ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 01.10

ભ્પ્_01.10.001।0 શૌનક ઉવાચ
હત્વા સ્વરિક્થસ્પૃધ આતતાયિનો યુધિષ્ઠિરો ધર્મભૃતાં વરિષ્ઠઃ ।
સહાનુજૈઃ પ્રત્યવરુદ્ધભોજનઃ કથં પ્રવૃત્તઃ કિમ્ અકારષીત્ તતઃ

ભ્પ્_01.10.002।0 સૂત ઉવાચ
વંશં કુરોર્વંશદવાગ્નિનિર્હૃતં સંરોહયિત્વા ભવભાવનો હરિઃ ।
નિવેશયિત્વા નિજરાજ્ય ઈશ્વરો યુધિષ્ઠિરં પ્રીતમના બભૂવ હ

નિશમ્ય ભીષ્મોક્તમ્ અથાચ્યુતોક્તં પ્રવૃત્તવિજ્ઞાનવિધૂતવિભ્રમઃ ।
શશાસ ગામ્ ઇન્દ્ર ઇવાજિતાશ્રયઃ પરિધ્યુપાન્તામ્ અનુજાનુવર્તિતઃ

કામં વવર્ષ પર્જન્યઃ સર્વકામદુઘા મહી ।
સિષિચુઃ સ્મ વ્રજાન્ ગાવઃ પયસોધસ્વતીર્મુદા

નદ્યઃ સમુદ્રા ગિરયઃ સવનસ્પતિવીરુધઃ ।
ફલન્ત્યોષધયઃ સર્વાઃ કામમ્ અન્વૃતુ તસ્ય વૈ

નાધયો વ્યાધયઃ ક્લેશા દૈવભૂતાત્મહેતવઃ ।
અજાતશત્રાવભવન્ જન્તૂનાં રાજ્ઞિ કર્હિચિત્

ઉષિત્વા હાસ્તિનપુરે માસાન્ કતિપયાન્ હરિઃ ।
સુહૃદાં ચ વિશોકાય સ્વસુશ્ચ પ્રિયકામ્યયા

આમન્ત્ર્ય ચાભ્યનુજ્ઞાતઃ પરિષ્વજ્યાભિવાદ્ય તમ્ ।
આરુરોહ રથં કૈશ્ચિત્ પરિષ્વક્તો ઽભિવાદિતઃ

સુભદ્રા દ્રૌપદી કુન્તી વિરાટતનયા તથા ।
ગાન્ધારી ધૃતરાષ્ટ્રશ્ચ યુયુત્સુર્ગૌતમો યમૌ

વૃકોદરશ્ચ ધૌમ્યશ્ચ સ્ત્રિયો મત્સ્યસુતાદયઃ ।
ન સેહિરે વિમુહ્યન્તો વિરહં શાર્ઙ્ગધન્વનઃ

સત્સઙ્ગાન્ મુક્તદુઃસઙ્ગો હાતું નોત્સહતે બુધઃ ।
કીર્ત્યમાનં યશો યસ્ય સકૃદાકર્ણ્ય રોચનમ્

તસ્મિન્ ન્યસ્તધિયઃ પાર્થાઃ સહેરન્ વિરહં કથમ્ ।
દર્શનસ્પર્શસંલાપ શયનાસનભોજનૈઃ

સર્વે તે ઽનિમિષૈરક્ષૈસ્તમ્ અનુ દ્રુતચેતસઃ ।
વીક્ષન્તઃ સ્નેહસમ્બદ્ધા વિચેલુસ્તત્ર તત્ર હ

ન્યરુન્ધન્ન્ ઉદ્ગલદ્બાષ્પમ્ ઔત્કણ્ઠ્યાદ્દેવકીસુતે ।
નિર્યાત્યગારાન્ નો ઽભદ્રમ્ ઇતિ સ્યાદ્બાન્ધવસ્ત્રિયઃ

મૃદઙ્ગશઙ્ખભેર્યશ્ચ વીણાપણવગોમુખાઃ ।
ધુન્ધુર્યાનકઘણ્ટાદ્યા નેદુર્દુન્દુભયસ્તથા

પ્રાસાદશિખરારૂઢાઃ કુરુનાર્યો દિદૃક્ષયા ।
વવૃષુઃ કુસુમૈઃ કૃષ્ણં પ્રેમવ્રીડાસ્મિતેક્ષણાઃ

સિતાતપત્રં જગ્રાહ મુક્તાદામવિભૂષિતમ્ ।
રત્નદણ્ડં ગુડાકેશઃ પ્રિયઃ પ્રિયતમસ્ય હ

ઉદ્ધવઃ સાત્યકિશ્ચૈવ વ્યજને પરમાદ્ભુતે ।
વિકીર્યમાણઃ કુસુમૈ રેજે મધુપતિઃ પથિ

અશ્રૂયન્તાશિષઃ સત્યાસ્તત્ર તત્ર દ્વિજેરિતાઃ ।
નાનુરૂપાનુરૂપાશ્ચ નિર્ગુણસ્ય ગુણાત્મનઃ

અન્યોન્યમ્ આસીત્ સઞ્જલ્પ ઉત્તમશ્લોકચેતસામ્ ।
કૌરવેન્દ્રપુરસ્ત્રીણાં સર્વશ્રુતિમનોહરઃ

સ વૈ કિલાયં પુરુષઃ પુરાતનો ય એક આસીદવિશેષ આત્મનિ ।
અગ્રે ગુણેભ્યો જગદાત્મનીશ્વરે નિમીલિતાત્મન્ નિશિ સુપ્તશક્તિષુ

સ એવ ભૂયો નિજવીર્યચોદિતાં સ્વજીવમાયાં પ્રકૃતિં સિસૃક્ષતીમ્ ।
અનામરૂપાત્મનિ રૂપનામની વિધિત્સમાનો ઽનુસસાર શાસ્ત્રકૃત્

સ વા અયં યત્ પદમ્ અત્ર સૂરયો જિતેન્દ્રિયા નિર્જિતમાતરિશ્વનઃ ।
પશ્યન્તિ ભક્ત્યુત્કલિતામલાત્મના નન્વેષ સત્ત્વં પરિમાર્ષ્ટુમ્ અર્હતિ

સ વા અયં સખ્યનુગીતસત્કથો વેદેષુ ગુહ્યેષુ ચ ગુહ્યવાદિભિઃ ।
ય એક ઈશો જગદાત્મલીલયા સૃજત્યવત્યત્તિ ન તત્ર સજ્જતે

યદા હ્યધર્મેણ તમોધિયો નૃપા જીવન્તિ તત્રૈષ હિ સત્ત્વતઃ કિલ ।
ધત્તે ભગં સત્યમ્ ઋતં દયાં યશો ભવાય રૂપાણિ દધદ્યુગે યુગે

અહો અલં શ્લાઘ્યતમં યદોઃ કુલમ્ અહો અલં પુણ્યતમં મધોર્વનમ્ ।
યદેષ પુંસામ્ ઋષભઃ શ્રિયઃ પતિઃ સ્વજન્મના ચઙ્ક્રમણેન ચાઞ્ચતિ

અહો બત સ્વર્યશસસ્તિરસ્કરી કુશસ્થલી પુણ્યયશસ્કરી ભુવઃ ।
પશ્યન્તિ નિત્યં યદનુગ્રહેષિતં સ્મિતાવલોકં સ્વપતિં સ્મ યત્પ્રજાઃ

નૂનં વ્રતસ્નાનહુતાદિનેશ્વરઃ સમર્ચિતો હ્યસ્ય ગૃહીતપાણિભિઃ ।
પિબન્તિ યાઃ સખ્યધરામૃતં મુહુર્ વ્રજસ્ત્રિયઃ સમ્મુમુહુર્યદાશયાઃ

યા વીર્યશુલ્કેન હૃતાઃ સ્વયંવરે પ્રમથ્ય ચૈદ્યપ્રમુખાન્ હિ શુષ્મિણઃ ।
પ્રદ્યુમ્નસામ્બામ્બસુતાદયો ઽપરા યાશ્ચાહૃતા ભૌમવધે સહસ્રશઃ

એતાઃ પરં સ્ત્રીત્વમ્ અપાસ્તપેશલં નિરસ્તશૌચં બત સાધુ કુર્વતે ।
યાસાં ગૃહાત્ પુષ્કરલોચનઃ પતિર્ ન જાત્વપૈત્યાહૃતિભિર્હૃદિ સ્પૃશન્

એવંવિધા ગદન્તીનાં સ ગિરઃ પુરયોષિતામ્ ।
નિરીક્ષણેનાભિનન્દન્ સસ્મિતેન યયૌ હરિઃ

અજાતશત્રુઃ પૃતનાં ગોપીથાય મધુદ્વિષઃ ।
પરેભ્યઃ શઙ્કિતઃ સ્નેહાત્ પ્રાયુઙ્ક્ત ચતુરઙ્ગિણીમ્

અથ દૂરાગતાન્ શૌરિઃ કૌરવાન્ વિરહાતુરાન્ ।
સન્નિવર્ત્ય દૃઢં સ્નિગ્ધાન્ પ્રાયાત્ સ્વનગરીં પ્રિયૈઃ

કુરુજાઙ્ગલપાઞ્ચાલાન્ શૂરસેનાન્ સયામુનાન્ ।
બ્રહ્માવર્તં કુરુક્ષેત્રં મત્સ્યાન્ સારસ્વતાન્ અથ

મરુધન્વમ્ અતિક્રમ્ય સૌવીરાભીરયોઃ પરાન્ ।
આનર્તાન્ ભાર્ગવોપાગાચ્ છ્રાન્તવાહો મનાગ્ વિભુઃ

તત્ર તત્ર હ તત્રત્યૈર્હરિઃ પ્રત્યુદ્યતાર્હણઃ ।
સાયં ભેજે દિશં પશ્ચાદ્ગવિષ્ઠો ગાં ગતસ્તદા