી મુનિભિઃ સિદ્ધચારણૈઃ

કુલાચલેન્દ્રદ્રોણીષુ નાનાસઙ્કલ્પસિદ્ધિષુ ।
રેમે વિદ્યાધરસ્ત્રીભિર્ગાપયન્ હરિમીશ્વરમ્

એકદા સ વિમાનેન વિષ્ણુદત્તેન ભાસ્વતા ।
ગિરિશં દદૃશે ગચ્છન્ પરીતં સિદ્ધચારણૈઃ

આલિઙ્ગ્યાઙ્કીકૃતાં દેવીં બાહુના મુનિસંસદિ ।
ઉવાચ દેવ્યાઃ શૃણ્વન્ત્યા જહાસોચ્ચૈસ્તદન્તિકે

ભ્પ્_06.17.006।0 ચિત્રકેતુરુવાચ
એષ લોકગુરુઃ સાક્ષાદ્ધર્મં વક્તા શરીરિણામ્ ।
આસ્તે મુખ્યઃ સભાયાં વૈ મિથુનીભૂય ભાર્યયા

જટાધરસ્તીવ્રતપા બ્રહ્મવાદિસભાપતિઃ ।
અઙ્કીકૃત્ય સ્ત્રિયં ચાસ્તે ગતહ્રીઃ પ્રાકૃતો યથા

પ્રાયશઃ પ્રાકૃતાશ્ચાપિ સ્ત્રિયં રહસિ બિભ્રતિ ।
અયં મહાવ્રતધરો બિભર્તિ સદસિ સ્ત્રિયમ્

ભ્પ્_06.17.009।0 શ્રીશુક ઉવાચ
ભગવાન્ અપિ તચ્ છ્રુત્વા પ્રહસ્યાગાધધીર્નૃપ ।
તૂષ્ણીં બભૂવ સદસિ સભ્યાશ્ચ તદનુવ્રતાઃ

ઇત્ય્ અતદ્વીર્યવિદુષિ બ્રુવાણે બહ્વશોભનમ્ ।
રુષાહ દેવી ધૃષ્ટાય નિર્જિતાત્માભિમાનિને

ભ્પ્_06.17.011।0 શ્રીપાર્વત્ય્ ઉવાચ
અયં કિમધુના લોકે શાસ્તા દણ્ડધરઃ પ્રભુઃ ।
અસ્મદ્વિધાનાં દુષ્ટાનાં નિર્લજ્જાનાં ચ વિપ્રકૃત્

ન વેદ ધર્મં કિલ પદ્મયોનિર્ ન બ્રહ્મપુત્રા ભૃગુનારદાદ્યાઃ ।
ન વૈ કુમારઃ કપિલો મનુશ્ચ યે નો નિષેધન્ત્ય્ અતિવર્તિનં હરમ્

એષામનુધ્યેયપદાબ્જયુગ્મં જગદ્ગુરું મઙ્ગલમઙ્ગલં સ્વયમ્ ।
યઃ ક્ષત્રબન્ધુઃ પરિભૂય સૂરીન્ પ્રશાસ્તિ ધૃષ્ટસ્તદયં હિ દણ્ડ્યઃ

નાયમર્હતિ વૈકુણ્ઠ પાદમૂલોપસર્પણમ્ ।
સમ્ભાવિતમતિઃ સ્તબ્ધઃ સાધુભિઃ પર્યુપાસિતમ્

અતઃ પાપીયસીં યોનિમાસુરીં યાહિ દુર્મતે ।
યથેહ ભૂયો મહતાં ન કર્તા પુત્ર કિલ્બિષમ્

ભ્પ્_06.17.016।0 શ્રીશુક ઉવાચ
એવં શપ્તશ્ચિત્રકેતુર્વિમાનાદવરુહ્ય સઃ ।
પ્રસાદયામાસ સતીં મૂર્ધ્ના નમ્રેણ ભારત

ભ્પ્_06.17.017।0 ચિત્રકેતુરુવાચ
પ્રતિગૃહ્ણામિ તે શાપમાત્મનો ઽઞ્જલિનામ્બિકે ।
દેવૈર્મર્ત્યાય યત્ પ્રોક્તં પૂર્વદિષ્ટં હિ તસ્ય તત્

સંસારચક્ર એતસ્મિઞ્ જન્તુરજ્ઞાનમોહિતઃ ।
ભ્રામ્યન્ સુખં ચ દુઃખં ચ ભુઙ્ક્તે સર્વત્ર સર્વદા

નૈવાત્મા ન પરશ્ચાપિ કર્તા સ્યાત્ સુખદુઃખયોઃ ।
કર્તારં મન્યતે ઽત્રાજ્ઞ આત્માનં પરમેવ ચ

ગુણપ્રવાહ એતસ્મિન્ કઃ શાપઃ કો ન્વનુગ્રહઃ ।
કઃ સ્વર્ગો નરકઃ કો વા કિં સુખં દુઃખમેવ વા

એકઃ સૃજતિ ભૂતાનિ ભગવાન્ આત્મમાયયા ।
એષાં બન્ધં ચ મોક્ષં ચ સુખં દુઃખં ચ નિષ્કલઃ

ન તસ્ય કશ્ચિદ્દયિતઃ પ્રતીપો ન જ્ઞાતિબન્ધુર્ન પરો ન ચ સ્વઃ ।
સમસ્ય સર્વત્ર નિરઞ્જનસ્ય સુખે ન રાગઃ કુત એવ રોષઃ

તથાપિ તચ્છક્તિવિસર્ગ એષાં સુખાય દુઃખાય હિતાહિતાય ।
બન્ધાય મોક્ષાય ચ મૃત્યુજન્મનોઃ શરીરિણાં સંસૃતયે ઽવકલ્પતે

અથ પ્રસાદયે ન ત્વાં શાપમોક્ષાય ભામિનિ ।
યન્ મન્યસે હ્ય્ અસાધૂક્તં મમ તત્ ક્ષમ્યતાં સતિ

ભ્પ્_06.17.025।0 શ્રીશુક ઉવાચ
ઇતિ પ્રસાદ્ય ગિરિશૌ ચિત્રકેતુરરિન્દમ ।
જગામ સ્વવિમાનેન પશ્યતોઃ સ્મયતોસ્તયોઃ

તતસ્તુ ભગવાન્ રુદ્રો રુદ્રાણીમિદમબ્રવીત્ ।
દેવર્ષિદૈત્યસિદ્ધાનાં પાર્ષદાનાં ચ શૃણ્વતામ્

ભ્પ્_06.17.027।0 શ્રીરુદ્ર ઉવાચ
દૃષ્ટવત્ય્ અસિ સુશ્રોણિ હરેરદ્ભુતકર્મણઃ ।
માહાત્મ્યં ભૃત્યભૃત્યાનાં નિઃસ્પૃહાણાં મહાત્મનામ્

નારાયણપરાઃ સર્વે ન કુતશ્ચન બિભ્યતિ ।
સ્વર્ગાપવર્ગનરકેષ્વપિ તુલ્યાર્થદર્શિનઃ

દેહિનાં દેહસંયોગાદ્દ્વન્દ્વાનીશ્વરલીલયા ।
સુખં દુઃખં મૃતિર્જન્મ શાપો ઽનુગ્રહ એવ ચ

અવિવેકકૃતઃ પુંસો હ્ય્ અર્થભેદ ઇવાત્મનિ ।
ગુણદોષવિકલ્પશ્ચ ભિદેવ સ્રજિવત્ કૃતઃ

વાસુદેવે ભગવતિ ભક્તિમુદ્વહતાં નૃણામ્ ।
જ્ઞાનવૈરાગ્યવીર્યાણાં ન હિ કશ્ચિદ્વ્યપાશ્રયઃ

નાહં વિરિઞ્ચો ન કુમારનારદૌ ન બ્રહ્મપુત્રા મુનયઃ સુરેશાઃ ।
વિદામ યસ્યેહિતમંશકાંશકા ન તત્સ્વરૂપં પૃથગીશમાનિનઃ

ન હ્ય્ અસ્યાસ્તિ પ્રિયઃ કશ્ચિન્ નાપ્રિયઃ સ્વઃ પરો ઽપિ વા ।
આત્મત્વાત્ સર્વભૂતાનાં સર્વભૂતપ્રિયો હરિઃ

તસ્ય ચાયં મહાભાગશ્ચિત્રકેતુઃ પ્રિયો ઽનુગઃ ।
સર્વત્ર સમદૃક્ શાન્તો હ્ય્ અહં ચૈવાચ્યુતપ્રિયઃ

તસ્માન્ ન વિસ્મયઃ કાર્યઃ પુરુષેષુ મહાત્મસુ ।
મહાપુરુષભક્તેષુ શાન્તેષુ સમદર્શિષુ

ભ્પ્_06.17.036।0 શ્રીશુક ઉવાચ
ઇતિ શ્રુત્વા ભગવતઃ શિવસ્યોમાભિભાષિતમ્ ।
બભૂવ શાન્તધી રાજન્ દેવી વિગતવિસ્મયા

ઇતિ ભાગવતો દેવ્યાઃ પ્રતિશપ્તુમલન્તમઃ ।
મૂર્ધ્ના સ જગૃહે શાપમેતાવત્ સાધુલક્ષણમ્

જજ્ઞે ત્વષ્ટુર્દક્ષિણાગ્નૌ દાનવીં યોનિમાશ્રિતઃ ।
વૃત્ર ઇત્ય્ અભિવિખ્યાતો જ્ઞાનવિજ્ઞાનસંયુતઃ

એતત્ તે સર્વમાખ્યાતં યન્ માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
વૃત્રસ્યાસુરજાતેશ્ચ કારણં ભગવન્મતેઃ

ઇતિહાસમિમં પુણ્યં ચિત્રકેતોર્મહાત્મનઃ ।
માહાત્મ્યં વિષ્ણુભક્તાનાં શ્રુત્વા બન્ધાદ્વિમુચ્યતે

ય એતત્ પ્રાતરુત્થાય શ્રદ્ધયા વાગ્યતઃ પઠેત્ ।
ઇતિહાસં હરિં સ્મૃત્વા સ યાતિ પરમાં ગતિમ્