ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 01.14

ભ્પ્_01.14.001।0 સૂત ઉવાચ
સમ્પ્રસ્થિતે દ્વારકાયાંજિષ્ણૌ બન્ધુદિદૃક્ષયા ।
જ્ઞાતું ચ પુણ્યશ્લોકસ્ય કૃષ્ણસ્ય ચ વિચેષ્ટિતમ્

વ્યતીતાઃ કતિચિન્ માસાસ્તદા નાયાત્ તતો ઽર્જુનઃ ।
દદર્શ ઘોરરૂપાણિ નિમિત્તાનિ કુરૂદ્વહઃ

કાલસ્ય ચ ગતિં રૌદ્રાં વિપર્યસ્તર્તુધર્મિણઃ ।
પાપીયસીં નૃણાં વાર્તાં ક્રોધલોભાનૃતાત્મનામ્

જિહ્મપ્રાયં વ્યવહૃતં શાઠ્યમિશ્રં ચ સૌહૃદમ્ ।
પિતૃમાતૃસુહૃદ્ભ્રાતૃદમ્પતીનાં ચ કલ્કનમ્

નિમિત્તાન્યત્યરિષ્ટાનિ કાલે ત્વનુગતે નૃણામ્ ।
લોભાદ્યધર્મપ્રકૃતિં દૃષ્ટ્વોવાચાનુજં નૃપઃ

ભ્પ્_01.14.006।0 યુધિષ્ઠિર ઉવાચ
સમ્પ્રેષિતો દ્વારકાયાં જિષ્ણુર્બન્ધુદિદૃક્ષયાજ્ ।
ઞાતું ચ પુણ્યશ્લોકસ્ય કૃષ્ણસ્ય ચ વિચેષ્ટિતમ્

ગતાઃ સપ્તાધુના માસા ભીમસેન તવાનુજઃ ।
નાયાતિ કસ્ય વા હેતોર્નાહં વેદેદમ્ અઞ્જસા

અપિ દેવર્ષિણાદિષ્ટઃ સ કાલો ઽયમ્ ઉપસ્થિતઃ ।
યદાત્મનો ઽઙ્ગમ્ આક્રીડં ભગવાન્ ઉત્સિસૃક્ષતિ

યસ્માન્ નઃ સમ્પદો રાજ્યં દારાઃ પ્રાણાઃ કુલં પ્રજાઃ ।
આસન્ સપત્નવિજયો લોકાશ્ચ યદનુગ્રહાત્

પશ્યોત્પાતાન્ નરવ્યાઘ્ર દિવ્યાન્ ભૌમાન્ સદૈહિકાન્ ।
દારુણાન્ શંસતો ઽદૂરાદ્ભયં નો બુદ્ધિમોહનમ્

ઊર્વક્ષિબાહવો મહ્યં સ્ફુરન્ત્યઙ્ગ પુનઃ પુનઃ ।
વેપથુશ્ચાપિ હૃદયે આરાદ્દાસ્યન્તિ વિપ્રિયમ્

શિવૈષોદ્યન્તમ્ આદિત્યમ્ અભિરૌત્યનલાનના ।
મામ્ અઙ્ગ સારમેયો ઽયમ્ અભિરેભત્યભીરુવત્

શસ્તાઃ કુર્વન્તિ માં સવ્યં દક્ષિણં પશવો ઽપરે ।
વાહાંશ્ચ પુરુષવ્યાઘ્ર લક્ષયે રુદતો મમ

મૃત્યુદૂતઃ કપોતો ઽયમ્ ઉલૂકઃ કમ્પયન્ મનઃ ।
પ્રત્યુલૂકશ્ચ કુહ્વાનૈર્વિશ્વં વૈ શૂન્યમ્ ઇચ્છતઃ

ધૂમ્રા દિશઃ પરિધયઃ કમ્પતે ભૂઃ સહાદ્રિભિઃ ।
નિર્ઘાતશ્ચ મહાંસ્તાત સાકં ચ સ્તનયિત્નુભિઃ

વાયુર્વાતિ ખરસ્પર્શો રજસા વિસૃજંસ્તમઃ ।
અસૃગ્ વર્ષન્તિ જલદા બીભત્સમ્ ઇવ સર્વતઃ

સૂર્યં હતપ્રભં પશ્ય ગ્રહમર્દં મિથો દિવિ ।
સસઙ્કુલૈર્ભૂતગણૈર્જ્વલિતે ઇવ રોદસી

નદ્યો નદાશ્ચ ક્ષુભિતાઃ સરાંસિ ચ મનાંસિ ચ ।
ન જ્વલત્યગ્નિરાજ્યેન કાલો ઽયં કિં વિધાસ્યતિ

ન પિબન્તિ સ્તનં વત્સા ન દુહ્યન્તિ ચ માતરઃ ।
રુદન્ત્યશ્રુમુખા ગાવો ન હૃષ્યન્ત્યૃષભા વ્રજે

દૈવતાનિ રુદન્તીવ સ્વિદ્યન્તિ હ્યુચ્ચલન્તિ ચ ।
ઇમે જનપદા ગ્રામાઃ પુરોદ્યાનાકરાશ્રમાઃ ।
ભ્રષ્ટશ્રિયો નિરાનન્દાઃ કિમ્ અઘં દર્શયન્તિ નઃ

મન્ય એતૈર્મહોત્પાતૈર્નૂનં ભગવતઃ પદૈઃ ।
અનન્યપુરુષશ્રીભિર્હીના ભૂર્હતસૌભગા

ઇતિ ચિન્તયતસ્તસ્ય દૃષ્ટારિષ્ટેન ચેતસા ।
રાજ્ઞઃ પ્રત્યાગમદ્બ્રહ્મન્ યદુપુર્યાઃ કપિધ્વજઃ

તં પાદયોર્નિપતિતમ્ અયથાપૂર્વમ્ આતુરમ્ ।
અધોવદનમ્ અબ્બિન્દૂન્ સૃજન્તં નયનાબ્જયોઃ

વિલોક્યોદ્વિગ્નહૃદયો વિચ્છાયમ્ અનુજં નૃપઃ ।
પૃચ્છતિ સ્મ સુહૃન્ મધ્યે સંસ્મરન્ નારદેરિતમ્

ભ્પ્_01.14.025।0 યુધિષ્ઠિર ઉવાચ
કચ્ચિદાનર્તપુર્યાં નઃ સ્વજનાઃ સુખમ્ આસતે ।
મધુભોજદશાર્હાર્હ સાત્વતાન્ધકવૃષ્ણયઃ

શૂરો માતામહઃ કચ્ચિત્ સ્વસ્ત્યાસ્તે વાથ મારિષઃ ।
માતુલઃ સાનુજઃ કચ્ચિત્ કુશલ્યાનકદુન્દુભિઃ

સપ્ત સ્વસારસ્તત્પત્ન્યો માતુલાન્યઃ સહાત્મજાઃ ।
આસતે સસ્નુષાઃ ક્ષેમંદેવકીપ્રમુખાઃ સ્વયમ્

કચ્ચિદ્રાજાહુકો જીવત્યસત્પુત્રો ઽસ્ય ચાનુજઃ ।
હૃદીકઃ સસુતો ઽક્રૂરો જયન્તગદસારણાઃ

આસતે કુશલં કચ્ચિદ્યે ચ શત્રુજિદાદયઃ ।
કચ્ચિદાસ્તે સુખં રામો ભગવાન્ સાત્વતાં પ્રભુઃ

પ્રદ્યુમ્નઃ સર્વવૃષ્ણીનાં સુખમ્ આસ્તે મહારથઃ ।
ગમ્ભીરરયો ઽનિરુદ્ધો વર્ધતે ભગવાન્ ઉત

સુષેણશ્ચારુદેષ્ણશ્ચ સામ્બો જામ્બવતીસુતઃ ।
અન્યે ચ કાર્ષ્ણિપ્રવરાઃ સપુત્રા ઋષભાદયઃ

તથૈવાનુચરાઃ શૌરેઃ શ્રુતદેવોદ્ધવાદયઃ ।
સુનન્દનન્દશીર્ષણ્યા યે ચાન્યે સાત્વતર્ષભાઃ

અપિ સ્વસ્ત્યાસતે સર્વે રામકૃષ્ણભુજાશ્રયાઃ ।
અપિ સ્મરન્તિ કુશલમ્ અસ્માકં બદ્ધસૌહૃદાઃ

ભગવાન્ અપિ ગોવિન્દો બ્રહ્મણ્યો ભક્તવત્સલઃ ।
કચ્ચિત્ પુરે સુધર્માયાં સુખમ્ આસ્તે સુહૃદ્વૃતઃ

મઙ્ગલાય ચ લોકાનાં ક્ષેમાય ચ ભવાય ચ ।
આસ્તે યદુકુલામ્ભોધાવાદ્યો ઽનન્તસખઃ પુમાન્

યદ્બાહુદણ્ડગુપ્તાયાં સ્વપુર્યાં યદવો ઽર્ચિતાઃ ।
ક્રીડન્તિ પરમાનન્દં મહાપૌરુષિકા ઇવ

યત્પાદશુશ્રૂષણમુખ્યકર્મણા સત્યાદયો દ્વ્યષ્ટસહસ્રયોષિતઃ ।
નિર્જિત્ય સઙ્ખ્યે ત્રિદશાંસ્તદાશિષો હરન્તિ વજ્રાયુધવલ્લભોચિતાઃ

યદ્બાહુદણ્ડાભ્યુદયાનુજીવિનો યદુપ્રવીરા હ્યકુતોભયા મુહુઃ ।
અધિક્રમન્ત્યઙ્ઘ્રિભિરાહૃતાં બલાત્ સભાં સુધર્માં સુરસત્તમોચિતામ્

કચ્ચિત્ તે ઽનામયં તાત ભ્રષ્ટતેજા વિભાસિ મે ।
અલબ્ધમાનો ઽવજ્ઞાતઃ કિં વા તાત ચિરોષિતઃ

કચ્ચિન્ નાભિહતો ઽભાવૈઃ શબ્દાદિભિરમઙ્ગલૈઃ ।
ન દત્તમ્ ઉક્તમ્ અર્થિભ્ય આશયા યત્ પ્રતિશ્રુતમ્

કચ્ચિત્ ત્વં બ્રાહ્મણં બાલં ગાં વૃદ્ધં રોગિણં સ્ત્રિયમ્ ।
શરણોપસૃતં સત્ત્વં નાત્યાક્ષીઃ શરણપ્રદઃ

કચ્ચિત્ ત્વં નાગમો ઽગમ્યાં ગમ્યાં વાસત્કૃતાં સ્ત્રિયમ્ ।
પરાજિતો વાથ ભવાન્ નોત્તમૈર્નાસમૈઃ પથિ

અપિ સ્વિત્ પર્યભુઙ્ક્થાસ્ત્વં સમ્ભોજ્યાન્ વૃદ્ધબાલકાન્ ।
જુગુપ્સિતં કર્મ કિઞ્ચિત્ કૃતવાન્ ન યદક્ષમમ્

કચ્ચિત્ પ્રેષ્ઠતમેનાથ હૃદયેનાત્મબન્ધુના ।
શૂન્યો ઽસ્મિ રહિતો નિત્યં મન્યસે તે ઽન્યથા ન રુક્