ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 05.13

ભ્પ્_05.13.001।0 બ્રાહ્મણ ઉવાચ
દુરત્યયે ઽધ્વન્ય્ અજયા નિવેશિતો રજસ્-તમઃ-સત્ત્વ-વિભક્ત-કર્મદૃક્ ।
સ એષ સાર્થો ઽર્થ-પરઃ પરિભ્રમન્ ભવાટવીં યાતિ ન શર્મ વિન્દતિ

યસ્યામ્ ઇમે ષણ્ નર-દેવ દસ્યવઃ સાર્થં વિલુમ્પન્તિ કુનાયકં બલાત્ ।
ગોમાયવો યત્ર હરન્તિ સાર્થિકં પ્રમત્તમ્ આવિશ્ય યથોરણં વૃકાઃ

પ્રભૂત-વીરુત્-તૃણ-ગુલ્મ-ગહ્વરે કઠોર-દંશૈર્ મશકૈર્ ઉપદ્રુતઃ ।
ક્વચિત્ તુ ગન્ધર્વ-પુરં પ્રપશ્યતિ ક્વચિત્ ક્વચિચ્ ચાશુ-રયોલ્મુક-ગ્રહમ્

નિવાસ-તોય-દ્રવિણાત્મ-બુદ્ધિસ્ તતસ્ તતો ધાવતિ ભો અટવ્યામ્ ।
ક્વચિચ્ ચ વાત્યોત્થિત-પાંસુ-ધૂમ્રા દિશો ન જાનાતિ રજસ્-વલાક્ષઃ

અદૃશ્ય-ઝિલ્લી-સ્વન-કર્ણ-શૂલ ઉલૂક-વાગ્ભિર્ વ્યથિતાન્તરાત્મા ।
અપુણ્ય-વૃક્ષાન્ શ્રયતે ક્ષુધાર્દિતો મરીચિ-તોયાન્ય્ અભિધાવતિ ક્વચિત્

ક્વચિદ્ વિતોયાઃ સરિતો ઽભિયાતિ પરસ્પરં ચાલષતે નિરન્ધઃ ।
આસાદ્ય દાવં ક્વચિદ્ અગ્નિ-તપ્તો નિર્વિદ્યતે ક્વ ચ યક્ષૈર્ હૃતાસુઃ

શૂરૈર્ હૃત-સ્વઃ ક્વ ચ નિર્વિણ્ણ-ચેતાઃ શોચન્ વિમુહ્યન્ન્ ઉપયાતિ કશ્મલમ્ ।
ક્વચિચ્ ચ ગન્ધર્વ-પુરં પ્રવિષ્ટઃ પ્રમોદતે નિર્વૃતવન્ મુહૂર્તમ્

ચલન્ ક્વચિત્ કણ્ટક-શર્કરાઙ્ઘ્રિર્ નગારુરુક્ષુર્ વિમના ઇવાસ્તે ।
પદે પદે ઽભ્યન્તર-વહ્નિનાર્દિતઃ કૌટુમ્બિકઃ ક્રુધ્યતિ વૈ જનાય

ક્વચિન્ નિગીર્ણો ઽજગરાહિના જનો નાવૈતિ કિઞ્ચિદ્ વિપિને ઽપવિદ્ધઃ ।
દષ્ટઃ સ્મ શેતે ક્વ ચ દન્દ-શૂકૈર્ અન્ધો ઽન્ધ-કૂપે પતિતસ્ તમિસ્રે

કર્હિ સ્મ ચિત્ ક્ષુદ્ર-રસાન્ વિચિન્વંસ્ તન્-મક્ષિકાભિર્ વ્યથિતો વિમાનઃ ।
તત્રાતિ-કૃચ્છ્રાત્ પ્રતિલબ્ધમાનો બલાદ્ વિલુમ્પન્ત્ય્ અથ તં તતો ઽન્યે

ક્વચિચ્ ચ શીતાતપ-વાત-વર્ષ- પ્રતિક્રિયાં કર્તુમ્ અનીશ આસ્તે ।
ક્વચિન્ મિથો વિપણન્ યચ્ ચ કિઞ્ચિદ્ વિદ્વેષમ્ ઋચ્છત્ય્ ઉત વિત્ત-શાઠ્યાત્

ક્વચિત્ ક્વચિત્ ક્ષીણ-ધનસ્ તુ તસ્મિન્ શય્યાસન-સ્થાન-વિહાર-હીનઃ ।
યાચન્ પરાદ્ અપ્રતિલબ્ધ-કામઃ પારક્ય-દૃષ્ટિર્ લભતે ઽવમાનમ્

અન્યોન્ય-વિત્ત-વ્યતિષઙ્ગ-વૃદ્ધ- વૈરાનુબન્ધો વિવહન્ મિથશ્ ચ ।
અધ્વન્ય્ અમુષ્મિન્ન્ ઉરુ-કૃચ્છ્ર-વિત્ત- બાધોપસર્ગૈર્ વિહરન્ વિપન્નઃ

તાંસ્ તાન્ વિપન્નાન્ સ હિ તત્ર તત્ર વિહાય જાતં પરિગૃહ્ય સાર્થઃ ।
આવર્તતે ઽદ્યાપિ ન કશ્ચિદ્ અત્ર વીરાધ્વનઃ પારમ્ ઉપૈતિ યોગમ્

મનસ્વિનો નિર્જિત-દિગ્-ગજેન્દ્રા મમેતિ સર્વે ભુવિ બદ્ધ-વૈરાઃ ।
મૃધે શયીરન્ ન તુ તદ્ વ્રજન્તિ યન્ ન્યસ્ત-દણ્ડો ગત-વૈરો ઽભિયાતિ

પ્રસજ્જતિ ક્વાપિ લતા-ભુજાશ્રયસ્ તદ્-આશ્રયાવ્યક્ત-પદ-દ્વિજ-સ્પૃહઃ ।
ક્વચિત્ કદાચિદ્ ધરિ-ચક્રતસ્ ત્રસન્ સખ્યં વિધત્તે બક-કઙ્ક-ગૃધ્રૈઃ

તૈર્ વઞ્ચિતો હંસ-કુલં સમાવિશન્ન્ અરોચયન્ શીલમ્ ઉપૈતિ વાનરાન્ ।
તજ્-જાતિ-રાસેન સુનિર્વૃતેન્દ્રિયઃ પરસ્પરોદ્વીક્ષણ-વિસ્મૃતાવધિઃ

દ્રુમેષુ રંસ્યન્ સુત-દાર-વત્સલો વ્યવાય-દીનો વિવશઃ સ્વ-બન્ધને ।
ક્વચિત્ પ્રમાદાદ્ ગિરિ-કન્દરે પતન્ વલ્લીં ગૃહીત્વા ગજ-ભીત આસ્થિતઃ

અતઃ કથઞ્ચિત્ સ વિમુક્ત આપદઃ પુનશ્ ચ સાર્થં પ્રવિશત્ય્ અરિન્દમ ।
અધ્વન્ય્ અમુષ્મિન્ન્ અજયા નિવેશિતો ભ્રમઞ્ જનો ઽદ્યાપિ ન વેદ કશ્ચન

રહૂગણ ત્વમ્ અપિ હ્ય્ અધ્વનો ઽસ્ય સન્ન્યસ્ત-દણ્ડઃ કૃત-ભૂત-મૈત્રઃ ।
અસજ્-જિતાત્મા હરિ-સેવયા શિતં જ્ઞાનાસિમ્ આદાય તરાતિ-પારમ્

ભ્પ્_05.13.021।0 રાજોવાચ
અહો નૃ-જન્માખિલ-જન્મ-શોભનં કિં જન્મભિસ્ ત્વ્ અપરૈર્ અપ્ય્ અમુષ્મિન્ ।
ન યદ્ ધૃષીકેશ-યશઃ-કૃતાત્મનાં મહાત્મનાં વઃ પ્રચુરઃ સમાગમઃ

ન હ્ય્ અદ્ભુતં ત્વચ્-ચરણાબ્જ-રેણુભિર્ હતાંહસો ભક્તિર્ અધોક્ષજે ઽમલા ।
મૌહૂર્તિકાદ્ યસ્ય સમાગમાચ્ ચ મે દુસ્તર્ક-મૂલો ઽપહતો ઽવિવેકઃ

નમો મહદ્ભ્યો ઽસ્તુ નમઃ શિશુભ્યો નમો યુવભ્યો નમ આવટુભ્યઃ ।
યે બ્રાહ્મણા ગામ્ અવધૂત-લિઙ્ગાશ્ ચરન્તિ તેભ્યઃ શિવમ્ અસ્તુ રાજ્ઞામ્

ભ્પ્_05.13.024।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
ઇત્ય્ એવમ્ ઉત્તરા-માતઃ સ વૈ બ્રહ્મર્ષિ-સુતઃ સિન્ધુ-પતય આત્મ-સતત્ત્વં વિગણયતઃ પરાનુભાવઃ પરમ-કારુણિકતયોપદિશ્ય રહૂગણેન સકરુણમ્ અભિવન્દિત-ચરણ આપૂર્ણાર્ણવ ઇવ નિભૃત-કરણોર્મ્ય્-આશયો ધરણિમ્ ઇમાં વિચચાર

_*
સૌવીર-પતિર્ અપિ સુજન-સમવગત-પરમાત્મ-સતત્ત્વ આત્મન્ય્ અવિદ્યાધ્યારોપિતાં ચ દેહાત્મ-મતિં વિસસર્જ એવં હિ નૃપ ભગવદ્-આશ્રિતાશ્રિતાનુભાવઃ

_*
ભ્પ્_05.13.026।0 રાજોવાચ
યો હ વા ઇહ બહુ-વિદા મહા-ભાગવત ત્વયાભિહિતઃ પરોક્ષેણ વચસા જીવ-લોક-ભવાધ્વા સ હ્ય્ આર્ય-મનીષયા કલ્પિત-વિષયોનાઞ્જસાવ્યુત્પન્ન-લોક-સમધિગમઃ અથ તદ્ એવૈતદ્ દુરવગમં સમવેતાનુકલ્પેન નિર્દિશ્યતામ્ ઇતિ