ભાગવત પુરાણ · અધ્યાય 01.06

ભ્પ્_01.06.001।0 સૂત ઉવાચ
એવં નિશમ્ય ભગવાન્ દેવર્ષેર્જન્મ કર્મ ચ ।
ભૂયઃ પપ્રચ્છ તં બ્રહ્મન્ વ્યાસઃ સત્યવતીસુતઃ

ભ્પ્_01.06.002।0 વ્યાસ ઉવાચ
ભિક્ષુભિર્વિપ્રવસિતે વિજ્ઞાનાદેષ્ટૃભિસ્તવ ।
વર્તમાનો વયસ્યાદ્યે તતઃ કિમ્ અકરોદ્ભવાન્

સ્વાયમ્ભુવ કયા વૃત્ત્યા વર્તિતં તે પરં વયઃ ।
કથં ચેદમ્ ઉદસ્રાક્ષીઃ કાલે પ્રાપ્તે કલેવરમ્

પ્રાક્કલ્પવિષયામ્ એતાં સ્મૃતિં તે મુનિસત્તમ ।
ન હ્યેષ વ્યવધાત્ કાલ એષ સર્વનિરાકૃતિઃ

ભ્પ્_01.06.005।0 નારદ ઉવાચ
ભિક્ષુભિર્વિપ્રવસિતે વિજ્ઞાનાદેષ્ટૃભિર્મમ ।
વર્તમાનો વયસ્યાદ્યે તત એતદકારષમ્

એકાત્મજા મે જનની યોષિન્ મૂઢા ચ કિઙ્કરી ।
મય્યાત્મજે ઽનન્યગતૌ ચક્રે સ્નેહાનુબન્ધનમ્

સાસ્વતન્ત્રા ન કલ્પાસીદ્યોગક્ષેમં મમેચ્છતી ।
ઈશસ્ય હિ વશે લોકો યોષા દારુમયી યથા

અહં ચ તદ્બ્રહ્મકુલે ઊષિવાંસ્તદુપેક્ષયા ।
દિગ્દેશકાલાવ્યુત્પન્નો બાલકઃ પઞ્ચહાયનઃ

એકદા નિર્ગતાં ગેહાદ્દુહન્તીં નિશિ ગાં પથિ ।
સર્પો ઽદશત્ પદા સ્પૃષ્ટઃ કૃપણાં કાલચોદિતઃ

તદા તદહમ્ ઈશસ્ય ભક્તાનાં શમ્ અભીપ્સતઃ ।
અનુગ્રહં મન્યમાનઃ પ્રાતિષ્ઠં દિશમ્ ઉત્તરામ્

સ્ફીતાઞ્ જનપદાંસ્તત્ર પુરગ્રામવ્રજાકરાન્ ।
ખેટખર્વટવાટીશ્ચ વનાન્યુપવનાનિ ચ

ચિત્રધાતુવિચિત્રાદ્રીન્ ઇભભગ્નભુજદ્રુમાન્ ।
જલાશયાઞ્ છિવજલાન્ નલિનીઃ સુરસેવિતાઃ

ચિત્રસ્વનૈઃ પત્રરથૈર્વિભ્રમદ્ભ્રમરશ્રિયઃ ।
નલવેણુશરસ્તન્બ કુશકીચકગહ્વરમ્

એક એવાતિયાતો ઽહમ્ અદ્રાક્ષં વિપિનં મહત્ ।
ઘોરં પ્રતિભયાકારં વ્યાલોલૂકશિવાજિરમ્

પરિશ્રાન્તેન્દ્રિયાત્માહં તૃટ્પરીતો બુભુક્ષિતઃ ।
સ્નાત્વા પીત્વા હ્રદે નદ્યા ઉપસ્પૃષ્ટો ગતશ્રમઃ

તસ્મિન્ નિર્મનુજે ઽરણ્યે પિપ્પલોપસ્થ આશ્રિતઃ ।
આત્મનાત્માનમ્ આત્મસ્થં યથાશ્રુતમ્ અચિન્તયમ્

ધ્યાયતશ્ચરણામ્ભોજં ભાવનિર્જિતચેતસા ।
ઔત્કણ્ઠ્યાશ્રુકલાક્ષસ્ય હૃદ્યાસીન્ મે શનૈર્હરિઃ

પ્રેમાતિભરનિર્ભિન્ન પુલકાઙ્ગો ઽતિનિર્વૃતઃ ।
આનન્દસમ્પ્લવે લીનો નાપશ્યમ્ ઉભયં મુને

રૂપં ભગવતો યત્ તન્ મનઃકાન્તં શુચાપહમ્ ।
અપશ્યન્ સહસોત્તસ્થે વૈક્લવ્યાદ્દુર્મના ઇવ

દિદૃક્ષુસ્તદહં ભૂયઃ પ્રણિધાય મનો હૃદિ ।
વીક્ષમાણો ઽપિ નાપશ્યમ્ અવિતૃપ્ત ઇવાતુરઃ

એવં યતન્તં વિજને મામ્ આહાગોચરો ગિરામ્ ।
ગમ્ભીરશ્લક્ષ્ણયા વાચા શુચઃ પ્રશમયન્ન્ ઇવ

હન્તાસ્મિઞ્ જન્મનિ ભવાન્ મા માં દ્રષ્ટુમ્ ઇહાર્હતિ ।
અવિપક્વકષાયાણાં દુર્દર્શો ઽહં કુયોગિનામ્

સકૃદ્યદ્દર્શિતં રૂપમ્ એતત્ કામાય તે ઽનઘ ।
મત્કામઃ શનકૈઃ સાધુ સર્વાન્ મુઞ્ચતિ હૃચ્છયાન્

સત્સેવયાદીર્ઘયાપિ જાતા મયિ દૃઢા મતિઃ ।
હિત્વાવદ્યમ્ ઇમં લોકં ગન્તા મજ્જનતામ્ અસિ

મતિર્મયિ નિબદ્ધેયં ન વિપદ્યેત કર્હિચિત્ ।
પ્રજાસર્ગનિરોધે ઽપિ સ્મૃતિશ્ચ મદનુગ્રહાત્

એતાવદુક્ત્વોપરરામ તન્ મહદ્ ભૂતં નભોલિઙ્ગમ્ અલિઙ્ગમ્ ઈશ્વરમ્ ।
અહં ચ તસ્મૈ મહતાં મહીયસે શીર્ષ્ણાવનામં વિદધે ઽનુકમ્પિતઃ

નામાન્યનન્તસ્ય હતત્રપઃ પઠન્ ગુહ્યાનિ ભદ્રાણિ કૃતાનિ ચ સ્મરન્ ।
ગાં પર્યટંસ્તુષ્ટમના ગતસ્પૃહઃ કાલં પ્રતીક્ષન્ વિમદો વિમત્સરઃ

એવં કૃષ્ણમતેર્બ્રહ્મન્ નાસક્તસ્યામલાત્મનઃ ।
કાલઃ પ્રાદુરભૂત્ કાલે તડિત્ સૌદામની યથા

પ્રયુજ્યમાને મયિ તાં શુદ્ધાં ભાગવતીં તનુમ્ ।
આરબ્ધકર્મનિર્વાણો ન્યપતત્ પાઞ્ચભૌતિકઃ

કલ્પાન્ત ઇદમ્ આદાય શયાને ઽમ્ભસ્યુદન્વતઃ ।
શિશયિષોરનુપ્રાણં વિવિશે ઽન્તરહં વિભોઃ

સહસ્રયુગપર્યન્તે ઉત્થાયેદં સિસૃક્ષતઃ ।
મરીચિમિશ્રા ઋષયઃ પ્રાણેભ્યો ઽહં ચ જજ્ઞિરે

અન્તર્બહિશ્ચ લોકાંસ્ત્રીન્ પર્યેમ્યસ્કન્દિતવ્રતઃ ।
અનુગ્રહાન્ મહાવિષ્ણોરવિઘાતગતિઃ ક્વચિત્

દેવદત્તામ્ ઇમાં વીણાં સ્વરબ્રહ્મવિભૂષિતામ્ ।
મૂર્ચ્છયિત્વા હરિકથાં ગાયમાનશ્ચરામ્યહમ્

પ્રગાયતઃ સ્વવીર્યાણિ તીર્થપાદઃ પ્રિયશ્રવાઃ ।
આહૂત ઇવ મે શીઘ્રં દર્શનં યાતિ ચેતસિ

એતદ્ધ્યાતુરચિત્તાનાં માત્રાસ્પર્શેચ્છયા મુહુઃ ।
ભવસિન્ધુપ્લવો દૃષ્ટો હરિચર્યાનુવર્ણનમ્

યમાદિભિર્યોગપથૈઃ કામલોભહતો મુહુઃ ।
મુકુન્દસેવયા યદ્વત્ તથાત્માદ્ધા ન શામ્યતિ

સર્વં તદિદમ્ આખ્યાતં યત્ પૃષ્ટો ઽહં ત્વયાનઘ ।
જન્મકર્મરહસ્યં મે ભવતશ્ચાત્મતોષણમ્

ભ્પ્_01.06.038।0 સૂત ઉવાચ
એવં સમ્ભાષ્ય ભગવાન્ નારદો વાસવીસુતમ્ ।
આમન્ત્ર્ય વીણાં રણયન્ યયૌ યાદૃચ્છિકો મુનિઃ

અહો દેવર્ષિર્ધન્યો ઽયં યત્કીર્તિં શાર્ઙ્ગધન્વનઃ ।
ગાયન્ માદ્યન્ન્ ઇદં તન્ત્ર્યા રમયત્યાતુરં જગત્