ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 05.12

ભ્પ્_05.12.001।0 રહૂગણ ઉવાચ
નમો નમઃ કારણ-વિગ્રહાય સ્વરૂપ-તુચ્છીકૃત-વિગ્રહાય ।
નમો ઽવધૂત દ્વિજ-બન્ધુ-લિઙ્ગ- નિગૂઢ-નિત્યાનુભવાય તુભ્યમ્

જ્વરામયાર્તસ્ય યથાગદં સત્ નિદાઘ-દગ્ધસ્ય યથા હિમામ્ભઃ ।
કુદેહ-માનાહિ-વિદષ્ટ-દૃષ્ટેઃ બ્રહ્મન્ વચસ્ તે ઽમૃતમ્ ઔષધં મે

તસ્માદ્ ભવન્તં મમ સંશયાર્થં પ્રક્ષ્યામિ પશ્ચાદ્ અધુના સુબોધમ્ ।
અધ્યાત્મ-યોગ-ગ્રથિતં તવોક્તમ્ આખ્યાહિ કૌતૂહલ-ચેતસો મે

યદ્ આહ યોગેશ્વર દૃશ્યમાનં ક્રિયા-ફલં સદ્-વ્યવહાર-મૂલમ્ ।
ન હ્ય્ અઞ્જસા તત્ત્વ-વિમર્શનાય ભવાન્ અમુષ્મિન્ ભ્રમતે મનો મે

ભ્પ્_05.12.005।0 બ્રાહ્મણ ઉવાચ
અયં જનો નામ ચલન્ પૃથિવ્યાં યઃ પાર્થિવઃ પાર્થિવ કસ્ય હેતોઃ ।
તસ્યાપિ ચાઙ્ઘ્ર્યોર્ અધિ ગુલ્ફ-જઙ્ઘા- જાનૂરુ-મધ્યોર-શિરોધરાંસાઃ

અંસે ઽધિ દાર્વી શિબિકા ચ યસ્યાં સૌવીર-રાજેત્ય્ અપદેશ આસ્તે ।
યસ્મિન્ ભવાન્ રૂઢ-નિજાભિમાનો રાજાસ્મિ સિન્ધુષ્વ્ ઇતિ દુર્મદાન્ધઃ

શોચ્યાન્ ઇમાંસ્ ત્વમ્ અધિકષ્ટ-દીનાન્ વિષ્ટ્યા નિગૃહ્ણન્ નિરનુગ્રહો ઽસિ ।
જનસ્ય ગોપ્તાસ્મિ વિકત્થમાનો ન શોભસે વૃદ્ધ-સભાસુ ધૃષ્ટઃ

યદા ક્ષિતાવ્ એવ ચરાચરસ્ય વિદામ નિષ્ઠાં પ્રભવં ચ નિત્યમ્ ।
તન્ નામતો ઽન્યદ્ વ્યવહાર-મૂલં નિરૂપ્યતાં સત્-ક્રિયયાનુમેયમ્

એવં નિરુક્તં ક્ષિતિ-શબ્દ-વૃત્તમ્ અસન્ નિધાનાત્ પરમાણવો યે ।
અવિદ્યયા મનસા કલ્પિતાસ્ તે યેષાં સમૂહેન કૃતો વિશેષઃ

એવં કૃશં સ્થૂલમ્ અણુર્ બૃહદ્ યદ્ અસચ્ ચ સજ્ જીવમ્ અજીવમ્ અન્યત્ ।
દ્રવ્ય-સ્વભાવાશય-કાલ-કર્મ- નામ્નાજયાવેહિ કૃતં દ્વિતીયમ્

જ્ઞાનં વિશુદ્ધં પરમાર્થમ્ એકમ્ અનન્તરં ત્વ્ અબહિર્ બ્રહ્મ સત્યમ્ ।
પ્રત્યક્ પ્રશાન્તં ભગવચ્-છબ્દ-સંજ્ઞં યદ્ વાસુદેવં કવયો વદન્તિ

રહૂગણૈતત્ તપસા ન યાતિ ન ચેજ્યયા નિર્વપણાદ્ ગૃહાદ્ વા ।
ન ચ્છન્દસા નૈવ જલાગ્નિ-સૂર્યૈર્ વિના મહત્-પાદ-રજો-ઽભિષેકમ્

યત્રોત્તમશ્લોક-ગુણાનુવાદઃ પ્રસ્તૂયતે ગ્રામ્ય-કથા-વિઘાતઃ ।
નિષેવ્યમાણો ઽનુદિનં મુમુક્ષોર્ મતિં સતીં યચ્છતિ વાસુદેવે

અહં પુરા ભરતો નામ રાજા વિમુક્ત-દૃષ્ટ-શ્રુત-સઙ્ગ-બન્ધઃ ।
આરાધનં ભગવત ઈહમાનો મૃગો ઽભવં મૃગ-સઙ્ગાદ્ ધતાર્થઃ

સા માં સ્મૃતિર્ મૃગ-દેહે ઽપિ વીર કૃષ્ણાર્ચન-પ્રભવા નો જહાતિ ।
અથો અહં જન-સઙ્ગાદ્ અસઙ્ગો વિશઙ્કમાનો ઽવિવૃતશ્ ચરામિ

તસ્માન્ નરો ઽસઙ્ગ-સુસઙ્ગ-જાત- જ્ઞાનાસિનેહૈવ વિવૃક્ણ-મોહઃ ।
હરિં તદ્-ઈહા-કથન-શ્રુતાભ્યાં લબ્ધ-સ્મૃતિર્ યાત્ય્ અતિપારમ્ અધ્વનઃ