ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 05.04

_*
ભ્પ્_05.04.001।0 શ્રી-શુક ઉવાચ
અથ હ તમ્ ઉત્પત્ત્યૈવાભિવ્યજ્યમાન-ભગવલ્-લક્ષણં સામ્યોપશમ-વૈરાગ્યૈશ્વર્ય-મહા-વિભૂતિભિર્ અનુદિનમ્ એધમાનાનુભાવં પ્રકૃતયઃ પ્રજા બ્રાહ્મણા દેવતાશ્ ચાવનિ-તલ-સમવનાયાતિતરાં જગૃધુઃ

_*
તસ્ય હ વા ઇત્થં વર્ષ્મણા વરીયસા બૃહચ્-છ્લોકેન ચૌજસા બલેન શ્રિયા યશસા વીર્ય-શૌર્યાભ્યાં ચ પિતા ઋષભ ઇતીદં નામ ચકાર

_*
યસ્ય હીન્દ્રઃ સ્પર્ધમાનો ભગવાન્ વર્ષે ન વવર્ષ તદ્ અવધાર્ય ભગવાન્ ઋષભદેવો યોગેશ્વરઃ પ્રહસ્યાત્મ-યોગમાયયા સ્વ-વર્ષમ્ અજનાભં નામાભ્યવર્ષત્

_*
નાભિસ્ તુ યથાભિલષિતં સુપ્રજસ્ત્વમ્ અવરુધ્યાતિ-પ્રમોદ-ભર-વિહ્વલો ગદ્ગદાક્ષરયા ગિરા સ્વૈરં ગૃહીત-નરલોક-સધર્મં ભગવન્તં પુરાણ-પુરુષં માયા-વિલસિત-મતિર્ વત્સ તાતેતિ સાનુરાગમ્ ઉપલાલયન્ પરાં નિર્વૃતિમ્ ઉપગતઃ

_*
વિદિતાનુરાગમ્ આપૌર-પ્રકૃતિ જન-પદો રાજા નાભિર્ આત્મજં સમય-સેતુ-રક્ષાયામ્ અભિષિચ્ય બ્રાહ્મણેષૂપનિધાય સહ મેરુદેવ્યા વિશાલાયાં પ્રસન્ન-નિપુણેન તપસા સમાધિ-યોગેન નર-નારાયણાખ્યં ભગવન્તં વાસુદેવમ્ ઉપાસીનઃ કાલેન તન્-મહિમાનમ્ અવાપ

_*
ભ્પ્_05.04.006।0 યસ્ય હ પાણ્ડવેય શ્લોકાવ્ ઉદાહરન્તિ----
કો નુ તત્ કર્મ રાજર્ષેર્ નાભેર્ અન્વ્ આચરેત્ પુમાન્ ।
અપત્યતામ્ અગાદ્ યસ્ય હરિઃ શુદ્ધેન કર્મણા

બ્રહ્મણ્યો ઽન્યઃ કુતો નાભેર્ વિપ્રા મઙ્ગલ-પૂજિતાઃ ।
યસ્ય બર્હિષિ યજ્ઞેશં દર્શયામ્ આસુર્ ઓજસા

અથ હ ભગવાન્ ઋષભદેવઃ સ્વ-વર્ષં કર્મ-ક્ષેત્રમ્ અનુમન્યમાનઃ પ્રદર્શિત-ગુરુકુલ-વાસો લબ્ધ-વરૈર્ ગુરુભિર્ અનુજ્ઞાતો ગૃહમેધિનાં ધર્માન્ અનુશિક્ષમાણો જયન્ત્યામ્ ઇન્દ્ર-દત્તાયામ્ ઉભય-લક્ષણં કર્મ સમામ્નાયામ્નાતમ્ અભિયુઞ્જન્ન્ આત્મજાનામ્ આત્મ-સમાનાનાં શતં જનયામ્ આસ

_*
યેષાં ખલુ મહા-યોગી ભરતો જ્યેષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠ-ગુણ આસીદ્ યેનેદં વર્ષં ભારતમ્ ઇતિ વ્યપદિશન્તિ

_*
તમ્ અનુ કુશાવર્ત ઇલાવર્તો બ્રહ્માવર્તો મલયઃ કેતુર્ ભદ્રસેન ઇન્દ્રસ્પૃગ્ વિદર્ભઃ કીકટ ઇતિ નવ નવતિ પ્રધાનાઃ

_*
કવિર્ હવિર્ અન્તરિક્ષઃ પ્રબુદ્ધઃ પિપ્પલાયનઃ ।
આવિર્હોત્રો ઽથ દ્રુમિલશ્ ચમસઃ કરભાજનઃ

ઇતિ ભાગવત-ધર્મ-દર્શના નવ મહા-ભાગવતાસ્ તેષાં સુચરિતં ભગવન્-મહિમોપબૃંહિતં વસુદેવ-નારદ-સંવાદમ્ ઉપશમાયનમ્ ઉપરિષ્ટાદ્ વર્ણયિષ્યામઃ

_*
યવીયાંસ એકાશીતિર્ જાયન્તેયાઃ પિતુર્ આદેશકરા મહા-શાલીના મહા-શ્રોત્રિયા યજ્ઞ-શીલાઃ કર્મ-વિશુદ્ધા બ્રાહ્મણા બભૂવુઃ

_*
ભગવાન્ ઋષભ-સંજ્ઞ આત્મ-તન્ત્રઃ સ્વયં નિત્ય-નિવૃત્તાનર્થ-પરમ્પરઃ કેવલાનન્દાનુભવ ઈશ્વર એવ વિપરીતવત્ કર્માણ્ય્ આરભમાણઃ કાલેનાનુગતં ધર્મમ્ આચરણેનોપશિક્ષયન્ન્ અતદ્-વિદાં સમ ઉપશાન્તો મૈત્રઃ કારુણિકો ધર્માર્થ-યશઃ-પ્રજાનન્દામૃતાવરોધેન ગૃહેષુ લોકં નિયમયત્

_*
યદ્ યચ્ છીર્ષણ્યાચરિતં તત્ તદ્ અનુવર્તતે લોકઃ

_*
યદ્યપિ સ્વ-વિદિતં સકલ-ધર્મં બ્રાહ્મં ગુહ્યં બ્રાહ્મણૈર્ દર્શિત-માર્ગેણ સામાદિભિર્ ઉપાયૈર્ જનતામ્ અનુશશાસ

_*
દ્રવ્ય-દેશ-કાલ-વયઃ-શ્રદ્ધર્ત્વિગ્-વિવિધોદ્દેશોપચિતૈઃ સર્વૈર્ અપિ ક્રતુભિર્ યથોપદેશં શત-કૃત્વ ઇયાજ

_*
ભગવતર્ષભેણ પરિરક્ષ્યમાણ એતસ્મિન્ વર્ષે ન કશ્ચન પુરુષો વાઞ્છત્ય્ અવિદ્યમાનમ્ ઇવાત્મનો ઽન્યસ્માત્ કથઞ્ચન કિમપિ કર્હિચિદ્ અવેક્ષતે ભર્તર્ય્ અનુસવનં વિજૃમ્ભિત-સ્નેહાતિશયમ્ અન્તરેણ

_*
સ કદાચિદ્ અટમાનો ભગવાન્ ઋષભો બ્રહ્માવર્ત-ગતો બ્રહ્મર્ષિ-પ્રવર-સભાયાં પ્રજાનાં નિશામયન્તીનામ્ આત્મજાન્ અવહિતાત્મનઃ પ્રશ્રય-પ્રણય-ભર-સુયન્ત્રિતાન્ અપ્ય્ ઉપશિક્ષયન્ન્ ઇતિ હોવાચ