ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 06.15

ભ્પ્_06.15.001।0 શ્રીશુક ઉવાચ
ઊચતુર્મૃતકોપાન્તે પતિતં મૃતકોપમમ્ ।
શોકાભિભૂતં રાજાનં બોધયન્તૌ સદુક્તિભિઃ

કો ઽયં સ્યાત્ તવ રાજેન્દ્ર ભવાન્ યમનુશોચતિ ।
ત્વં ચાસ્ય કતમઃ સૃષ્ટૌ પુરેદાનીમતઃ પરમ્

યથા પ્રયાન્તિ સંયાન્તિ સ્રોતોવેગેન બાલુકાઃ ।
સંયુજ્યન્તે વિયુજ્યન્તે તથા કાલેન દેહિનઃ

યથા ધાનાસુ વૈ ધાના ભવન્તિ ન ભવન્તિ ચ ।
એવં ભૂતાનિ ભૂતેષુ ચોદિતાનીશમાયયા

વયં ચ ત્વં ચ યે ચેમે તુલ્યકાલાશ્ચરાચરાઃ ।
જન્મમૃત્યોર્યથા પશ્ચાત્ પ્રાઙ્ નૈવમધુનાપિ ભોઃ

ભૂતૈર્ભૂતાનિ ભૂતેશઃ સૃજત્ય્ અવતિ હન્તિ ચ ।
આત્મસૃષ્ટૈરસ્વતન્ત્રૈરનપેક્ષો ઽપિ બાલવત્

દેહેન દેહિનો રાજન્ દેહાદ્દેહો ઽભિજાયતે ।
બીજાદેવ યથા બીજં દેહ્ય્ અર્થ ઇવ શાશ્વતઃ

દેહદેહિવિભાગો ઽયમવિવેકકૃતઃ પુરા ।
જાતિવ્યક્તિવિભાગો ઽયં યથા વસ્તુનિ કલ્પિતઃ

ભ્પ્_06.15.009।0 શ્રીશુક ઉવાચ
એવમાશ્વાસિતો રાજા ચિત્રકેતુર્દ્વિજોક્તિભિઃ ।
વિમૃજ્ય પાણિના વક્ત્રમાધિમ્લાનમભાષત

ભ્પ્_06.15.010।0 શ્રીરાજોવાચ
કૌ યુવાં જ્ઞાનસમ્પન્નૌ મહિષ્ઠૌ ચ મહીયસામ્ ।
અવધૂતેન વેષેણ ગૂઢાવિહ સમાગતૌ

ચરન્તિ હ્ય્ અવનૌ કામં બ્રાહ્મણા ભગવત્પ્રિયાઃ ।
માદૃશાં ગ્રામ્યબુદ્ધીનાં બોધાયોન્મત્તલિઙ્ગિનઃ

કુમારો નારદ ઋભુરઙ્ગિરા દેવલો ઽસિતઃ ।
અપાન્તરતમા વ્યાસો માર્કણ્ડેયો ઽથ ગૌતમઃ

વસિષ્ઠો ભગવાન્ રામઃ કપિલો બાદરાયણિઃ ।
દુર્વાસા યાજ્ઞવલ્ક્યશ્ચ જાતુકર્ણસ્તથારુણિઃ

રોમશશ્ચ્યવનો દત્ત આસુરિઃ સપતઞ્જલિઃ ।
ઋષિર્વેદશિરા ધૌમ્યો મુનિઃ પઞ્ચશિખસ્તથા

હિરણ્યનાભઃ કૌશલ્યઃ શ્રુતદેવ ઋતધ્વજઃ ।
એતે પરે ચ સિદ્ધેશાશ્ચરન્તિ જ્ઞાનહેતવઃ

તસ્માદ્યુવાં ગ્રામ્યપશોર્મમ મૂઢધિયઃ પ્રભૂ ।
અન્ધે તમસિ મગ્નસ્ય જ્ઞાનદીપ ઉદીર્યતામ્

ભ્પ્_06.15.017।0 શ્રીઅઙ્ગિરા ઉવાચ
અહં તે પુત્રકામસ્ય પુત્રદો ઽસ્મ્ય્ અઙ્ગિરા નૃપ ।
એષ બ્રહ્મસુતઃ સાક્ષાન્ નારદો ભગવાન્ ઋષિઃ

ઇત્થં ત્વાં પુત્રશોકેન મગ્નં તમસિ દુસ્તરે ।
અતદર્હમનુસ્મૃત્ય મહાપુરુષગોચરમ્

અનુગ્રહાય ભવતઃ પ્રાપ્તાવાવામિહ પ્રભો ।
બ્રહ્મણ્યો ભગવદ્ભક્તો નાવાસાદિતુમર્હસિ

તદૈવ તે પરં જ્ઞાનં દદામિ ગૃહમાગતઃ ।
જ્ઞાત્વાન્યાભિનિવેશં તે પુત્રમેવ દદામ્ય્ અહમ્

અધુના પુત્રિણાં તાપો ભવતૈવાનુભૂયતે ।
એવં દારા ગૃહા રાયો વિવિધૈશ્વર્યસમ્પદઃ

શબ્દાદયશ્ચ વિષયાશ્ચલા રાજ્યવિભૂતયઃ ।
મહી રાજ્યં બલં કોષો ભૃત્યામાત્યસુહૃજ્જનાઃ

સર્વે ઽપિ શૂરસેનેમે શોકમોહભયાર્તિદાઃ ।
ગન્ધર્વનગરપ્રખ્યાઃ સ્વપ્નમાયામનોરથાઃ

દૃશ્યમાના વિનાર્થેન ન દૃશ્યન્તે મનોભવાઃ ।
કર્મભિર્ધ્યાયતો નાના કર્માણિ મનસો ઽભવન્

અયં હિ દેહિનો દેહો દ્રવ્યજ્ઞાનક્રિયાત્મકઃ ।
દેહિનો વિવિધક્લેશ સન્તાપકૃદુદાહૃતઃ

તસ્માત્ સ્વસ્થેન મનસા વિમૃશ્ય ગતિમાત્મનઃ ।
દ્વૈતે ધ્રુવાર્થવિશ્રમ્ભં ત્યજોપશમમાવિશ

ભ્પ્_06.15.027।0 શ્રીનારદ ઉવાચ
એતાં મન્ત્રોપનિષદં પ્રતીચ્છ પ્રયતો મમ ।
યાં ધારયન્ સપ્તરાત્રાદ્દ્રષ્ટા સઙ્કર્ષણં વિભુમ્