ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 04.05

ભ્પ્_04.05.001।0 મૈત્રેય ઉવાચ
ભવો ભવાન્યા નિધનં પ્રજાપતેર્ અસત્-કૃતાયા અવગમ્ય નારદાત્ ।
સ્વ-પાર્ષદ-સૈન્યં ચ તદ્-અધ્વરર્ભુભિર્ વિદ્રાવિતં ક્રોધમ્ અપારમ્ આદધે

ક્રુદ્ધઃ સુદષ્ટૌષ્ઠ-પુટઃ સ ધૂર્-જટિર્ જટાં તડિદ્-વહ્નિ-સટોગ્ર-રોચિષમ્ ।
ઉત્કૃત્ય રુદ્રઃ સહસોત્થિતો હસન્ ગમ્ભીર-નાદો વિસસર્જ તાં ભુવિ

તતો ઽતિકાયસ્ તનુવા સ્પૃશન્ દિવં સહસ્ર-બાહુર્ ઘન-રુક્ ત્રિ-સૂર્ય-દૃક્ ।
કરાલ-દંષ્ટ્રો જ્વલદ્-અગ્નિ-મૂર્ધજઃ કપાલ-માલી વિવિધોદ્યતાયુધઃ

તં કિં કરોમીતિ ગૃણન્તમ્ આહ બદ્ધાઞ્જલિં ભગવાન્ ભૂત-નાથઃ ।
દક્ષં સ-યજ્ઞં જહિ મદ્-ભટાનાં ત્વમ્ અગ્રણી રુદ્ર ભટાંશકો મે

આજ્ઞપ્ત એવં કુપિતેન મન્યુના સ દેવ-દેવં પરિચક્રમે વિભુમ્ ।
મેને-તદાત્માનમ્ અસઙ્ગ-રંહસા મહીયસાં તાત સહઃ સહિષ્ણુમ્

અન્વીયમાનઃ સ તુ રુદ્ર-પાર્ષદૈર્ ભૃશં નદદ્ભિર્ વ્યનદત્ સુભૈરવમ્ ।
ઉદ્યમ્ય શૂલં જગદ્-અન્તકાન્તકં સમ્પ્રાદ્રવદ્ ઘોષણ-ભૂષણાઙ્ઘ્રિઃ

અથર્ત્વિજો યજમાનઃ સદસ્યાઃ કકુભ્ય્ ઉદીચ્યાં પ્રસમીક્ષ્ય રેણુમ્ ।
તમઃ કિમ્ એતત્ કુત એતદ્ રજો ઽભૂદ્ ઇતિ દ્વિજા દ્વિજ-પત્ન્યશ્ ચ દધ્યુઃ

વાતા ન વાન્તિ ન હિ સન્તિ દસ્યવઃ પ્રાચીન-બર્હિર્ જીવતિ હોગ્ર-દણ્ડઃ ।
ગાવો ન કાલ્યન્ત ઇદં કુતો રજો લોકો ઽધુના કિં પ્રલયાય કલ્પતે

પ્રસૂતિ-મિશ્રાઃ સ્ત્રિય ઉદ્વિગ્ન-ચિત્તા ઊચુર્ વિપાકો વૃજિનસ્યૈવ તસ્ય ।
યત્ પશ્યન્તીનાં દુહિતૄણાં પ્રજેશઃ સુતાં સતીમ્ અવદધ્યાવ્ અનાગામ્

યસ્ ત્વ્ અન્ત-કાલે વ્યુપ્ત-જટા-કલાપઃ સ્વ-શૂલ-સૂચ્ય્-અર્પિત-દિગ્-ગજેન્દ્રઃ ।
વિતત્ય નૃત્યત્ય્ ઉદિતાસ્ત્ર-દોર્-ધ્વજાન્ ઉચ્ચાટ્ટ-હાસ-સ્તનયિત્નુ-ભિન્ન-દિક્

અમર્ષયિત્વા તમ્ અસહ્ય-તેજસં મન્યુ-પ્લુતં દુર્નિરીક્ષ્યં ભ્રુ-કુટ્યા ।
કરાલ-દંષ્ટ્રાભિર્ ઉદસ્ત-ભાગણં સ્યાત્ સ્વસ્તિ કિં કોપયતો વિધાતુઃ

બહ્વ્ એવમ્ ઉદ્વિગ્ન-દૃશોચ્યમાને જનેન દક્ષસ્ય મુહુર્ મહાત્મનઃ ।
ઉત્પેતુર્ ઉત્પાતતમાઃ સહસ્રશો ભયાવહા દિવિ ભૂમૌ ચ પર્યક્

તાવત્ સ રુદ્રાનુચરૈર્ મહા-મખો નાનાયુધૈર્ વામનકૈર્ ઉદાયુધૈઃ ।
પિઙ્ગૈઃ પિશઙ્ગૈર્ મકરોદરાનનૈઃ પર્યાદ્રવદ્ભિર્ વિદુરાન્વરુધ્યત

કેચિદ્ બભઞ્જુઃ પ્રાગ્-વંશં પત્ની-શાલાં તથાપરે ।
સદ આગ્નીધ્ર-શાલાં ચ તદ્-વિહારં મહાનસમ્

રુરુજુર્ યજ્ઞ-પાત્રાણિ તથૈકે ઽગ્નીન્ અનાશયન્ ।
કુણ્ડેષ્વ્ અમૂત્રયન્ કેચિદ્ બિભિદુર્ વેદિ-મેખલાઃ

અબાધન્ત મુનીન્ અન્યે એકે પત્નીર્ અતર્જયન્ ।
અપરે જગૃહુર્ દેવાન્ પ્રત્યાસન્નાન્ પલાયિતાન્

ભૃગું બબન્ધ મણિમાન્ વીરભદ્રઃ પ્રજાપતિમ્ ।
ચણ્ડેશઃ પૂષણં દેવં ભગં નન્દીશ્વરો ઽગ્રહીત્

સર્વ એવર્ત્વિજો દૃષ્ટ્વા સદસ્યાઃ સ-દિવૌકસઃ ।
તૈર્ અર્દ્યમાનાઃ સુભૃશં ગ્રાવભિર્ નૈકધાદ્રવન્

જુહ્વતઃ સ્રુવ-હસ્તસ્ય શ્મશ્રૂણિ ભગવાન્ ભવઃ ।
ભૃગોર્ લુલુઞ્ચે સદસિ યો ઽહસચ્ છ્મશ્રુ દર્શયન્

ભગસ્ય નેત્રે ભગવાન્ પાતિતસ્ય રુષા ભુવિ ।
ઉજ્જહાર સદ-સ્થો ઽક્ષ્ણા યઃ શપન્તમ્ અસૂસુચત્

પૂષ્ણો હ્ય્ અપાતયદ્ દન્તાન્ કાલિઙ્ગસ્ય યથા બલઃ ।
શપ્યમાને ગરિમણિ યો ઽહસદ્ દર્શયન્ દતઃ

આક્રમ્યોરસિ દક્ષસ્ય શિત-ધારેણ હેતિના ।
છિન્દન્ન્ અપિ તદ્ ઉદ્ધર્તું નાશક્નોત્ ત્ર્યમ્બકસ્ તદા

શસ્ત્રૈર્ અસ્ત્રાન્વિતૈર્ એવમ્ અનિર્ભિન્ન-ત્વચં હરઃ ।
વિસ્મયં પરમ્ આપન્નો દધ્યૌ પશુપતિશ્ ચિરમ્

દૃષ્ટ્વા સંજ્ઞપનં યોગં પશૂનાં સ પતિર્ મખે ।
યજમાન-પશોઃ કસ્ય કાયાત્ તેનાહરચ્ છિરઃ

સાધુ-વાદસ્ તદા તેષાં કર્મ તત્ તસ્ય પશ્યતામ્ ।
ભૂત-પ્રેત-પિશાચાનાં અન્યેષાં તદ્-વિપર્યયઃ

જુહાવૈતચ્ છિરસ્ તસ્મિન્ દક્ષિણાગ્નાવ્ અમર્ષિતઃ ।
તદ્-દેવ-યજનં દગ્ધ્વા પ્રાતિષ્ઠદ્ ગુહ્યકાલયમ્