ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 03.18

ભ્પ્_03.18.001।0 મૈત્રેય ઉવાચ
તદ્ એવમ્ આકર્ણ્ય જલેશ-ભાષિતં મહા-મનાસ્ તદ્ વિગણય્ય દુર્મદઃ ।
હરેર્ વિદિત્વા ગતિમ્ અઙ્ગ નારદાદ્ રસાતલં નિર્વિવિશે ત્વરાન્વિતઃ

દદર્શ તત્રાભિજિતં ધરા-ધરં પ્રોન્નીયમાનાવનિમ્ અગ્ર-દંષ્ટ્રયા ।
મુષ્ણન્તમ્ અક્ષ્ણા સ્વ-રુચો ઽરુણ-શ્રિયા જહાસ ચાહો વન-ગોચરો મૃગઃ

આહૈનમ્ એહ્ય્ અજ્ઞ મહીં વિમુઞ્ચ નો રસૌકસાં વિશ્વ-સૃજેયમ્ અર્પિતા ।
ન સ્વસ્તિ યાસ્યસ્ય્ અનયા મમેક્ષતઃ સુરાધમાસાદિત-સૂકરાકૃતે

ત્વં નઃ સપત્નૈર્ અભવાય કિં ભૃતો યો માયયા હન્ત્ય્ અસુરાન્ પરોક્ષ-જિત્ ।
ત્વાં યોગમાયા-બલમ્ અલ્પ-પૌરુષં સંસ્થાપ્ય મૂઢ પ્રમૃજે સુહૃચ્-છુચઃ

ત્વયિ સંસ્થિતે ગદયા શીર્ણ-શીર્ષણ્ય્ અસ્મદ્-ભુજ-ચ્યુતયા યે ચ તુભ્યમ્ ।
બલિં હરન્ત્ય્ ઋષયો યે ચ દેવાઃ સ્વયં સર્વે ન ભવિષ્યન્ત્ય્ અમૂલાઃ

સ તુદ્યમાનો ઽરિ-દુરુક્ત-તોમરૈર્ દંષ્ટ્રાગ્ર-ગાં ગામ્ ઉપલક્ષ્ય ભીતામ્ ।
તોદં મૃષન્ નિરગાદ્ અમ્બુ-મધ્યાદ્ ગ્રાહાહતઃ સ-કરેણુર્ યથેભઃ

તં નિઃસરન્તં સલિલાદ્ અનુદ્રુતો હિરણ્ય-કેશો દ્વિરદં યથા ઝષઃ ।
કરાલ-દંષ્ટ્રો ઽશનિ-નિસ્વનો ઽબ્રવીદ્ ગત-હ્રિયાં કિં ત્વ્ અસતાં વિગર્હિતમ્

સ ગામ્ ઉદસ્તાત્ સલિલસ્ય ગોચરે વિન્યસ્ય તસ્યામ્ અદધાત્ સ્વ-સત્ત્વમ્ ।
અભિષ્ટુતો વિશ્વ-સૃજા પ્રસૂનૈર્ આપૂર્યમાણો વિબુધૈઃ પશ્યતો ઽરેઃ

પરાનુષક્તં તપનીયોપકલ્પં મહા-ગદં કાઞ્ચન-ચિત્ર-દંશમ્ ।
મર્માણ્ય્ અભીક્ષ્ણં પ્રતુદન્તં દુરુક્તૈઃ પ્રચણ્ડ-મન્યુઃ પ્રહસંસ્ તં બભાષે

ભ્પ્_03.18.010।0 શ્રી-ભગવાન્ ઉવાચ
સત્યં વયં ભો વન-ગોચરા મૃગા યુષ્મદ્-વિધાન્ મૃગયે ગ્રામ-સિંહાન્ ।
ન મૃત્યુ-પાશૈઃ પ્રતિમુક્તસ્ય વીરા વિકત્થનં તવ ગૃહ્ણન્ત્ય્ અભદ્ર

એતે વયં ન્યાસ-હરા રસૌકસાં ગત-હ્રિયો ગદયા દ્રાવિતાસ્ તે ।
તિષ્ઠામહે ઽથાપિ કથઞ્ચિદ્ આજૌ સ્થેયં ક્વ યામો બલિનોત્પાદ્ય વૈરમ્

ત્વં પદ્-રથાનાં કિલ યૂથપાધિપો ઘટસ્વ નો ઽસ્વસ્તય આશ્વ્ અનૂહઃ ।
સંસ્થાપ્ય ચાસ્માન્ પ્રમૃજાશ્રુ સ્વકાનાં યઃ સ્વાં પ્રતિજ્ઞાં નાતિપિપર્ત્ય્ અસભ્યઃ

ભ્પ્_03.18.013।0 મૈત્રેય ઉવાચ
સો ઽધિક્ષિપ્તો ભગવતા પ્રલબ્ધશ્ ચ રુષા ભૃશમ્ ।
આજહારોલ્બણં ક્રોધં ક્રીડ્યમાનો ઽહિ-રાડ્ ઇવ

સૃજન્ન્ અમર્ષિતઃ શ્વાસાન્ મન્યુ-પ્રચલિતેન્દ્રિયઃ ।
આસાદ્ય તરસા દૈત્યો ગદયા ન્યહનદ્ ધરિમ્

ભગવાંસ્ તુ ગદા-વેગં વિસૃષ્ટં રિપુણોરસિ ।
અવઞ્ચયત્ તિરશ્ચીનો યોગારૂઢ ઇવાન્તકમ્

પુનર્ ગદાં સ્વામ્ આદાય ભ્રામયન્તમ્ અભીક્ષ્ણશઃ ।
અભ્યધાવદ્ ધરિઃ ક્રુદ્ધઃ સંરમ્ભાદ્ દષ્ટ-દચ્છદમ્

તતશ્ ચ ગદયારાતિં દક્ષિણસ્યાં ભ્રુવિ પ્રભુઃ ।
આજઘ્ને સ તુ તાં સૌમ્ય ગદયા કોવિદો ઽહનત્

એવં ગદાભ્યાં ગુર્વીભ્યાં હર્યક્ષો હરિર્ એવ ચ ।
જિગીષયા સુસંરબ્ધાવ્ અન્યોન્યમ્ અભિજઘ્નતુઃ

તયોઃ સ્પૃધોસ્ તિગ્મ-ગદાહતાઙ્ગયોઃ ક્ષતાસ્રવ-ઘ્રાણ-વિવૃદ્ધ-મન્ય્વોઃ ।
વિચિત્ર-માર્ગાંશ્ ચરતોર્ જિગીષયા વ્યભાદ્ ઇલાયામ્ ઇવ શુષ્મિણોર્ મૃધઃ

દૈત્યસ્ય યજ્ઞાવયવસ્ય માયા- ગૃહીત-વારાહ-તનોર્ મહાત્મનઃ ।
કૌરવ્ય મહ્યાં દ્વિષતોર્ વિમર્દનં દિદૃક્ષુર્ આગાદ્ ઋષિભિર્ વૃતઃ સ્વરાટ્

આસન્ન-શૌણ્ડીરમ્ અપેત-સાધ્વસં કૃત-પ્રતીકારમ્ અહાર્ય-વિક્રમમ્ ।
વિલક્ષ્ય દૈત્યં ભગવાન્ સહસ્ર-ણીર્ જગાદ નારાયણમ્ આદિ-સૂકરમ્

ભ્પ્_03.18.022।0 બ્રહ્મોવાચ
એષ તે દેવ દેવાનામ્ અઙ્ઘ્રિ-મૂલમ્ ઉપેયુષામ્ ।
વિપ્રાણાં સૌરભેયીણાં ભૂતાનામ્ અપ્ય્ અનાગસામ્

આગસ્-કૃદ્ ભય-કૃદ્ દુષ્કૃદ્ અસ્મદ્-રાદ્ધ-વરો ઽસુરઃ ।
અન્વેષન્ન્ અપ્રતિરથો લોકાન્ અટતિ કણ્ટકઃ

મૈનં માયાવિનં દૃપ્તં નિરઙ્કુશમ્ અસત્તમમ્ ।
આક્રીડ બાલવદ્ દેવ યથાશીવિષમ્ ઉત્થિતમ્

ન યાવદ્ એષ વર્ધેત સ્વાં વેલાં પ્રાપ્ય દારુણઃ ।
સ્વાં દેવ માયામ્ આસ્થાય તાવજ્ જહ્ય્ અઘમ્ અચ્યુત

એષા ઘોરતમા સન્ધ્યા લોક-ચ્છમ્બટ્-કરી પ્રભો ।
ઉપસર્પતિ સર્વાત્મન્ સુરાણાં જયમ્ આવહ

અધુનૈષો ઽભિજિન્ નામ યોગો મૌહૂર્તિકો હ્ય્ અગાત્ ।
શિવાય નસ્ ત્વં સુહૃદામ્ આશુ નિસ્તર દુસ્તરમ્

દિષ્ટ્યા ત્વાં વિહિતં મૃત્યુમ્ અયમ્ આસાદિતઃ સ્વયમ્ ।
વિક્રમ્યૈનં મૃધે હત્વા લોકાન્ આધેહિ શર્મણિ