ભગવદ્ગીતાભાષ્ય · અધ્યાય 9

ઇદં તુ ગુહ્યતમં પ્રવક્ષ્યામ્ય્ અનસૂયવે ।
જ્ઞાનં વિજ્ઞાનસહિતં યજ્ જ્ઞાત્વા મોક્ષસે ઽશુભાત્ ॥

રાજવિદ્યા રાજગુહ્યં પવિત્રમ્ ઇદમ્ ઉત્તમમ્ ।
પ્રત્યક્ષાવગમં ધર્મ્યં સુસુખં કર્તુમ્ અવ્યયમ્ ॥

અશ્રદ્દધાનાઃ પુરુષા ધર્મસ્યાસ્ય પરન્તપ ।
અપ્રાપ્ય માં નિવર્તન્તે મૃત્યુસંસારવર્ત્મનિ ॥

મયા તતમ્ ઇદં સર્વં જગદ્ અવ્યક્તમૂર્તિના ।
મત્સ્થાનિ સર્વભૂતાનિ ન ચાહં તેષ્વ્ અવસ્થિતઃ ॥

ન ચ મત્સ્થાનિ ભૂતાનિ પશ્ય મે યોગમ્ ઐશ્વરમ્ ।
ભૂતભૃન્ ન ચ ભૂતસ્થો મમાત્મા ભૂતભાવનઃ ॥

યથા+આકાશસ્થિતો નિત્યં વાયુઃ સર્વત્રગો મહાન્ ।
તથા સર્વાણિ ભૂતાનિ મત્સ્થાનીત્ય્ ઉપધારય ॥

સર્વભૂતાનિ કૌન્તેય પ્રકૃતિં યાન્તિ મામિકામ્ ।
કલ્પક્ષયે પુનસ્ તાનિ કલ્પાદૌ વિસૃજામ્ય્ અહમ્ ॥

પ્રકૃતિં સ્વામ્ અવષ્ટભ્ય વિસૃજામિ પુનઃ પુનઃ ।
ભૂતગ્રામમ્ ઇમં કૃત્સ્નમ્ અવશં પ્રકૃતેર્ વશાત્ ॥

ન ચ માં તાનિ કર્માણિ નિબધ્નન્તિ ધનઞ્જય ।
ઉદાસીનવદ્ આસીનમ્ અસક્તં તેષુ કર્મસુ ॥

મયા+અધ્યક્ષેણ પ્રકૃતિઃ સૂયતે સચરાચરમ્ ।
હેતુના+અનેન કૌન્તેય જગદ્ ધિ પરિવર્તતે ॥

અવજાનન્તિ માં મૂઢા માનુષીં તનુમ્ આશ્રિતમ્ ।
પરં ભાવમ્ અજાનન્તો મમ ભૂતમહેશ્વરમ્ ॥

મોઘાશા મોઘકર્માણો મોઘજ્ઞાના વિચેતસઃ ।
રાક્ષસીમ્ આસુરીં ચૈવ પ્રકૃતિં મોહિનીં શ્રિતાઃ ॥

મહાત્માનસ્ તુ મામ્ પાર્થ દૈવીં પ્રકૃતિમ્ આશ્રિતાઃ ।
ભજન્ત્ય્ અનન્યમનસો જ્ઞાત્વા ભૂતાદિમ્ અવ્યયમ્ ॥

સતતં કીર્તયન્તો માં યતન્તશ્ ચ દૃઢવ્રતાઃ ।
નમસ્યન્તશ્ ચ માં ભક્ત્યા નિત્યયુક્તા ઉપાસતે ॥

જ્ઞાનયજ્ઞેન ચાપ્ય્ અન્યે યજન્તો મામ્ ઉપાસતે ।
એકત્વેન પૃથક્ત્વેન બહુધા વિશ્વતોમુખમ્ ॥

અહં ક્રતુર્ અહં યજ્ઞઃ સ્વધા+અહમ્ અહમ્ ઔષધમ્ ।
મન્ત્રો ઽહમ્ અહમ્ એવાજ્યમ્ અહમ્ અગ્નિર્ અહં હુતમ્ ॥

પિતા+અહમ્ અસ્ય જગતો માતા ધાતા પિતામહઃ ।
વેદ્યં પવિત્રમ્ ઓઙ્કાર ઋક્ સામ યજુર્ એવ ચ ॥

ગતિર્ ભર્તા પ્રભુસ્ સાક્ષી નિવાસશ્ શરણં સુહૃત્ ।
પ્રભવપ્રલયસ્થાનં નિધાનં બીજમ્ અવ્યયમ્ ॥

તપામ્ય્ અહમ્ અહં વર્ષં નિગૃહ્ણામ્ય્ ઇત્ય્ ઉત્સૃજ્યામિ ચ ।
અમૃતં ચૈવ મૃત્યુશ્ ચ સદ્ અસચ્ ચાહમ્ અર્જુન ॥

ત્રૈવિદ્યા માં સોમપાઃ પૂતપાપાઃ યજ્ઞૈર્ ઇષ્ટ્વા સ્વર્ગતિં પ્રાર્થયન્તે ।
તે પુણ્યમ્ આસાદ્ય સુરેન્દ્રલોકમ્ અશ્નન્તિ દિવ્યાન્ દિવિ દેવભોગાન્ ॥

તે તં ભુક્ત્વા સ્વર્ગલોકં વિશાલં ક્ષીણે પુણ્યે મર્ત્યલોકં વિશન્તિ ।
એવં ત્રયીધર્મમ્ અનુપ્રપન્નાઃ ગતાગતં કામકામા લભન્તે ॥

અનન્યાશ્ ચિન્તયન્તો માં યે જનાઃ પર્યુપાસતે ।
તેષાં નિત્યાભિયુક્તાનાં યોગક્ષેમં વહામ્ય્ અહમ્ ॥

યે ત્વ્ અન્યદેવતાભક્તા યજન્તે શ્રદ્ધયા+અન્વિતાઃ ।
તે ઽપિ મામ્ એવ કૌન્તેય યજન્ત્ય્ અવિધિપૂર્વકમ્ ॥

અહં હિ સર્વયજ્ઞાનાં ભોક્તા ચ પ્રભુર્ એવ ચ ।
ન તુ મામ્ અભિજાનન્તિ તત્ત્વેનાતશ્ ચ્યવન્તિ તે ॥

યાન્તિ દેવવ્રતા દેવાન્ પિત્qન્ યાન્તિ પિતૃવ્રતાઃ ।
ભૂતાનિ યાન્તિ ભૂતેજ્યાઃ યાન્તિ મદ્યાજિનો ઽપિ મામ્ ॥

પત્રં પુષ્પં ફલં તોયં યો મે ભક્ત્યા પ્રયચ્છતિ ।
તદ્ અહં ભક્ત્યુપહૃતમ્ અશ્નામિ પ્રયતાત્મનઃ ॥

યત્ કરોષિ યદ્ અશ્નાસિ યજ્ જહોષિ દદાસિ યત્ ।
યત્ તપસ્યસિ કૌન્તેય તત્ કુરુષ્વ મદર્પણમ્ ॥

શુભાશુભફલૈર્ એવં મોક્ષ્યસે કર્મબન્ધનૈઃ ।
સંન્યાસયોગયુક્તાત્મા વિમુક્તો મામ્ ઉપૈષ્યસિ ॥

સમો ઽહં સર્વભૂતેષુ ન મે દ્વેષ્યો ઽસ્તિ ન પ્રિયઃ ।
યે ભજન્તિ તુ માં ભક્ત્યા મયિ તે તેષુ ચાપ્ય્ અહમ્ ॥

અપિ ચેત્ સુદુરાચારો ભજતે મામ્ અનન્યભાક્ ।
સાધુર્ એવ સ મન્તવ્યઃ સમ્યગ્વ્યવસિતો હિ સઃ ॥

ક્ષિપ્રં ભવતિ ધર્માત્મા શશ્વચ્છાન્તિં નિગચ્છતિ ।
કૌન્તેય પ્રતિજાનીહિ ન મે ભક્તઃ પ્રણશ્યતિ ॥

માં હિ પાર્થ વ્યપાશ્રિત્ય યે ઽપિ સ્યુઃ પાપયોનયઃ ।
સ્ત્રિયો વૈશ્યાસ્ તથા શૂદ્રાસ્ તે ઽપિ યાન્તિ પરાં ગતિમ્ ॥

કિં પુનર્ બ્રાહ્મણાઃ પુણ્યા ભક્તા રાજર્ષયસ્ તથા ।
અનિત્યમ્ અસુખં લોકમ્ ઇમં પ્રાપ્ય ભજસ્વ મામ્ ॥

મન્મના ભવ મદ્ભક્તો મદ્યાજી માં નમસ્કુરુ ।
મામ્ એવૈષ્યસિ યુક્ત્વૈવમ્ આત્માનં મત્પરાયણઃ ॥