ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 04.03

ભ્પ્_04.03.001।0 મૈત્રેય ઉવાચ
સદા વિદ્વિષતોર્ એવં કાલો વૈ ધ્રિયમાણયોઃ ।
જામાતુઃ શ્વશુરસ્યાપિ સુમહાન્ અતિચક્રમે

યદાભિષિક્તો દક્ષસ્ તુ બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના ।
પ્રજાપતીનાં સર્વેષામ્ આધિપત્યે સ્મયો ઽભવત્

ઇષ્ટ્વા સ વાજપેયેન બ્રહ્મિષ્ઠાન્ અભિભૂય ચ ।
બૃહસ્પતિ-સવં નામ સમારેભે ક્રતૂત્તમમ્

તસ્મિન્ બ્રહ્મર્ષયઃ સર્વે દેવર્ષિ-પિતૃ-દેવતાઃ ।
આસન્ કૃત-સ્વસ્ત્યયનાસ્ તત્-પત્ન્યશ્ ચ સ-ભર્તૃકાઃ

તદ્ ઉપશ્રુત્ય નભસિ ખે-ચરાણાં પ્રજલ્પતામ્ ।
સતી દાક્ષાયણી દેવી પિતૃ-યજ્ઞ-મહોત્સવમ્

વ્રજન્તીઃ સર્વતો દિગ્ભ્ય ઉપદેવ-વર-સ્ત્રિયઃ ।
વિમાન-યાનાઃ સ-પ્રેષ્ઠા નિષ્ક-કણ્ઠીઃ સુવાસસઃ

દૃષ્ટ્વા સ્વ-નિલયાભ્યાશે લોલાક્ષીર્ મૃષ્ટ-કુણ્ડલાઃ ।
પતિં ભૂત-પતિં દેવમ્ ઔત્સુક્યાદ્ અભ્યભાષત

ભ્પ્_04.03.008।0 સત્ય્ ઉવાચ
પ્રજાપતેસ્ તે શ્વશુરસ્ય સામ્પ્રતં નિર્યાપિતો યજ્ઞ-મહોત્સવઃ કિલ ।
વયં ચ તત્રાભિસરામ વામ તે યદ્ય્ અર્થિતામી વિબુધા વ્રજન્તિ હિ

તસ્મિન્ ભગિન્યો મમ ભર્તૃભિઃ સ્વકૈર્ ધ્રુવં ગમિષ્યન્તિ સુહૃદ્-દિદૃક્ષવઃ ।
અહં ચ તસ્મિન્ ભવતાભિકામયે સહોપનીતં પરિબર્હમ્ અર્હિતુમ્

તત્ર સ્વસૄર્ મે નનુ ભર્તૃ-સમ્મિતા માતૃ-ષ્વસૄઃ ક્લિન્ન-ધિયં ચ માતરમ્ ।
દ્રક્ષ્યે ચિરોત્કણ્ઠ-મના મહર્ષિભિર્ ઉન્નીયમાનં ચ મૃડાધ્વર-ધ્વજમ્

ત્વય્ય્ એતદ્ આશ્ચર્યમ્ અજાત્મ-માયયા વિનિર્મિતં ભાતિ ગુણ-ત્રયાત્મકમ્ ।
તથાપ્ય્ અહં યોષિદ્ અતત્ત્વ-વિચ્ ચ તે દીના દિદૃક્ષે ભવ મે ભવ-ક્ષિતિમ્

પશ્ય પ્રયાન્તીર્ અભવાન્ય-યોષિતો ઽપ્ય્ અલઙ્કૃતાઃ કાન્ત-સખા વરૂથશઃ ।
યાસાં વ્રજદ્ભિઃ શિતિ-કણ્ઠ મણ્ડિતં નભો વિમાનૈઃ કલ-હંસ-પાણ્ડુભિઃ

કથં સુતાયાઃ પિતૃ-ગેહ-કૌતુકં નિશમ્ય દેહઃ સુર-વર્ય નેઙ્ગતે ।
અનાહુતા અપ્ય્ અભિયન્તિ સૌહૃદં ભર્તુર્ ગુરોર્ દેહ-કૃતશ્ ચ કેતનમ્

તન્ મે પ્રસીદેદમ્ અમર્ત્ય વાઞ્છિતં કર્તું ભવાન્ કારુણિકો બતાર્હતિ ।
ત્વયાત્મનો ઽર્ધે ઽહમ્ અદભ્ર-ચક્ષુષા નિરૂપિતા માનુગૃહાણ યાચિતઃ

ભ્પ્_04.03.015।0 ઋષિર્ ઉવાચ
એવં ગિરિત્રઃ પ્રિયયાભિભાષિતઃ પ્રત્યભ્યધત્ત પ્રહસન્ સુહૃત્-પ્રિયઃ ।
સંસ્મારિતો મર્મ-ભિદઃ કુવાગ્-ઇષૂન્ યાન્ આહ કો વિશ્વ-સૃજાં સમક્ષતઃ

ભ્પ્_04.03.016।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
ત્વયોદિતં શોભનમ્ એવ શોભને અનાહુતા અપ્ય્ અભિયન્તિ બન્ધુષુ ।
તે યદ્ય્ અનુત્પાદિત-દોષ-દૃષ્ટયો બલીયસાનાત્મ્ય-મદેન મન્યુના

વિદ્યા-તપો-વિત્ત-વપુર્-વયઃ-કુલૈઃ સતાં ગુણૈઃ ષડ્ભિર્ અસત્તમેતરૈઃ ।
સ્મૃતૌ હતાયાં ભૃત-માન-દુર્દૃશઃ સ્તબ્ધા ન પશ્યન્તિ હિ ધામ ભૂયસામ્

નૈતાદૃશાનાં સ્વ-જન-વ્યપેક્ષયા ગૃહાન્ પ્રતીયાદ્ અનવસ્થિતાત્મનામ્ ।
યે ઽભ્યાગતાન્ વક્ર-ધિયાભિચક્ષતે આરોપિત-ભ્રૂભિર્ અમર્ષણાક્ષિભિઃ

તથારિભિર્ ન વ્યથતે શિલીમુખૈઃ શેતે ઽર્દિતાઙ્ગો હૃદયેન દૂયતા ।
સ્વાનાં યથા વક્ર-ધિયાં દુરુક્તિભિર્ દિવા-નિશં તપ્યતિ મર્મ-તાડિતઃ

વ્યક્તં ત્વમ્ ઉત્કૃષ્ટ-ગતેઃ પ્રજાપતેઃ પ્રિયાત્મજાનામ્ અસિ સુભ્રુ મે મતા ।
તથાપિ માનં ન પિતુઃ પ્રપત્સ્યસે મદ્-આશ્રયાત્ કઃ પરિતપ્યતે યતઃ

પાપચ્યમાનેન હૃદાતુરેન્દ્રિયઃ સમૃદ્ધિભિઃ પૂરુષ-બુદ્ધિ-સાક્ષિણામ્ ।
અકલ્પ એષામ્ અધિરોઢુમ્ અઞ્જસા પરં પદં દ્વેષ્ટિ યથાસુરા હરિમ્

પ્રત્યુદ્ગમ-પ્રશ્રયણાભિવાદનં વિધીયતે સાધુ મિથઃ સુમધ્યમે ।
પ્રાજ્ઞૈઃ પરસ્મૈ પુરુષાય ચેતસા ગુહા-શયાયૈવ ન દેહ-માનિને

સત્ત્વં વિશુદ્ધં વસુદેવ-શબ્દિતં યદ્ ઈયતે તત્ર પુમાન્ અપાવૃતઃ ।
સત્ત્વે ચ તસ્મિન્ ભગવાન્ વાસુદેવો હ્ય્ અધોક્ષજો મે નમસા વિધીયતે

તત્ તે નિરીક્ષ્યો ન પિતાપિ દેહ-કૃદ્ દક્ષો મમ દ્વિટ્ તદ્-અનુવ્રતાશ્ ચ યે ।
યો વિશ્વસૃગ્-યજ્ઞ-ગતં વરોરુ મામ્ અનાગસં દુર્વચસાકરોત્ તિરઃ

યદિ વ્રજિષ્યસ્ય્ અતિહાય મદ્-વચો ભદ્રં ભવત્યા ન તતો ભવિષ્યતિ ।
સમ્ભાવિતસ્ય સ્વ-જનાત્ પરાભવો યદા સ સદ્યો મરણાય કલ્પતે