ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 06.03

ભ્પ્_06.03.001।0 શ્રીરાજોવાચ
નિશમ્ય દેવઃ સ્વભટોપવર્ણિતં પ્રત્યાહ કિં તાન્ અપિ ધર્મરાજઃ ।
એવં હતાજ્ઞો વિહતાન્ મુરારેર્ નૈદેશિકૈર્યસ્ય વશે જનો ઽયમ્

યમસ્ય દેવસ્ય ન દણ્ડભઙ્ગઃ કુતશ્ચનર્ષે શ્રુતપૂર્વ આસીત્ ।
એતન્ મુને વૃશ્ચતિ લોકસંશયં ન હિ ત્વદન્ય ઇતિ મે વિનિશ્ચિતમ્

ભ્પ્_06.03.003।0 શ્રીશુક ઉવાચ
ભગવત્પુરુષૈ રાજન્ યામ્યાઃ પ્રતિહતોદ્યમાઃ ।
પતિં વિજ્ઞાપયામાસુર્યમં સંયમનીપતિમ્

ભ્પ્_06.03.004।0 યમદૂતા ઊચુઃ
કતિ સન્તીહ શાસ્તારો જીવલોકસ્ય વૈ પ્રભો ।
ત્રૈવિધ્યં કુર્વતઃ કર્મ ફલાભિવ્યક્તિહેતવઃ

યદિ સ્યુર્બહવો લોકે શાસ્તારો દણ્ડધારિણઃ ।
કસ્ય સ્યાતાં ન વા કસ્ય મૃત્યુશ્ચામૃતમેવ વા

કિન્તુ શાસ્તૃબહુત્વે સ્યાદ્બહૂનામિહ કર્મિણામ્ ।
શાસ્તૃત્વમુપચારો હિ યથા મણ્ડલવર્તિનામ્

અતસ્ત્વમેકો ભૂતાનાં સેશ્વરાણામધીશ્વરઃ ।
શાસ્તા દણ્ડધરો નૄણાં શુભાશુભવિવેચનઃ

તસ્ય તે વિહિતો દણ્ડો ન લોકે વર્તતે ઽધુના ।
ચતુર્ભિરદ્ભુતૈઃ સિદ્ધૈરાજ્ઞા તે વિપ્રલમ્ભિતા

નીયમાનં તવાદેશાદસ્માભિર્યાતનાગૃહાન્ ।
વ્યામોચયન્ પાતકિનં છિત્ત્વા પાશાન્ પ્રસહ્ય તે

તાંસ્તે વેદિતુમિચ્છામો યદિ નો મન્યસે ક્ષમમ્ ।
નારાયણેત્ય્ અભિહિતે મા ભૈરિત્ય્ આયયુર્દ્રુતમ્

ભ્પ્_06.03.011।0 શ્રીબાદરાયણિરુવાચ
ઇતિ દેવઃ સ આપૃષ્ટઃ પ્રજાસંયમનો યમઃ ।
પ્રીતઃ સ્વદૂતાન્ પ્રત્યાહ સ્મરન્ પાદામ્બુજં હરેઃ

ભ્પ્_06.03.012।0 યમ ઉવાચ
પરો મદન્યો જગતસ્તસ્થુષશ્ચ ઓતં પ્રોતં પટવદ્યત્ર વિશ્વમ્ ।
યદંશતો ઽસ્ય સ્થિતિજન્મનાશા નસ્ય્ ઓતવદ્યસ્ય વશે ચ લોકઃ

યો નામભિર્વાચિ જનં નિજાયાં બધ્નાતિ તન્ત્ર્યામિવ દામભિર્ગાઃ ।
યસ્મૈ બલિં ત ઇમે નામકર્મ નિબન્ધબદ્ધાશ્ચકિતા વહન્તિ

અહં મહેન્દ્રો નિરૃતિઃ પ્રચેતાઃ સોમો ઽગ્નિરીશઃ પવનો વિરિઞ્ચિઃ ।
આદિત્યવિશ્વે વસવો ઽથ સાધ્યા મરુદ્ગણા રુદ્રગણાઃ સસિદ્ધાઃ

અન્યે ચ યે વિશ્વસૃજો ઽમરેશા ભૃગ્વાદયો ઽસ્પૃષ્ટરજસ્તમસ્કાઃ ।
યસ્યેહિતં ન વિદુઃ સ્પૃષ્ટમાયાઃ સત્ત્વપ્રધાના અપિ કિં તતો ઽન્યે

યં વૈ ન ગોભિર્મનસાસુભિર્વા હૃદા ગિરા વાસુભૃતો વિચક્ષતે ।
આત્માનમન્તર્હૃદિ સન્તમાત્મનાં ચક્ષુર્યથૈવાકૃતયસ્તતઃ પરમ્

તસ્યાત્મતન્ત્રસ્ય હરેરધીશિતુઃ પરસ્ય માયાધિપતેર્મહાત્મનઃ ।
પ્રાયેણ દૂતા ઇહ વૈ મનોહરાશ્ ચરન્તિ તદ્રૂપગુણસ્વભાવાઃ

ભૂતાનિ વિષ્ણોઃ સુરપૂજિતાનિ દુર્દર્શલિઙ્ગાનિ મહાદ્ભુતાનિ ।
રક્ષન્તિ તદ્ભક્તિમતઃ પરેભ્યો મત્તશ્ચ મર્ત્યાન્ અથ સર્વતશ્ચ

ધર્મં તુ સાક્ષાદ્ભગવત્પ્રણીતં ન વૈ વિદુરૃષયો નાપિ દેવાઃ ।
ન સિદ્ધમુખ્યા અસુરા મનુષ્યાઃ કુતો નુ વિદ્યાધરચારણાદયઃ

સ્વયમ્ભૂર્નારદઃ શમ્ભુઃ કુમારઃ કપિલો મનુઃ ।
પ્રહ્લાદો જનકો ભીષ્મો બલિર્વૈયાસકિર્વયમ્

દ્વાદશૈતે વિજાનીમો ધર્મં ભાગવતં ભટાઃ ।
ગુહ્યં વિશુદ્ધં દુર્બોધં યં જ્ઞાત્વામૃતમશ્નુતે

એતાવાન્ એવ લોકે ઽસ્મિન્ પુંસાં ધર્મઃ પરઃ સ્મૃતઃ ।
ભક્તિયોગો ભગવતિ તન્નામગ્રહણાદિભિઃ

નામોચ્ચારણમાહાત્મ્યં હરેઃ પશ્યત પુત્રકાઃ ।
અજામિલો ઽપિ યેનૈવ મૃત્યુપાશાદમુચ્યત

એતાવતાલમઘનિર્હરણાય પુંસાં $ સઙ્કીર્તનં ભગવતો ગુણકર્મનામ્નામ્ &અમ્પ્;
વિક્રુશ્ય પુત્રમઘવાન્ યદજામિલો ઽપિ % નારાયણેતિ મ્રિયમાણ ઇયાય મુક્તિમ્ ॥ ભ્પ્_06.03.024* ॥
પ્રાયેણ વેદ તદિદં ન મહાજનો ઽયં $ દેવ્યા વિમોહિતમતિર્બત માયયાલમ્ &
પ્રાયેણ વેદ તદિદં ન મહાજનો ઽયં $ દેવ્યા વિમોહિતમતિર્બત માયયાલમ્ &
ત્રય્યાં જડીકૃતમતિર્મધુપુષ્પિતાયાં % વૈતાનિકે મહતિ કર્મણિ યુજ્યમાનઃ ॥ ભ્પ્_06.03.025* ॥
એવં વિમૃશ્ય સુધિયો ભગવત્ય્ અનન્તે $ સર્વાત્મના વિદધતે ખલુ ભાવયોગમ્ &
એવં વિમૃશ્ય સુધિયો ભગવત્ય્ અનન્તે $ સર્વાત્મના વિદધતે ખલુ ભાવયોગમ્ &
તે મે ન દણ્ડમર્હન્ત્ય્ અથ યદ્ય્ અમીષાં % સ્યાત્ પાતકં તદપિ હન્ત્ય્ ઉરુગાયવાદઃ ॥ ભ્પ્_06.03.026* ॥
તે દેવસિદ્ધપરિગીતપવિત્રગાથા $ યે સાધવઃ સમદૃશો ભગવત્પ્રપન્નાઃ &
તે દેવસિદ્ધપરિગીતપવિત્રગાથા $ યે સાધવઃ સમદૃશો ભગવત્પ્રપન્નાઃ &
તાન્ નોપસીદત હરેર્ગદયાભિગુપ્તાન્ % નૈષાં વયં ન ચ વયઃ પ્રભવામ દણ્ડે ॥ ભ્પ્_06.03.027* ॥
તાન્ આનયધ્વમસતો વિમુખાન્ મુકુન્દ $ પાદારવિન્દમકરન્દરસાદજસ્રમ્ &
તાન્ આનયધ્વમસતો વિમુખાન્ મુકુન્દ $ પાદારવિન્દમકરન્દરસાદજસ્રમ્ &
નિષ્કિઞ્ચનૈઃ પરમહંસકુલૈરસઙ્ગૈર્ % જુષ્ટાદ્ગૃહે નિરયવર્ત્મનિ બદ્ધતૃષ્ણાન્ ॥ ભ્પ્_06.03.028* ॥
જિહ્વા ન વક્તિ ભગવદ્ગુણનામધેયં $ ચેતશ્ચ ન સ્મરતિ તચ્ચરણારવિન્દમ્ &
જિહ્વા ન વક્તિ ભગવદ્ગુણનામધેયં $ ચેતશ્ચ ન સ્મરતિ તચ્ચરણારવિન્દમ્ &
કૃષ્ણાય નો નમતિ યચ્છિર એકદાપિ % તાન્ આનયધ્વમસતો ઽકૃતવિષ્ણુકૃત્યાન્ ॥ ભ્પ્_06.03.029* ॥
તત્ ક્ષમ્યતાં સ ભગવાન્ પુરુષઃ પુરાણો $ નારાયણઃ સ્વપુરુષૈર્યદસત્ કૃતં નઃ &
તત્ ક્ષમ્યતાં સ ભગવાન્ પુરુષઃ પુરાણો $ નારાયણઃ સ્વપુરુષૈર્યદસત્ કૃતં નઃ &
સ્વાનામહો ન વિદુષાં રચિતાઞ્જલીનાં % ક્ષાન્તિર્ગરીયસિ નમઃ પુરુષાય ભૂમ્ને ॥ ભ્પ્_06.03.030* ॥
તસ્માત્ સઙ્કીર્તનં વિષ્ણોર્જગન્મઙ્ગલમંહસામ્ ।
મહતામપિ કૌરવ્ય વિદ્ધ્ય્ ઐકાન્તિકનિષ્કૃતમ્

શૃણ્વતાં ગૃણતાં વીર્યાણ્ય્ ઉદ્દામાનિ હરેર્મુહુઃ ।
યથા સુજાતયા ભક્ત્યા શુદ્ધ્યેન્ નાત્મા વ્રતાદિભિઃ

કૃષ્ણાઙ્ઘ્રિપદ્મમધુલિણ્ ન પુનર્વિસૃષ્ટ $ માયાગુણેષુ રમતે વૃજિનાવહેષુ &અમ્પ્;
અન્યસ્તુ કામહત આત્મરજઃ પ્રમાર્ષ્ટુમ્ % ઈહેત કર્મ યત એવ રજઃ પુનઃ સ્યાત્ ॥ ભ્પ્_06.03.033* ॥
ઇત્થં સ્વભર્તૃગદિતં ભગવન્મહિત્વં $ સંસ્મૃત્ય વિસ્મિતધિયો યમકિઙ્કરાસ્તે &
ઇત્થં સ્વભર્તૃગદિતં ભગવન્મહિત્વં $ સંસ્મૃત્ય વિસ્મિતધિયો યમકિઙ્કરાસ્તે &
નૈવાચ્યુતાશ્રયજનં પ્રતિશઙ્કમાના % દ્રષ્ટું ચ બિભ્યતિ તતઃ પ્રભૃતિ સ્મ રાજન્ ॥ ભ્પ્_06.03.034* ॥
ઇતિહાસમિમં ગુહ્યં ભગવાન્ કુમ્ભસમ્ભવઃ ।
કથયામાસ મલય આસીનો હરિમર્ચયન્