ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 06.10

ભ્પ્_06.10.001।0 શ્રીબાદરાયણિરુવાચ
ઇન્દ્રમેવં સમાદિશ્ય ભગવાન્ વિશ્વભાવનઃ ।
પશ્યતામનિમેષાણાં અત્રૈવાન્તર્દધે હરિઃ

તથાભિયાચિતો દેવૈરૃષિરાથર્વણો મહાન્ ।
મોદમાન ઉવાચેદં પ્રહસન્નિવ ભારત

અપિ વૃન્દારકા યૂયં ન જાનીથ શરીરિણામ્ ।
સંસ્થાયાં યસ્ત્વભિદ્રોહો દુઃસહશ્ચેતનાપહઃ

જિજીવિષૂણાં જીવાનામાત્મા પ્રેષ્ઠ ઇહેપ્સિતઃ ।
ક ઉત્સહેત તં દાતું ભિક્ષમાણાય વિષ્ણવે

ભ્પ્_06.10.005।0 શ્રીદેવા ઊચુઃ
કિં નુ તદ્દુસ્ત્યજં બ્રહ્મન્ પુંસાં ભૂતાનુકમ્પિનામ્ ।
ભવદ્વિધાનાં મહતાં પુણ્યશ્લોકેડ્યકર્મણામ્

નૂનં સ્વાર્થપરો લોકો ન વેદ પરસઙ્કટમ્ ।
યદિ વેદ ન યાચેત નેતિ નાહ યદીશ્વરઃ

ભ્પ્_06.10.007।0 શ્રીઋષિરુવાચ
ધર્મં વઃ શ્રોતુકામેન યૂયં મે પ્રત્યુદાહૃતાઃ ।
એષ વઃ પ્રિયમાત્માનં ત્યજન્તં સન્ત્યજામ્ય્ અહમ્

યો ઽધ્રુવેણાત્મના નાથા ન ધર્મં ન યશઃ પુમાન્ ।
ઈહેત ભૂતદયયા સ શોચ્યઃ સ્થાવરૈરપિ

એતાવાન્ અવ્યયો ધર્મઃ પુણ્યશ્લોકૈરુપાસિતઃ ।
યો ભૂતશોકહર્ષાભ્યામાત્મા શોચતિ હૃષ્યતિ

અહો દૈન્યમહો કષ્ટં પારક્યૈઃ ક્ષણભઙ્ગુરૈઃ ।
યન્ નોપકુર્યાદસ્વાર્થૈર્મર્ત્યઃ સ્વજ્ઞાતિવિગ્રહૈઃ

ભ્પ્_06.10.011।0 શ્રીબાદરાયણિરુવાચ
એવં કૃતવ્યવસિતો દધ્યઙ્ઙ્ આથર્વણસ્તનુમ્ ।
પરે ભગવતિ બ્રહ્મણ્ય્ આત્માનં સન્નયન્ જહૌ

યતાક્ષાસુમનોબુદ્ધિસ્તત્ત્વદૃગ્ ધ્વસ્તબન્ધનઃ ।
આસ્થિતઃ પરમં યોગં ન દેહં બુબુધે ગતમ્

અથેન્દ્રો વજ્રમુદ્યમ્ય નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા ।
મુનેઃ શક્તિભિરુત્સિક્તો ભગવત્તેજસાન્વિતઃ

વૃતો દેવગણૈઃ સર્વૈર્ગજેન્દ્રોપર્ય્ અશોભત ।
સ્તૂયમાનો મુનિગણૈસ્ત્રૈલોક્યં હર્ષયન્નિવ

વૃત્રમભ્યદ્રવચ્ છત્રુમસુરાનીકયૂથપૈઃ ।
પર્યસ્તમોજસા રાજન્ ક્રુદ્ધો રુદ્ર ઇવાન્તકમ્

તતઃ સુરાણામસુરૈ રણઃ પરમદારુણઃ ।
ત્રેતામુખે નર્મદાયામભવત્ પ્રથમે યુગે

રુદ્રૈર્વસુભિરાદિત્યૈરશ્વિભ્યાં પિતૃવહ્નિભિઃ ।
મરુદ્ભિરૃભુભિઃ સાધ્યૈર્વિશ્વેદેવૈર્મરુત્પતિમ્

દૃષ્ટ્વા વજ્રધરં શક્રં રોચમાનં સ્વયા શ્રિયા ।
નામૃષ્યન્નસુરા રાજન્ મૃધે વૃત્રપુરઃસરાઃ

નમુચિઃ શમ્બરો ઽનર્વા દ્વિમૂર્ધા ઋષભો ઽસુરઃ ।
હયગ્રીવઃ શઙ્કુશિરા વિપ્રચિત્તિરયોમુખઃ

પુલોમા વૃષપર્વા ચ પ્રહેતિર્હેતિરુત્કલઃ ।
દૈતેયા દાનવા યક્ષા રક્ષાંસિ ચ સહસ્રશઃ

સુમાલિમાલિપ્રમુખાઃ કાર્તસ્વરપરિચ્છદાઃ ।
પ્રતિષિધ્યેન્દ્રસેનાગ્રં મૃત્યોરપિ દુરાસદમ્

અભ્યર્દયન્નસમ્ભ્રાન્તાઃ સિંહનાદેન દુર્મદાઃ ।
ગદાભિઃ પરિઘૈર્બાણૈઃ પ્રાસમુદ્ગરતોમરૈઃ

શૂલૈઃ પરશ્વધૈઃ ખડ્ગૈઃ શતઘ્નીભિર્ભુશુણ્ડિભિઃ ।
સર્વતો ઽવાકિરન્ શસ્ત્રૈરસ્ત્રૈશ્ચ વિબુધર્ષભાન્

ન તે ઽદૃશ્યન્ત સઞ્છન્નાઃ શરજાલૈઃ સમન્તતઃ ।
પુઙ્ખાનુપુઙ્ખપતિતૈર્જ્યોતીંષીવ નભોઘનૈઃ

ન તે શસ્ત્રાસ્ત્રવર્ષૌઘા હ્ય્ આસેદુઃ સુરસૈનિકાન્ ।
છિન્નાઃ સિદ્ધપથે દેવૈર્લઘુહસ્તૈઃ સહસ્રધા

અથ ક્ષીણાસ્ત્રશસ્ત્રૌઘા ગિરિશૃઙ્ગદ્રુમોપલૈઃ ।
અભ્યવર્ષન્ સુરબલં ચિચ્છિદુસ્તાંશ્ચ પૂર્વવત્

તાન્ અક્ષતાન્ સ્વસ્તિમતો નિશામ્ય શસ્ત્રાસ્ત્રપૂગૈરથ વૃત્રનાથાઃ ।
દ્રુમૈર્દૃષદ્ભિર્વિવિધાદ્રિશૃઙ્ગૈર્ અવિક્ષતાંસ્તત્રસુરિન્દ્રસૈનિકાન્

સર્વે પ્રયાસા અભવન્ વિમોઘાઃ કૃતાઃ કૃતા દેવગણેષુ દૈત્યૈઃ ।
કૃષ્ણાનુકૂલેષુ યથા મહત્સુ ક્ષુદ્રૈઃ પ્રયુક્તા ઊષતી રૂક્ષવાચઃ

તે સ્વપ્રયાસં વિતથં નિરીક્ષ્ય હરાવભક્તા હતયુદ્ધદર્પાઃ ।
પલાયનાયાજિમુખે વિસૃજ્ય પતિં મનસ્તે દધુરાત્તસારાઃ

વૃત્રો ઽસુરાંસ્તાન્ અનુગાન્ મનસ્વી પ્રધાવતઃ પ્રેક્ષ્ય બભાષ એતત્ ।
પલાયિતં પ્રેક્ષ્ય બલં ચ ભગ્નં ભયેન તીવ્રેણ વિહસ્ય વીરઃ

કાલોપપન્નાં રુચિરાં મનસ્વિનાં જગાદ વાચં પુરુષપ્રવીરઃ ।
હે વિપ્રચિત્તે નમુચે પુલોમન્ મયાનર્વન્ છમ્બર મે શૃણુધ્વમ્

જાતસ્ય મૃત્યુર્ધ્રુવ એવ સર્વતઃ પ્રતિક્રિયા યસ્ય ન ચેહ કૢપ્તા ।
લોકો યશશ્ચાથ તતો યદિ હ્ય્ અમું કો નામ મૃત્યું ન વૃણીત યુક્તમ્

દ્વૌ સમ્મતાવિહ મૃત્યૂ દુરાપૌ યદ્બ્રહ્મસન્ધારણયા જિતાસુઃ ।
કલેવરં યોગરતો વિજહ્યાદ્ યદગ્રણીર્વીરશયે ઽનિવૃત્તઃ