ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 03.17

વિશ્વસ્ય યઃ સ્થિતિ-લયોદ્ભવ-હેતુર્ આદ્યો $ યોગેશ્વરૈર્ અપિ દુરત્યય-યોગમાયઃ &અમ્પ્;
ક્ષેમં વિધાસ્યતિ સ નો ભગવાંસ્ ત્ર્યધીશસ્ % તત્રાસ્મદીય-વિમૃશેન કિયાન્ ઇહાર્થઃ ॥ ભ્પ્_03.16.037*

0 મૈત્રેય ઉવાચ
નિશમ્યાત્મ-ભુવા ગીતં કારણં શઙ્કયોજ્ઝિતાઃ ।
તતઃ સર્વે ન્યવર્તન્ત ત્રિદિવાય દિવૌકસઃ

દિતિસ્ તુ ભર્તુર્ આદેશાદ્ અપત્ય-પરિશઙ્કિની ।
પૂર્ણે વર્ષ-શતે સાધ્વી પુત્રૌ પ્રસુષુવે યમૌ

ઉત્પાતા બહવસ્ તત્ર નિપેતુર્ જાયમાનયોઃ ।
દિવિ ભુવ્ય્ અન્તરિક્ષે ચ લોકસ્યોરુ-ભયાવહાઃ

સહાચલા ભુવશ્ ચેલુર્ દિશઃ સર્વાઃ પ્રજજ્વલુઃ ।
સોલ્કાશ્ ચાશનયઃ પેતુઃ કેતવશ્ ચાર્તિ-હેતવઃ

વવૌ વાયુઃ સુદુઃસ્પર્શઃ ફૂત્-કારાન્ ઈરયન્ મુહુઃ ।
ઉન્મૂલયન્ નગ-પતીન્ વાત્યાનીકો રજો-ધ્વજઃ

ઉદ્ધસત્-તડિદ્-અમ્ભોદ- ઘટયા નષ્ટ-ભાગણે ।
વ્યોમ્નિ પ્રવિષ્ટ-તમસા ન સ્મ વ્યાદૃશ્યતે પદમ્

ચુક્રોશ વિમના વાર્ધિર્ ઉદૂર્મિઃ ક્ષુભિતોદરઃ ।
સોદપાનાશ્ ચ સરિતશ્ ચુક્ષુભુઃ શુષ્ક-પઙ્કજાઃ

મુહુઃ પરિધયો ઽભૂવન્ સરાહ્વોઃ શશિ-સૂર્યયોઃ ।
નિર્ઘાતા રથ-નિર્હ્રાદા વિવરેભ્યઃ પ્રજજ્ઞિરે

અન્તર્-ગ્રામેષુ મુખતો વમન્ત્યો વહ્નિમ્ ઉલ્બણમ્ ।
સૃગાલોલૂક-ટઙ્કારૈઃ પ્રણેદુર્ અશિવં શિવાઃ

સઙ્ગીતવદ્ રોદનવદ્ ઉન્નમય્ય શિરોધરામ્ ।
વ્યમુઞ્ચન્ વિવિધા વાચો ગ્રામ-સિંહાસ્ તતસ્ તતઃ

ખરાશ્ ચ કર્કશૈઃ ક્ષત્તઃ ખુરૈર્ ઘ્નન્તો ધરા-તલમ્ ।
ખાર્કાર-રભસા મત્તાઃ પર્યધાવન્ વરૂથશઃ

રુદન્તો રાસભ-ત્રસ્તા નીડાદ્ ઉદપતન્ ખગાઃ ।
ઘોષે ઽરણ્યે ચ પશવઃ શકૃન્-મૂત્રમ્ અકુર્વત

ગાવો ઽત્રસન્ન્ અસૃગ્-દોહાસ્ તોયદાઃ પૂય-વર્ષિણઃ ।
વ્યરુદન્ દેવ-લિઙ્ગાનિ દ્રુમાઃ પેતુર્ વિનાનિલમ્

ગ્રહાન્ પુણ્યતમાન્ અન્યે ભગણાંશ્ ચાપિ દીપિતાઃ ।
અતિચેરુર્ વક્ર-ગત્યા યુયુધુશ્ ચ પરસ્પરમ્

દૃષ્ટ્વાન્યાંશ્ ચ મહોત્પાતાન્ અતત્-તત્ત્વ-વિદઃ પ્રજાઃ ।
બ્રહ્મ-પુત્રાન્ ઋતે ભીતા મેનિરે વિશ્વ-સમ્પ્લવમ્

તાવ્ આદિ-દૈત્યૌ સહસા વ્યજ્યમાનાત્મ-પૌરુષૌ ।
વવૃધાતે ઽશ્મ-સારેણ કાયેનાદ્રિ-પતી ઇવ

દિવિ-સ્પૃશૌ હેમ-કિરીટ-કોટિભિર્ નિરુદ્ધ-કાષ્ઠૌ સ્ફુરદ્-અઙ્ગદા-ભુજૌ ।
ગાં કમ્પયન્તૌ ચરણૈઃ પદે પદે કટ્યા સુકાઞ્ચ્યાર્કમ્ અતીત્ય તસ્થતુઃ

પ્રજાપતિર્ નામ તયોર્ અકાર્ષીદ્ યઃ પ્રાક્ સ્વ-દેહાદ્ યમયોર્ અજાયત ।
તં વૈ હિરણ્યકશિપું વિદુઃ પ્રજા યં તં હિરણ્યાક્ષમ્ અસૂત સાગ્રતઃ

ચક્રે હિરણ્યકશિપુર્ દોર્ભ્યાં બ્રહ્મ-વરેણ ચ ।
વશે સ-પાલાન્ લોકાંસ્ ત્રીન્ અકુતો-મૃત્યુર્ ઉદ્ધતઃ

હિરણ્યાક્ષો ઽનુજસ્ તસ્ય પ્રિયઃ પ્રીતિ-કૃદ્ અન્વહમ્ ।
ગદા-પાણિર્ દિવં યાતો યુયુત્સુર્ મૃગયન્ રણમ્

તં વીક્ષ્ય દુઃસહ-જવં રણત્-કાઞ્ચન-નૂપુરમ્ ।
વૈજયન્ત્યા સ્રજા જુષ્ટમ્ અંસ-ન્યસ્ત-મહા-ગદમ્

મનો-વીર્ય-વરોત્સિક્તમ્ અસૃણ્યમ્ અકુતો-ભયમ્ ।
ભીતા નિલિલ્યિરે દેવાસ્ તાર્ક્ષ્ય-ત્રસ્તા ઇવાહયઃ

સ વૈ તિરોહિતાન્ દૃષ્ટ્વા મહસા સ્વેન દૈત્ય-રાટ્ ।
સેન્દ્રાન્ દેવ-ગણાન્ ક્ષીબાન્ અપશ્યન્ વ્યનદદ્ ભૃશમ્

તતો નિવૃત્તઃ ક્રીડિષ્યન્ ગમ્ભીરં ભીમ-નિસ્વનમ્ ।
વિજગાહે મહા-સત્ત્વો વાર્ધિં મત્ત ઇવ દ્વિપઃ

તસ્મિન્ પ્રવિષ્ટે વરુણસ્ય સૈનિકા યાદો-ગણાઃ સન્ન-ધિયઃ સસાધ્વસાઃ ।
અહન્યમાના અપિ તસ્ય વર્ચસા પ્રધર્ષિતા દૂરતરં પ્રદુદ્રુવુઃ

સ વર્ષ-પૂગાન્ ઉદધૌ મહા-બલશ્ ચરન્ મહોર્મીઞ્ છ્વસનેરિતાન્ મુહુઃ ।
મૌર્વ્યાભિજઘ્ને ગદયા વિભાવરીમ્ આસેદિવાંસ્ તાત પુરીં પ્રચેતસઃ

તત્રોપલભ્યાસુર-લોક-પાલકં યાદો-ગણાનામ્ ઋષભં પ્રચેતસમ્ ।
સ્મયન્ પ્રલબ્ધું પ્રણિપત્ય નીચવજ્ જગાદ મે દેહ્ય્ અધિરાજ સંયુગમ્

ત્વં લોક-પાલો ઽધિપતિર્ બૃહચ્-છ્રવા વીર્યાપહો દુર્મદ-વીર-માનિનામ્ ।
વિજિત્ય લોકે ઽખિલ-દૈત્ય-દાનવાન્ યદ્ રાજસૂયેન પુરાયજત્ પ્રભો

સ એવમ્ ઉત્સિક્ત-મદેન વિદ્વિષા દૃઢં પ્રલબ્ધો ભગવાન્ અપાં પતિઃ ।
રોષં સમુત્થં શમયન્ સ્વયા ધિયા વ્યવોચદ્ અઙ્ગોપશમં ગતા વયમ્

પશ્યામિ નાન્યં પુરુષાત્ પુરાતનાદ્ યઃ સંયુગે ત્વાં રણ-માર્ગ-કોવિદમ્ ।
આરાધયિષ્યત્ય્ અસુરર્ષભેહિ તં મનસ્વિનો યં ગૃણતે ભવાદૃશાઃ

તં વીરમ્ આરાદ્ અભિપદ્ય વિસ્મયઃ શયિષ્યસે વીર-શયે શ્વભિર્ વૃતઃ ।
યસ્ ત્વદ્-વિધાનામ્ અસતાં પ્રશાન્તયે રૂપાણિ ધત્તે સદ્-અનુગ્રહેચ્છયા