ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 01.07

ભ્પ્_01.07.001।0 શૌનક ઉવાચ
નિર્ગતે નારદે સૂત ભગવાન્ બાદરાયણઃ ।
શ્રુતવાંસ્તદભિપ્રેતં તતઃ કિમ્ અકરોદ્વિભુઃ

ભ્પ્_01.07.002।0 સૂત ઉવાચ
બ્રહ્મનદ્યાં સરસ્વત્યામ્ આશ્રમઃ પશ્ચિમે તટે ।
શમ્યાપ્રાસ ઇતિ પ્રોક્ત ઋષીણાં સત્રવર્ધનઃ

તસ્મિન્ સ્વ આશ્રમે વ્યાસો બદરીષણ્ડમણ્ડિતે ।
આસીનો ઽપ ઉપસ્પૃશ્ય પ્રણિદધ્યૌ મનઃ સ્વયમ્

ભક્તિયોગેન મનસિ સમ્યક્ પ્રણિહિતે ઽમલે ।
અપશ્યત્ પુરુષં પૂર્ણં માયાં ચ તદપાશ્રયમ્

યયા સમ્મોહિતો જીવ આત્માનં ત્રિગુણાત્મકમ્ ।
પરો ઽપિ મનુતે ઽનર્થં તત્કૃતં ચાભિપદ્યતે

અનર્થોપશમં સાક્ષાદ્ભક્તિયોગમ્ અધોક્ષજે ।
લોકસ્યાજાનતો વિદ્વાંશ્ચક્રે સાત્વતસંહિતામ્

યસ્યાં વૈ શ્રૂયમાણાયાં કૃષ્ણે પરમપૂરુષે ।
ભક્તિરુત્પદ્યતે પુંસઃ શોકમોહભયાપહા

સ સંહિતાં ભાગવતીં કૃત્વાનુક્રમ્ય ચાત્મજમ્ ।
શુકમ્ અધ્યાપયામ્ આસ નિવૃત્તિનિરતં મુનિઃ

ભ્પ્_01.07.009।0 શૌનક ઉવાચ
સ વૈ નિવૃત્તિનિરતઃ સર્વત્રોપેક્ષકો મુનિઃ ।
કસ્ય વા બૃહતીમ્ એતામ્ આત્મારામઃ સમભ્યસત્

ભ્પ્_01.07.010।0 સૂત ઉવાચ
આત્મારામાશ્ચ મુનયો નિર્ગ્રન્થા અપ્યુરુક્રમે ।
કુર્વન્ત્યહૈતુકીં ભક્તિમ્ ઇત્થમ્ભૂતગુણો હરિઃ

હરેર્ગુણાક્ષિપ્તમતિર્ભગવાન્ બાદરાયણિઃ ।
અધ્યગાન્ મહદાખ્યાનં નિત્યં વિષ્ણુજનપ્રિયઃ

પરીક્ષિતો ઽથ રાજર્ષેર્જન્મકર્મવિલાપનમ્ ।
સંસ્થાં ચ પાણ્ડુપુત્રાણાં વક્ષ્યે કૃષ્ણકથોદયમ્

યદા મૃધે કૌરવસૃઞ્જયાનાં વીરેષ્વથો વીરગતિં ગતેષુ ।
વૃકોદરાવિદ્ધગદાભિમર્શ ભગ્નોરુદણ્ડે ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રે

ભર્તુઃ પ્રિયં દ્રૌણિરિતિ સ્મ પશ્યન્ કૃષ્ણાસુતાનાં સ્વપતાં શિરાંસિ ।
ઉપાહરદ્વિપ્રિયમ્ એવ તસ્ય જુગુપ્સિતં કર્મ વિગર્હયન્તિ

માતા શિશૂનાં નિધનં સુતાનાં નિશમ્ય ઘોરં પરિતપ્યમાના ।
તદારુદદ્વાષ્પકલાકુલાક્ષી તાં સાન્ત્વયન્ન્ આહ કિરીટમાલી

તદા શુચસ્તે પ્રમૃજામિ ભદ્રે યદ્બ્રહ્મબન્ધોઃ શિર આતતાયિનઃ ।
ગાણ્ડીવમુક્તૈર્વિશિખૈરુપાહરે ત્વાક્રમ્ય યત્ સ્નાસ્યસિ દગ્ધપુત્રા

ઇતિ પ્રિયાં વલ્ગુવિચિત્રજલ્પૈઃ સ સાન્ત્વયિત્વાચ્યુતમિત્રસૂતઃ ।
અન્વાદ્રવદ્દંશિત ઉગ્રધન્વા કપિધ્વજો ગુરુપુત્રં રથેન

તમ્ આપતન્તં સ વિલક્ષ્ય દૂરાત્ કુમારહોદ્વિગ્નમના રથેન ।
પરાદ્રવત્ પ્રાણપરીપ્સુરુર્વ્યાં યાવદ્ગમં રુદ્રભયાદ્યથા કઃ

યદાશરણમ્ આત્માનમ્ ઐક્ષત શ્રાન્તવાજિનમ્ ।
અસ્ત્રં બ્રહ્મશિરો મેને આત્મત્રાણં દ્વિજાત્મજઃ

અથોપસ્પૃશ્ય સલિલં સન્દધે તત્ સમાહિતઃ ।
અજાનન્ન્ અપિ સંહારં પ્રાણકૃચ્છ્ર ઉપસ્થિતે

તતઃ પ્રાદુષ્કૃતં તેજઃ પ્રચણ્ડં સર્વતો દિશમ્ ।
પ્રાણાપદમ્ અભિપ્રેક્ષ્ય વિષ્ણું જિષ્ણુરુવાચ હ

ભ્પ્_01.07.022।0 અર્જુન ઉવાચ
કૃષ્ણ કૃષ્ણ મહાબાહો ભક્તાનામ્ અભયઙ્કર ।
ત્વમ્ એકો દહ્યમાનાનામ્ અપવર્ગો ઽસિ સંસૃતેઃ

ત્વમ્ આદ્યઃ પુરુષઃ સાક્ષાદીશ્વરઃ પ્રકૃતેઃ પરઃ ।
માયાં વ્યુદસ્ય ચિચ્છક્ત્યા કૈવલ્યે સ્થિત આત્મનિ

સ એવ જીવલોકસ્ય માયામોહિતચેતસઃ ।
વિધત્સે સ્વેન વીર્યેણ શ્રેયો ધર્માદિલક્ષણમ્

તથાયં ચાવતારસ્તે ભુવો ભારજિહીર્ષયા ।
સ્વાનાં ચાનન્યભાવાનામ્ અનુધ્યાનાય ચાસકૃત્

કિમ્ ઇદં સ્વિત્ કુતો વેતિ દેવદેવ ન વેદ્મ્યહમ્ ।
સર્વતો મુખમ્ આયાતિ તેજઃ પરમદારુણમ્

ભ્પ્_01.07.027।0 શ્રીભગવાન્ ઉવાચ
વેત્થેદં દ્રોણપુત્રસ્ય બ્રાહ્મમ્ અસ્ત્રં પ્રદર્શિતમ્ ।
નૈવાસૌ વેદ સંહારં પ્રાણબાધ ઉપસ્થિતે

ન હ્યસ્યાન્યતમં કિઞ્ચિદસ્ત્રં પ્રત્યવકર્શનમ્ ।
જહ્યસ્ત્રતેજ ઉન્નદ્ધમ્ અસ્ત્રજ્ઞો હ્યસ્ત્રતેજસા

ભ્પ્_01.07.029।0 સૂત ઉવાચ
શ્રુત્વા ભગવતા પ્રોક્તં ફાલ્ગુનઃ પરવીરહા ।
સ્પૃષ્ટ્વાપસ્તં પરિક્રમ્ય બ્રાહ્મં બ્રાહ્માસ્ત્રં સન્દધે

સંહત્યાન્યોન્યમ્ ઉભયોસ્તેજસી શરસંવૃતે ।
આવૃત્ય રોદસી ખં ચ વવૃધાતે ઽર્કવહ્નિવત્

દૃષ્ટ્વાસ્ત્રતેજસ્તુ તયોસ્ત્રીલ્ લોકાન્ પ્રદહન્ મહત્ ।
દહ્યમાનાઃ પ્રજાઃ સર્વાઃ સાંવર્તકમ્ અમંસત

પ્રજોપદ્રવમ્ આલક્ષ્ય લોકવ્યતિકરં ચ તમ્ ।
મતં ચ વાસુદેવસ્ય સઞ્જહારાર્જુનો દ્વયમ્

તત આસાદ્ય તરસા દારુણં ગૌતમીસુતમ્ ।
બબન્ધામર્ષતામ્રાક્ષઃ પશું રશનયા યથા

શિબિરાય નિનીષન્તં રજ્જ્વા બદ્ધ્વા રિપું બલાત્ ।
પ્રાહાર્જુનં પ્રકુપિતો ભગવાન્ અમ્બુજેક્ષણઃ

મૈનં પાર્થાર્હસિ ત્રાતું બ્રહ્મબન્ધુમ્ ઇમં જહિ ।
યો ઽસાવનાગસઃ સુપ્તાન્ અવધીન્ નિશિ બાલકાન્

મત્તં પ્રમત્તમ્ ઉન્મત્તં સુપ્તં બાલં સ્ત્રિયં જડમ્ ।
પ્રપન્નં વિરથં ભીતં ન રિપું હન્તિ ધર્મવિત્

સ્વપ્રાણાન્ યઃ પરપ્રાણૈઃ પ્રપુષ્ણાત્યઘૃણઃ ખલઃ ।
તદ્વધસ્તસ્ય હિ શ્રેયો યદ્દોષાદ્યાત્યધઃ પુમાન્

પ્રતિશ્રુતં ચ ભવતા પાઞ્ચાલ્યૈ શૃણ્વતો મમ ।
આહરિષ્યે શિરસ્તસ્ય યસ્તે માનિનિ પુત્રહા

તદસૌ વધ્યતાં પાપ આતતાય્યાત્મબન્ધુહા ।
ભર્તુશ્ચ વિપ્રિયં વીર કૃતવાન્ કુલપાંસનઃ

ભ્પ્_01.07.040।0 સૂત ઉવાચ
એવં પરીક્ષતા ધર્મં પાર્થઃ કૃષ્ણેન ચોદિતઃ ।
નૈચ્છદ્ધન્તું ગુરુસુતં યદ્યપ્યાત્મહનં મહાન્

અથોપેત્ય સ્વશિબિરં ગોવિન્દપ્રિયસારથિઃ ।
ન્યવેદયત્ તં પ્રિયાયૈ શોચન્ત્યા આત્મજાન્ હતાન્

તથાહૃતં પશુવત્ પાશબદ્ધમ્ અવાઙ્મુખં કર્મજુગુપ્સિતેન ।
નિરીક્ષ્ય કૃષ્ણાપકૃતં ગુરોઃ સુતં વામસ્વભાવા કૃપયા નનામ ચ

ઉવાચ ચાસહન્ત્યસ્ય બન્ધનાનયનં સતી ।
મુચ્યતાં મુચ્યતામ્ એષ બ્રાહ્મણો નિતરાં ગુરુઃ

સરહસ્યો ધનુર્વેદઃ સવિસર્ગોપસંયમઃ ।
અસ્ત્રગ્રામશ્ચ ભવતા શિક્ષિતો યદનુગ્રહાત્

સ એષ ભગવાન્ દ્રોણઃ પ્રજારૂપેણ વર્તતે ।
તસ્યાત્મનો ઽર્ધં પત્ન્યાસ્તે નાન્વગાદ્વીરસૂઃ કૃપી

તદ્ધર્મજ્ઞ મહાભાગ ભવદ્ભિર્ગૌરવં કુલમ્ ।
વૃજિનં નાર્હતિ પ્રાપ્તું પૂજ્યં વન્દ્યમ્ અભીક્ષ્ણશઃ

મા રોદીદસ્ય જનની ગૌતમી પતિદેવતા ।
યથાહં મૃતવત્સાર્તા રોદિમ્યશ્રુમુખી મુહુઃ

યૈઃ કોપિતં બ્રહ્મકુલં રાજન્યૈરજિતાત્મભિઃ ।
તત્ કુલં પ્રદહત્યાશુ સાનુબન્ધં શુચાર્પિતમ્

ભ્પ્_01.07.049।0 સૂત ઉવાચ
ધર્મ્યં ન્યાય્યં સકરુણં નિર્વ્યલીકં સમં મહત્ ।
રાજા ધર્મસુતો રાજ્ઞ્યાઃપ્રત્યનન્દદ્વચો દ્વિજાઃ

નકુલઃ સહદેવશ્ચ યુયુધાનો ધનઞ્જયઃ ।
ભગવાન્ દેવકીપુત્રો યે ચાન્યે યાશ્ચ યોષિતઃ

તત્રાહામર્ષિતો ભીમસ્તસ્ય શ્રેયાન્ વધઃ સ્મૃતઃ ।
ન ભર્તુર્નાત્મનશ્ચાર્થે યો ઽહન્ સુપ્તાન્ શિશૂન્ વૃથા

નિશમ્ય ભીમગદિતં દ્રૌપદ્યાશ્ચ ચતુર્ભુજઃ ।
આલોક્ય વદનં સખ્યુરિદમ્ આહ હસન્ન્ ઇવ

ભ્પ્_01.07.053।0 શ્રીભગવાન્ ઉવાચ
બ્રહ્મબન્ધુર્ન હન્તવ્ય આતતાયી વધાર્હણઃ ।
મયૈવોભયમ્ આમ્નાતં પરિપાહ્યનુશાસનમ્

કુરુ પ્રતિશ્રુતં સત્યં યત્ તત્ સાન્ત્વયતા પ્રિયામ્ ।
પ્રિયં ચ ભીમસેનસ્ય પાઞ્ચાલ્યા મહ્યમ્ એવ ચ

ભ્પ્_01.07.055।0 સૂત ઉવાચ
અર્જુનઃ સહસાજ્ઞાય હરેર્હાર્દમ્ અથાસિના ।
મણિં જહાર મૂર્ધન્યં દ્વિજસ્ય સહમૂર્ધજમ્

વિમુચ્ય રશનાબદ્ધં બાલહત્યાહતપ્રભમ્ ।
તેજસા મણિના હીનં શિબિરાન્ નિરયાપયત્

વપનં દ્રવિણાદાનં સ્થાનાન્ નિર્યાપણં તથા ।
એષ હિ બ્રહ્મબન્ધૂનાં વધો નાન્યો ઽસ્તિ દૈહિકઃ

પુત્રશોકાતુરાઃ સર્વે પાણ્ડવાઃ સહ કૃષ્ણયા ।
સ્વાનાં મૃતાનાં યત્ કૃત્યં ચક્રુર્નિર્હરણાદિકમ્