ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 04.26

ભ્પ્_04.26.001।0 નારદ ઉવાચ
સ એકદા મહેષ્વાસો રથં પઞ્ચાશ્વમ્ આશુ-ગમ્ ।
દ્વીષં દ્વિ-ચક્રમ્ એકાક્ષં ત્રિ-વેણું પઞ્ચ-બન્ધુરમ્

એક-રશ્મ્ય્ એક-દમનમ્ એક-નીડં દ્વિ-કૂબરમ્ ।
પઞ્ચ-પ્રહરણં સપ્ત- વરૂથં પઞ્ચ-વિક્રમમ્

હૈમોપસ્કરમ્ આરુહ્ય સ્વર્ણ-વર્માક્ષયેષુધિઃ ।
એકાદશ-ચમૂ-નાથઃ પઞ્ચ-પ્રસ્થમ્ અગાદ્ વનમ્

ચચાર મૃગયાં તત્ર દૃપ્ત આત્તેષુ-કાર્મુકઃ ।
વિહાય જાયામ્ અતદ્-અર્હાં મૃગ-વ્યસન-લાલસઃ

આસુરીં વૃત્તિમ્ આશ્રિત્ય ઘોરાત્મા નિરનુગ્રહઃ ।
ન્યહનન્ નિશિતૈર્ બાણૈર્ વનેષુ વન-ગોચરાન્

તીર્થેષુ પ્રતિદૃષ્ટેષુ રાજા મેધ્યાન્ પશૂન્ વને ।
યાવદ્-અર્થમ્ અલં લુબ્ધો હન્યાદ્ ઇતિ નિયમ્યતે

ય એવં કર્મ નિયતં વિદ્વાન્ કુર્વીત માનવઃ ।
કર્મણા તેન રાજેન્દ્ર જ્ઞાનેન ન સ લિપ્યતે

અન્યથા કર્મ કુર્વાણો માનારૂઢો નિબધ્યતે ।
ગુણ-પ્રવાહ-પતિતો નષ્ટ-પ્રજ્ઞો વ્રજત્ય્ અધઃ

તત્ર નિર્ભિન્ન-ગાત્રાણાં ચિત્ર-વાજૈઃ શિલીમુખૈઃ ।
વિપ્લવો ઽભૂદ્ દુઃખિતાનાં દુઃસહઃ કરુણાત્મનામ્

શશાન્ વરાહાન્ મહિષાન્ ગવયાન્ રુરુ-શલ્યકાન્ ।
મેધ્યાન્ અન્યાંશ્ ચ વિવિધાન્ વિનિઘ્નન્ શ્રમમ્ અધ્યગાત્

તતઃ ક્ષુત્-તૃટ્-પરિશ્રાન્તો નિવૃત્તો ગૃહમ્ એયિવાન્ ।
કૃત-સ્નાનોચિતાહારઃ સંવિવેશ ગત-ક્લમઃ

આત્માનમ્ અર્હયાં ચક્રે ધૂપાલેપ-સ્રગ્-આદિભિઃ ।
સાધ્વ્-અલઙ્કૃત-સર્વાઙ્ગો મહિષ્યામ્ આદધે મનઃ

તૃપ્તો હૃષ્ટઃ સુદૃપ્તશ્ ચ કન્દર્પાકૃષ્ટ-માનસઃ ।
ન વ્યચષ્ટ વરારોહાં ગૃહિણીં ગૃહ-મેધિનીમ્

અન્તઃપુર-સ્ત્રિયો ઽપૃચ્છદ્ વિમના ઇવ વેદિષત્ ।
અપિ વઃ કુશલં રામાઃ સેશ્વરીણાં યથા પુરા

ન તથૈતર્હિ રોચન્તે ગૃહેષુ ગૃહ-સમ્પદઃ ।
યદિ ન સ્યાદ્ ગૃહે માતા પત્ની વા પતિ-દેવતા ।
વ્યઙ્ગે રથ ઇવ પ્રાજ્ઞઃ કો નામાસીત દીનવત્

ક્વ વર્તતે સા લલના મજ્જન્તં વ્યસનાર્ણવે ।
યા મામ્ ઉદ્ધરતે પ્રજ્ઞાં દીપયન્તી પદે પદે

ભ્પ્_04.26.017।0 રામા ઊચુઃ
નર-નાથ ન જાનીમસ્ ત્વત્-પ્રિયા યદ્ વ્યવસ્યતિ ।
ભૂતલે નિરવસ્તારે શયાનાં પશ્ય શત્રુ-હન્

ભ્પ્_04.26.018।0 નારદ ઉવાચ
પુરઞ્જનઃ સ્વ-મહિષીં નિરીક્ષ્યાવધુતાં ભુવિ ।
તત્-સઙ્ગોન્મથિત-જ્ઞાનો વૈક્લવ્યં પરમં યયૌ

સાન્ત્વયન્ શ્લક્ષ્ણયા વાચા હૃદયેન વિદૂયતા ।
પ્રેયસ્યાઃ સ્નેહ-સંરમ્ભ- લિઙ્ગમ્ આત્મનિ નાભ્યગાત્

અનુનિન્યે ઽથ શનકૈર્ વીરો ઽનુનય-કોવિદઃ ।
પસ્પર્શ પાદ-યુગલમ્ આહ ચોત્સઙ્ગ-લાલિતામ્

ભ્પ્_04.26.021।0 પુરઞ્જન ઉવાચ
નૂનં ત્વ્ અકૃત-પુણ્યાસ્ તે ભૃત્યા યેષ્વ્ ઈશ્વરાઃ શુભે ।
કૃતાગઃસ્વ્ આત્મસાત્ કૃત્વા શિક્ષા-દણ્ડં ન યુઞ્જતે

પરમો ઽનુગ્રહો દણ્ડો ભૃત્યેષુ પ્રભુણાર્પિતઃ ।
બાલો ન વેદ તત્ તન્વિ બન્ધુ-કૃત્યમ્ અમર્ષણઃ

સા ત્વં મુખં સુદતિ સુભ્ર્વ્ અનુરાગ-ભાર- વ્રીડા-વિલમ્બ-વિલસદ્-ધસિતાવલોકમ્ ।
નીલાલકાલિભિર્ ઉપસ્કૃતમ્ ઉન્નસં નઃ સ્વાનાં પ્રદર્શય મનસ્વિનિ વલ્ગુ-વાક્યમ્

તસ્મિન્ દધે દમમ્ અહં તવ વીર-પત્નિ યો ઽન્યત્ર ભૂસુર-કુલાત્ કૃત-કિલ્બિષસ્ તમ્ ।
પશ્યે ન વીત-ભયમ્ ઉન્મુદિતં ત્રિ-લોક્યામ્ અન્યત્ર વૈ મુર-રિપોર્ ઇતરત્ર દાસાત્

વક્ત્રં ન તે વિતિલકં મલિનં વિહર્ષં સંરમ્ભ-ભીમમ્ અવિમૃષ્ટમ્ અપેત-રાગમ્ ।
પશ્યે સ્તનાવ્ અપિ શુચોપહતૌ સુજાતૌ બિમ્બાધરં વિગત-કુઙ્કુમ-પઙ્ક-રાગમ્

તન્ મે પ્રસીદ સુહૃદઃ કૃત-કિલ્બિષસ્ય સ્વૈરં ગતસ્ય મૃગયાં વ્યસનાતુરસ્ય ।
કા દેવરં વશ-ગતં કુસુમાસ્ત્ર-વેગ- વિસ્રસ્ત-પૌંસ્નમ્ ઉશતી ન ભજેત કૃત્યે