ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 04.10

ભ્પ્_04.10.001।0 મૈત્રેય ઉવાચ
પ્રજાપતેર્ દુહિતરં શિશુમારસ્ય વૈ ધ્રુવઃ ।
ઉપયેમે ભ્રમિં નામ તત્-સુતૌ કલ્પ-વત્સરૌ

ઇલાયામ્ અપિ ભાર્યાયાં વાયોઃ પુત્ર્યાં મહા-બલઃ ।
પુત્રમ્ ઉત્કલ-નામાનં યોષિદ્-રત્નમ્ અજીજનત્

ઉત્તમસ્ ત્વ્ અકૃતોદ્વાહો મૃગયાયાં બલીયસા ।
હતઃ પુણ્ય-જનેનાદ્રૌ તન્-માતાસ્ય ગતિં ગતા

ધ્રુવો ભ્રાતૃ-વધં શ્રુત્વા કોપામર્ષ-શુચાર્પિતઃ ।
જૈત્રં સ્યન્દનમ્ આસ્થાય ગતઃ પુણ્ય-જનાલયમ્

ગત્વોદીચીં દિશં રાજા રુદ્રાનુચર-સેવિતામ્ ।
દદર્શ હિમવદ્-દ્રોણ્યાં પુરીં ગુહ્યક-સઙ્કુલામ્

દધ્મૌ શઙ્ખં બૃહદ્-બાહુઃ ખં દિશશ્ ચાનુનાદયન્ ।
યેનોદ્વિગ્ન-દૃશઃ ક્ષત્તર્ ઉપદેવ્યો ઽત્રસન્ ભૃશમ્

તતો નિષ્ક્રમ્ય બલિન ઉપદેવ-મહા-ભટાઃ ।
અસહન્તસ્ તન્-નિનાદમ્ અભિપેતુર્ ઉદાયુધાઃ

સ તાન્ આપતતો વીર ઉગ્ર-ધન્વા મહા-રથઃ ।
એકૈકં યુગપત્ સર્વાન્ અહન્ બાણૈસ્ ત્રિભિસ્ ત્રિભિઃ

તે વૈ લલાટ-લગ્નૈસ્ તૈર્ ઇષુભિઃ સર્વ એવ હિ ।
મત્વા નિરસ્તમ્ આત્માનમ્ આશંસન્ કર્મ તસ્ય તત્

તે ઽપિ ચામુમ્ અમૃષ્યન્તઃ પાદ-સ્પર્શમ્ ઇવોરગાઃ ।
શરૈર્ અવિધ્યન્ યુગપદ્ દ્વિ-ગુણં પ્રચિકીર્ષવઃ

તતઃ પરિઘ-નિસ્ત્રિંશૈઃ પ્રાસશૂલ-પરશ્વધૈઃ ।
શક્ત્ય્-ઋષ્ટિભિર્ ભુશુણ્ડીભિશ્ ચિત્ર-વાજૈઃ શરૈર્ અપિ

અભ્યવર્ષન્ પ્રકુપિતાઃ સરથં સહ-સારથિમ્ ।
ઇચ્છન્તસ્ તત્ પ્રતીકર્તુમ્ અયુતાનાં ત્રયોદશ

ઔત્તાનપાદિઃ સ તદા શસ્ત્ર-વર્ષેણ ભૂરિણા ।
ન એવાદૃશ્યતાચ્છન્ન આસારેણ યથા ગિરિઃ

હાહા-કારસ્ તદૈવાસીત્ સિદ્ધાનાં દિવિ પશ્યતામ્ ।
હતો ઽયં માનવઃ સૂર્યો મગ્નઃ પુણ્ય-જનાર્ણવે

નદત્સુ યાતુધાનેષુ જય-કાશિષ્વ્ અથો મૃધે ।
ઉદતિષ્ઠદ્ રથસ્ તસ્ય નીહારાદ્ ઇવ ભાસ્કરઃ

ધનુર્ વિસ્ફૂર્જયન્ દિવ્યં દ્વિષતાં ખેદમ્ ઉદ્વહન્ ।
અસ્ત્રૌઘં વ્યધમદ્ બાણૈર્ ઘનાનીકમ્ ઇવાનિલઃ

તસ્ય તે ચાપ-નિર્મુક્તા ભિત્ત્વા વર્માણિ રક્ષસામ્ ।
કાયાન્ આવિવિશુસ્ તિગ્મા ગિરીન્ અશનયો યથા

ભલ્લૈઃ સઞ્છિદ્યમાનાનાં શિરોભિશ્ ચારુ-કુણ્ડલૈઃ ।
ઊરુભિર્ હેમ-તાલાભૈર્ દોર્ભિર્ વલય-વલ્ગુભિઃ

હાર-કેયૂર-મુકુટૈર્ ઉષ્ણીષૈશ્ ચ મહા-ધનૈઃ ।
આસ્તૃતાસ્ તા રણ-ભુવો રેજુર્ વીર-મનો-હરાઃ

હતાવશિષ્ટા ઇતરે રણાજિરાદ્ રક્ષો-ગણાઃ ક્ષત્રિય-વર્ય-સાયકૈઃ ।
પ્રાયો વિવૃક્ણાવયવા વિદુદ્રુવુર્ મૃગેન્દ્ર-વિક્રીડિત-યૂથપા ઇવ

અપશ્યમાનઃ સ તદાતતાયિનં મહા-મૃધે કઞ્ચન માનવોત્તમઃ ।
પુરીં દિદૃક્ષન્ન્ અપિ નાવિશદ્ દ્વિષાં ન માયિનાં વેદ ચિકીર્ષિતં જનઃ

ઇતિ બ્રુવંશ્ ચિત્ર-રથઃ સ્વ-સારથિં યત્તઃ પરેષાં પ્રતિયોગ-શઙ્કિતઃ ।
શુશ્રાવ શબ્દં જલધેર્ ઇવેરિતં નભસ્વતો દિક્ષુ રજો ઽન્વદૃશ્યત

ક્ષણેનાચ્છાદિતં વ્યોમ ઘનાનીકેન સર્વતઃ ।
વિસ્ફુરત્-તડિતા દિક્ષુ ત્રાસયત્-સ્તનયિત્નુના

વવૃષૂ રુધિરૌઘાસૃક્- પૂય-વિણ્-મૂત્ર-મેદસઃ ।
નિપેતુર્ ગગનાદ્ અસ્ય કબન્ધાન્ય્ અગ્રતો ઽનઘ

તતઃ ખે ઽદૃશ્યત ગિરિર્ નિપેતુઃ સર્વતો-દિશમ્ ।
ગદા-પરિઘ-નિસ્ત્રિંશ- મુસલાઃ સાશ્મ-વર્ષિણઃ

અહયો ઽશનિ-નિઃશ્વાસા વમન્તો ઽગ્નિં રુષાક્ષિભિઃ ।
અભ્યધાવન્ ગજા મત્તાઃ સિંહ-વ્યાઘ્રાશ્ ચ યૂથશઃ

સમુદ્ર ઊર્મિભિર્ ભીમઃ પ્લાવયન્ સર્વતો ભુવમ્ ।
આસસાદ મહા-હ્રાદઃ કલ્પાન્ત ઇવ ભીષણઃ

એવં-વિધાન્ય્ અનેકાનિ ત્રાસનાન્ય્ અમનસ્વિનામ્ ।
સસૃજુસ્ તિગ્મ-ગતય આસુર્યા માયયાસુરાઃ

ધ્રુવે પ્રયુક્તામ્ અસુરૈસ્ તાં માયામ્ અતિદુસ્તરામ્ ।
નિશમ્ય તસ્ય મુનયઃ શમ્ આશંસન્ સમાગતાઃ